Luận văn nghiên cứu bệnh viêm ruột hoại tử ở đàn gà của trạm nghiên cứu chăn nuôi gà phổ yên thuộc trung tâm nghiên cứu gia cầm thụy phương và thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh

Luận văn nghiên cứu bệnh viêm ruột hoại tử ở đàn gà tại trạm Phổ Yên, thuộc Trung tâm Thụy Phương, và thử nghiệm phác đồ điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Duy Trang
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thị Kim Lan
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu bệnh viêm ruột hoại tử ở đàn gà của trạm nghiên cứu chăn nuôi gà Phổ Yên (thuộc Trung tâm Nghiên cứu gia cầm Thụy Phương) và thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Hệ thống vi sinh vật trong đường tiêu hoá của gà
• 1.3. Một số đặc tính của vi khuẩn Clostridium perfringens và bệnh do vi khuẩn này gây ra
• 1.4. Hiểu biết về bệnh viêm ruột hoại tử do vi khuẩn Cl. perfringens gây ra
• 1.5. Hiểu biết về một số bệnh ở gà thường ghép với NE
• 1.6. Cơ chế tác dụng của một số kháng sinh
• 1.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.7.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Vật liệu nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Điều tra tình hình bệnh viêm ruột hoại tử ở gà do Cl. perfringens gây ra tại Trạm nghiên cứu chăn nuôi gà Phổ Yên
• 2.6. Theo dõi triệu chứng và bệnh tích đặc trưng của bệnh viêm ruột hoại tử ở đàn gà
• 2.7. Phân lập và giám định vi khuẩn Cl. perfringens từ gà bệnh
• 2.8. Thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh viêm ruột hoại tử ở gà do Cl. perfringens gây ra
• 2.9. Phương pháp nghiên cứu
• 2.9.1. Phương pháp nghiên cứu dịch tễ học thú y
• 2.9.2. Phương pháp lấy mẫu
• 2.9.3. Xác định số lượng vi khuẩn trong 1g phân
• 2.9.4. Phương pháp giám định một số đặc tính sinh học của vi khuẩn Cl. perfringens phân lập được
• 2.9.5. Phương pháp xác định khả năng mẫn cảm với kháng sinh của các chủng Cl. perfringens phân lập được
• 2.9.6. Phương pháp xác định gen mã hóa độc tố và định typ vi khuẩn bằng kỹ thuật PCR (Polymerase Chain Reaction)
• 2.9.7. Phương pháp điều trị cho gà mắc bệnh viêm ruột hoại tử do vi khuẩn Cl.
• 2.9.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả theo dõi tình hình bệnh viêm ruột hoại tử do Cl. perfringens gây ra ở đàn gà nuôi tại Trạm nghiên cứu chăn nuôi gà Phổ Yên
• 3.2. Tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết theo lứa tuổi gà
• 3.3. Tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết theo giống gà
• 3.4. Tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết của gà ở các mùa trong năm
• 3.5. Tỷ lệ mắc và chết do viêm ruột hoại tử ở gà theo tính biệt
• 3.6. Kết quả theo dõi triệu trứng và bệnh tích đặc trưng của bệnh viêm ruột hoại tử ở đàn gà
• 3.7. Tỷ lệ gà có triệu chứng/tổng số gà mắc bệnh
• 3.8. Biểu hiện bệnh tích của bệnh viêm ruột hoại tử
• 3.9. Kết quả phân lập và giám định vi khuẩn Cl. perfringens từ gà bệnh
• 3.10. Kết quả phân lập vi khuẩn
• 3.11. Xác định số lượng vi khuẩn trong 1 g phân gà
• 3.12. Kết quả giám định một số đặc tính sinh học của vi khuẩn
• 3.13. Kết quả định typ vi khuẩn Cl. perfringens bằng kỹ thuật PCR
• 3.14. Thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh viêm ruột hoại tử ở gà
• 3.15. Kiểm tra tính mẫn cảm với kháng sinh của các chủng Cl.
• 3.16. Thử nghiệm một số phác đồ điều trị
• 3.17. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh viêm ruột hoại tử cho gà
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Bệnh viêm ruột hoại tử ở gà

Bệnh viêm ruột hoại tử là một bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng ở gia cầm, đặc biệt là gà, do vi khuẩn Clostridium perfringens gây ra. Bệnh này gây thiệt hại lớn về kinh tế trong ngành chăn nuôi gà, đặc biệt tại các trang trại quy mô lớn như Trạm Nghiên cứu Chăn nuôi Gà Phổ Yên. Bệnh thường xuất hiện ở gà từ 2-5 tuần tuổi, với các triệu chứng như tiêu chảy, suy nhược và tỷ lệ chết cao. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định nguyên nhân, triệu chứng và bệnh tích của bệnh, đồng thời đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả.

