Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của các loại nấm ở Bắc Trung Bộ

Luận án tiến sĩ nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của nấm hexagonia tenuis, phellinus gilvus, phellinus baumii và ganoderma australe.

• Tác giả: Đỗ Xuân Hưng
• Người hướng dẫn: TS Đặng Ngọc Quang
• Trường học: Trường Đại Học Vinh
• Chuyên ngành: Hóa Hữu Cơ
• Đề tài: Nghiên Cứu Hóa Học Và Hoạt Tính Sinh Học Của Nấm Hexagonia Tenuis, Phellinus Gilvus, Phellinus Baumii Và Ganoderma Australe Ở Bắc Trung Bộ
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Hóa Học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• 1. Tổng quan về chi Hexagonia
• 1.1. Đặc điểm hình thái, phân bố
• 1.2. Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học
• 2. Nấm Hexagonia tenuis
• 2.1. Đặc điểm hình thái, phân bố
• 2.2. Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học
• 3. Tổng quan về chi Phellinus
• 3.1. Đặc điểm hình thái, phân bố
• 3.2. Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học
• 4. Nấm Phellinus baumii
• 4.1. Đặc điểm hình thái, phân bố
• 4.2. Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học
• 5. Nấm Phellinus gilvus
• 5.1. Đặc điểm hình thái, phân bố
• 5.2. Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học
• 6. Tổng quan về chi Ganoderma
• 6.1. Đặc điểm, phân bố và phân loại
• 6.2. Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học
• 7. Nấm Ganoderma australe
• 7.1. Đặc điểm hình thái, phân bố
• 7.2. Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học
• 2. Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ THỰC NGHIỆM
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp lấy mẫu
• 2.3. Phương pháp chiết xuất, phân lập
• 2.4. Phương pháp khảo sát cấu trúc các hợp chất
• 2.5. Phương pháp thử kháng vi sinh vật kiểm định
• 2.6. Phương pháp thử nghiệm hoạt tính gây độc tế bào ung thư
• 2.7. Hóa chất và thiết bị
• 2.8. Nghiên cứu các hợp chất từ quả thể nấm Hexagonia tenuis
• 2.8.1. Ngâm chiết và tạo cao chiết
• 2.8.2. Phân lập các hợp chất từ cao ethyl acetate
• 2.8.3. Xác định cấu trúc của các hợp chất
• 2.8.4. Nghiên cứu hoạt tính sinh học của các hợp chất
• 2.9. Nghiên cứu các hợp chất từ quả thể nấm Phellinus gilvus
• 2.9.1. Ngâm chiết và tạo cao chiết
• 2.9.2. Phân lập các hợp chất từ cao chiết ethyl acetate
• 2.9.3. Xác định cấu trúc phân tử của các hợp chất
• 2.9.4. Nghiên cứu hoạt tính sinh học của các hợp chất
• 2.10. Nghiên cứu các hợp chất từ quả thể nấm Phellinus baumii
• 2.10.1. Ngâm chiết và tạo cao chiết
• 2.10.2. Phân lập các hợp chất từ cao ethyl acetate
• 2.10.3. Xác định cấu trúc phân tử của các hợp chất
• 2.10.4. Nghiên cứu hoạt tính sinh học của các hợp chất
• 2.11. Nghiên cứu các hợp chất từ quả thể nấm Ganoderma australe
• 2.11.1. Ngâm chiết và tạo cặn chiết
• 2.11.2. Phân lập các hợp chất từ cao chiết ethyl acetate
• 2.11.3. Xác định cấu trúc phân tử của các hợp chất
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nghiên cứu thành phần hóa học quả thể nấm Hexagonia tenuis
• 3.1.1. Phân lập các hợp chất
• 3.1.2. Xác định cấu trúc
• 3.2. Nghiên cứu thành phần hóa học quả thể nấm Phellinus gilvus
• 3.2.1. Phân lập các hợp chất
• 3.2.2. Xác định cấu trúc các hợp chất
• 3.3. Nghiên cứu thành phần hóa học quả thể nấm Phellinus baumii
• 3.3.1. Phân lập các hợp chất
• 3.3.2. Xác định cấu trúc các hợp chất
• 3.4. Nấm Ganoderma australe
• 3.4.1. Phân lập các hợp chất
• 3.4.2. Xác định cấu trúc
• 3.5. Hoạt tính sinh học của các hợp chất phân lập từ nấm Hexagonia tenius
• 3.6. Hoạt tính sinh học của các hợp chất đã phân lập từ nấm Phellinus gilvus
• 3.7. Hoạt tính sinh học của các hợp chất phân lập từ nấm Phellinus baumi
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nấm

Nấm là một nhóm sinh vật độc đáo, thuộc giới Eukaryote, không có chất diệp lục và hấp thu chất dinh dưỡng từ môi trường. Chúng có giá trị dinh dưỡng cao với hàm lượng protein và vitamin phong phú. Nấm đã được sử dụng trong y học cổ truyền từ xa xưa, đặc biệt ở các nền văn hóa như Trung Quốc và Nhật Bản. Nghiên cứu gần đây cho thấy nấm chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học, bao gồm khả năng kháng vi sinh vật và chống ung thư. Việt Nam có khoảng 22,000 loài nấm, trong đó nhiều loài có tiềm năng dược liệu nhưng chưa được nghiên cứu đầy đủ. Việc nghiên cứu nấm trong y học hiện đại đang trở thành một xu hướng quan trọng.

1.1. Đặc điểm sinh học của nấm

Nấm có cấu trúc đa dạng và thường phát triển trên các chất hữu cơ. Chúng có thể sống ký sinh hoặc cộng sinh với thực vật. Nấm có khả năng sản xuất bào tử, giúp chúng sinh sản và phát tán rộng rãi. Một số loài nấm có khả năng tạo ra các hợp chất sinh học có lợi cho sức khỏe con người, như polysaccharides và triterpenoids, có thể hỗ trợ hệ miễn dịch và chống lại các bệnh lý nghiêm trọng.

II. Nghiên cứu thành phần hóa học

Nghiên cứu thành phần hóa học của nấm Hexagonia tenuis, Phellinus gilvus, Phellinus baumii, và Ganoderma australe đã chỉ ra sự hiện diện của nhiều hợp chất có giá trị. Các hợp chất này bao gồm triterpenoids, sterols và phenolics, có khả năng chống ung thư và kháng vi sinh vật. Việc phân lập và xác định cấu trúc của các hợp chất này là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về hoạt tính sinh học của chúng. Nghiên cứu cho thấy rằng các hợp chất từ nấm có thể ức chế sự phát triển của tế bào ung thư, mở ra hướng đi mới trong việc phát triển dược phẩm từ thiên nhiên.

