Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Phẫu Thuật Nhổ Răng Khôn Hàm Dưới Tại Đại Học Y Dược Cần Thơ

Chuyên khảo y tế phân tích Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng xquang và đánh giá kết quả phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới bằng tay, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Minh Khởi
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Nhựt Khuê
• Trường học: Đại học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng, X Quang Và Đánh Giá Kết Quả Phẫu Thuật Nhổ Răng Khôn Hàm Dưới
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng răng khôn hàm dưới
• 1.2. Sự hình thành và mọc răng khôn hàm dưới
• 1.3. Mối liên quan giữa răng khôn hàm dưới và các cấu trúc lân cận
• 1.4. Mối liên quan của răng khôn hàm dưới dựa vào X quang
• 1.5. Chỉ định và chống chỉ định nhổ răng khôn hàm dưới
• 1.6. Công nghệ Piezoelectric
• 1.6.1. Lịch sử hình thành Piezoelectric
• 1.6.2. Cơ chế và ứng dụng của máy Piezotome
• 1.6.3. Thành phần cấu tạo máy Piezotome
• 1.7. Phương pháp phẫu thuật răng khôn hàm dưới
• 1.7.1. Nguyên tắc chung trong phẫu thuật răng khôn hàm
• 1.7.2. Qui trình phẫu thuật RKHD
• 1.7.3. Biến chứng trong và sau khi phẫu thuật nhổ RKHD
• 1.7.3.1. Biến chứng trong khi phẫu thuật
• 1.7.3.2. Biến chứng sau phẫu thuật
• 1.8. Nghiên cứu trong nước và thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tiêu chuẩn chọn mẫu
• 2.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Thiết kế nghiên cứu
• 2.6. Nội dung nghiên cứu
• 2.7. Phương pháp thu thập và đánh giá số liệu
• 2.8. Phương pháp kiểm soát sai số
• 2.9. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.10. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của răng khôn hàm dưới được phẫu thuật
• 3.3. Đánh giá kết quả điều trị bệnh nhân có răng khôn hàm dưới lệch được phẫu thuật bằng kĩ thuật nhổ
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của răng khôn hàm dưới
• 4.3. Đánh giá kết quả phẫu thuật răng khôn hàm dưới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Kết Quả Phẫu Thuật Nhổ Răng Khôn Hàm Dưới

Nghiên cứu về kết quả phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới tại Đại Học Y Dược Cần Thơ trong giai đoạn 2017-2019 đã chỉ ra nhiều thông tin quan trọng. Răng khôn hàm dưới thường gặp phải các vấn đề như mọc lệch, ngầm, gây ra nhiều biến chứng cho bệnh nhân. Việc hiểu rõ về đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của răng khôn hàm dưới là rất cần thiết để đưa ra phương pháp điều trị hiệu quả.

1.1. Đặc Điểm Lâm Sàng Của Răng Khôn Hàm Dưới

Răng khôn hàm dưới thường có các đặc điểm lâm sàng như vị trí mọc lệch, ngầm và có thể gây ra các biến chứng như viêm nha chu. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này giúp bác sĩ đưa ra phương pháp điều trị kịp thời.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Y Khoa

Nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao hiểu biết về phẫu thuật nhổ răng khôn mà còn cung cấp dữ liệu cho các nghiên cứu tiếp theo, từ đó cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe răng miệng cho bệnh nhân.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phẫu Thuật Nhổ Răng Khôn

Phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới thường gặp nhiều thách thức, bao gồm biến chứng trong và sau phẫu thuật. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến thời gian hồi phục và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Việc nhận diện và quản lý các biến chứng này là rất quan trọng.

2.1. Biến Chứng Trong Phẫu Thuật Nhổ Răng Khôn

Các biến chứng có thể xảy ra trong phẫu thuật nhổ răng khôn bao gồm chảy máu, nhiễm trùng và tổn thương mô mềm. Những biến chứng này cần được theo dõi và xử lý kịp thời để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

2.2. Thời Gian Hồi Phục Sau Phẫu Thuật

Thời gian hồi phục sau phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần. Việc chăm sóc sau phẫu thuật đúng cách sẽ giúp giảm thiểu các triệu chứng như sưng, đau và chảy máu.

