Luận án tiến sĩ về hôn nhân và gia đình truyền thống của các dân tộc Môn-Khmer ở Thừa Thiên Huế

Luận án tiến sĩ phân tích hôn nhân và gia đình truyền thống của các dân tộc thuộc nhóm ngôn ngữ môn khơme ở thừa thiên huế, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng

• Tác giả: Nguyễn Xuân Hồng
• Người hướng dẫn: Gs. Phan Hữu Đạt
• Trường học: Trường Đại học Tổng hợp Huế
• Chuyên ngành: Dân tộc học
• Đề tài: Nghiên cứu hôn nhân và gia đình của các dân tộc Môn-Khmer tại Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 1995
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: VÀI NÉT VỀ THỪA THIÊN - HUẾ VÀ MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM TỘC NGƯỜI CỦA NGƯỜI TÀ ÔI, CA TU, BRU - VÂN KIÊU
• 1.1. VÀI NÓI VỀ VỊ TRÍ ĐỊA LÝ, ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN CỦA TỈNH
• 1.2. THÀNH PHẦN CƯ DÂN CỦA LĨNH VỰC
• 1.3. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM ĐÚI YẾU CỦA TỘC NGƯỜI
• 2. CHƯƠNG 2: HÔN NHÂN CỦA NGƯỜI TÀ ÔI, CA TU, BRU - VÂN KIÊU
• 2.1. CÁC NGUYÊN LÝ VÀ HÌNH THỨC HÔN NHÂN CỦA NGƯỜI TÀ ÔI, CA TU, BRU - VÂN KIÊU
• 2.2. CÁC NGHI LỄ TRONG HÔN NHÂN CỦA NGƯỜI TÀ ÔI, CA TU, BRU - VÂN KIÊU
• 2.3. HÔN NHÂN KHÁC TỘC HIỆN NAY Ở ĐỒNG BÀO TÀ ÔI, CA TU, BRU - VÂN KIÊU
• 3. CHƯƠNG 3: GIA ĐÌNH CỦA NGƯỜI TÀ ÔI, CA TU, BRU - VÂN KIÊU
• 3.1. NHỮNG KHÁI QUÁT ĐÚNG VỀ VẤN ĐỀ GIA ĐÌNH
• 3.1.1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU GIA ĐÌNH VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA HIỆN NAY
• 3.1.2. NHỮNG CHỨC NĂNG CƠ BẢN CỦA GIA ĐÌNH
• 3.1.3. HỆ THỐNG THÀNH VIÊN
• 3.2. CÁC HÌNH THÁI GIA ĐÌNH
• 3.2.1. ĐẠI GIA ĐÌNH PHỤ (TUYẾN)
• 3.2.2. TIỂU GIA ĐÌNH PHỤ (TUYẾN)
• 3.3. QUAN HỆ GIỮA CÁC THÀNH VIÊN TRONG GIA ĐÌNH
• 3.3.1. QUAN HỆ GIỮA CÁC THÀNH VIÊN TRONG GIA ĐÌNH LỚN
• 3.3.2. QUAN HỆ GIỮA CÁC THÀNH VIÊN TRONG GIA ĐÌNH NHỎ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu hôn nhân và gia đình Môn Khmer tại Thừa Thiên Huế

Nghiên cứu hôn nhân và gia đình của các dân tộc Môn-Khmer tại Thừa Thiên Huế là một lĩnh vực quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về văn hóa và xã hội của các nhóm dân tộc này. Các dân tộc như Tà Ôi, Ca Tu, và Bru - Vân Kiều có những đặc điểm văn hóa riêng biệt, ảnh hưởng đến cách thức tổ chức gia đình và hôn nhân. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn góp phần vào việc phát triển chính sách xã hội phù hợp với nhu cầu của cộng đồng.

1.1. Đặc điểm văn hóa hôn nhân của dân tộc Môn Khmer

Hôn nhân trong các dân tộc Môn-Khmer thường mang tính chất truyền thống và gắn liền với các nghi lễ văn hóa đặc sắc. Các phong tục tập quán trong hôn nhân không chỉ thể hiện sự kết nối giữa hai gia đình mà còn phản ánh các giá trị văn hóa của cộng đồng. Nghiên cứu cho thấy rằng, hôn nhân không chỉ là sự kết hợp giữa hai cá nhân mà còn là sự liên kết giữa hai dòng họ, tạo nên một mạng lưới xã hội vững chắc.