2.1. Phân lập hợp chất từ nấm Hexagonia tenuis

Từ dịch chiết của nấm Hexagonia tenuis, đã phân lập được năm hợp chất, trong đó có ba hợp chất triterpenoid mới là hexagonin F, hexatenuin A và hexagonin B. Các hợp chất này đã được chứng minh có khả năng ức chế tế bào khối u, đặc biệt là các loại ung thư phổi và gan. Việc nghiên cứu này không chỉ làm phong phú thêm kiến thức về thành phần hóa học của nấm mà còn mở ra cơ hội cho việc phát triển các liệu pháp điều trị mới.

III. Hoạt tính sinh học của nấm

Hoạt tính sinh học của các hợp chất phân lập từ nấm Phellinus gilvus và Phellinus baumii cho thấy tiềm năng lớn trong việc điều trị bệnh. Các hợp chất phenolic từ Phellinus gilvus có khả năng gây độc tế bào ung thư, trong khi các hợp chất từ Phellinus baumii cũng thể hiện hoạt tính tương tự. Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của nấm trong y học hiện đại, đặc biệt là trong việc phát triển các loại thuốc mới có nguồn gốc tự nhiên.

3.1. Khả năng kháng vi sinh vật

Các hợp chất từ nấm không chỉ có hoạt tính chống ung thư mà còn có khả năng kháng vi sinh vật. Nghiên cứu cho thấy rằng các hợp chất từ nấm có thể ức chế sự phát triển của vi khuẩn và nấm gây bệnh. Điều này mở ra khả năng sử dụng nấm như một nguồn dược liệu quý giá trong việc phát triển các sản phẩm kháng sinh tự nhiên, giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào thuốc kháng sinh tổng hợp.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ "Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của nấm Hexagonia tenuis, Phellinus gilvus, Phellinus baumii và Ganoderma australe ở vùng Bắc Trung Bộ" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Đỗ Xuân Hưng, thuộc chuyên ngành Hóa hữu cơ (mã số: 9440114) tại Trường Đại học Vinh vào năm 2020, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Đặng Ngọc Quang và TS. Trần Đình Thắng.

Tính cấp thiết của luận án xuất phát từ tiềm năng dược liệu to lớn của giới nấm. Nấm là sinh vật nhân thực (Eukaryote), không có diệp lục, chứa hàm lượng protein, vitamin (B, C, D, K), khoáng chất (kali, photpho), nguyên tố vi lượng (selen) cao cùng nhiều hợp chất chuyển hóa thứ cấp có hoạt tính sinh học như kháng sinh, kháng u, điều hòa miễn dịch. Tại Việt Nam, điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa tạo môi trường thuận lợi cho sự sinh trưởng của khoảng 22.000 loài nấm, trong đó có ít nhất 651 loài thuộc 182 chi đã được ghi nhận chứa các hoạt chất sinh học. Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu trong nước trước đây chỉ tập trung vào phân loại hình thái và tính đa dạng sinh học, còn các nghiên cứu chuyên sâu về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học phân tử của các loài nấm lớn ở khu vực Bắc Trung Bộ vẫn còn nhiều khoảng trống.

Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án được xác định cụ thể theo 4 nội dung chính:

1. Chiết xuất hỗn hợp các hợp chất từ quả thể bốn loài nấm: Hexagonia tenuis, Phellinus gilvus, Phellinus baumii và Ganoderma australe.
2. Sử dụng các phương pháp sắc ký thích hợp để phân lập các hợp chất sạch từ các phân đoạn dịch chiết của bốn loài nấm trên.
3. Xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất phân lập được bằng các phương pháp phổ hiện đại.
4. Thử nghiệm hoạt tính sinh học (kháng vi sinh vật kiểm định và gây độc trên các dòng tế bào ung thư) của các hợp chất tinh khiết và cao chiết thu được.

Đối tượng nghiên cứu là mẫu quả thể của bốn loài nấm Hexagonia tenuis, Phellinus gilvus, Phellinus baumii và Ganoderma australe. Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung tại khu vực Bắc Trung Bộ (chủ yếu thu thập tại Vườn quốc gia Pù Mát, tỉnh Nghệ An). Phạm vi thời gian thu mẫu thực nghiệm diễn ra trong các năm 2016 và 2017, hoàn thành và bảo vệ luận án vào tháng 10 năm 2020.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã tổng hợp hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến 4 chi nấm chính:

• Chi Hexagonia và loài Hexagonia tenuis: Index Fungorum ghi nhận 41 loài thuộc chi này. Các nghiên cứu hóa học về chi Hexagonia còn rất hạn chế. Điển hình có nhóm Jiang M. và cộng sự (2009–2011) nghiên cứu loài H. speciosa, phân lập được 21 hợp chất cyclohexanoid (speciosin A–T, aporpinon A, 5'-O-acetylaporpinon A) có hoạt tính chống oxy hóa và kháng khối u. Năm 2014, nhóm Akemi Umeyama công bố 3 hợp chất triterpenoid khung antitrypanosomal là hexatenuin A–C từ H. tenuis. Tại Việt Nam, năm 2015, Nguyễn Thị Bích Ngọc nghiên cứu H. apiaria, phân lập 7 triterpenoid (hexagonin A–E, hexatenuin A, ursolic acid) cùng 2 sterol (ergosterol, ergosterol peroxide) có khả năng kháng viêm.
• Chi Phellinus và các loài P. gilvus, P. baumii: Chi Phellinus gồm khoảng 138 loài thuộc họ Hymenochaetaceae, trong đó khoảng 12 loài đã được khảo sát thành phần hóa học. Các nhóm chất chính gồm steroid, terpenoid (sesquiterpenoid khung tremulane, drimane; triterpenoid khung lanostane), flavonoid, styrylpyrone, furane và hợp chất polychlorinate.
  • Về steroid: Efimenko (1969) phân lập ergosterol từ Phellinus; Đặng Ngọc Quang và cộng sự (2006) phân lập phellinol, senexonol từ Phellinus sp.; Liu và cộng sự (2009, 2016) phân lập các steroid từ P. gilvus và P. rhabarbarinus; tại Việt Nam, Lê Mai Hương và cộng sự phân lập 4 steroid từ P. adamantinus tại VQG Cúc Phương, Nguyễn Ngọc Tuấn phân lập các steroid từ P. pini.
  • Về terpenoid: Ayer và cộng sự (1993), Yin và cộng sự (2014) công bố các dẫn xuất tremulane sesquiterpene từ Phellinus; Feng và cộng sự (2016) phân lập phellibarin A–C; Wang và cộng sự phân lập igniaren A–D từ P. igniarius; Nguyễn Tân Thành và cộng sự (2018) phân lập igniarine từ P. igniarius.
  • Về Phellinus baumii: Lee I. và cộng sự phân lập các styrylpyrone (baumin, davallialactone, hispidin, hypholomine B, interfungin A, inoscavin A, phelligridin D); Wu C. và cộng sự (2011) phân lập hispidin, phellibaumin A–E và các dẫn xuất benzyl dihydroflavone có hoạt tính ức chế NF-κB.
  • Về Phellinus gilvus: Liu và cộng sự (2009) phân lập các dẫn xuất lanostane-triterpenoid (gilvsin A–D, trametanolic acid).
• Chi Ganoderma và loài Ganoderma australe: Toàn chi có hơn 400 hợp chất được ghi nhận (chủ yếu là triterpenoid khung lanostane và polysaccharide). Đối với loài Ganoderma australe (Cổ linh chi), số lượng công trình nghiên cứu trên thế giới còn ít (khoảng 11 công trình giai đoạn 1984–2019): nghiên cứu tại Ấn Độ (1984) phân lập 3 steroid và 1 triterpenoid lanostane; nghiên cứu năm 2000 phân lập applanoxidic acid A, C, F, G, H; nghiên cứu năm 2019 phân lập cyclic dipeptide và các dẫn xuất phenolic có hoạt tính chống oxy hóa và ức chế α-glucosidase.

Vị trí của luận án: Luận án là công trình nghiên cứu có tính hệ thống đầu tiên tại Việt Nam giải quyết khoảng trống về thành phần hóa học phân lập được từ quả thể bốn loài nấm Hexagonia tenuis, Phellinus gilvus, Phellinus baumii và Ganoderma australe thu hái tại khu vực Bắc Trung Bộ, đồng thời đánh giá hoạt tính gây độc tế bào ung thư và kháng vi sinh vật kiểm định của các hợp chất này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên cơ sở lý thuyết hóa học các hợp chất thiên nhiên (Natural Products Chemistry), tập trung vào các nhóm chất chuyển hóa thứ cấp: triterpenoid, steroid, polyphenol, styrylpyrone và dẫn xuất clo hữu cơ.

Quy trình thực nghiệm và các phương pháp nghiên cứu được triển khai gồm:

1. Thu thập và xử lý mẫu thực vật: Mẫu quả thể nấm được thu hái tại Vườn quốc gia Pù Mát (Nghệ An), được PGS. TS. Ngô Anh (Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học - Đại học Huế) giám định tên khoa học. Mẫu tiêu bản được lưu giữ tại Viện Công nghệ Hóa, Sinh, Môi trường - Trường Đại học Vinh. Quả thể được phơi khô, sấy, nghiền mịn trước khi chiết xuất.
2. Chiết xuất và phân lập:
   • Chiết xuất: Ngâm chiết hồi lưu hoặc ngâm chiết kết hợp hỗ trợ của sóng siêu âm với dung môi methanol kỹ thuật ở nhiệt độ phòng.
   • Phân bố lỏng - lỏng: Phân tán cao tổng methanol trong nước, chiết phân bố lần lượt với các dung môi có độ phân cực tăng dần (n-hexane, ethyl acetate, chloroform, n-butanol).
   • Kỹ thuật phân lập: Sắc ký lớp mỏng phân tích (TLC) trên bản mỏng tráng sẵn silica gel DC-Alufolien 60 F254 và RP18 F254s; sắc ký cột cổ điển (CC) và sắc ký cột nhanh (FC) với chất hấp phụ silica gel pha thường và pha đảo; sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) phân tích và điều chế trên hệ thống Agilent sử dụng đầu dò UV-Vis; phương pháp kết tinh lại.
3. Khảo sát cấu trúc hóa học:
   • Phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR): Đo trên máy Bruker 500 MHz (ghi phổ 1D gồm $^1\text{H}$-NMR, $^{13}\text{C}$-NMR, DEPT và 2D gồm $^1\text{H}$-$^1\text{H}$ COSY, HSQC, HMBC, NOESY) với chất nội chuẩn tetramethylsilane (TMS).
   • Phổ khối lượng (MS): Đo phổ ESI-MS trên máy Bruker Daltonics APEX II 30eV và HR-ESI-MS trên máy microTOF-QII 10187.
   • Phổ hồng ngoại (FT-IR): Ghi trên máy Bruker Optics VERTEX 80.
   • Phổ tử ngoại (UV-Vis): Ghi trên máy Agilent UV-Vis.
   • Sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS), nhiễu xạ tia X (X-ray), đo điểm nóng chảy trên máy Yanagimoto MP-S3 và đo năng suất quay cực trên máy Jasco P-1020.
4. Phương pháp thử nghiệm hoạt tính sinh học:
   • Hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định: Sử dụng phương pháp pha loãng trên môi trường lỏng trong đĩa 96 giếng nhằm xác định giá trị $\text{IC}_{50}$ đối với 7 chủng vi sinh vật chuẩn: 3 chủng vi khuẩn Gram (+) (Bacillus subtilis, Staphylococcus aureus, Lactobacillus fermentum), 3 chủng vi khuẩn Gram (–) (Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Salmonella enterica) và 1 chủng nấm men (Candida albicans). Đo độ đục trên máy quang phổ TECAN. Thuốc đối chứng dương gồm Cefotaxim và Nystatin.
   • Hoạt tính gây độc tế bào ung thư in vitro: Thực hiện theo quy trình chuẩn của Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) bằng phép thử MTT trên các dòng tế bào: KB (ung thư biểu mô), SK-LU-1 (ung thư phổi), HepG2 (ung thư gan), Hep3B (ung thư gan), SW480 (ung thư ruột kết) và MCF-7 (ung thư vú) từ nguồn ATCC. Mật độ quang OD đo ở bước sóng 540 nm bằng máy quang phổ Genios TECAN.