III. Phương Pháp Phẫu Thuật Nhổ Răng Khôn Hàm Dưới Hiệu Quả

Có nhiều phương pháp phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới, trong đó phương pháp sử dụng máy Piezotome đang được nghiên cứu và áp dụng tại Đại Học Y Dược Cần Thơ. Phương pháp này giúp giảm thiểu xâm lấn và tổn thương mô mềm.

3.1. Phương Pháp Tay Khoan Quay

Phương pháp tay khoan quay là phương pháp truyền thống trong phẫu thuật nhổ răng khôn. Tuy nhiên, phương pháp này có thể gây ra nhiều biến chứng và thời gian hồi phục lâu hơn.

3.2. Phương Pháp Piezotome

Phương pháp Piezotome sử dụng sóng siêu âm để cắt xương mà không làm tổn thương mô mềm xung quanh. Nghiên cứu cho thấy phương pháp này có hiệu quả cao trong việc giảm thiểu biến chứng và thời gian hồi phục.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Phẫu Thuật Nhổ Răng Khôn

Kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp Piezotome mang lại nhiều lợi ích hơn so với phương pháp tay khoan quay. Thời gian hồi phục nhanh hơn và tỷ lệ biến chứng thấp hơn là những điểm nổi bật của phương pháp này.

4.1. Đánh Giá Kết Quả Điều Trị

Kết quả điều trị cho thấy tỷ lệ thành công cao ở bệnh nhân được phẫu thuật bằng máy Piezotome. Điều này cho thấy sự cần thiết phải áp dụng công nghệ mới trong phẫu thuật răng miệng.

4.2. So Sánh Kết Quả Hai Phương Pháp

So sánh giữa hai phương pháp cho thấy phương pháp Piezotome có thời gian hồi phục ngắn hơn và ít biến chứng hơn so với tay khoan quay. Điều này mở ra hướng đi mới cho phẫu thuật nhổ răng khôn.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Kết Quả Phẫu Thuật Nhổ Răng Khôn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng phương pháp Piezotome trong phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân. Cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến các phương pháp phẫu thuật để nâng cao chất lượng điều trị.

5.1. Tương Lai Của Phẫu Thuật Nhổ Răng Khôn

Tương lai của phẫu thuật nhổ răng khôn sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ mới. Việc áp dụng các phương pháp ít xâm lấn sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

5.2. Đề Xuất Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các phương pháp phẫu thuật khác nhau. Điều này sẽ giúp nâng cao hiểu biết và cải thiện quy trình điều trị cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Răng khôn hàm dưới là răng cối lớn thứ ba, mọc muộn nhất trên cung hàm, thường xuất hiện trong độ tuổi từ 17 đến 25. Tỷ lệ răng khôn mọc lệch hoặc ngầm chiếm phần lớn, gây ra nhiều biến chứng như viêm nhiễm, tiêu xương, đau nhức và ảnh hưởng đến các răng kế cận. Tại khoa Răng Hàm Mặt, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới là một trong những can thiệp phổ biến nhằm hạn chế các biến chứng trên. Tuy nhiên, phương pháp phẫu thuật truyền thống bằng tay khoan quay thường gây xâm lấn xương, mất nhiều thời gian và có nguy cơ tổn thương mô mềm, thần kinh. Công nghệ phẫu thuật bằng máy siêu âm Piezotome được giới thiệu nhằm giảm thiểu các tác động phụ, tăng hiệu quả lành thương và giảm đau sau mổ.