1.1. Nguyên nhân và triệu chứng

Bệnh viêm ruột hoại tử do vi khuẩn Clostridium perfringens gây ra, một loại vi khuẩn yếm khí gram dương, có khả năng sản sinh độc tố mạnh. Triệu chứng lâm sàng bao gồm tiêu chảy, suy nhược, giảm ăn và tỷ lệ chết cao. Bệnh tích đặc trưng là viêm và hoại tử niêm mạc ruột, thường kèm theo xuất huyết. Nghiên cứu tại Phổ Yên cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao ở gà broiler, đặc biệt trong điều kiện vệ sinh kém và stress do thay đổi thức ăn.

1.2. Ảnh hưởng kinh tế

Bệnh gây thiệt hại lớn về kinh tế do tỷ lệ chết cao và giảm năng suất chăn nuôi. Tại Trạm Nghiên cứu Chăn nuôi Gà Phổ Yên, bệnh đã làm giảm đáng kể sản lượng gà thịt và gà đẻ. Nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp phòng bệnh và điều trị kịp thời để hạn chế thiệt hại.

II. Phác đồ điều trị bệnh viêm ruột hoại tử

Nghiên cứu đã thử nghiệm các phác đồ điều trị khác nhau để đối phó với bệnh viêm ruột hoại tử ở gà. Các phương pháp bao gồm sử dụng kháng sinh, men vi sinh và các chế phẩm sinh học. Kết quả cho thấy sự kết hợp giữa kháng sinh và men vi sinh mang lại hiệu quả cao nhất trong việc kiểm soát bệnh. Nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp phòng bệnh như cải thiện vệ sinh chuồng trại và quản lý thức ăn.

2.1. Sử dụng kháng sinh

Các loại kháng sinh như Amoxicillin và Enrofloxacin được thử nghiệm để điều trị bệnh. Kết quả cho thấy chúng có hiệu quả trong việc giảm tỷ lệ chết và cải thiện tình trạng sức khỏe của gà. Tuy nhiên, việc sử dụng kháng sinh cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh kháng thuốc.

2.2. Ứng dụng men vi sinh

Men vi sinh chứa Lactobacillus được sử dụng để cân bằng hệ vi sinh đường ruột và ức chế sự phát triển của Clostridium perfringens. Kết quả nghiên cứu cho thấy men vi sinh giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh và cải thiện sức khỏe tổng thể của đàn gà.

III. Nghiên cứu và thử nghiệm tại Phổ Yên

Nghiên cứu được thực hiện tại Trạm Nghiên cứu Chăn nuôi Gà Phổ Yên, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Gia cầm Thụy Phương. Các thử nghiệm lâm sàng được tiến hành trên đàn gà broiler và gà đẻ để đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị. Kết quả cho thấy sự kết hợp giữa kháng sinh và men vi sinh mang lại hiệu quả cao nhất trong việc kiểm soát bệnh. Nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp phòng bệnh như cải thiện vệ sinh chuồng trại và quản lý thức ăn.

3.1. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp dịch tễ học, phân lập vi khuẩn và thử nghiệm lâm sàng để đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị. Các mẫu phân và mô ruột được thu thập để phân tích vi khuẩn Clostridium perfringens và xác định độc tố.

3.2. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao ở gà broiler, đặc biệt trong điều kiện vệ sinh kém. Các phác đồ điều trị kết hợp kháng sinh và men vi sinh đã giúp giảm tỷ lệ chết và cải thiện sức khỏe đàn gà. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải thiện điều kiện chăn nuôi để phòng bệnh.

IV. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc phòng và điều trị bệnh viêm ruột hoại tử ở gà. Các kết quả nghiên cứu có thể áp dụng rộng rãi trong ngành chăn nuôi gia cầm, đặc biệt tại các trang trại quy mô lớn như Phổ Yên. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và đảm bảo an toàn thực phẩm trong ngành chăn nuôi.

