Luận văn thạc sĩ tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại lợn công ty cp bình minh mỹ đức hà nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị

Luận văn thạc sĩ phân tích tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại lợn Bình Minh Mỹ Đức, Hà Nội và thử nghiệm các phác đồ điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Lương Kim Xinh
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Mạnh Cường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Tình Hình Hội Chứng Tiêu Chảy Ở Lợn Con Từ Sơ Sinh Đến 21 Ngày Tuổi Tại Trại Lợn Công Ty CP Bình Minh, Mỹ Đức, Hà Nội Và Thử Nghiệm Phác Đồ Điều Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.1.1. Đặc điểm sinh lý của lợn con
• 2.1.1.1. Đặc điểm tiêu hóa của lợn con
• 2.1.1.2. Cơ năng điều tiết thân nhiệt
• 2.1.1.3. Hệ miễn dịch của lợn con
• 2.1.1.4. Hệ vi sinh vật đường ruột
• 2.1.2. Hiểu biết về hội chứng tiêu chảy
• 2.1.3. Nguyên nhân gây ra hội chứng tiêu chảy
• 2.1.3.1. Do vi khuẩn
• 2.1.3.1.1. Escherichia coli (E. coli)
• 2.1.3.1.2. Salmonella
• 2.1.3.2. Do virus
• 2.1.3.2.1. Bệnh viêm ruột dạ dày truyền nhiễm (TGE)
• 2.1.3.2.2. Bệnh tiêu chảy truyền nhiễm ở lợn (PED)
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG - NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Tình hình mắc hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi, nuôi tại Công ty CP Bình Minh, xã Phù Lưu Tế, huyện Mỹ Đức – Hà Nội
• 3.5. Đánh giá hiệu lực điều trị hội chứng tiêu chảy của hai phác đồ khác nhau
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.6.1. Điều tra gián tiếp
• 3.6.2. Điều tra trực tiếp
• 3.6.3. Phương pháp xác định hiệu quả sử dụng của hai phác đồ
• 3.6.4. Phương pháp xác định các chỉ tiêu
• 3.6.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Kết quả nghiên cứu tình hình hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại
• 4.4. Kết quả điều tra lợn mắc bệnh theo đàn và theo cá thể
• 4.5. Kết quả theo dõi tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi qua các tháng
• 4.6. Tình hình hội chứng tiêu chảy trên lợn con theo mẹ theo lứa tuổi
• 4.7. Kết quả điều tra tình hình mắc tiêu chảy ở lợn theo tính biệt
• 4.8. Tỷ lệ lợn con chết do hội chứng tiêu chảy
• 4.9. Kết quả theo dõi triệu chứng lâm sàng ở lợn mắc tiêu chảy
• 4.10. Đánh giá kết quả điều trị hội chứng tiêu chảy ở lợn
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 5.1. Tài liệu trong nước
• 5.2. Tài liệu nước ngoài

Tóm tắt

I. Hội chứng tiêu chảy ở lợn con

Hội chứng tiêu chảy là một vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi lợn, đặc biệt ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tình hình mắc bệnh tại trại lợn Bình Minh, Mỹ Đức Hà Nội. Tiêu chảy ở lợn gây thiệt hại lớn về kinh tế do tỷ lệ chết cao và ảnh hưởng đến sự phát triển của đàn lợn. Nguyên nhân chính bao gồm vi khuẩn (E.coli, Salmonella), virus, và các yếu tố môi trường. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu sâu hơn về bệnh lý lợn con và đề xuất phác đồ điều trị hiệu quả.

1.1. Nguyên nhân gây tiêu chảy

Nguyên nhân chính của hội chứng tiêu chảy ở lợn con bao gồm vi khuẩn (E.coli, Salmonella) và virus (Rotavirus, TGE). E.coli là vi khuẩn phổ biến nhất, gây bệnh thông qua độc tố đường ruột. Salmonella cũng là tác nhân quan trọng, gây viêm ruột và tiêu chảy. Ngoài ra, virus như TGE và PED gây tổn thương niêm mạc ruột, dẫn đến tiêu chảy cấp tính. Các yếu tố môi trường như thời tiết, thức ăn kém chất lượng cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

1.2. Đặc điểm sinh lý lợn con

Lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi có hệ tiêu hóa và miễn dịch chưa hoàn thiện. Hàm lượng HCl và enzyme tiêu hóa thấp, khiến chúng dễ bị rối loạn tiêu hóa. Hệ miễn dịch của lợn con chủ yếu dựa vào kháng thể từ sữa mẹ, làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh. Ngoài ra, khả năng điều tiết thân nhiệt kém khiến lợn con dễ bị stress nhiệt, ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng chống chịu bệnh tật.