Nghiên cứu được thực hiện từ năm 2017 đến 2019 tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ với mục tiêu mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của răng khôn hàm dưới và so sánh kết quả phẫu thuật nhổ răng khôn bằng tay khoan quay và máy Piezotome. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 102 răng khôn của bệnh nhân đủ tiêu chuẩn, tập trung đánh giá các biến chứng trong và sau phẫu thuật như đau, sưng, chảy máu, khít hàm. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp, giảm thiểu biến chứng, nâng cao chất lượng điều trị và hỗ trợ giảng dạy chuyên ngành Răng Hàm Mặt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết về mọc răng khôn và các biến chứng: Răng khôn mọc muộn, thường bị thiếu chỗ, dẫn đến mọc lệch, ngầm, gây viêm nhiễm, tiêu xương, ảnh hưởng đến răng kế cận và các cấu trúc lân cận như thần kinh răng dưới.
• Mô hình phân loại răng khôn theo Pell và Gregory: Phân loại dựa trên độ sâu và chiều rộng của răng khôn so với răng cối lớn thứ hai và cành lên xương hàm dưới, giúp đánh giá mức độ khó khăn trong phẫu thuật.
• Lý thuyết công nghệ Piezoelectric: Sử dụng sóng siêu âm tần số 25-30 kHz để cắt xương chính xác, giảm tổn thương mô mềm, hạn chế nhiệt sinh ra, giúp lành thương nhanh và giảm đau sau phẫu thuật.
• Khái niệm về biến chứng phẫu thuật: Bao gồm biến chứng trong phẫu thuật (gãy chóp chân răng, gãy xương ổ răng, chấn thương răng kế cận) và biến chứng sau phẫu thuật (sưng, đau, chảy máu, khít hàm).

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Can thiệp lâm sàng, so sánh hai phương pháp phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới bằng tay khoan quay và máy Piezotome.
• Đối tượng nghiên cứu: 102 răng khôn hàm dưới của bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên, có 2 răng khôn tương đồng về phân loại lâm sàng và X quang, đủ điều kiện phẫu thuật tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ.
• Chọn mẫu: Mẫu thuận tiện, trong đó 30 bệnh nhân có 2 răng khôn lệch gần tương đồng được phân chia ngẫu nhiên theo phương pháp phẫu thuật cho từng phân hàm.
• Thu thập dữ liệu: Khám lâm sàng, chụp phim X quang toàn cảnh, đánh giá các chỉ số như mức độ lệch răng, phân loại Pell-Gregory, mối liên quan với ống răng dưới, biến chứng trong và sau phẫu thuật.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 20.0 và Microsoft Excel 2013, áp dụng các phương pháp thống kê mô tả và so sánh tỉ lệ, trung bình giữa hai nhóm.
• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 11/2017 đến tháng 5/2019, bao gồm giai đoạn tuyển chọn bệnh nhân, phẫu thuật, theo dõi và thu thập dữ liệu hậu phẫu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của răng khôn hàm dưới:

   • Tỷ lệ răng khôn có trục nằm ngang chiếm khoảng 44-57%, trục nghiêng gần chiếm 20-28%.
   • Phân loại Pell-Gregory cho thấy hơn 80% răng khôn thuộc loại A về độ sâu, và khoảng 66% thuộc loại II về chiều rộng.
   • Mối liên quan với ống răng dưới có 50,5% trường hợp gián đoạn ống, 28,8% có đường thấu quang đi ngang qua chân răng.

2. Thời gian phẫu thuật:

   • Thời gian trung bình phẫu thuật bằng tay khoan quay ngắn hơn đáng kể so với phương pháp Piezotome (P < 0,05).
   • Tuy nhiên, phương pháp Piezotome cho phép thao tác chính xác hơn, giảm xâm lấn mô mềm.

3. Biến chứng trong phẫu thuật:

   • Tỷ lệ biến chứng như gãy chóp chân răng, gãy xương ổ răng, chấn thương răng kế cận thấp hơn ở nhóm Piezotome so với tay khoan quay.
   • Biến chứng chảy máu trong phẫu thuật được kiểm soát tốt ở cả hai nhóm, thời gian chảy máu trung bình khoảng vài giờ.