4.1. Đóng góp khoa học

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu chi tiết về bệnh viêm ruột hoại tử và các phương pháp điều trị hiệu quả. Đây là cơ sở quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực thú y và chăn nuôi gia cầm.

4.2. Ứng dụng thực tiễn

Các kết quả nghiên cứu có thể áp dụng trực tiếp vào thực tế chăn nuôi, giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra. Nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp phòng bệnh hiệu quả, góp phần phát triển bền vững ngành chăn nuôi gia cầm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm đóng vai trò quan trọng trong cung cấp thực phẩm cho con người, với tốc độ sinh trưởng nhanh và thời gian nuôi ngắn. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của ngành này cũng kéo theo nhiều thách thức về an toàn sinh học và phòng chống dịch bệnh, trong đó bệnh viêm ruột hoại tử (Necrotic Enteritis - NE) do vi khuẩn Clostridium perfringens gây ra là một trong những nguyên nhân chính gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng. Tại Trạm Nghiên cứu Chăn nuôi Gà Phổ Yên, Thái Nguyên, tỷ lệ mắc bệnh viêm ruột hoại tử được ghi nhận khoảng 3,16% với tỷ lệ chết 0,39% trong giai đoạn 1-7 tuần tuổi, tăng lên 4,57% mắc bệnh và 0,53% tỷ lệ chết ở giai đoạn trên 20 tuần tuổi. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định vai trò gây bệnh của Clostridium perfringens trên đàn gà tại trạm, đồng thời xây dựng phác đồ điều trị và biện pháp phòng chống hiệu quả. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 5/2016 đến tháng 10/2017, tập trung tại Trạm Nghiên cứu Chăn nuôi Gà Phổ Yên, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Gia cầm Thụy Phương. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi gia cầm công nghiệp mà còn hỗ trợ phát triển bền vững ngành chăn nuôi tại các địa phương khác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về vi sinh vật đường tiêu hóa của gà, đặc biệt là sự cân bằng giữa vi khuẩn có lợi và vi khuẩn gây bệnh trong hệ tiêu hóa. Vi khuẩn Clostridium perfringens là trực khuẩn gram dương, yếm khí, có khả năng sinh nha bào và sản sinh nhiều loại độc tố, trong đó bốn loại chính là alpha (α), beta (β), epsilon (ε) và iota (ι) đóng vai trò quan trọng trong cơ chế gây bệnh viêm ruột hoại tử. Ngoài ra, nghiên cứu còn áp dụng các khái niệm về dịch tễ học thú y, đặc tính sinh học của vi khuẩn, và cơ chế tác dụng của các loại kháng sinh trong điều trị bệnh. Các khái niệm chính bao gồm: độc tố vi khuẩn, typ vi khuẩn dựa trên gen mã hóa độc tố, phản ứng PCR để xác định gen độc tố, và các yếu tố môi trường, stress ảnh hưởng đến sự phát triển của vi khuẩn trong đường ruột.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các mẫu bệnh phẩm gồm dịch ruột và phân gà nghi mắc bệnh tại Trạm Nghiên cứu Chăn nuôi Gà Phổ Yên trong giai đoạn từ tháng 5/2016 đến tháng 10/2017. Cỡ mẫu gồm hàng nghìn con gà thuộc nhiều giống khác nhau như Ri, Đông Tảo, Mía lai, Lương Phượng, Ross, TN, Ri lai TN, GT, HA, nuôi theo các phương thức chuồng kín, chuồng lồng và chuồng hở. Phương pháp lấy mẫu dựa trên chẩn đoán lâm sàng và mổ khám để thu thập bệnh phẩm. Vi khuẩn Clostridium perfringens được phân lập trên môi trường thạch máu, thạch CW, và các môi trường đặc hiệu khác, sau đó giám định đặc tính sinh học như khả năng dung huyết, sinh men lecithinase, di động, và phản ứng CAMP ngược. Phân tích gen độc tố được thực hiện bằng kỹ thuật Multiplex PCR với các cặp mồi đặc hiệu cho gen cpa (α), cpb (β), etx (ε), iA (ι), cpe (độc tố ruột) và cpb2 (β2). Khả năng mẫn cảm với kháng sinh được đánh giá bằng phương pháp khuếch tán trên đĩa thạch Muller Hinton theo tiêu chuẩn NCCLS. Thử nghiệm phác đồ điều trị gồm ba phác đồ sử dụng các kháng sinh Amoxicillin, Neomycin và Bacitracin kết hợp với thuốc hỗ trợ Vitamin K và Biozyme, được đánh giá trên diện hẹp và diện rộng. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm MS Excel 2010, đảm bảo tính chính xác và khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết theo lứa tuổi: Tỷ lệ mắc bệnh viêm ruột hoại tử tăng dần theo tuổi gà, từ 0,99% mắc bệnh và 0,15% chết ở giai đoạn 1-7 tuần, lên 3,46% mắc bệnh và 0,43% chết ở giai đoạn 8-20 tuần, và cao nhất là 4,57% mắc bệnh với 0,53% chết ở giai đoạn trên 20 tuần tuổi. Tổng tỷ lệ mắc bệnh trung bình là 3,16% với tỷ lệ chết 0,39%.