II. Nghiên cứu và thử nghiệm phác đồ điều trị

Nghiên cứu này được thực hiện tại trại lợn Bình Minh, Mỹ Đức Hà Nội, nhằm đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị tiêu chảy ở lợn con. Hai loại thuốc được thử nghiệm là CP Nor 100 và Nova Amcoli. Kết quả cho thấy cả hai loại thuốc đều có hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong. Tuy nhiên, Nova Amcoli cho kết quả tốt hơn trong việc cải thiện sức khỏe và tăng trọng của lợn con. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng các phác đồ điều trị phù hợp trong thực tiễn chăn nuôi lợn.

2.1. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra trực tiếp và gián tiếp để thu thập dữ liệu về tình hình mắc bệnh. Các chỉ tiêu như tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết, và triệu chứng lâm sàng được ghi nhận. Hai phác đồ điều trị được thử nghiệm trên lợn con mắc bệnh, với mục tiêu đánh giá hiệu quả của từng loại thuốc. Dữ liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê để đảm bảo độ chính xác và khách quan.

2.2. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi là khá cao, đặc biệt trong điều kiện thời tiết thay đổi. Nova Amcoli cho hiệu quả điều trị tốt hơn so với CP Nor 100, với tỷ lệ khỏi bệnh cao hơn và thời gian hồi phục ngắn hơn. Nghiên cứu này khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng các phác đồ điều trị phù hợp để giảm thiểu thiệt hại do tiêu chảy gây ra trong chăn nuôi lợn.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả chăn nuôi lợn tại trại lợn Bình Minh, Mỹ Đức Hà Nội. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các phác đồ điều trị hiệu quả, giúp giảm tỷ lệ chết và cải thiện sức khỏe của lợn con. Ngoài ra, nghiên cứu cũng góp phần vào việc đào tạo và nâng cao kiến thức cho sinh viên và cán bộ kỹ thuật trong lĩnh vực chăn nuôi thú y.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu quan trọng về hội chứng tiêu chảy ở lợn con, giúp hiểu rõ hơn về nguyên nhân và cơ chế gây bệnh. Kết quả nghiên cứu là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực bệnh lý lợn con và điều trị tiêu chảy.

3.2. Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu này có giá trị thực tiễn cao, giúp cải thiện hiệu quả chăn nuôi lợn bằng cách áp dụng các phác đồ điều trị phù hợp. Điều này không chỉ giảm thiểu thiệt hại kinh tế mà còn nâng cao chất lượng đàn lợn, góp phần phát triển bền vững ngành chăn nuôi tại Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nguồn thu nhập cho người dân, cung cấp thực phẩm cho tiêu dùng nội địa và hướng tới xuất khẩu. Theo thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Việt Nam là quốc gia có số lượng lợn đứng thứ 7 trên thế giới, thứ 2 tại châu Á và ở vị trí dẫn đầu khu vực Đông Nam Á. Với quy mô đàn đạt khoảng 23 triệu con và tốc độ tăng trưởng bình quân 3,9%/năm, ngành chăn nuôi lợn cung cấp tới 80% sản lượng thịt cho thị trường nội địa. Cùng với việc tăng quy mô đàn và áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong chọn giống, thức ăn và quy trình chăm sóc, ngành chăn nuôi lợn tập trung vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro dịch bệnh phức tạp.

Trong các bệnh lý đường tiêu hóa, hội chứng tiêu chảy ở lợn con theo mẹ là một trong những nguyên nhân gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng nhất. Tại nhiều địa phương, tỷ lệ mắc hội chứng này dao động từ 70% đến 80%, với tỷ lệ chết từ 18% đến 20%. Những cá thể sống sót thường rơi vào tình trạng còi cọc, chậm lớn, giảm hiệu quả chuyển hóa thức ăn. Hội chứng tiêu chảy chịu sự tác động đồng thời của nhiều yếu tố: vi sinh vật gây bệnh (đặc biệt là Escherichia coli và Salmonella), chất lượng thức ăn, biến động thời tiết, độ ẩm chuồng nuôi và kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng.