4. Biến chứng sau phẫu thuật:

   • Mức độ đau theo thang VAS ngày 1 sau mổ ở nhóm Piezotome thấp hơn đáng kể so với nhóm tay khoan quay (đau nhẹ chiếm 38% so với đau vừa phải hoặc nhiều hơn ở nhóm tay khoan).
   • Sưng mặt đạt đỉnh vào ngày 2-3, nhóm Piezotome có mức độ sưng giảm nhanh hơn, trung bình giảm 15-20% so với nhóm tay khoan.
   • Tỷ lệ khít hàm sau phẫu thuật thấp hơn ở nhóm Piezotome, với độ há miệng trung bình sau 7 ngày đạt trên 25 mm, trong khi nhóm tay khoan có tỷ lệ khít hàm khoảng 21,8% ngày 1 và giảm dần.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy phương pháp phẫu thuật bằng máy Piezotome tuy mất thời gian phẫu thuật lâu hơn nhưng mang lại nhiều lợi ích vượt trội về giảm đau, giảm sưng và hạn chế biến chứng so với tay khoan quay truyền thống. Nguyên nhân chính là do cơ chế cắt xương bằng sóng siêu âm có tính chọn lọc, không gây tổn thương mô mềm và giảm nhiệt sinh ra, giúp bảo tồn cấu trúc xương và thần kinh lân cận. Các phát hiện này phù hợp với nghiên cứu quốc tế, trong đó Piezosurgery được đánh giá cao về tính an toàn và hiệu quả trong phẫu thuật răng khôn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh mức độ đau và sưng mặt giữa hai nhóm theo các ngày hậu phẫu, bảng thống kê tỷ lệ biến chứng trong và sau phẫu thuật, cũng như biểu đồ thời gian phẫu thuật trung bình. Những kết quả này góp phần củng cố cơ sở khoa học cho việc ứng dụng công nghệ siêu âm trong phẫu thuật nha khoa, đồng thời hỗ trợ bác sĩ trong việc lựa chọn phương pháp phù hợp với từng bệnh nhân nhằm tối ưu hóa kết quả điều trị.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng rộng rãi phương pháp phẫu thuật bằng máy Piezotome trong các ca nhổ răng khôn hàm dưới có mức độ khó trung bình đến cao nhằm giảm thiểu biến chứng và cải thiện trải nghiệm bệnh nhân. Thời gian thực hiện: trong 1-2 năm tới. Chủ thể thực hiện: các bệnh viện, phòng khám chuyên khoa Răng Hàm Mặt.

2. Đào tạo chuyên sâu cho phẫu thuật viên về kỹ thuật sử dụng máy Piezotome, bao gồm thao tác, bảo trì thiết bị và xử lý tình huống phẫu thuật phức tạp. Thời gian: tổ chức các khóa đào tạo định kỳ hàng năm. Chủ thể: Trường Đại học Y Dược, các trung tâm đào tạo chuyên ngành.

3. Xây dựng quy trình chuẩn trong lựa chọn phương pháp phẫu thuật dựa trên đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của răng khôn, nhằm cá thể hóa điều trị và nâng cao hiệu quả. Thời gian: triển khai trong 6-12 tháng. Chủ thể: các cơ sở y tế chuyên khoa.

4. Tăng cường nghiên cứu và thu thập dữ liệu về hiệu quả lâu dài của phương pháp Piezotome, đặc biệt về khả năng lành thương, biến chứng muộn và chi phí điều trị. Thời gian: nghiên cứu tiếp tục trong 3-5 năm. Chủ thể: các viện nghiên cứu, trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt: Nâng cao kiến thức về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp, giảm thiểu biến chứng cho bệnh nhân.

2. Sinh viên và học viên chuyên ngành Răng Hàm Mặt: Tài liệu tham khảo quý giá cho việc học tập, thực hành và nghiên cứu về phẫu thuật nhổ răng khôn, đặc biệt về công nghệ Piezotome.