1.2. Vai trò của gia đình trong xã hội Môn Khmer

Gia đình là đơn vị cơ bản trong xã hội Môn-Khmer, nơi diễn ra các hoạt động kinh tế, văn hóa và xã hội. Gia đình không chỉ là nơi nuôi dưỡng và giáo dục con cái mà còn là nơi bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Các nghiên cứu cho thấy rằng, gia đình Môn-Khmer thường có cấu trúc phức tạp, bao gồm nhiều thế hệ sống chung, tạo nên sự gắn bó và hỗ trợ lẫn nhau trong cuộc sống hàng ngày.

II. Những thách thức trong hôn nhân và gia đình Môn Khmer hiện nay

Mặc dù có nhiều giá trị văn hóa tốt đẹp, nhưng hôn nhân và gia đình của các dân tộc Môn-Khmer cũng đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự thay đổi trong lối sống, ảnh hưởng của đô thị hóa và toàn cầu hóa đã tác động mạnh mẽ đến các phong tục tập quán truyền thống. Điều này dẫn đến sự xung đột giữa các giá trị truyền thống và hiện đại, gây ra nhiều vấn đề trong hôn nhân và gia đình.

2.1. Sự thay đổi trong phong tục tập quán hôn nhân

Phong tục tập quán hôn nhân của các dân tộc Môn-Khmer đang dần thay đổi do ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài. Nhiều thanh niên hiện nay có xu hướng chọn lựa bạn đời dựa trên tình yêu và sự tự do cá nhân, thay vì tuân theo các quy định truyền thống. Điều này dẫn đến sự thay đổi trong cách thức tổ chức hôn lễ và các nghi lễ liên quan.

2.2. Tình trạng hôn nhân không bền vững

Tình trạng hôn nhân không bền vững đang gia tăng trong cộng đồng Môn-Khmer. Nhiều cặp đôi trẻ gặp khó khăn trong việc duy trì mối quan hệ do áp lực kinh tế và sự khác biệt trong quan điểm sống. Các nghiên cứu cho thấy rằng, sự thiếu hụt hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng cũng là một yếu tố quan trọng dẫn đến tình trạng này.

III. Phương pháp nghiên cứu hôn nhân và gia đình Môn Khmer

Để hiểu rõ hơn về hôn nhân và gia đình của các dân tộc Môn-Khmer, các nhà nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Từ việc khảo sát thực địa, phỏng vấn sâu cho đến phân tích tài liệu, các phương pháp này giúp thu thập thông tin đa dạng và phong phú về thực trạng hôn nhân và gia đình trong cộng đồng.

3.1. Khảo sát thực địa và phỏng vấn

Khảo sát thực địa là một trong những phương pháp quan trọng trong nghiên cứu hôn nhân và gia đình Môn-Khmer. Qua việc tiếp xúc trực tiếp với cộng đồng, các nhà nghiên cứu có thể thu thập thông tin chính xác về phong tục tập quán, cũng như những thay đổi trong cách thức tổ chức hôn nhân và gia đình.

3.2. Phân tích tài liệu và dữ liệu thứ cấp

Phân tích tài liệu và dữ liệu thứ cấp cũng đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu. Các tài liệu lịch sử, văn hóa và xã hội giúp cung cấp bối cảnh cho các vấn đề hiện tại. Việc sử dụng dữ liệu từ các nghiên cứu trước đây cũng giúp làm rõ hơn các xu hướng và thay đổi trong hôn nhân và gia đình Môn-Khmer.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu hôn nhân và gia đình Môn Khmer

Nghiên cứu hôn nhân và gia đình của các dân tộc Môn-Khmer không chỉ mang lại giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách xã hội phù hợp, nhằm bảo tồn văn hóa và hỗ trợ phát triển cộng đồng.

4.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ gia đình

Các chính sách hỗ trợ gia đình cần được xây dựng dựa trên những đặc điểm văn hóa và xã hội của các dân tộc Môn-Khmer. Việc cung cấp các dịch vụ hỗ trợ như tư vấn hôn nhân, giáo dục về gia đình có thể giúp cải thiện tình trạng hôn nhân và gia đình trong cộng đồng.