Nội dung chính theo từng chương

Luận án có tổng dung lượng 115 trang, bao gồm 30 bảng số liệu, 49 hình ảnh, 4 sơ đồ và 129 tài liệu tham khảo, cùng phần phụ lục 90 trang phổ cấu trúc.

Kết cấu phân bổ các chương của luận án:

Chương 1: Tổng quan

Chương 1 tổng thuật đầy đủ các đặc điểm hình thái học, phân bố sinh thái, thành phần hóa học và hoạt tính sinh học đã được công bố trên thế giới và tại Việt Nam của bốn chi nấm và bốn loài nghiên cứu:

• Chi Hexagonia và loài Hexagonia tenuis: Trình bày đặc điểm quả thể hình quạt hoặc bán nguyệt, lỗ chân lông hình lục giác, mọc trên gỗ mục; tổng hợp các hợp chất cyclohexanoid và triterpenoid đã biết.
• Chi Phellinus cùng hai loài Phellinus gilvus và Phellinus baumii: Phân tích cấu trúc các nhóm hoạt chất đặc trưng như steroid khung ergostane/pregnane, sesquiterpenoid khung tremulane/drimane, triterpenoid lanostane, flavonoid và nhóm styrylpyrone có tác dụng chống oxy hóa, kháng viêm, ức chế NF-κB và chống khối u.
• Chi Ganoderma và loài Ganoderma australe: Tổng kết đặc tính của nấm Cổ linh chi hóa gỗ sống lâu năm, các nhóm hợp chất lanostane triterpenoid (ganoderic acid, applanoxidic acid) và steroid.

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu và thực nghiệm

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình thu thập mẫu nấm tại VQG Pù Mát, quy trình ngâm chiết dung môi và sơ đồ phân lập từng hợp chất:

• Hexagonia tenuis: Bột nấm khô được chiết với methanol, tạo các phân đoạn cao n-butanol (57 g), dịch nước (90 g) và cao ethyl acetate (82 g). Sắc ký cột phân đoạn cao ethyl acetate với hệ dung môi chloroform/methanol và n-hexane/ethyl acetate, n-hexane/acetone phân lập được 5 hợp chất tinh khiết (kí hiệu HTM1–HTM5).
• Phellinus gilvus: 2,0 kg bột khô ngâm chiết methanol (3 lần, mỗi lần 10 L) kết hợp rung siêu âm 2 giờ, thu 93,0 g cao tổng methanol. Chiết phân bố lỏng - lỏng thu 7,8 g cao n-hexane, 19,2 g cao ethyl acetate, 26,3 g cao chloroform và 28,1 g dịch nước. Sắc ký cột và HPLC điều chế phân đoạn cao ethyl acetate phân lập được 5 hợp chất (kí hiệu PGE1–PGE5).
• Phellinus baumii: 3,0 kg bột nấm khô ngâm chiết methanol 5 lần, thu 99,5 g cao tổng. Chiết phân bố lỏng - lỏng và sắc ký cột cao ethyl acetate phân lập được 5 hợp chất (kí hiệu PBE1–PBE5).
• Ganoderma australe: Tiến hành chiết xuất và phân lập từ cao ethyl acetate, thu được các hợp chất kí hiệu GAM1–GAM6.
• Thiết lập thông số đo phổ NMR, MS, IR, UV và quy trình chi tiết thử nghiệm kháng vi sinh vật kiểm định và thử độc tính tế bào ung thư.

Chương 3: Kết quả và thảo luận

Chương 3 là phần trọng tâm của luận án (60 trang), giải luận chi tiết cấu trúc phân tử của 21 hợp chất hóa học dựa trên dữ liệu phổ thực nghiệm và đối chiếu tài liệu tham khảo, đồng thời trình bày kết quả thử nghiệm hoạt tính sinh học:

Loài nấm	Ký hiệu	Tên hợp chất xác định	Lớp chất	Kết quả thử hoạt tính sinh học
Hexagonia tenuis	HTM1	Hexagonin F (hợp chất mới)	Triterpenoid	Ức chế 5 dòng tế bào: SK-LU-1, HepG2, Hep3B, SW480, MCF-7
	HTM2	Hexatenuin A	Triterpenoid	Ức chế 5 dòng tế bào: SK-LU-1, HepG2, Hep3B, SW480, MCF-7
	HTM3	Hexagonin B	Triterpenoid	Ức chế 5 dòng tế bào: SK-LU-1, HepG2, Hep3B, SW480, MCF-7
	HTM4	Ergosterol	Sterol	Ức chế 5 dòng tế bào ung thư khảo sát
	HTM5	Ergosterol peroxide	Sterol	Ức chế 5 dòng tế bào ung thư khảo sát
Phellinus gilvus	PGE1	1,2,4,5-tetrachloro-3,6-dimethoxybenzene	Dẫn xuất benzene clo hóa	Độc tế bào ung thư KB; khảo sát kháng vi sinh vật kiểm định
	PGE2	Ergosterol	Sterol	Gây độc tế bào ung thư biểu mô KB
	PGE3	Ergosterol peroxide	Sterol	Gây độc tế bào ung thư biểu mô KB
	PGE4	(E)-4-(3,4-dihydroxyphenyl)but-3-en-2-one	Phenolic	Khảo sát hoạt tính độc tế bào ung thư biểu mô KB
	PGE5	4,4'-dihydroxy-3,3',6,6'-tetramethyl-[1,1'-bi(cyclohexane)]-3,3',6,6'-tetraene-2,2',5,5'-tetraone	Phenolic	Khảo sát cấu trúc bằng GC-MS và phổ cộng hưởng từ
Phellinus baumii	PBE1	1,2,4,5-tetrachloro-3,6-dimethoxybenzene	Dẫn xuất clo hữu cơ	Không thể hiện hoạt tính gây độc tế bào ung thư biểu mô KB
	PBE2	Aldehyde 3,4-dihydroxylbenzoic	Polyphenol	Xác định cấu trúc hóa học
	PBE3	Methyl 3,4-dihydroxybenzoate	Polyphenol	Xác định cấu trúc hóa học
	PBE4	(E)-4-(3,4-dihydroxyphenyl)but-3-en-2-one	Polyphenol	Hoạt tính gây độc tế bào KB ở mức trung bình
	PBE5	Inoscavin A	Styrylpyrone	Hoạt tính gây độc tế bào KB ở mức trung bình
Ganoderma australe	GAM1	Ganoderic acid Sz	Lanostane triterpenoid	Xác định cấu trúc bằng phổ NMR, MS
	GAM2	Ganoderic acid Y	Lanostane triterpenoid	Xác định cấu trúc bằng $^{13}\text{C}$-NMR và DEPT
	GAM3	Ganoderal A	Lanostane triterpenoid	Xác định cấu trúc bằng $^{13}\text{C}$-NMR và DEPT
	GAM4	Ganoderol B	Lanostane triterpenoid	Xác định cấu trúc bằng phổ NMR
	GAM5	Ergosterol	Sterol	Cấu trúc phân tử xác định
	GAM6	Ergosterol peroxide	Sterol	Cấu trúc phân tử xác định