3. Nhà quản lý y tế và các cơ sở đào tạo: Cơ sở để xây dựng chương trình đào tạo, quy trình phẫu thuật chuẩn và chính sách ứng dụng công nghệ mới trong nha khoa.

4. Bệnh nhân có chỉ định nhổ răng khôn hàm dưới: Hiểu rõ về các phương pháp phẫu thuật, lợi ích và rủi ro, từ đó có quyết định điều trị phù hợp và phối hợp tốt với bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp

1. Phẫu thuật nhổ răng khôn bằng máy Piezotome có đau hơn so với tay khoan quay không?
   Nghiên cứu cho thấy bệnh nhân phẫu thuật bằng Piezotome thường ít đau hơn, đặc biệt trong những ngày đầu sau mổ nhờ cơ chế cắt xương chính xác, giảm tổn thương mô mềm.

2. Thời gian phẫu thuật bằng Piezotome có lâu hơn tay khoan quay không?
   Có, thời gian phẫu thuật bằng Piezotome trung bình lâu hơn do thao tác tỉ mỉ và kỹ thuật cắt xương khác biệt, nhưng đổi lại giảm biến chứng và tăng hiệu quả lành thương.

3. Phương pháp nào ít gây sưng và khít hàm sau phẫu thuật hơn?
   Máy Piezotome giúp giảm sưng mặt và hạn chế khít hàm hiệu quả hơn so với tay khoan quay, nhờ giảm xâm lấn và tổn thương mô mềm trong quá trình phẫu thuật.

4. Có biến chứng nghiêm trọng nào khi sử dụng máy Piezotome không?
   Biến chứng nghiêm trọng rất hiếm gặp với Piezotome do tính chọn lọc trong cắt xương và khả năng bảo vệ mô mềm, tuy nhiên vẫn cần phẫu thuật viên có kinh nghiệm để đảm bảo an toàn.

5. Chi phí phẫu thuật bằng Piezotome có cao hơn phương pháp truyền thống không?
   Chi phí ban đầu có thể cao hơn do thiết bị và vật tư chuyên dụng, nhưng tổng chi phí điều trị có thể giảm nhờ giảm biến chứng, thời gian hồi phục nhanh và ít tái khám.

Kết luận

• Nghiên cứu đã mô tả chi tiết đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của răng khôn hàm dưới tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, với tỷ lệ răng lệch ngang và nghiêng gần chiếm đa số.
• Phẫu thuật nhổ răng khôn bằng máy Piezotome cho kết quả giảm đau, sưng và biến chứng sau mổ so với phương pháp tay khoan quay truyền thống.
• Thời gian phẫu thuật bằng Piezotome dài hơn nhưng mang lại lợi ích về an toàn và hiệu quả lành thương.
• Đề xuất áp dụng rộng rãi công nghệ Piezotome trong phẫu thuật răng khôn, đồng thời tăng cường đào tạo và nghiên cứu tiếp theo.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai đào tạo kỹ thuật, xây dựng quy trình chuẩn và nghiên cứu dài hạn để hoàn thiện phương pháp điều trị.

Hành động tiếp theo: Các cơ sở y tế và đào tạo chuyên ngành nên xem xét tích hợp công nghệ Piezotome vào thực hành lâm sàng và giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng răng khôn hàm dƣới. Sự hình thành và mọc răng khôn hàm dƣới.

Mối liên quan giữa răng khôn hàm dƣới và các cấu trúc lân cận. Mối liên quan của răng khôn hàm dƣới dựa vào X quang. Chỉ định và chống chỉ định nhổ răng khôn hàm dƣới. Công nghệ Piezoelectric.

Lịch sử hình thành Piezoelectric. Cơ chế và ứng dụng của máy Piezotome. Thành phần cấu tạo máy Piezotome. Phƣơng pháp phẫu thuật răng khôn hàm dƣới.

Nguyên tắc chung trong phẫu thuật răng khôn hàm. Qui trình phẫu thuật RKHD. Biến chứng trong và sau khi phẫu thuật nhổ RKHD. Biến chứng trong khi phẫu thuật.