4.2. Bảo tồn văn hóa hôn nhân truyền thống

Bảo tồn các giá trị văn hóa hôn nhân truyền thống là rất quan trọng. Các chương trình giáo dục và truyền thông có thể giúp nâng cao nhận thức về giá trị của các phong tục tập quán hôn nhân, từ đó khuyến khích thế hệ trẻ tham gia vào việc bảo tồn văn hóa của dân tộc.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu hôn nhân Môn Khmer

Nghiên cứu hôn nhân và gia đình của các dân tộc Môn-Khmer tại Thừa Thiên Huế đã chỉ ra nhiều vấn đề quan trọng cần được giải quyết. Tương lai của nghiên cứu này không chỉ nằm ở việc bảo tồn văn hóa mà còn ở việc phát triển các chính sách xã hội phù hợp, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu hôn nhân

Nghiên cứu hôn nhân không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các giá trị văn hóa mà còn góp phần vào việc phát triển xã hội. Việc nghiên cứu này cần được tiếp tục để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của cộng đồng.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu

Hướng đi tương lai cho nghiên cứu hôn nhân và gia đình Môn-Khmer cần tập trung vào việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu hiện đại, kết hợp với việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Điều này sẽ giúp tạo ra một bức tranh toàn diện hơn về hôn nhân và gia đình trong cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

\ NOI NGI ^TN XI '. V\ IK ) \ ( l lON M lAN VA ( il.A f)lNI II RI Yl N I ! 1( )N( ; C e A ( M ' D/\N IX X 11 11 (X ' NI K )M N ( Ì Ò N N ( J O M Ò N - KiiOMr Ó I I H A n i i f K - iief (•iim:\\(,AN[i 1 ) \ \ l( »( liO' MA sn I.\N l'IK ) n i W SY KIK )A 1K K ' 1,1( 11 SI : NC.lRIl Iil)(lN(. 1)\N KliOAIH K L]'(iS P i S r i l \ \ HI ' " D M : I''A l'iN H' A \ ( 1 \ VM L-. V^UJ 11 \ \ ' '! P>'J^ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MIJC LLC Trang Dan luan ChU(Xng mot: Vài nel ve Tliìra Tlhén - Hue va mot so dàc diém toc nguòi cùa ngirài Tà Òi, Ca Tu, Bru - Vàn kieu 13 I.

Vài nói ve vi tri dia ly, dicu kicn tu nhién cua tinh 14 l i. Tliành phfin cu dan cria linh 21 III. Mot so dae dicni dui yé'u cua toc nguài 21 (Jliunìig hai: Hon nhan cua nguài Tà Òi, C(^ Tu, Bru - Vàn kiéu 39 I. Càc nguyén lAc va hình Ihire hòn nliàn cua nguài ^Pà Oi, Ca Tu, Bru - Van kiéu 41 II.

Càc Ughi le Irong hón nhàn cua ugirài Tà Oi, Ca Tu, Bru - Vàn kiéu 62 I I I. I lon nhàn khàe toc hicn iiay à dóng bào Tà Ói, Ca Tu, Bru - Vàn kieu 73 (.lunmg l)a: Già dình cùa nguài T'd Oi, Ca dai, Bru - Vàn kiéu 7H I. Nhùiig khài c|uàl d u i n g ve vàii de già dình 7K 1. Lielì su nghién eùu già dình va nlìùng vàn de dal ra hièn nciv 7X 2.

Nlìùng ehù'e nàng eo' Ixin eihi già dình X2 3. Ifé ihòhg thàn ìòe X4 II. Càc hình thài già dình 9H 1. i)qi già dình pliu (/uyèn 99 2.

Tièu gin dình phu (juvèn 107 I I I. Quan he giiìa eàe ihàuh vién Iroug già dình ' 111 1. (Jini/ì lìè giùii eae IIÌÙÌÌIÌ vién Irong gin dình IU'ÌÌ 1 1 1 2. Quiin lìè giùd ('(/e ìhànlì virn Irong giii dinlì nhó \ \ì Kéì luàn 12K Tài liOii thani khan 1 ^^7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.- YNGIIIAKIIOAIKKWA rilUr'111]MCUA})r/IAl Trong lidi si'r llic gicii va lidi siV niróc la già diiih là mot ihiét cbC \a hai ludn ludn co làm (|uan trtìiig \à\\ lao.

H6n nhàn là nhirng lAp tue, nhùng Ughi le ma eàe dan toc tlà lime hicn trong tmig giai doan cùa lidi su i\é duy Ili, eùng eò' va |)hàl Iriéii già dinh. Cln'nh vi thè vice nghién cirii lidii iihnn va già tiinh eùa eae dan toc, cùa loài ngirài et) mài làm (luan Irong dae bici, giii|) ehiing la nhàn llure din^c linh da daiig, pinrc ta|) cùa vàn de. i)oiig thài tjua vice nghién erru eùng làm sàng lo din^e linh llU^ng nliA't, tiiih cpiy luài Ironj! sir phàl Iriéii eùa hàii nhàn già dinh .àc dàn toc ii()i ngaii iigir Mon ^ Khamc ò Thùa Ihiéii - llué hicn nay Irong dai song hon nhàn va già dinh dura dirng nhiéu vàii tic khoa hoc dàc dào va liàj) i\{\\\. Dò là su lon lai cùa eàe nguyén tà( va hinh Ihire hón nhàn Iruyéii lh(5iig nhir hon nhàn ngoai làe, hon nhàn tliuàn ehieu va day ehu>'Cii, liAii nhàn con eo con eàu, tuC "xirp".