Xuất phát từ thực tiễn sản xuất tại trang trại chăn nuôi tập trung của Công ty Cổ phần Phát triển Bình Minh (xã Phù Lưu Tế, huyện Mỹ Đức, Hà Nội), đề tài "Tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại lợn công ty CP Bình Minh, Mỹ Đức, Hà Nội và thử nghiệm một số phác đồ điều trị" được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau:

1. Đánh giá tình hình mắc hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con theo mẹ (từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi) tại trại lợn Công ty Cổ phần Bình Minh, Mỹ Đức, Hà Nội theo các chỉ tiêu dịch tễ: tỷ lệ mắc theo đàn, theo cá thể, theo dãy chuồng và theo các tháng theo dõi.
2. Thử nghiệm và đánh giá hiệu lực điều trị của hai phác đồ sử dụng thuốc kháng sinh (Nor-100 và Nova-amcoli) trên đàn lợn con mắc bệnh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con theo mẹ từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi nuôi tại trại và hệ thống số liệu lưu trữ sổ sách chuyên môn của trang trại.
• Phạm vi không gian: Trại lợn thuộc Công ty Cổ phần Phát triển Bình Minh, xã Phù Lưu Tế, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Theo dõi, thu thập số liệu thực địa và thử nghiệm lâm sàng trong 5 tháng của năm 2014 (từ tháng 7/2014 đến tháng 11/2014).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên các kiến thức chuyên ngành về sinh lý học gia súc non, vi sinh vật học thú y, dịch tễ học và dược lý học thú y:

• Đặc điểm sinh lý lợn con theo mẹ: Lợn con chuyển từ môi trường tử cung (38–40°C) ra môi trường bên ngoài có nhiệt độ thấp hơn khi các hệ cơ quan chưa hoàn thiện. Cơ quan tiêu hóa thiếu cả về lượng và chất dịch vị; lợn con dưới một tháng tuổi chưa có axit clohydric (HCl) tự do. Hệ thống điều tiết thân nhiệt kém do vỏ não chưa phát triển đầy đủ và tỷ lệ diện tích bề mặt cơ thể so với khối lượng lớn, khiến lợn con rất mẫn cảm với lạnh ẩm. Hệ miễn dịch chủ động chưa hình thành, phụ thuộc hoàn toàn vào kháng thể mẹ truyền qua sữa đầu (hàm lượng globulin giảm sau 3–4 tuần và chỉ bắt đầu tự tổng hợp đạt mức bình thường 65 mg/100ml máu ở tuần 5–6).
• Cơ chế bệnh sinh của hội chứng tiêu chảy: Xảy ra theo hai cơ chế chính:
  • Tiêu chảy xuất tiết: Độc tố của vi khuẩn (E. coli, Salmonella) hoặc virus kích thích niêm mạc ruột bài tiết quá mức nước và chất điện giải vào lòng ruột, dẫn tới mất nước, giảm thể tích tuần hoàn, nhiễm độc và trụy tim mạch.
  • Tiêu chảy thẩm thấu: Sự hiện diện của các chất không được hấp thu trong lòng ruột làm tăng áp lực thẩm thấu, giữ nước lại trong xoang ruột.
  • Yếu tố độc lực vi khuẩn: Trực khuẩn E. coli bám vào thụ thể tế bào biểu mô ruột nhờ các kháng nguyên bám dính (F4/K88, F5/K99, F6/987P, F41), sau đó tiết enterotoxin gồm độc tố chịu nhiệt (ST) và độc tố không chịu nhiệt (LT) phá hủy cấu trúc nhung mao ruột.
• Tác nhân gây bệnh tổng hợp: Bao gồm vi khuẩn (E. coli, Salmonella, Clostridium perfringens), virus (TGE, PED do Coronavirus CV777, Rotavirus), ký sinh trùng (cầu trùng, giun đũa Ascaris suum, giun lươn, sán lá ruột Fasciolopsis buski) và các yếu tố stress môi trường (độ ẩm chuồng >90%, lạnh, dinh dưỡng thiếu hụt protein, vitamin, khoáng hoặc nhiễm nấm mốc Aflatoxin).
• Dược lý học thuốc thử nghiệm:
  • CP Nor 100: Hoạt chất Norfloxacin 10% (nhóm Fluoroquinolone), tác dụng diệt khuẩn thông qua ức chế enzyme DNA gyrase, ngăn cản quá trình nhân đôi của vi khuẩn Gram âm và Gram dương.
  • Nova-amcoli: Hoạt chất Ampicillin 10mg (nhóm Betalactam), tác dụng ức chế tổng hợp mucopeptid ở thành tế bào vi khuẩn.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp điều tra gián tiếp: Thu thập và xử lý hồi cứu các số liệu ghi chép trong sổ sách kỹ thuật, nhật ký chăn nuôi của trang trại.
• Phương pháp điều tra trực tiếp: Theo dõi lâm sàng trên từng ô chuồng, kiểm tra phân, xác định triệu chứng bệnh, phân loại theo dãy chuồng, lứa tuổi, tính biệt và biến động theo tháng.
• Phương pháp thử nghiệm điều trị (phân lô so sánh): Bố trí thí nghiệm trên 52 cá thể lợn con mắc bệnh phân trắng, chia đều thành 2 lô đồng đều (26 con/lô):
  • Phác đồ 1: Sử dụng Nor-100 với liều 1ml/10kg thể trọng/ngày, tiêm bắp 1 lần/ngày, liên tục trong 3–5 ngày.
  • Phác đồ 2: Sử dụng Nova-amcoli với liều 1ml/10kg thể trọng/ngày, tiêm bắp 1 lần/ngày, liên tục trong 3–5 ngày.
  • Cả hai lô đều bổ sung Vitamin B-complex vào khẩu phần của lợn mẹ với liều 4g/kg thức ăn.
• Phương pháp tính toán chỉ tiêu: Xác định tỷ lệ mắc bệnh (%), tỷ lệ khỏi bệnh (%), thời gian điều trị trung bình (ngày) và tỷ lệ chết (%).
• Phương pháp xử lý số liệu: Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh vật học và phần mềm Microsoft Excel.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu rõ vị trí chiến lược của ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam, phân tích các rủi ro do dịch bệnh đường tiêu hóa gây ra ở quy mô nuôi tập trung. Xác định mục tiêu đề tài là đánh giá tình hình hội chứng tiêu chảy ở lợn con 0–21 ngày tuổi tại Công ty Cổ phần Bình Minh và thử nghiệm phác đồ điều trị bằng thuốc thú y; khẳng định ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu thực địa và ý nghĩa thực tiễn giúp nâng cao tỷ lệ sống, giảm tỷ lệ còi cọc cho đàn lợn con.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước:

• Phân tích sinh lý tiêu hóa, cơ chế điều nhiệt và miễn dịch thụ động của lợn sơ sinh; cơ chế sinh bệnh tiêu chảy xuất tiết và thẩm thấu; các nhóm kháng nguyên O, H, K, F và độc tố đường ruột của vi khuẩn E. coli.
• Tổng hợp các nhóm nguyên nhân gây bệnh: vi khuẩn (E. coli, Salmonella, Clostridium), virus (TGE, PED, Rotavirus), ký sinh trùng và các yếu tố môi trường (nhiệt độ, ẩm độ chuồng nuôi, dinh dưỡng, stress).
• Phân tích các nghiên cứu trong nước của Đoàn Thị Kim Dung (2004), Nguyễn Thị Kim Lan (2006, 2009), Trương Quang (2007), Tống Vũ Thắng (2008), Nghiêm Thị Anh Đào (2008), Nguyễn Anh Tuấn (2013), Nguyễn Chí Dũng (2013) và các nghiên cứu quốc tế của Smith (1967), Sokol (1981), Glawischning (1992), Akita (1993).
• Trình bày cơ chế tác dụng, chỉ định và liều dùng của hai hoạt chất kháng sinh Norfloxacin và Ampicillin.