Biến chứng sau phẫu thuật. Nghiên cứu trong nƣớc và thế giới. 21 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn chọn mẫu.

Tiêu chuẩn loại trừ .Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phƣơng pháp thu thập và đánh giá số liệu. Phƣơng pháp kiểm soát sai số. Phƣơng pháp xử lý và phân tích số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu.

40 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của răng khôn hàm dƣới đƣợc phẫu thuật .3 Đánh giá kết quả điều trị bệnh nhân có răng khôn hàm dƣới lệch đƣợc phẫu thuật bằng kĩ thuật nhổ. 48 Chƣơng 4: BÀN LUẬN.

Đặc điểm mẫu nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của răng khôn hàm dƣới. Đánh giá kết quả phẫu thuật răng khôn hàm dƣới. 70 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BN Bệnh nhân ĐHYD Đại học Y Dƣợc PT Phẫu thuật SPT Sau phẫu thuật RHM Răng Hàm Mặt RKHD Răng khôn hàm dƣới SV Sinh viên XHD Xƣơng hàm dƣới VAS Visual Anolog Scale THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông DANH MỤC HÌNH Trang Hình 1.

Các giai đoạn hình thành răng khôn hàm dƣới 3 Hình 1. Mối liên quan giữa răng hôn hàm dƣới với kênh răng dƣới 8 Hình 1. Phân loại trục răng khôn hàm dƣới theo Archer và Kruger 9 Hình 1. Phân loại răng khôn hàm dƣới theo chiều rộng và chiều sâu 10 Hình 1.

Máy Piezotome và bộ mũi 15 Hình 1. Vạt bao 17 Hình 1. Mở xƣơng mặt ngoài và mặt xa 18 Hình 1. Cắt răng 18 Hình 1.

Quá trình nhổ răng 19 Hình 2. Phân loại trục răng khôn hàm dƣới theo Archer và Kruger 31 Hình 2. Phân loại răng khôn hàm dƣới theo chiều rộng và chiều sâu 33 Hình 2. Mối liên quan giữa răng khôn hàm dƣới với kênh răng dƣới 34 Hình 2.

Dụng cụ phẫu thuật 37 Hình 2. Máy phẫu thuật tay khoan chậm và máy Piezotome Solo 38 DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 3. Trình độ học vấn của bệnh nhân phẫu thuật răng khôn hàm dƣới 42 Bảng 3. Tỉ lệ (%) lý do đến khám của bệnh nhân phẫu thuật răng khôn hàm dƣới 42 Bảng 3.

Tình trạng hiện diện răng khôn hàm dƣới trên lâm sàng 43 Bảng 3. Tình trạng nƣớu bao phủ răng khôn hàm dƣới 43 Bảng 3.5 Mức độ lệch của răng khôn hàm dƣới 44 Bảng 3. Tỉ lệ (%) hình dạng chân răng của răng khôn hàm dƣới 44 Bảng 3. Phân loại răng khôn hàm dƣới theo độ sâu của Pell, Gregory 45 Bảng 3.

Phân loại răng khôn hàm dƣới theo chiều rộng theo Pell, Gregory 46 Bảng 3. Phân loại răng khôn hàm dƣới theo Pell, Gregory 46 Bảng 3. Tỉ lệ khoảng cách giữa chân răng khôn hàm dƣới và kênh răng dƣới 47 Bảng 3. Tỉ lệ (%) mối liên quan giữa răng khôn hàm dƣới và kênh răng dƣới 47 Bảng 3.

Tỉ lệ (%) biến chứng trong khi phẫu thuật răng khôn hàm dƣới 48 Bảng 3. Thời gian phẫu thuật trung bình của răng khôn hàm dƣới 49 Bảng 3. Mức độ đau của phƣơng pháp piezotome và phƣơng pháp tay khoan quay ở ngày 1,3,7 50 Bảng 3. Sự thay đổi mức độ sƣng theo chiều ngang trƣớc và sau phẫu thuật 51 Bảng 3.