Dtì là vice bào lini nguycn làc hon nhàn licn minh ha Ihi Uie - mot ngu)'en lac hon nlian ed xira nià hién nay chi ton lai à mài so rai il dan Uie Irén thè gitii. Dò eàn là sir hicn dicn cùa nhfrng già dinh bill phu i|uyen \'oi nhirng bién the taia no. Nghién cihi hòn nhàn va già timi) eàu eae(laii toc Tà ()i, (\i Tu. Bru - Van Kieu nhhm làm sàng to nhrrng vàn de khoa IHK.

lien là mài vice lam rai co y nghia. Mal kliae nghien t iru bau nhàn \ à già dmh eùa eàe dàn toc il ngirài à T l i ù a T h i é n - llué n(d iieng.eùa eae dan \ac Irén dal inràe Vici nani nói chung sé giiip Nhà nirt)c la eo (\\\ac nhrrng dinh hiri'aig diing trong \'iée hoach dinh càc chù trutuig: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Xay duiig neii van h(')a nuii, già dinh nuti - Dna dao luàt Ihìii nhan va già dinh eiuig nhir (pioe saeh ve dan so va ké'hoaeh boa già tiinh vào vùng eàe clan loe mài c a d i bop ly \ à eé) hieu qua, Càc (\:m tàe à niiéii Tay Thùa Thiéii - Hue xel tren nhieu phiroìig dién nguon go'c nhan ehùng. ben eanh nhinig nel riéiig eùa tùtig dan tàe. eo rai nhieu diem gioiig iihau.

Di san vào liiih \ire \aii boa - xa bài, tini hiéu e;ii d i u n g \ à e:ii riéng eùa lùng dan toc. iihain phaii lidi e() eo' sa khoa hoc xu thè boa bop irong qua Irinh lóe ngiroi eùa iiguoi Tà ()i. ( \) Tu, Bru - Van Kieu eung là mue dieh eùa ehiiiig loi. Ireii nhung \ nglua \ à iiiue (h\-li do.

elning loi da d i o n Wan^ì Woìì nhan \ à già dinh Iruyen lliong eùa eae dan loe ihiioe nti(')m ngon iigir Mon - Khonie à Thùa Thien - I iwc " làm de lai d i o bàn luan ;tn, 11.- 1-1(^11 Sl'i NCillll iNprUl VANDI Cuiig nhir eae dan loe il nguoi kliai' ù Vici nani, eae tkan (oe (i mieli Ta\' riiiìa Thièn - lluè d<i du'oe e;ie uba khoa hoc Iiong \ à ngoài niroe bici déii cpia eae eoiig irinh nghien eira. Toi ( d f Tà (Ji. Nhà bae lioe Le Qiiy Don à Ihe ky W'III irong l;ie phàni " Lliù B>ieii 1 aj) 1 .uè " klii noi dèn eànli e|uan nueii la) Thua 1 liien - 1 lue eung da de ea[) {\c{\ eliù nhan \ u n u dai itày \(M eae len noi Vien Kieu ( \7ui Kieu ). Toi ( )i ( Tà ( )i K\"à ( ir 'hi, Saeh "'(^iioc ^ù (|ii;in Iri^'ii NgM\ eiT klii \ lel \ e \ùiìjl dal \ à eon ngiroi Thùa Thien- line da (I;MI lai eae len goi \;iii Kieu.-iii An ha\ I .e QUN Don da diin,!: \\U<K- do.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nhir vày càc dàn tàe à mien Tày Thùa Thièn - I lue dà diroe siV sàdi bici déii tir rat sani nhmig ehi tap truiig nhieu vào van de len g(M Ihài k\ Thuc dan Phàp xàiii liroe Viél nani eae dan toc à mien Tay lhù,i Ihièii - Huc'dirae nhac dcii nhieu han trong eàe lai) san eùa Tnrd'ng Vién dowii Bàe e() (BId'T!D ) eùa boi nghién eiru D(ing Diro'ng (BSld ), eùa boi nhirng ngircti bau lluè xira ( B/\VH ). Irong eae eong Irinh viél ve ngirtd là Di. P^ru - Van Kieu eùa thài ky này ibi eong Irinh eùa Le Piehoii "Lcs Cliasseurs de sang" (BAVIl ), eùa D;idière "' Notes sur les moi de Quang Tri", eùa Be/aeier.L, " Noles sur cpielques lalonages des UHM Katu". là dàng duac dui y \\a\\ eà.