Phần 3: Đối tượng - Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định địa bàn nghiên cứu tại trang trại Công ty Cổ phần Bình Minh (Mỹ Đức, Hà Nội); đối tượng lợn con theo mẹ từ 0–21 ngày tuổi. Thiết kế chi tiết các nội dung điều tra dịch tễ (tỷ lệ mắc theo đàn, cá thể, tháng, dãy chuồng) và sơ đồ bố trí thí nghiệm so sánh hai phác đồ điều trị Nor-100 và Nova-amcoli trên 52 cá thể bệnh với các công thức tính toán chỉ tiêu lâm sàng cụ thể.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này phản ánh toàn bộ kết quả công tác phục vụ sản xuất và kết quả nghiên cứu chuyên đề:

1. Công tác phục vụ sản xuất tại trang trại:

• Quy trình chăm sóc nái chửa theo giai đoạn tuần thai (thức ăn 566 từ tuần 1–12 ăn 1,5–2 kg/ngày, tuần 13–14 ăn 2,5–3 kg/ngày; thức ăn 567SF từ tuần 15 trở đi ăn 3,5–4 kg/ngày).
• Kỹ thuật chăm sóc nái đẻ (chuyển chuồng trước 7–10 ngày, giảm thức ăn trước đẻ 3 ngày xuống 0,5 kg/bữa, tăng dần sau đẻ lên 5–6 kg/ngày).
• Quy trình can thiệp lợn con: cắt rốn, bấm nanh sau đẻ; 2–3 ngày tuổi cắt tai, cắt đuôi, tiêm sắt và uống phòng tiêu chảy; 3–4 ngày tuổi uống phòng cầu trùng; 4–5 ngày tuổi thiến lợn đực; 4–6 ngày tuổi tập ăn thức ăn 550SF; 16–18 ngày tuổi tiêm vaccine dịch tả; 21–26 ngày tuổi cai sữa.
• Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo cho lợn nái (thực hiện 3 lần/chu kỳ động dục, liều tinh 80–100 ml chứa 1,5–2,0 tỷ tinh trùng tiến thẳng).
• Công tác vệ sinh, sát trùng chuồng trại: phun Ommicide 2 lần/ngày (tỷ lệ 320 ml/1000 lít nước), ngâm tấm đan bằng dung dịch NaOH 10% trong 1 ngày, xịt vôi xút gầm chuồng và rắc vôi bột theo lịch tuần nghiêm ngặt.
• Khối lượng công việc trực tiếp tham gia: đỡ đẻ an toàn 232 nái, thiến 586 lợn đực, tiêm sắt cho 678 lợn con, xuất bán 2.700 lợn con với tỷ lệ an toàn 100%. Tham gia điều trị các bệnh phát sinh: viêm đường sinh dục (5 ca, khỏi 4 ca - 80%), viêm vú (3 ca, khỏi 3 ca - 100%), viêm phổi (280 ca, khỏi 263 ca - 92,93%), và điều trị tiêu chảy trên lợn con (52 ca, khỏi 46 ca - 88,46%).

2. Tình hình dịch tễ hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con:

• Theo đàn: Trong 25 đàn theo dõi có 24 đàn xuất hiện lợn mắc bệnh, chiếm tỷ lệ 96,00%. Dãy chuồng 1 có tỷ lệ đàn mắc đạt 100% (13/13 đàn), cao hơn dãy chuồng 2 đạt 91,67% (11/12 đàn).
• Theo cá thể: Tổng số 230 lợn con theo dõi có 52 con mắc bệnh, chiếm tỷ lệ 22,61%. Tỷ lệ mắc ở dãy chuồng 1 là 25,00% (30/120 con), cao hơn dãy chuồng 2 là 20,00% (22/110 con). Nguyên nhân do dãy 1 có thiết kế gầm chuồng thấp, nền ẩm ướt và khâu giữ ấm, vệ sinh chưa triệt để.
• Theo các tháng nghiên cứu (tháng 7 đến 11/2014): Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào tháng 7 (27,08% - 13/48 con), tiếp đến là tháng 10 (23,40% - 11/47 con), tháng 8 (22,00% - 11/50 con), tháng 9 (21,05% - 8/38 con) và thấp nhất vào tháng 11 (19,15% - 9/47 con).