Sự thay đổi mức độ sƣng theo chiều dọc trƣớc và sau phẫu thuật 52 Bảng 3. Trung bình số đo về sƣng mặt các ngày sau phẫu thuật của phƣơng pháp Piezotome và tay khoan quay 52 Bảng 3. Trung bình thời gian chảy máu sau phẫu thuật 53 Bảng 3. Trung bình độ há miệng của bệnh nhân sau điều trị bằng phƣơng pháp piezotome và tay khoan quay 53 Bảng 3.

Tình trạng khít hàm sau phẫu thuật 54 Bảng 3. Đánh giá tình trạng tổn thƣơng mô mềm sau phẫu thuật 54 Bảng 4. So sánh tỉ lệ (%) mức độ lệch gần của răng khôn hàm dƣới 58 Bảng 4. So sánh phân loại răng khôn hàm dƣới theo độ sâu theo Pell, Gregory 59 Bảng 4.

So sánh phân loại răng khôn hàm dƣới theo chiều rộng theo Pell, Gregory 60 Bảng 4. So sánh phân loại răng khôn hàm dƣới theo Pell, Gregory 61 Bảng 4. So sánh mối liên quan giữa răng khôn hàm dƣới với ống răng dƣới 62 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3. Tỉ lệ tuổi và giới phân bố trong mẫu nghiên cứu 41 Biểu đồ 3.

Hơn nữa, răng khôn dù đƣợc nhổ đi thì bệnh nhân vẫn phải đối mặt với những tai biến sau đó nhƣ: sƣng mặt, đau, khít hàm, chảy máu, viêm ổ răng…Những vấn đề này phụ thuộc vào chẩn đoán, phƣơng pháp, thao tác thực hiện của ngƣời bác sĩ, khả năng đáp ứng của bệnh nhân…. Nhằm hạn chế những biến chứng, tiết kiệm thời gian, tiền bạc cho bệnh nhân, ngƣời bác sĩ cần phối hợp đồng bộ việc khám lâm sàng, đánh giá trên cận lâm sàng và nắm rõ những nguy cơ tai biến trƣớc, trong và sau điều trị. Do đó, xác định đặc điểm lâm sàng, hình ảnh trên phim X quang toàn cảnh cùng với việc nhận định đƣợc mối liên quan của răng khôn với các cấu trúc lân cận là những yếu tố quan trọng góp phần to lớn cho quá trình chẩn đoán và điều trị. Bên cạnh đó việc lựa chọn phƣơng pháp phẫu thuật phù hợp sẽ giúp bệnh nhân giảm thiểu đƣợc các biến chứng và các triệu chứng sau phẫu thuật.

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu trên thế giới cũng nhƣ tại Việt Nam về răng khôn hàm dƣới mọc lệch cũng nhƣ các phƣơng pháp phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dƣới nhƣ: phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dƣới bằng tay khoan, phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dƣới không xâm lấn xƣơng hàm, phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dƣới bằng máy siêu âm…Phần lớn các nghiên cứu cho thấy sự xâm lấn tối thiểu đến xƣơng hàm và hạn chế sang chấn trong phẫu thuật có ý nghĩa quan trọng trong việc lành thƣơng cũng nhƣ hạn chế các biến chứng trong và sau phẫu thuật. 2 Tại khoa Răng hàm mặt trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dƣới đã và đang thực hiện để điều trị cho tất cả các đối tƣợng bệnh nhân cũng nhƣ giảng dạy cho các đối tƣợng Sinh viên, Học viên. Tuy nhiên, hiện tại các phẫu thuật viên phần lớn thực hiện phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dƣới bằng phƣơng pháp thông thƣờng với tay khoan quay và có xâm lấn xƣơng hàm, một trong những bất lợi lớn nhất và không tránh đƣợc của phƣơng pháp này trong cắt xƣơng là bệnh nhân bị mất một lƣợng lớn xƣơng, hoại tử xƣơng đáng kể do tác động của sự quá nhiệt và nguy cơ cao tổn thƣơng đến mô mềm và các cấu trúc giải phẫu khác nhƣ thần kinh răng dƣới… để hạn chế đƣợc các vấn đề trên, phƣơng pháp phẫu thuật răng khôn hàm dƣới bằng máy siêu âm Piezotome đƣợc nghiên cứu và đề xuất đƣa vào điều trị lâm sàng. Hiện nay tại Việt Nam chƣa có nghiên cứu nào so sánh kết quả của phƣơng pháp phẫu thuật răng khôn hàm dƣới bằng tay khoan quay và bằng máy siêu âm Piezotome.