2. Đặc tính sinh học và phân lập vi khuẩn: Vi khuẩn Clostridium perfringens phân lập được có đặc điểm không di động, hình trực khuẩn to, bắt màu gram dương, sinh nha bào, và có khả năng sinh men lecithinase trên môi trường thạch lòng đỏ trứng. Phản ứng CAMP ngược dương tính xác nhận độc tố α được sản sinh.

3. Xác định gen độc tố bằng PCR: Kỹ thuật Multiplex PCR xác định các gen độc tố cpa (α), cpb (β), etx (ε), iA (ι), cpe (độc tố ruột) và cpb2 (β2) trong các chủng phân lập, cho thấy đa dạng typ độc tố trong đàn gà bệnh.

4. Hiệu quả phác đồ điều trị: Phác đồ sử dụng Amoxicillin 50% kết hợp Vitamin K và Biozyme cho hiệu quả điều trị cao nhất, giảm tỷ lệ chết và cải thiện sức khỏe đàn gà rõ rệt sau 5 ngày điều trị, so với phác đồ dùng Neomycin 20% và Bacitracin Methylene Disalicylate 10%.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết tăng theo tuổi gà phản ánh sự phát triển của vi khuẩn Clostridium perfringens trong hệ tiêu hóa khi gà lớn lên, đặc biệt trong giai đoạn gà hậu bị và sinh sản do stress và thay đổi chế độ ăn. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, cho thấy yếu tố môi trường và quản lý chăn nuôi ảnh hưởng lớn đến sự bùng phát bệnh. Việc phân lập và giám định vi khuẩn với các đặc tính sinh học điển hình cùng với xác định gen độc tố bằng PCR cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho chẩn đoán và phân loại typ vi khuẩn, giúp lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp. Phác đồ điều trị kết hợp kháng sinh Amoxicillin và thuốc hỗ trợ sinh học đã chứng minh hiệu quả vượt trội, phù hợp với đặc tính nhạy cảm kháng sinh của chủng vi khuẩn phân lập. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ mắc và chết theo tuổi gà, bảng kết quả PCR và kháng sinh đồ để minh họa rõ ràng hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác vệ sinh và khử trùng chuồng trại: Đảm bảo môi trường nuôi sạch sẽ, thoáng mát, giảm thiểu ô nhiễm khí độc NH3 và H2S, nhằm hạn chế sự phát triển của vi khuẩn Clostridium perfringens. Thời gian thực hiện: liên tục, chủ thể: người chăn nuôi và cán bộ kỹ thuật.

2. Áp dụng phác đồ điều trị hiệu quả: Sử dụng Amoxicillin 50% kết hợp Vitamin K và Biozyme trong 5 ngày cho đàn gà mắc bệnh, nhằm giảm tỷ lệ chết và phục hồi sức khỏe nhanh chóng. Thời gian áp dụng: ngay khi phát hiện bệnh, chủ thể: bác sĩ thú y và người chăn nuôi.

3. Quản lý chế độ ăn và stress cho gà: Điều chỉnh khẩu phần ăn cân đối, tránh thay đổi đột ngột, bổ sung chất xơ và enzym tiêu hóa để duy trì cân bằng vi sinh đường ruột, giảm nguy cơ bùng phát bệnh. Thời gian: liên tục trong suốt quá trình nuôi, chủ thể: người chăn nuôi.