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định các đóng góp mới về mặt khoa học cơ bản và thực tiễn như sau:

1. Về thành phần hóa học:
   • Là công trình đầu tiên nghiên cứu một cách có hệ thống về thành phần hóa học của 4 loài nấm Hexagonia tenuis, Phellinus gilvus, Phellinus baumii và Ganoderma australe thu hái tại khu vực Bắc Trung Bộ Việt Nam.
   • Đã phân lập và xác định cấu trúc của 21 lượt hợp chất. Trong đó, phát hiện một hợp chất mới là Hexagonin F (từ nấm Hexagonia tenuis).
   • Lần đầu tiên phân lập các hợp chất hexagonin F và hexagonin B từ loài Hexagonia tenuis.
   • Lần đầu tiên xác định sự có mặt của hợp chất clo hữu cơ 1,2,4,5-tetrachloro-3,6-dimethoxybenzene và các polyphenol chuyên biệt trong các mẫu nấm Phellinus thu hái tại Nghệ An.
2. Về hoạt tính sinh học:
   • Lần đầu tiên công bố kết quả thử nghiệm hoạt tính ức chế tế bào khối u của 5 hợp chất phân lập từ nấm Hexagonia tenuis trên 5 dòng tế bào ung thư ở người gồm: SK-LU-1 (ung thư phổi), HepG2 (ung thư gan), Hep3B (ung thư gan), SW480 (ung thư ruột kết) và MCF-7 (ung thư vú).
   • Xác định hoạt tính gây độc tế bào ung thư biểu mô dòng KB của các hợp chất phân lập từ nấm Phellinus gilvus và Phellinus baumii, trong đó chứng minh (E)-4-(3,4-dihydroxyphenyl)but-3-en-2-one (PBE4) và inoscavin A (PBE5) có hoạt tính gây độc mức độ trung bình đối với dòng tế bào ung thư biểu mô KB.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Căn cứ trên phạm vi và nội dung thực nghiệm được trình bày trong luận án:

• Phạm vi lấy mẫu tập trung chủ yếu tại Vườn quốc gia Pù Mát (tỉnh Nghệ An), chưa mở rộng khảo sát so sánh hàm lượng hoạt chất của các loài nấm này tại các sinh cảnh khác nhau trên toàn dải Bắc Trung Bộ.
• Các thử nghiệm hoạt tính sinh học mới chỉ dừng lại ở quy mô in vitro trên các dòng tế bào ung thư và các chủng vi sinh vật kiểm định chuẩn, chưa tiến hành thử nghiệm mô hình in vivo trên động vật thực nghiệm.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo được đề xuất là tiếp tục mở rộng phân lập các phân đoạn phân cực cao (cao nước và cao butanol), làm sáng tỏ cơ chế tác động phân tử đối với sự ức chế tế bào ung thư của hexagonin F và các triterpenoid liên quan.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên ngành cho:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên ngành Hóa hữu cơ, Hóa dược và Hóa học các hợp chất thiên nhiên: Cung cấp phương pháp luận thực nghiệm về quy trình chiết tách phân bố lỏng - lỏng, kỹ thuật sắc ký cột silica gel, HPLC điều chế và phương pháp giải mã dữ liệu phổ cộng hưởng từ hạt nhân 1D/2D-NMR, HR-ESI-MS của các nhóm triterpenoid, steroid và polyphenol.
• Các nhà nghiên cứu Sinh học nấm và Dược liệu học: Cung cấp dẫn liệu thực nghiệm về nguồn hoạt chất thứ cấp và tiềm năng độc tế bào khối u của các loài nấm bản địa tại khu vực Bắc Trung Bộ.
• Các viện nghiên cứu phát triển dược phẩm và thực phẩm chức năng: Dữ liệu về nấm Phellinus baumii, Phellinus gilvus và Ganoderma australe là cơ sở khoa học để định danh, chuẩn hóa nguyên liệu và định hướng chiết xuất hoạt chất ứng dụng hỗ trợ điều trị.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án đã phát hiện ra hợp chất mới nào và từ loài nấm nào? Luận án đã phân lập và xác định cấu trúc một hợp chất mới là Hexagonin F (thuộc nhóm triterpenoid) từ dịch chiết quả thể nấm Hexagonia tenuis thu hái tại Vườn quốc gia Pù Mát, Nghệ An.

2. Các hợp chất từ nấm Hexagonia tenuis đã được thử nghiệm trên những dòng tế bào ung thư nào? Cả 5 hợp chất (HTM1–HTM5) từ nấm Hexagonia tenuis được thử nghiệm và ghi nhận khả năng ức chế đối với 5 dòng tế bào ung thư ở người gồm: SK-LU-1 (ung thư phổi), HepG2 (ung thư gan), Hep3B (ung thư gan), SW480 (ung thư ruột kết) và MCF-7 (ung thư vú).

3. Hợp chất 1,2,4,5-tetrachloro-3,6-dimethoxybenzene được tìm thấy trong những loài nấm nào của luận án? Hợp chất dẫn xuất benzene chứa clo này được phân lập từ dịch chiết quả thể của hai loài nấm thuộc chi Phellinus là Phellinus gilvus (hợp chất PGE1) và Phellinus baumii (hợp chất PBE1).