---

Kết quả và đóng góp

1. Số liệu thực nghiệm tổng hợp

Nội dung điều tra dịch tễ	Nhóm theo dõi	Số lượng theo dõi	Số lượng mắc bệnh	Tỷ lệ mắc (%)
Tỷ lệ mắc theo đàn	Dãy chuồng 1	13 đàn	13 đàn	100,00
	Dãy chuồng 2	12 đàn	11 đàn	91,67
	Toàn trại (Tổng)	25 đàn	24 đàn	96,00
Tỷ lệ mắc theo cá thể	Dãy chuồng 1	120 con	30 con	25,00
	Dãy chuồng 2	110 con	22 con	20,00
	Toàn trại (Tổng)	230 con	52 con	22,61
Biến động theo tháng (2014)	Tháng 7	48 con	13 con	27,08
	Tháng 8	50 con	11 con	22,00
	Tháng 9	38 con	8 con	21,05
	Tháng 10	47 con	11 con	23,40
	Tháng 11	47 con	9 con	19,15
	Tính chung	230 con	52 con	22,61

Công tác điều trị bệnh tại trại	Số lượng điều trị (con)	Số lượng khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)
Tiêu chảy ở lợn con (0–21 ngày tuổi)	52	46	88,46
Viêm phổi ở đàn lợn	280	263	92,93
Bệnh viêm đường sinh dục ở nái	5	4	80,00
Bệnh viêm vú ở nái	3	3	100,00

2. Giải pháp và đề xuất của tác giả

• Cần cải tạo kết cấu chuồng nuôi, đặc biệt nâng cao khoảng cách gầm chuồng để giảm độ ẩm ướt nền chuồng; tăng cường thiết bị sưởi ấm (đèn hồng ngoại) cho lợn con trong giai đoạn sơ sinh.
• Nâng cao ý thức kỹ thuật của công nhân trong việc sát trùng ủng, quét dọn và giữ ấm ô chuồng đẻ.
• Áp dụng triệt để quy trình vệ sinh tiêu độc bằng Ommicide, ngâm đan trong dung dịch NaOH 10% và rắc vôi bột định kỳ theo đúng lịch trình đã ban hành.
• Kết hợp điều trị nguyên nhân bằng kháng sinh với điều trị triệu chứng, bù nước, chất điện giải và bổ sung Vitamin B-complex cho lợn mẹ.

3. Đóng góp của đề tài

• Khóa luận cung cấp hệ thống số liệu thực tế về dịch tễ học hội chứng tiêu chảy trên lợn con giai đoạn 0–21 ngày tuổi tại một cơ sở chăn nuôi công nghiệp quy mô lớn ở Hà Nội.
• Đánh giá được sự sai khác về tỷ lệ mắc bệnh gắn liền với các yếu tố vi khí hậu chuồng nuôi cụ thể (độ ẩm, kết cấu gầm chuồng giữa các dãy), cung cấp luận cứ thực nghiệm cho việc hoàn thiện quy trình chăm sóc, vệ sinh phòng dịch và điều trị bệnh tại trại.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Thời gian theo dõi thực nghiệm giới hạn trong 5 tháng (tháng 7 đến tháng 11 năm 2014), chưa bao quát toàn bộ 12 tháng của năm để phân tích trọn vẹn đặc trưng dịch tễ 4 mùa ở miền Bắc (đặc biệt là mùa xuân có độ ẩm cao nhất).
  • Nghiên cứu tập trung trên quy mô 25 đàn (230 cá thể lợn con) tại một đơn vị sản xuất cụ thể, kết quả dịch tễ mang tính đặc thù cao theo điều kiện quản lý của trang trại.
  • Khóa luận chẩn đoán và theo dõi dựa trên triệu chứng lâm sàng và dịch tễ học thực địa, chưa tiến hành lấy mẫu phân lập vi sinh vật hay làm kháng sinh đồ trực tiếp tại phòng thí nghiệm chuyên sâu.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng thời gian theo dõi liên tục trong nhiều năm và bao gồm đầy đủ các mùa trong năm.
  • Thực hiện lấy mẫu bệnh phẩm định kỳ để phân lập, định danh chính xác các chủng vi khuẩn (E. coli, Salmonella, Clostridium) và virus gây bệnh, đồng thời làm kháng sinh đồ để theo dõi biến động tính kháng thuốc của vi khuẩn tại trang trại.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo:
  • Sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y thực hành và cán bộ kỹ thuật tại các trang trại lợn công nghiệp.
  • Người làm đề tài khóa luận, luận văn liên quan đến dịch tễ học bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa ở gia súc non.
• Các nội dung đáng tham khảo trong tài liệu:
  • Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng chi tiết theo từng giai đoạn tuần thai của lợn nái và lợn con từ sơ sinh đến cai sữa.
  • Bảng lịch trình sát trùng chuồng trại định kỳ hàng tuần (sử dụng Ommicide, NaOH 10%, vôi xút, vôi bột).
  • Lịch trình tiêm phòng vaccine và chế phẩm thú y đầy đủ cho đàn nái sinh sản, lợn hậu bị, lợn đực giống và lợn con.
  • Phương pháp phân lô so sánh đánh giá hiệu lực của các phác đồ điều trị kháng sinh trên thực địa.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc hội chứng tiêu chảy ở đàn lợn con theo mẹ tại Công ty CP Bình Minh trong thời gian nghiên cứu là bao nhiêu?
Trong tổng số 25 đàn theo dõi có 24 đàn xuất hiện bệnh, đạt tỷ lệ 96,00%. Tính theo cá thể trên tổng số 230 lợn con theo dõi (từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi), có 52 cá thể mắc bệnh, đạt tỷ lệ 22,61%.