4. Theo dõi và giám sát dịch tễ học: Thường xuyên kiểm tra sức khỏe đàn gà, lấy mẫu phân và dịch ruột để phát hiện sớm vi khuẩn Clostridium perfringens và các gen độc tố, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời. Thời gian: định kỳ hàng tháng, chủ thể: cán bộ thú y và kỹ thuật viên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi gia cầm: Nắm bắt kiến thức về bệnh viêm ruột hoại tử, cách phòng chống và điều trị hiệu quả, giúp giảm thiệt hại kinh tế và nâng cao năng suất chăn nuôi.

2. Bác sĩ thú y và cán bộ kỹ thuật: Áp dụng các phương pháp chẩn đoán, phân lập vi khuẩn và xác định gen độc tố bằng PCR, lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp dựa trên kết quả kháng sinh đồ.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Thú y: Tham khảo cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu dịch tễ học và kỹ thuật phân tử trong nghiên cứu bệnh truyền nhiễm trên gia cầm.

4. Các cơ quan quản lý và phát triển ngành chăn nuôi: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, hướng dẫn kỹ thuật và chương trình phòng chống dịch bệnh hiệu quả trong ngành chăn nuôi gia cầm.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh viêm ruột hoại tử do vi khuẩn Clostridium perfringens gây ra có biểu hiện như thế nào ở gà?
   Bệnh thường xuất hiện ở gà trên 3 tuần tuổi với triệu chứng cấp tính như thâm tím vùng đầu mào, co giật, chết nhanh trong vài giờ. Bệnh tích đặc trưng là viêm hoại tử niêm mạc ruột, xuất huyết và phù thũng.

2. Làm thế nào để phân lập và xác định vi khuẩn Clostridium perfringens trong mẫu bệnh phẩm?
   Vi khuẩn được phân lập trên môi trường thạch máu và thạch CW trong điều kiện yếm khí, sau đó giám định đặc tính sinh học và xác định gen độc tố bằng kỹ thuật Multiplex PCR.

3. Phác đồ điều trị nào được đánh giá hiệu quả nhất trong nghiên cứu?
   Phác đồ sử dụng Amoxicillin 50% kết hợp Vitamin K và Biozyme trong 5 ngày cho hiệu quả điều trị cao, giảm tỷ lệ chết và cải thiện sức khỏe đàn gà rõ rệt.

4. Yếu tố nào làm tăng nguy cơ bùng phát bệnh viêm ruột hoại tử ở gà?
   Các yếu tố như stress do thay đổi thức ăn đột ngột, mật độ nuôi cao, môi trường ô nhiễm, và sự hiện diện của các bệnh phối hợp như cầu trùng làm tăng nguy cơ phát triển bệnh.

5. Làm thế nào để phòng ngừa bệnh viêm ruột hoại tử hiệu quả trong chăn nuôi?
   Bảo đảm vệ sinh chuồng trại, quản lý chế độ ăn hợp lý, theo dõi sức khỏe đàn gà thường xuyên và áp dụng phác đồ điều trị kịp thời khi phát hiện bệnh.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định rõ vai trò gây bệnh của vi khuẩn Clostridium perfringens trong bệnh viêm ruột hoại tử ở đàn gà tại Trạm Nghiên cứu Chăn nuôi Gà Phổ Yên với tỷ lệ mắc bệnh trung bình 3,16% và tỷ lệ chết 0,39%.
• Phân lập và giám định vi khuẩn cùng với xác định gen độc tố bằng kỹ thuật Multiplex PCR cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho chẩn đoán và phân loại typ vi khuẩn.
• Phác đồ điều trị sử dụng Amoxicillin 50% kết hợp Vitamin K và Biozyme được đánh giá là hiệu quả nhất trong việc giảm tỷ lệ chết và cải thiện sức khỏe đàn gà.
• Đề xuất các biện pháp phòng chống bao gồm vệ sinh chuồng trại, quản lý chế độ ăn, giảm stress và giám sát dịch tễ học thường xuyên.
• Các bước tiếp theo cần triển khai áp dụng phác đồ điều trị hiệu quả rộng rãi, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố môi trường và gen độc tố để nâng cao hiệu quả phòng chống bệnh.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ đàn gà của bạn khỏi bệnh viêm ruột hoại tử và nâng cao hiệu quả chăn nuôi!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Hệ thống vi sinh vật trong đường tiêu hoá của gà Thông thường khi gà mới nở ra cho đến 24 giờ thì không có vi sinh vật trong đường tiêu hoá, nhưng khi gà tiếp xúc với môi trường bên ngoài như thức ăn, nước uống, không khí. thì vi sinh vật bắt đầu xâm nhập vào hệ tiêu hoá của gà.