4. Dòng tế bào ung thư biểu mô nào được sử dụng để sàng lọc hoạt tính các hợp chất từ nấm Phellinus gilvus và Phellinus baumii? Dòng tế bào ung thư biểu mô được sử dụng trong các thử nghiệm của hai loài nấm này là dòng tế bào KB (được cung cấp bởi ATCC), thực hiện bằng phương pháp đo độ độc tế bào MTT theo tiêu chuẩn NCI.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Đỗ Xuân Hưng đã hoàn thành việc khảo sát hóa học và hoạt tính sinh học trên bốn loài nấm lớn (Hexagonia tenuis, Phellinus gilvus, Phellinus baumii, Ganoderma australe) tại khu vực Bắc Trung Bộ. Bằng các kỹ thuật phân lập sắc ký và phương pháp phổ học hiện đại (1D/2D-NMR, HR-ESI-MS, X-ray), công trình đã xác định cấu trúc của 21 hợp chất, trong đó phát hiện hợp chất mới hexagonin F cùng nhiều hợp chất lần đầu phân lập từ các loài nấm này. Đồng thời, luận án đã cung cấp số liệu thực nghiệm định lượng về khả năng gây độc trên 6 dòng tế bào ung thư và hoạt tính kháng vi sinh vật kiểm định của các hợp chất phân lập được. Đây là công trình khoa học đóng góp dữ liệu thực nghiệm vào hệ thống hóa học các hợp chất thiên nhiên từ nguồn nấm dược liệu tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan về chi Hexagonia 1. Đặc điểm hình thái, phân bố Hiện nay, theo Index Fungorum ghi nhận sự tồn tại của 41 loài nấm thuộc chi Hexagonia [36], [57]. Đặc điểm của chi Hexagonia thường mọc trên cây thân gỗ, không cuống, chia đôi, hình bán nguyệt, luôn dai, bề mặt thường trơn tru; thân nấm thường mỏng, có ba màu chủ đạo: màu nâu, tối, hoặc vàng; lỗ chân lông lục giác lớn, thường có một màu sắc nhẹ hơn; bào tử trong suốt, hình trụ, dài hơn 12 µm, mịn, mỏng, và có các bào tử ngắn hơn loài Coriolopsis [8].

Phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới Châu Á, Châu Phi, một số loài ở Châu Âu. Ở Châu Á gặp ở Trung Quốc, Việt Nam, Philippin. Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học Số lượng các công trình nghiên cứu về thành phần hóa học của chi Hexagonia còn chưa nhiều. Mặc dù, hoạt tính sinh học của các loài trong chi này cũng rất đáng quan tâm khi chúng thể hiện một loạt các hoạt tính sinh học như khả năng chống oxy hóa, kháng nấm, kháng khuẩn, kháng khối u,.

Trong các năm 2009-2011, loài nấm H. speciosa là loài đầu tiên được tiến hành nghiên cứu thành phần hóa học bởi nhóm Jiang M. và cộng sự, đã phân lập từ dịch chiết ethyl acetate được 21 hợp chất cyclohexanoid từ loài này. Chúng có hoạt tính chống oxy hóa cao, hoạt tính kháng khối u bao gồm speciosin A-T, 5’-O- acetylaporpinon A và aporpinon A [46; 47].

Khi nghiên cứu thành phần hóa học của quả thể nấm H. tenuis năm 2014, nhóm nghiên cứu Akemi Umeyama đã phân lập được 3 hợp chất triterpenoid là hexatenuin A-C. Các hợp chất này có hoạt tính chống ung thư [113]. Ở Việt Nam, công trình luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Bích Ngọc (2015) đã báo cáo về thành phần dịch chiết quả thể nấm H.

apiaria gồm có 7 hợp chất triterpenoid hexagonin A-E, hexatenuin A, ursolic acid và hai hợp chất sterol phổ biến trong các loài nấm là ergosterol, ergosterol peroxide. Các hợp chất này đều có khả năng kháng viêm [5; 110]. Như vậy cho đến nay, mới chỉ có ba loài nấm H. apiaria được nghiên cứu thành phần hóa học cho thấy các hợp chất phân lập được chủ luan an 6 yếu là cyclohexanoid, triterpenoid và steroid.

Chúng có hoạt tính sinh học chủ yếu là chống oxi hóa, kháng u và kháng viêm. Nấm Hexagonia tenuis 1. Đặc điểm hình thái, phân bố Họ: Polyporaceae Chi: Hexagonia Fr. Tên khoa học: Hexagonia tenuis (Hook.

tenuis mặt trước và sau Mũ nấm tròn hoặc hình bán nguyệt, bề mặt hơi lõm, có các vòng đồng tâm, tạo thành rãnh, màu vàng. Nấm một năm, mọc đơn, không có cuống. Lỗ chân lông lục giác, màu vàng nâu khi già có màu xám nâu, thường lớn hơn ở trung tâm. Mọc trên các loài gỗ rụng lá, gây chết cây chủ [8].

Phân bố: Châu Á và một số đảo ở Thái Bình Dương và Úc [23; 58]. Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học Công trình đầu tiên về thành phần hóa học của loài nấm H. tenuis do Akemi M. và cộng sự thực hiện vào năm 2014, cho thấy sự hiện diện của 3 hợp chất antitrypanosomal là hexatenuin A-C.

Các hợp chất này biểu hiện khả năng chống ung thư, đây là tiềm năng để phát triển dược liệu từ sản phẩm thiên nhiên [113].1 Các hợp chất và hoạt tính sinh học của loài nấm H. tenuis TT Hợp chất Hoạt tính TLTK 1 Hexatenuin A [113] 2 Hexatenuin B Chống ung thư [113] 3 Hexatenuin C [113] luan an 7 1. Tổng quan về chi Phellinus 1. Đặc điểm hình thái, phân bố.

Giới thiệu chi Phellinus Họ: Hymenochaetaceae Chi: Phellinus Cho đến nay, trên thế giới đã tìm thấy 41 chi thuộc họ Hymenochaetaceae và 138 loài nấm thuộc chi Phellinus [16]. Một số loài nấm Phellinus đã được sử dụng trong các bài thuốc cổ truyền ở Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung và Bắc Mỹ. Nhiều loài thuộc chi Phellinus đã được nghiên cứu và sử dụng làm thuốc chữa bệnh điển hình như: P. Chi Phellinus phân bố chủ yếu ở các vùng nhiệt đới châu Mỹ, châu Phi và Đông Á [3; 8].

Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học Theo các nghiên cứu của các nhà khoa học trên toàn thế giới, hiện nay có khoảng 12 loài (P. baumii) được nghiên cứu về thành phần hóa học. Các hợp chất được tìm thấy chủ yếu của các loài nấm thuộc chi Phellinus là các hợp chất steroid, terpenoid, flavonoid, polysaccharide và protein-polysaccharide, styrylpyrone, furane và polychlorinate. Steroid Theo các tài liệu nghiên cứu về các loài nấm thuộc chi Phellinus cho thấy thành phần hóa học của chúng có nhiều hợp chất steroid.

Năm 1969, Efimenko đầu tiên công bố phân lập được ergosterol từ P. Trong các nghiên cứu tiếp theo về thành phần hóa học của các loài trong chi này cũng cho thấy cấu trúc khung của các steroid chủ yếu là ergostane và pregnane. Năm 2006, phellinol được nhóm nghiên cứu của Đặng Ngọc Quang phân lập từ một loài thuộc chi Phellinus, cùng với senexonol và ergosta-4,6,8(14),22-tetraen-3-one [97]. Năm 2007, các steroid tiếp tục được phân lập và xác định cấu trúc từ loài P.

linteus bao gồm episterol, dehydroperoxide ergosterol, ergosterol peroxide, 6-O- luan an 8 methyl cerevisterol [86]. Năm 2009, 5α-ergosta-7,22-dien-3-one được công bố phân lập từ loài P. gilvus bởi Liu và các cộng sự [80]. Năm 2010-2015, sáu hợp chất steroid là thành phần hóa học của loài P.

igniarius bao gồm 3R,4S,5S,17R,20R-3,17,20-trihydroxy-4-methylpregn-8-en-7-one và ba dẫn xuất của heptanorergosterane phellinignincisterol A-B, 3α,17α,19,20- tetrahydroxy-4α-methylpregn-8-ene và 3α,12α,17α,20-tetrahydroxy-4α-methylpregn- 8-ene [120; 124]. Năm 2016, Liu tiếp tục phân lập được năm steroid là (22E,24R)-ergosta-5,7,22- trien-3β-ol, (22E,24R)-5α,6α-epoxyergosta-8-(14),22-dien-3β,7α-diol, (22E,24R)- 5α,6α-epoxyergosta-8,22-dien-3β,7α-diol, (22E,24R)-ergosta-7,22-dien-3β,5α,6β-triol, (22E,24R)-3β,5α,9α-trihydroxyergosta-7,22-dien-6-one từ loài P. Các hợp chất steroid và hoạt tính sinh học của các loài nấm thuộc chi Phellinus TT Hợp chất Nguồn nấm Hoạt tính TLTK 1 Phellinol [97] 2 Senexonol [97] Phellinus sp. linteus 6 Ergosterol peroxide [86] 7 6-O-methyl cerevisterol [86] 5α-ergosta-7,22-dien-3- 8 P.

gilvus [80] one 9 3R,4S,5S,17R,20R- [120] 3,17,20-trihydroxy-4- methylpregn-8-en-7-one P. rhabarbarinus dien-3β,7α-diol (22E,24R)-ergosta- 18 7,22-dien- [25] 3β,5α,6β-triol (22E,24R)-3β,5α,9α- 19 trihydroxyergosta-7,22- [25] dien-6-one 20 Ergosta-7,22-dien-3-ol [4] 21 Ergosterol P. pini [4; 24] 22 Ergosterol peroxide [4] 23 Ergosta-4,6,8(14),22- [42] tetraen-3-one P. adamantinus 24 Ergosta-4,7,22-triene- [42] 3,6-dione luan an 10 25 Ergosterol peroxide Gây độc tế bào ung thư cơ vân, kháng vi khuẩn [42] tụ cầu vàng Staphylococcus aureus 26 Cerevisterol [42] Trong nghiên cứu của nhóm Nguyễn Ngọc Tuấn đã xác định được 3 hợp chất steroid là ergosta-7,22-dien-3-ol, ergosterol và ergosterol peroxide từ loài P.

Ở Việt Nam, 4 hợp chất steroid: ergosta-4,6,8(14),22-tetraen-3-one, ergosta- 4,7,22-trien-3,6-dione, ergosterol peroxide, cerevisterol (ergosta-7,22E-dien-3β,5α,6β- triol) được tìm thấy lần đầu tiên từ P. adamantinus tại vườn quốc gia Cúc Phương do nhóm nghiên cứu Lê Mai Hương và cộng sự đã phân lập [42]. Như vậy, cho đến nay có khoảng hơn 26 hợp chất steroid được xác định phân lập từ các loài thuộc chi Phellinus (P. Terpenoid Sesquiterpenoid, diterpenoid và triterpenoid là các lớp chất terpenoid phân lập chủ yếu từ chi Phellinus.

Năm 1986, javeroic acid và phellinic acid được công bố tồn tại trong loài P. Ngoài ra, Gonzalez cũng đã phân lập được pomacerone (23,26-dioxo-lanosta-8(9),23,25-trien-3,22-dione) là một furanoid triterpene [33]. Khung tramulen là dạng khung chủ yếu thu được khi nghiên cứu thành phần hóa học của P. igniarius, 9 hợp chất khung tramulene đã được công bố bao gồm (+)- (3S,6S,7S,10S)-tremulene-10,11,12-triol, (+)-(2S,3R,6S,7S)-tremul-1(10)-ene-2,12- diol, (+)-(3S,6R,7R)-tremulene-6,11,12-triol, (+)-(1R,6S,7S)-tremul-2-ene-12(11)- lactone), (+)-(3S,6R,7R,10S)-tremulene-6,10,12-triol, (-)-(2S,3S,6S,7S,9S)-tremul- 1(10)-ene-11,12,15-triol, (-)-(2S,3S,6S,7S,9R)-tremul-1(10)-ene-11,12,14-triol, (-)- luan an 11 (2R,3S,6S,7S,9R)-tremul-1(10)-ene-11,12,14-triol, (-)-(2S,3S,4S,6S,7S)-tremul-1(10)- ene- 4,11,12-triol [120].