Tuy thè nhirng eong irinh này il nhieu deli niaiig linh chat ky Ibi dan loe. thuàng ihoi phong nhung nel riéng biel. nhung tàp tue lae bau. ('ae eong trulli nghién eiiu eùa thài ky My - NguN" nhir euon saeh "(.Yie iihoiii Ihieu so à Vici nani eong boa" ( Minorily groups in the ke[)ublie ot" Vici nani ) do ho (^uaii lire lloa ky xual bàn nani 1900, euon s.ieh *"f Vie sae loe ihieu so n Vici iianL do Hai dV)ng sae toc ugu) qu)eii Sài (Jan in nani 1974.

euon ''('ao nguyén mien Ihirong " eùa Toan Anli. dà ed de eàp dèn ngiroi Tà (Ji, Do" Tu, Bru - Van Kieu Ireii nhieu mal eùa euoe song nlurng lai tiii. Tu' nhung nani I960, nhal là tir san ngà\" mien Nani hoàn toan giài plu)ng ( 197.S ) gioi nghién eiru dan loe hoc Mae - xil Viel nani da co kha nhieu eong trinli nghien eiiu \ e \"ùng dal \ à eon nuiitu mien Ta\ Thùa Thien - llue. L'i[) san "'Doàn kel dan PK- "" ' Ve vau la lap san •'Dan loe") da lan luol dang lai eae bài gioì lliien i.

ae dan Ine Li ( )i. Biu - V;in Kidu. eùa eae lae gi;i Ngu>en b*inh i ILf)7). Liian Ihin Dal * I L 23) ^ iioii s.ieli "( ':v (l;ui ine mien nùi Bae l u m i : ho'" eùa Mae DIUHÌL: xual b/m L^CvI,., iiiie: da enni^ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] eà[ì duoe nhieu tài lièu rpiy bau \ é e;ie óim lóe à mien Ta\ Thira Ihièn - Hue.

Nhung phài déii eong trinh "Càe dàn loe il nciroi ò Viel nain"*( ( iie linh phia Bae ) \ à eong Irinh "CVie dan tàe il nguoi à \'iel nam'à ( iie linh phia Nani ) eùa tàp the eàe nhà nghién eihi Vién Dan tàe hoc do nhà xiiàl bàli KHXll Uà nói xuaì bàn nani 1978 va nani 19S4 ibi \\£i\raì Van Kieu (Bru - Van Kiéu ). (\1 Tu nud duoe trinh bay màt eaeh eo he Ihoiig va klià day dù. Trong hai eong trinli khoa hoc dò, e;ie tàe già Khdng Dien (Viél \"e nguài Bru va nguài ( i i ' T u j \ à N g u \ é n Iluu Thau (Viei ve nguoi Tà Di) dà elio d u i n g la bièt duae nguon goe lidi su, ngon ngu, van boa. eùa eae tóe ngir(ài à mien Tay Thira Thièn - lluè.

(àion s;ieh "(/ae dan tàe il nguài à Buili Tri Thieii'à Nhà xuat bàn Thuàn I I(ìà xuàl bàn nani 1984) do tàp the eàn bó bà mon dàn h)e lioe, khoa su. Truong Dai IK^C Tong ho'j) lluè \ie< ( P I S Ngii\en Quoe Loe eliù bieii ) la mài trong nhung cowg trinli giiìp elu) nguoi doi- eó duoe eaeh nhui loàn dién \ à luoiig dod day dù \ e eiie dan tóe Tà ( )i. Bru - Van Kieu. ( Vìe tàe uià eùa euon saeh nà\ eunu da dira ra duoe nhieu eir lieu nuii.

nhieu i!ià Ihiél moi khi di san lini hiéu léii eoi. nhan d u i n e , neuon eo'e tóe i. eung nhu nliirng sinh boat eùa nguài Tà ( )i, ( 'o' Tu. Bru - Van Kieu lliuoe nhiéu linh \ u e kli;ie nliau eùa euoe song, l i n the eung nhu nhiéu eong Iruih da e().

euo'n saeh '* Dae dàn lóe il nguài à Binli ITi Thièn" eung ehi moi dune lai à \ ice g\ó\ thieu mot eaeh long qu;il. dai euong \ e eTie loe neU(ti là ( )i. Bui- Van Kieu. Non the iiira iibieii liiili \ ire ehuxén san eua e:\e dan loe o da\ eliu.i duoe giài ipixd i n d ea«.