Số lượng vi sinh vật như E. coli, cầu trực khuẩn và các vi sinh vật khác tăng lên rất nhanh trong tá tràng và manh tràng. Vài giờ sau khi ăn đã tìm thấy vi khuẩn Lactobacillus trong đường tiêu hoá, đến 3 ngày tuổi thì số lượng các vi khuẩn này tăng lên rất nhanh. Bình thường trong hệ tiêu hoá của gà có trạng thái cân bằng giữa vi khuẩn có lợi và vi khuẩn gây bệnh, khi gặp các yếu tố bất lợi như stress (vận chuyển, thay đổi thức ăn đột ngột, quá nóng hoặc quá lạnh, gà đẻ đang ở giai đoạn đẻ nhiều.) làm giảm sức đề kháng của cơ thể, phá vỡ sự cân bằng, các vi khuẩn gây bệnh tăng nhanh về số lượng và độc lực và gây bệnh cho gà.

Ngoài yếu tố stress do tiểu khí hậu chuồng nuôi bị ô nhiễm nặng làm cho mầm bệnh phát triển mạnh, thông qua thức ăn, nước uống, không khí. vào đường tiêu hoá của gà và gây bệnh, môi trường bị ô nhiễm cũng làm cho nồng độ các khí độc NH3 và H2S tăng cao trong thời gian dài, làm sức đề kháng cơ thể gà giảm, là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn có hại gây bệnh. Khí Amoniac sinh ra do sự biến đổi của axit uric có trong phân gà dưới sự tác động của vi khuẩn Bacteria trong vật liệu lót nền, nồng độ khí amoniac lớn hơn 20 ppm có thể kích thích niêm mạc phế quản của gà và dễ gây ra: n 4 - Bệnh đường hô hấp như: ND, CRD, IB. coli tăng lên tới mức gây viêm túi khí.

- Gà chậm lớn, chỉ số tiêu tốn thức ăn (FCR) tăng. - Viêm mắt gà. Nồng độ Amoniac và H2S cao sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới chỉ tiêu kỹ thuật cũng như chỉ tiêu kinh tế của gà đẻ. Từ những nguyên nhân gây dẫn đến hiện tượng loạn khuẩn ở đường ruột gà, dẫn đến ỉa chảy.

Các biện pháp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh: - Vệ sinh môi trường nuôi sạch sẽ, thoáng mát về mùa hè, kín về mùa đông, tránh gió lùa, vệ sinh thức ăn nước uống, điều chỉnh nhiệt độ và độ ẩm thích hợp. - Không thay đổi khẩu phần ăn và phương thức cho ăn đột ngột. - Tăng cường sức đề kháng cho gà bằng cách thường xuyên bổ sung các vitamin, axit amin, khoáng. cần thiết phù hợp.

- Sử dụng kháng sinh để điều trị. - Tăng cường tiêu hoá bằng cách bổ sung các men có chứa các enzym tiêu hoá hoặc các men vi sinh có chứa Lactobacillus. - Sử dụng một số chế phẩm sinh học có lợi cho đường tiêu hoá, ức chế vi khuẩn gây bệnh, tạo điều kiện thuận lợi tối ưu cho vi khuẩn có lợi phát triển. Một số đặc tính của vi khuẩn Clostridium perfringens và bệnh do vi khuẩn này gây ra 1.

Giới thiệu chung về giống Clostridium Giống Clostridium gồm những trực khuẩn yếm khí, bắt màu gram dương, có kích thước 0,3 - 1,3 x 3 - 10 μm (Quinn và cs, 1999) [36]. Vi khuẩn có khả năng hình thành nha bào và nha bào thường lớn hơn bề ngang của vi khuẩn. Chỉ riêng loài Cl. spiroform có hình hơi cong hoặc hình xoắn ốc, còn n 5 tất cả các loài gây bệnh trong giống Clostridium đều có dạng trực khuẩn thẳng.