Năm 1993, Ayer và cộng sự đã công bố phân lập một nhóm các tremulane thuộc lớp chất sesquiterpenoid bao gồm tremulenolide A, tremulenolide B, tremulenedial, tremulenedial dibenzyl acetal, tremulenediol A và B, tremulenediol C, tremuladienol mới từ P. Năm 2014, các hợp chất tremulane sesquiterpene của chi Phellinus tiếp tục được Yin và cộng sự công bố khi phân lập được 5 hợp chất 6,11,12- trihydroxytremul-1(10)-ene, 11,12-dihydroxyl-7-peroxy-hydroxyl-tremul-1(10)-ene, 6,12-dihydroxytremulene, 10,12-dihydroxy-tremulene và 12,15-dihydroxy- tremulene [123]. Điều này chứng tỏ các hợp chất tremulane sesquiterpene đặc trưng cho các loài Phellinus. Ngoài ra, các hợp chất sesquiterpenoid có cấu trúc khung drimane như phellinuin A-G tiếp tục được Liu và cộng sự phân lập được từ P.

tuberculosis, cho thấy loại khung này cũng là thành phần chủ yếu của Phellinus [37]. Sự đa dạng cấu trúc khung của hợp chất sesquiterpenoid trong thành phần của Phellinus còn được thể hiện thông qua việc phân lập được các hợp chất khác như: 12- hydroxy-α-cadinol, 3α,12-dihydroxy-δ-cadinol, 3α,6α-dihydroxyspiroax-4-ene, eudesm-1β,6α,11-triol từ P. igniarius [104; 124], và phellinuin J, sulphureuine A từ P. Trong thành phần của nấm Phellinus, các sesquiterpenoid mạch thẳng cũng được tìm thấy như phellinuin H, phellinuin I; 3,7,11-trimethyldodeca-1,10- dien-3,6,7-triol; 3,7,11-trimethyldodeca-2,10-dien-1,6,7-triol; 2,3,6,7,10,11-pentaol, 3,7-dimethyl-6-octen-1,2,3-triol; 3,7-dimethylocta-1,6-dien-3,8-diol [39].

8,14- labdadien-13-ol và dehydroabietic acid đã được phân lập từ quả thể của P. Ngoài ra, các hợp chất sesquiterpenoid là 3,11,12-trihydroxydrimene, 11,12,13α- trihydroxydrimene, 11,12-O-isopropyldrimene cũng đã được phân lập từ loài P. Năm 2016, các hợp chất phellibarin A-C đã được Feng và cộng sự phân lập thành công từ quả thể nấm P. Cấu trúc khung lanostane cũng được tìm thầy bởi Wang và cộng sự khi nghiên cứu thành phần của P.

iginarius, đã phân lập được igniaren A-D [115]. Các lanostane-triterpenoid được phân lập từ P. gilvus bao gồm các gilvsin A–D [80]. Ba triterpenoid bao gồm natalic, torulosic, albertic acid và các dẫn xuất methyl hóa của chúng đã được phân lập từ loài nấm P.

luan an 12 Trong nghiên cứu của nhóm Nguyễn Ngọc Tuấn đã xác định được 2 hợp chất triterpenoid là gilvsin A và gilvsin B. Hai triterpenoid này lần đầu tiên phân lập được từ loài nấm P. Năm 2018, Nguyễn Tân Thành và cộng sự đã phân lập được một triterpenoid đặt tên là igniarine từ dịch chiết methanol của quả thể nấm P.3 Hợp chất terpenoid được phân lập từ Phellinus TT Hợp chất Nguồn nấm Hoạt tính TLTK Sesquiterpenoid (+)-(3S,6R,7R)-Tremulene- 1 [120] 6,11,12-triol (+)-(3S,6S,7S,10S)-Tremulene- 2 [120] 10,11,12-triol (+)-(3S,6R,7R,10S)-Tremulene- 3 [120] 6,10,12-triol (-)-(2S,3S,6S,7S,9R)-Tremul- 4 [120] 1(10)-ene-11,12,14-triol (-)-(2S,3S,6S,7S,9S)-Tremul- 5 [120] 1(10)-ene-11,12,15-triol (-)-(2R,3S,6S,7S,9R)-Tremul- 6 [120] 1(10)-ene-11,12,14-triol P. igniarius (-)-(2S,3S,4S,6S,7S)-Tremul- 7 [120] 1(10)-ene-4,11,12-triol (+)-(2S,3R,6S,7S)-Tremul-1(10)- 8 [120] ene-2,12-diol (+)-(1R,6S,7S)-Tremul-2-ene- 9 [120] 12(11)-lactone luan an 13 6b,11,12-trihydroxy-tremul- 10 [123] 1(10)-ene 11,12-dihydroxyl-7b-peroxy- 11 [123] hydroxyl-tremul-1(10)-ene 12 6b,12-dihydroxy-tremulene Chống co [123] thắt mạch 13 10b,12-dihydroxy-tremulene.

tuberculosus [37] 34 Phellinuin E [37] 35 Phellinuin G [37] 36 3β,11,12-trihydroxydrimene [37] 37 12-hydroxy-α-cadinol Chống co [124] thắt mạch 38 3α,12-dihydroxy-δ-cadinol P. tuberculosus 42 Sulphureuine A [40] 43 Phellinuin H [39] 44 Phellinuin I [39] 3,7,11-trimethyldodeca-1,10- Phellinus sp. pini 52 Dehydroabietic acid [45] Triterpenoid 53 Igniarine P. igniarius [111] 58 Phellibarin A [25] 59 Phellibarin B kháng NO [25] kháng NO/ 60 Phellibarin C Kháng ung [25] thư Kháng ung 61 Igniaren D [25] thư 24-methylenelanost-8- ene- P.

igniarius ức chế NO 76 Igniarens D [115] 77 Gilvsin C [115] 78 Gilvsin A [115] 81 Javeroic acid [32] P. pomaceus 82 Phellinic acid [32] 23.26-dioxo-lanosta-8(9),23,25- 83 [33] trien-3. gilvus 86 Gilvsins C huyết yếu [80] 87 Gilvsins D [80] 88 Natalic [34] 89 Torulosic [34] 90 Albertic acid P. Flavonoid Năm hợp chất flavonoid được phân lập từ P.

igniarius bao gồm naringenin, sakuranetin, aromadendrin, folerogenin và eriodictyo [91]. Hai hợp chất flavonoid là phelligrin A và B cũng đã được phân lập từ loài P. Hợp chất flavonoid được phân lập từ Phellinus TT Hợp chất Nguồn nấm TLTK 1 Naringenin [91] 2 Sakuranetin [91] 3 Aromadendrin [91] 4 Folerogenin P.