Nhằm so sánh kết quả hai phƣơng pháp phẫu thuật, cũng nhƣ góp phần tăng thêm nguồn tƣ liệu phục vụ cho giảng dạy sinh viên, học viên chuyên ngành răng hàm mặt và giúp cho việc chẩn đoán, lựa chọn phƣơng pháp điều trị hiệu quả, hạn chế các biến chứng trƣớc, trong và sau khi nhổ răng khôn hàm dƣới cho bệnh nhân, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, X quang và đánh giá kết quả phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dƣới bằng tay khoan quay và máy Piezotome ở bệnh nhân tại trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ năm 2017-2019” với các mục tiêu: 1. Mô tả đặc điểm lâm sàng, X quang của răng khôn hàm dƣới điều trị tại khoa Răng Hàm Mặt trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ. So sánh kết quả điều trị phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dƣới bằng tay khoan quay và máy Piezotome. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng răng khôn hàm dƣới 1. Thuật ngữ Răng khôn là răng cối lớn thứ ba, răng mọc ở vị trí sau nhất và cũng là răng mọc trễ nhất trên cung hàm (vào khoảng 17-25 tuổi) [35]. Răng lệch-ngầm: Là răng không mọc hoặc mọc không hoàn toàn, đó là răng thất bại trong việc phát triển bình thƣờng và có vị trí chức năng bất thƣờng. Nguyên nhân có thể do thiếu chỗ, bị tắc nghẽn do một răng khác, xƣơng hay do các bất thƣờng trong quá trình mọc răng [30].

Răng mọc ngầm: Là răng không mọc một phần hoặc hoàn toàn, do răng khác, do xƣơng hay mô mềm ngăn cản sự mọc lên của răng đó. Tùy theo tƣ thế giải phẫu của răng mà có các kiểu ngầm. Việc chẩn đoán một răng ngầm chỉ khi nào quá tuổi mọc, mà không mọc đƣợc thì đƣợc xem là một răng ngầm [1]. Răng mọc lệch: Là răng đã mọc, nhƣng nằm ở tƣ thế bất thƣờng trên hàm, do không đủ chỗ trên cung hàm hoặc do di truyền [15].

Sự hình thành và mọc răng khôn hàm dƣới 1. Các giai đoạn hình thành Hình 1. Các giai đoạn hình thành răng khôn hàm dƣới 4 Nguồn: Jung Yun-Hoa, Cho Bong-Hae, 2014 [28]. Mầm RKHD có chung thừng liên bào với răng cối lớn thứ nhất và thứ hai.

Từ tuần lễ thứ 16 bào thai, từ bó tự do phía xa của lá răng nguyên thủy hàm sữa thứ hai, xuất hiện một dây biểu bì. Đó là nụ biểu bì của mầm răng cối lớn vĩnh viễn thứ nhất. Sau đó dây biểu bì vẫn tiếp tục phát triển lan về phía xa, cho nụ biểu bì răng cối lớn thứ 2 vào tháng thứ 9 bào thai. Cuối cùng nụ biểu bì của RKHD đƣợc hình thành khoảng 4-5 tuổi.

Quá trình hình thành và phát triển của răng khôn hàm dƣới cũng trải qua các giai đoạn giống nhƣ các răng vĩnh viễn khác.