2. Vì sao tỷ lệ mắc tiêu chảy ở dãy chuồng 1 lại cao hơn dãy chuồng 2?
Dãy chuồng 1 có tỷ lệ mắc bệnh theo cá thể là 25,00% (30/120 con), cao hơn dãy chuồng 2 là 20,00% (22/110 con). Nguyên nhân do dãy 1 có thiết kế kết cấu gầm chuồng thấp khiến nền chuồng ẩm ướt hơn, kết hợp với khâu vệ sinh, sát trùng và giữ ấm cho lợn con sau sinh của công nhân chưa thực sự triệt để, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển.

3. Tỷ lệ lợn con mắc tiêu chảy biến động như thế nào qua các tháng theo dõi năm 2014?
Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào tháng 7 với 27,08% (13/48 con), tiếp theo là tháng 10 đạt 23,40% (11/47 con), tháng 8 đạt 22,00% (11/50 con), tháng 9 đạt 21,05% (8/38 con) và thấp nhất vào tháng 11 với 19,15% (9/47 con).

4. Trang trại áp dụng quy trình hóa chất nào để vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng đẻ?
Trang trại sử dụng thuốc sát trùng Ommicide phun 2 lần/ngày (tỷ lệ pha 320 ml/1000 lít nước). Sau khi cai sữa chuyển lợn đi, các tấm đan chuồng được tháo ra ngâm trong hố sát trùng chứa dung dịch NaOH 10% trong 1 ngày, cọ sạch và phơi khô; khung chuồng được cọ rửa và xịt dung dịch vôi xút; gầm chuồng được tiêu độc và rắc vôi bột, để khô 1 ngày trước khi lắp lại và nhập đàn mới.

5. Thí nghiệm so sánh phác đồ điều trị tiêu chảy trên lợn con được thiết kế như thế nào?
Thí nghiệm được thực hiện trên 52 cá thể lợn con mắc bệnh, chia thành 2 lô (26 con/lô): Phác đồ 1 tiêm kháng sinh CP Nor 100 (Norfloxacin 10%), Phác đồ 2 tiêm kháng sinh Nova-amcoli (Ampicillin 10mg). Cả hai phác đồ đều tiêm bắp liều 1ml/10kg thể trọng/ngày, dùng 1 lần/ngày liên tục trong 3–5 ngày, kết hợp bổ sung Vitamin B-complex vào thức ăn cho lợn mẹ (4g/kg thức ăn).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lương Kim Xinh đã phản ánh chi tiết tình hình dịch tễ của hội chứng tiêu chảy trên đàn lợn con từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi tại trại lợn Công ty Cổ phần Bình Minh (Mỹ Đức, Hà Nội) với tỷ lệ mắc bệnh theo đàn đạt 96,00% và theo cá thể đạt 22,61%. Kết quả nghiên cứu làm sáng tỏ mối liên hệ mật thiết giữa điều kiện tiểu khí hậu chuồng nuôi (đặc biệt là ẩm độ và kết cấu gầm chuồng) với mức độ cảm nhiễm bệnh của lợn con theo mẹ. Bên cạnh việc khảo sát dịch tễ, tác giả đã tham gia trực tiếp và ghi nhận hiệu quả tích cực của các quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, lịch sát trùng và quy trình tiêm phòng vaccine nghiêm ngặt trong sản xuất thực tế. Đây là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng cao cho sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y và kỹ thuật viên quản lý trại lợn công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ở Việt Nam, trồng trọt và chăn nuôi là hai thành phần quan trọng trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp, trong đó chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng luôn đóng góp một phần lớn vào thu nhập của người dân. Chăn nuôi không những cung cấp một lượng lớn sản phẩm cho nhu cầu tiêu thụ trong nước mà còn cung cấp cho xuất khẩu. Vì thế chăn nuôi ngày càng có vị trí hết sức quan trọng trong cơ cấu của ngành nông nghệp. Sản phẩm của ngành chăn nuôi là nguồn thực phẩm không thể thiếu được đối với nhu cầu đời sống con người.

