phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, Mục lục, Luận văn chia ra thành 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Khái luận về Hợp đồng mua bán Doanh nghiệp tƣ nhân. Chƣơng 2: Thực trạng pháp luật Việt Nam về Hợp đồng mua bán Doanh nghiệp tƣ nhân. Chƣơng 3: Định hƣớng và các kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam về Hợp đồng mua bán Doanh nghiệp tƣ nhân. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 KHÁI LUẬN VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN DOANH NGHIỆP TƢ NHÂN 1.1 Tổng quan về Doanh nghiệp tƣ nhân 1.1 Lịch sử phát triển của Doanh nghiệp tư nhân Sự phát triển của DNTN cần đƣợc nhìn nhận, đánh giá dƣới lăng kính tổng quan của nền kinh tế tƣ nhân nói chung, của các doanh nghiệp thuộc khối tƣ nhân nói riêng.
Vì vậy, trong phạm vi phần lịch sử phát triển này, thuật ngữ DNTN đƣợc dùng để chỉ DNTN nói riêng và chỉ các loại hình doanh nghiệp thuộc khối tƣ nhân nói chung. DNTN ở Việt Nam trước thời kỳ Đổi mới Trong bản Tuyên ngôn độc lập (1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lên án một trong những tội ác của thực dân khi chúng cai trị nƣớc ta là: “chúng không cho các nhà tƣ sản của nƣớc ta ngóc đầu lên”. Do đó, khi Việt Nam bƣớc vào thời kỳ chống thực dân Pháp với khẩu hiệu “Toàn dân kháng chiến”, Ngƣời đã kêu gọi những ngƣời giàu góp vốn để mở công ty kinh doanh công nghiệp, nông nghiệp, thƣơng nghiệp, tài chính, giao thông để tịch thu một cách vô điều kiện các cơ sở sản xuất tƣ nhân. Hƣởng ứng lời kêu gọi đó, nhiều thƣơng nhân Việt Nam giàu lòng yêu nƣớc đã đóng góp xứng đáng vào cuộc kháng chiến trƣờng kỳ 1945-1954.
Đến năm 1954, hòa bình lập lại ở Miền Bắc Việt Nam và bƣớc vào công cuộc xây dựng lại đất nƣớc, trong khi Miền Nam Việt Nam vẫn còn dƣới chế độ Mỹ - Diệm. Với khẩu hiệu “xây dựng chủ nghĩa xã hội”, tất cả tài sản của các thành phần kinh tế nhƣ: kinh tế cá thể ngƣời lao động ở nông thôn, các DNTN, hộ sản xuất thủ công, hay của các DNTN nhỏ đều bị chuyển đổi thành tài sản của nhà nƣớc. Cải cách ruộng đất ở nông thôn đƣợc nhìn nhận nhƣ một sai lầm trong phát triển kinh tế của Việt Nam. Vào thời kỳ đó, ở Miền Bắc có 3.065 DNTN với tổng số vốn gần 22 triệu USD.
Hình thức chủ yếu của các DNTN là DNTN một chủ hoặc một số ít là DNTN hợp danh, các hình thức doanh nghiệp khác nhƣ: Công ty TNHH, CTCP chƣa xuất hiện. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong vòng 6 năm, toàn bộ sở hữu tƣ nhân trong các doanh nghiệp bị quy thành sở hữu nhà nƣớc. khu vực kinh tế tƣ nhân gần nhƣ bị tiêu diệt hoàn toàn. Nền kinh tế Việt Nam (Miền Bắc) chỉ còn hai thành phần chủ yếu là Kinh tế nhà nƣớc và kinh tế tập thể, một phần nhỏ là kinh tế cá thể.
Hiện trạng này giống nhƣ Trung Quốc trƣớc Cải cách mở cửa. Sau 1975, đất nƣớc thống nhất, chính sách quốc hữu hóa tài sản của khu vực kinh tế tƣ nhân lại đƣợc áp dụng ở Miền Nam. Gần nhƣ toàn bộ tài sản của 22.456 DNTN với giá trị khoảng 800 triệu USD đã trở thành sở hữu nhà nƣớc. Các DNTN bị liệt vào thành phần phi xã hội chủ nghĩa và không đƣợc phép tồn tại.