Vi khuẩn sau khi hình thành nha bào hoặc trong canh trùng nuôi cấy lâu thường có xu hướng khó bắt màu. Trong khi hầu hết các loài trong giống Clostridium đều có khả năng di động nhờ lông rung thì Cl. perfringens là loài duy nhất không di động, có hình thành giáp mô, có khả năng hình thành nha bào trong môi trường trung tính hoặc kiềm, kích thước nha bào lớn hơn chiều ngang thân vi khuẩn nên thường làm biến dạng vi khuẩn, thường nằm ở giữa hoặc gần ở 1 đầu (Nguyễn Như Thanh, Nguyễn Bá Hiên, Trần Thị Lan Hương, 2001) [18]. Trong thực tế nha bào của 1 số chủng có sức đề kháng cao với nhiệt độ, đun sôi ở 100oC trong vòng hơn 1 giờ mới bị vô hoạt (Nguyễn Vĩnh Phước, 1976) [12].

Vi khuẩn Clostridium có khả năng lên men đường, phản ứng oxidase và catalase âm tính. Yêu cầu mức độ yếm khí tuyệt đối thay đổi tuỳ theo loài, nhưng hầu hết đều thích hợp phát triển trong điều kiện môi trường có 2 - 10% CO2, pH gần trung tính và nhiệt độ nuôi cấy thích hợp là 37oC. Các môi trường nuôi cấy vi khuẩn Clostridium thường được bổ sung amino acid, carbohydrate, vitamin và máu hoặc huyết thanh. Vi khuẩn Clostridium phân bố rộng rãi khắp nơi trên thế giới, thường có mặt trong đất, nước và cát; một số loài hoặc một số chủng chỉ có ở các vùng địa lý nhất định.

Nhiều loài gây bệnh tồn tại trong đường tiêu hoá của người và động vật, chúng thường gây nhiễm trùng từ bên trong. Các loài khác phân bố trong đất và gây nhiễm trùng từ ngoài qua các vết thương hoặc qua đường tiêu hoá. Hiện đã có trên 40 loài Clostridium được công bố là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh ở người, gia súc và gia cầm. Đã tóm tắt các bệnh do vi khuẩn Clostridium gây ra trong bảng 1.

Bệnh do vi khuẩn Clostridium gây ra ở người và động vật Vi khuẩn Clostridium Loài vật mắc bệnh Tên bệnh CLOSTRIDIUM GÂY ĐỘC TỐ THẦN KINH Ngựa, loài nhai lại và các động vật Clostridium tetani Uốn ván (Tetanus) khác Clostridium botulinum (typ Nhiều loài động vật và người Trúng độc thịt A - F) Clostridium argentinense (C. Người (Argentina) Trúng độc thịt botulinum typ G) CLOSTRIDIUM GÂY ĐỘC MÔ BÀO Clostridium chauvoei Bò, cừu (lợn) Ung khí thán (blackleg) Bò, cừu và lợn Phù thũng ác tính Clostridium septicum Cừu Braxy Gia cầm Chứng viêm da hoại tử Clostridium novyi Cừu Chứng Cừu con đầu to typ A Bò và cừu Hoại thư sinh hơi typ B Cừu, (bò) Bệnh đen (Viêm gan hoại tử) typ C Trâu Viêm tuỷ xương Clostridium haemolyticum Bò, (cừu) Chứng đái ra huyết sắc tố (C. novyi typ D) Clostridium sordellii Bò, cừu, ngựa Hoại thư sinh hơi Clostridium colinum Chim cảnh, gà con và gà tây Viêm loét ruột BỆNH NHIỄM ĐỘC TỐ RUỘT HUYẾT Clostridium perfringens Người Trúng độc thức ăn, hoại thư sinh hơi typ A Chứng vàng da do nhiễm độc tố Cừu ruột huyết Cừu (dưới 3 tuần tuổi) Bệnh lỵ typ B Bê non và ngựa non Nhiễm độc tố ruột huyết Cừu trưởng thành Run cơ typ C Lợn choai, cừu, bê, ngựa con Nhiễm độc tố ruột huyết Gà Viêm ruột hoại tử typ D Cừu (trừ con sơ sinh), dê, bê Bệnh nhũn thận typ E Bê và cừu (ít gặp) Nhiễm độc tố ruột huyết BỆNH DO CLOSTRIDIUM GÂY RA SAU KHI SỬ DỤNG KHÁNG SINH Thỏ Viêm ruột có màng nhày Clostridium spiroform Thỏ và chuột lang Tiêu chảy sau khi sử dụng kháng sinh Ngựa con và lợn Viêm ruột non Viêm ruột non do sử dụng kháng Người, chuột hamster, thỏ, chuột lang Clostridium difficile sinh Chó, ngựa con, lợn, động vật thí nghiệm Tiêu chảy n 7 1. Vi khuẩn Clostridium perfringens Clostridium perfingens (Cl.