Chủ trương hiện nay của nhà nước là phát triển ngành chăn nuôi thành ngành sản xuất hàng hóa thực sự nhằm tạo ra sản phẩm chăn nuôi có chất lượng cao phục vụ cho nhu cầu tiêu thụ trong nước và một phần cho xuất khẩu. Nói đến ngành chăn nuôi phải kể đến chăn nuôi lợn bởi tầm quan trọng và ý nghĩa thiết thực của nó đối với đời sống kinh tế xã hội của nhân dân. Chăn nuôi lợn đã góp phần giải quyết công ăn việc làm, xóa đói giảm nghèo, tăng thu nhập và là cơ hội làm giàu cho nông dân. Theo thống kê của tổ chức nông lương thế giới (FAO), Việt Nam là nước nuôi nhiều lợn, đứng hàng thứ 7 thế giới, hàng thứ 2 Châu Á và ở vị trí hàng đầu khu vực Đông Nam Châu Á.

Hiện nay nước ta đang có 23 triệu đầu lợn, bình quân tốc độ tăng hàng năm là 3,9%. Đảm bảo cung cấp 80% sản phẩm thịt cho thị trường nội địa và một phần xuất khẩu. Kế hoach đến năm 2010 Việt Nam sẽ có 25 triệu đầu lợn và sẽ đạt sản lượng 2 triệu tấn thịt. Chiếm tỷ trọng trên 30% tổng thu nhập của ngành nông nghiệp (Đoàn Thị Kim Dung, 2004)[4].

Để có được kết quả trên ngoài việc tăng nhanh số đầu lợn, ngành chăn nuôi lợn nước ta đã và đang từng bước đưa các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào n 2 thực tế sản xuất, từ khâu cải tạo con giống, nâng cao chất lượng thức ăn đến việc hoàn thiện quy trình chăm sóc và nuôi dưỡng. Tuy vậy bên cạnh những tiến bộ đạt được, chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng còn gặp không ít khó khăn, đặc biệt là vấn đề dịch bệnh. Dịch bệnh thường xuyên xảy ra đã gây nhiều thiệt hại, làm hạn chế sự phát triển, giảm hiệu quả kinh tế của ngành chăn nuôi. Trong đó hội chứng tiêu chảy với đặc điểm dịch tễ hết sức phức tạp đang gây nên những thiệt hại to lớn, làm giảm năng suất, chất lượng đàn vật nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng.

Ở Việt Nam tỷ lệ lợn mắc hội chứng tiêu chảy rất cao, có địa phương 70% -80%, tỷ lệ chết 18% - 20%. Lợn không chết cũng còi cọc và chậm phát triển. Hội chứng tiêu chảy xảy ra ở các giống lợn và mọi lứa tuổi và gây hiệu quả nghiêm trọng và tổn thất rất lớn. Hội chứng tiêu chảy do nhiều nguyên nhân gây ra như vi khuẩn, virus, thức ăn kém phẩm chất, chăn nuôi không đúng quy trình, thời tiết thay đổi đột ngột hay do một số bệnh truyền nhiễm, bệnh nội khoa và bệnh ký sinh trùng.

Ở nước ta do nhiều yếu tố tác động như thời tiết, tập quán chăn nuôi, điều kiện dinh dưỡng, môi trường sống, trình độ khoa học kỹ thuật nên hội chứng tiêu chảy rất cao.Trong hội chứng tiêu chảy ở lợn con, E.coli và Salmonella là hai nguyên nhân gây bệnh quan trọng và rất phổ biến.