Cũng nhƣ ở Trung Quốc, Doanh nghiệp ở Miền Bắc Việt Nam bị phân biệt đối xử, thậm chí còn bị coi là thành phần phản cách mạng. Nền kinh tế Việt Nam đến giữa những năm 1980 ngày càng trì trệ, lạc hậu. Một đất nƣớc nông nghiệp với điều kiện tự nhiên tƣơng đối thuận lợi và ngƣời dân cần cù, sáng tạo nhƣng liên tục thiếu đói, phải trông chờ viện trợ lƣơng thực từ các nƣớc xã hội chủ nghĩa ở Châu Âu. Năm 1986 là năm đánh dấu một thời kỳ mới – thời kỳ Đổi mới – bằng việc Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ VI lần đầu tiên khẳng định cần xây dựng một nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần cho dù nền kinh tế hàng hóa đó vẫn phải theo chế độ sở hữu chung về tƣ liệu sản xuất.
Thời kỳ này đánh dấu bƣớc ngoặt cho các DNTN có cơ hội phát triển trở lại. Sự phát triển của DNTN ở Việt Nam từ 1986 đến 1990 Bƣớc đầu nền kinh tế Việt Nam nổi lên với nền kinh tế hộ cá thể (năm 1990 số hộ kinh doanh cá thể lên đến khoảng 840 hộ) [2], những điều kiện phát triển kinh tế tƣ nhân thoát khỏi phạm vi kinh tế hộ cá thể gần nhƣ chƣa có. Các hộ sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp này vẫn phải hoạt động “ngầm” và chủ hộ vẫn bị kỳ thị, vẫn bị coi là “con buôn”. Đây thực sự mới chỉ là giai đoạn chuẩn bị cho sự ra đời của DNTN.
Sự phát triển của DNTN ở Việt Nam từ 1991 đến 1999 Kinh tế hộ đứng trƣớc đòi hỏi bức thiết về mở rộng quy mô, ngành nghề sản xuất kinh doanh, muốn thoát khỏi cảnh hoạt động ngầm cũng nhƣ đƣợc pháp luật và 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xã hội chính thức thừa nhận. Điều này phù hợp với đòi hỏi khách quan. Do đó, Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam toàn quốc lần VII (1991) đã chính thức thừa nhận nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trƣờng nhƣng có định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Tiếp theo đó, tháng 12/1990, Luật Doanh nghiệp Tƣ nhân đƣợc Đảng và nhà nƣớc chính thức thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 15/4/1991.
Đây là bƣớc ngoặt hết sức quan trọng cho DNTN bởi Luật Doanh nghiệp Tƣ nhân 1990 chính thức đặt nền tảng pháp lý cho DNTN Việt Nam. DNTN và sở hữu tƣ nhân đƣợc chính thức đƣợc pháp luật thừa nhận và bảo hộ. Luật Doanh nghiệp Tƣ nhân 1990 có tác dụng nhƣ một luồng gió mới, phá vỡ những rào cản vô hình (từ trong nhận thức) và hữu hình (qua những quy định, quy phạm) trƣớc đây đã từng trói buộc kinh tế tƣ nhân. Giai đoạn 10 năm 1990-1999 có thể coi là giai đoạn khai sinh ra DNTN.
Sự phát triển của DNTN ở Việt Nam từ 2000 đến nay Sau nhiều lần soạn thảo, tháng 5/1999, Luật Doanh nghiệp ra đời và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2000. Sự ra đời của Luật Doanh nghiệp 1999 là bƣớc đợt phá cả về tƣ duy lẫn kỹ năng quản lý đối với khối kinh tế tƣ nhân. Do yêu cầu của kinh tế thị trƣờng, hội nhập kinh tế quốc tế nên các doanh nghiệp tƣ nhân của nƣớc ta đã gia tăng nhanh chóng. Có thể tham khảo con số thống kê do Tổng cục thống kê Việt Nam tổng hợp tại ấn phẩm “Doanh nghiệp Việt Nam 9 năm đầu thế kỷ 21”, NXB Thống kê, 2010 nhƣ sau: trong năm 2000 có 20.548 DNTN đƣợc thành lập; năm 2001 có 22.980 DNTN; năm 2008 đã tăng lên 46.