perfingens) còn có tên là Clostridium welchii được Welch và Natan phân lập từ năm 1892 trong tổ chức của xác người chết (Nguyễn Lân Dũng và cs, 1998) [1].Với tên gọi lúc đầu là Bacillus aerogenescapsulatus. Sau này, vi khuẩn được đổi tên thành Bacillus enteritidis sporogenes, Bacillus perfringens, Bacterium welchii và Clostridium welchii. Mặc dù tên gọi không chính thức là C. welchii, nhưng được sử dụng từ năm 1939 và hiện nay vẫn có thể tìm thấy trong cách viết của người Anh.

Từ năm 1980, tên khoa học chính thức của vi khuẩn là Clostridium perfringens (Cl. Vi khuẩn phân bố rộng rãi trong đường tiêu hoá của người và gia súc, môi trường (đất, nước, phân, thức ăn.) và là nguyên nhân gây nhiều bệnh như hoại thư sinh hơi, ngộ độc thực phẩm, bệnh nhiễm độc tố ruột huyết, viêm ruột hoại tử và hội chứng đột tử. * Hình thái và tính chất nuôi cấy Cl. perfringens là vi khuẩn yếm khí triệt để, mọc tốt trên các môi trường yếm khí thông thường, nhiệt độ thích hợp là 37oC, pH thích hợp là 7,2 - 7.

Vi khuẩn không di động, hình thành giáp mô trong mô bào; là trực khuẩn to, thẳng, hai đầu tròn, đứng riêng lẻ hoặc thành đôi, có kích thước từ 0,6 - 0,8 x 2 - 4 μm, bắt màu gram dương (Quinn và cs, 1999) [36]. Một số điều kiện nuôi cấy thích hợp của vi khuẩn này được tóm tắt trong bảng 1. Điều kiện nuôi cấy thích hợp của vi khuẩn Cl. perfringens Điều kiện nuôi cấy Tối thiểu Thích hợp Tối đa Nhiệt độ (oC) 10 - 12 43 - 47 50 - 55 pH 5,0 - 5,5 6,0 - 7,2 8,0 - 9,0 NaCl (%) - 5,0 - 8,0 - NaNO3 (ppm) - 60 - 2560 - aw (water activity) 0,93 0,95 - 0,96 0,97 n 8 Khi nuôi cấy trên các môi trường, tính chất mọc của vi khuẩn có đặc điểm: - Môi trường nước thịt gan yếm khí: sau 24 giờ nuôi cấy trong điều kiện yếm khí ở 37oC, vi khuẩn phát triển mạnh, làm đục môi trường và sinh hơi.

- Môi trường thạch máu trong điều kiện yếm khí ở 37oC: sau khi nuôi cấy Cl. perfringens từ 18 - 24 giờ, lấy đĩa ra khỏi tủ ấm và để ở nhiệt độ phòng trong 2 giờ để có thể quan sát đầy đủ đặc tính dung huyết của vi khuẩn. Hình thái đặc trưng của vi khuẩn Cl. perfringens trên môi trường thạch máu là hình thành các khuẩn lạc tròn, trơn bóng, lấp lánh, mờ đục, có vùng dung huyết đôi đặc trưng (quan sát rõ hơn khi dùng máu cừu hoặc thỏ).

- Môi trường thạch lòng đỏ trứng (Egg Yolk Agar - EYA): vi khuẩn Cl. perfringens với hoạt tính của men lecithinase sẽ tạo thành một vùng trắng đục xung quanh khuẩn lạc do men này tác động lên chất lecithin có trong môi trường. Những chủng vi khuẩn Cl. perfringens sản sinh men lipase sẽ tạo nên một lớp sáng như ngọc trai hoặc óng ánh nhiều màu xung quanh khuẩn lạc; trong một số trường hợp còn lan ra cả phần thạch ở xung quanh.

- Môi trường Litmus milk: Litmus milk là môi trường dùng để giữ và nuôi cấy vi khuẩn sinh acid lactic. Đây là môi trường đặc biệt dùng để xác định một số đặc tính của vi khuẩn: lên men đường lactose, phân giải casein và đông vón casein. Chất chỉ thị pH là Litmus được bổ sung vào môi trường. Sữa có đường lactose và 3 loại protein chính: casein, lactalbumin và lactoglobulin.

Vi khuẩn Cl.