Cho đến nay, với cơ chế mở cửa, chính sách hội nhập quốc tế và sự phát triển đa dạng các loại hình doanh nghiệp cho thƣơng nhân lựa chọn, loại hình DNTN dù không tiếp tục phát triển rầm rộ nhƣ những năm trƣớc, nhƣng xu hƣớng mua bán DNTN vẫn tồn tại phát triển. Do đó, cùng với quá trình này, việc bổ sung, sửa đổi và ban hành các quy định mới về doanh nghiệp tƣ nhân cũng đƣợc dần hoàn chỉnh. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Vai trò và ý nghĩa của Doanh nghiệp tư nhân 1. Doanh nghiệp tư nhân - quy luật phát triển tất yếu của kinh tế hộ gia đình ở Việt Nam Giai đoạn 1986-1990 khu vực kinh tế tƣ nhân ở Việt Nam chủ yếu mới xuất hiện dƣới hình thức kinh tế hộ gia đình và còn chịu nhiều ràng buộc.
Các hộ sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp vẫn chƣa đƣợc xã hội chấp nhận, vẫn hoạt động “ngầm” là chủ yếu và chủ hộ vẫn còn bị kỳ thị, coi là “con buôn”. Sang đến giai đoạn 1991-1999, kinh tế hộ gia đình nhất là hộ công thƣơng nghiệp kinh doanh cá thể đứng trƣớc đòi hỏi bức thiết về mở rộng quy mô, ngành nghề sản xuất kinh doanh đồng thời thoát khỏi cảnh hoạt động “ngầm”, muốn đƣợc luật pháp chính thức thừa nhận. Điều này phù hợp với xu thế tất yếu khách quan là phải giải phóng sức sản xuất. Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần VII (1991) đã chính thức coi phát triển nền kinh tế hàng hóa đa thành phần, vận hành theo cơ chế thị trƣờng định hƣớng Xã hội chủ nghĩa là chủ trƣơng trong cả thời kì quá độ lên Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Chủ trƣơng của Đảng đƣợc thể chế hóa thông qua việc ban hành Luật Doanh nghiệp Tƣ nhân 1990 và đƣợc sửa đổi bổ sung vào năm 1994. Đây là bƣớc ngoặt quan trọng mở ra một thời kỳ mới cho DNTN. DNTN và sở hữu tƣ nhân chính thức đƣợc pháp luật công nhận và bảo hộ. Tuy nhiên, việc phát triển nhanh chóng của kinh tế hộ và đặc biệt của các DNTN về quy mô và số lƣợng đã làm bộc lộ nhiều hạn chế của Luật Doanh nghiệp Tƣ nhân 1990.
Vì vậy, sau nhiều lần soạn thảo, Quốc Hội đã thông qua Luật Doanh nghiệp mới vào tháng 6/1999. Từ năm 2000 – 2005: từ sau khi Luật Doanh nghiệp 1999 ra đời, kinh tế tƣ nhân nói chung và DNTN nói riêng, một lần nữa, tiếp tục khẳng định những đóng góp và vai trò to lớn của mình đối với sự phát triển của kinh tế đất nƣớc, cùng với sự kiện Việt Nam chuẩn bị gia nhập Tổ chức Thƣơng Mại Thế Giới (WTO), Đảng và Nhà nƣớc nhận thấy cần có sự bình đẳng hơn đối với tất cả các thành phần kinh 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Do đó, năm 2005, sự kiện Luật Doanh nghiệp thống nhất (sự thống nhất tất cả các loại hình doanh nghiệp vào chung một luật: Doanh nghiệp nhà nƣớc – trƣớc chịu sự điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp Nhà nƣớc đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Khoá IX, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 20 tháng 04 năm 1995 (“Luật Doanh nghiệp Nhà nƣớc 2003"), DNTN – trƣớc chịu sự điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp Tƣ nhân 1990, Doanh nghiệp ngoài quốc doanh – trƣớc chịu sự điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp 1999, Doanh nghiệp có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài (doanh nghiệp FDI) – trƣớc chịu sự điều chỉnh của Luật Đầu tƣ Nƣớc ngoài tại Việt Nam đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá IX, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 12 tháng 11 năm 1996 ("Luật Đầu tƣ Nƣớc ngoài 1996").