Luận văn thạc sĩ vietnamese english code switching in conversations among vietnamese efl teachers a case study

Nghiên cứu hiện tượng chuyển mã tiếng Việt - tiếng Anh trong giao tiếp của giáo viên EFL Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngôn ngữ học.

• Tác giả: Lê Hương Thảo
• Người hướng dẫn: Assoc. Trần Xuân Điệp
• Trường học: Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Nghiên cứu hiện tượng chuyển mã tiếng Việt-tiếng Anh trong hội thoại của giáo viên EFL tại Việt Nam
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Tóm tắt
• Danh mục bảng và chữ viết tắt
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích và câu hỏi nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.6. Tổng quan về các phần còn lại của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. Các định nghĩa về song ngữ
• 2.2. Các loại hình song ngữ
• 2.3. Lựa chọn ngôn ngữ của người song ngữ
• 2.4. Mã, chuyển mã, trộn mã, vay mượn từ vựng và can nhiễu
• 2.4.1. Chuyển mã và trộn mã
• 2.4.2. Chuyển mã và vay mượn từ vựng
• 2.4.3. Chuyển mã và can nhiễu
• 2.5. Các ràng buộc ngôn ngữ đối với chuyển mã
• 2.6. Phân loại chuyển mã
• 2.6.1. Phân loại chuyển mã của Poplack
• 2.6.2. Phân loại chuyển mã của Bloom và Gumperz
• 2.7. Các chức năng giao tiếp và lý do chuyển mã
• 2.8. Các nghiên cứu trước đây về chuyển mã tiếng Việt – tiếng Anh và trong bối cảnh Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả bối cảnh và đối tượng tham gia
• 3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.3. Công cụ thu thập dữ liệu
• 3.4. Quy trình thu thập dữ liệu
• 3.5. Quy trình mã hóa và phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Câu hỏi nghiên cứu 1: Các dạng chuyển mã được tìm thấy trong hội thoại giữa các giáo viên tiếng Anh tại Tổ tiếng Anh 1, Khoa Sư phạm tiếng Anh, ULIS, VNU là gì?
• 4.1.1. Phân loại các trường hợp chuyển mã được phát hiện theo phân loại của Poplack (1980)
• 4.1.2. Định lượng các trường hợp chuyển mã nội câu theo phạm trù cú pháp
• 4.1.3. Mô tả tổng quan về chuyển mã nội câu theo phạm trù cú pháp
• 4.2. Câu hỏi nghiên cứu 2: Lý do sử dụng chuyển mã trong hội thoại giữa các giáo viên tiếng Anh tại Tổ tiếng Anh 1, Khoa Sư phạm tiếng Anh, ULIS, VNU là gì?
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.2. Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Chuyển Mã Tiếng Việt Anh EFL

Nghiên cứu về chuyển mã tiếng Việt-tiếng Anh trong giao tiếp của giáo viên EFL tại Việt Nam ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Code-switching Vietnamese-English không chỉ là một hiện tượng ngôn ngữ học thú vị mà còn phản ánh sự thay đổi trong bối cảnh ngôn ngữ Việt Nam. Việc các giáo viên tiếng Anh tại Việt Nam sử dụng cả tiếng Việt và tiếng Anh trong hội thoại hàng ngày, đặc biệt là trong thực hành giảng dạy tiếng Anh, đặt ra nhiều câu hỏi về vai trò và ảnh hưởng của nó. Nghiên cứu này nhằm làm sáng tỏ các khía cạnh khác nhau của hiện tượng này, từ đó đóng góp vào việc phát triển chuyên môn giáo viên và nâng cao hiệu quả sử dụng ngôn ngữ trong lớp học.

1.1. Lý Do Nghiên Cứu Chuyển Mã Việt Anh Giáo Viên EFL

Sự gia tăng của song ngữ ở Việt Nam, nơi tiếng Anh ngày càng đóng vai trò quan trọng, thúc đẩy việc nghiên cứu chuyển mã. Theo Ayeomoni (2006), chuyển mã là đặc điểm phổ biến của người song ngữ. Không giống như pidgin hay creole, chuyển mã đòi hỏi người nói phải thông thạo ít nhất hai ngôn ngữ. Nghiên cứu này tìm hiểu sâu hơn về ngôn ngữ học đối chiếu và ngôn ngữ học xã hội, đặc biệt trong Vietnamese EFL context, để hiểu rõ hơn về động lực và mục đích của việc sử dụng code-switching Vietnamese-English trong môi trường sư phạm.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Hiện Tượng Chuyển Mã EFL Việt Nam

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định các loại chuyển mã tiếng Việt-tiếng Anh phổ biến trong hội thoại giáo viên EFL tại một trường đại học ở Hà Nội. Nó cũng tìm cách khám phá các yếu tố thúc đẩy việc sử dụng code-switching này, sử dụng các lý thuyết của Poplack (1980), Malik (1994), và Appel và Muysken (2006). Mục tiêu cuối cùng là cung cấp một cái nhìn sâu sắc hơn về vai trò chuyển mã trong giảng dạy và ảnh hưởng của chuyển mã đến việc học tiếng Anh.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Chuyển Mã Tiếng Việt Anh EFL

Một trong những thách thức lớn nhất trong nghiên cứu chuyển mã tiếng Việt-tiếng Anh là sự phức tạp trong việc phân loại và giải thích các trường hợp code-switching cụ thể. Ranh giới giữa chuyển mã (code-switching) và vay mượn từ vựng (lexical borrowing) đôi khi rất mơ hồ, đòi hỏi nhà nghiên cứu phải có kiến thức sâu rộng về cả hai ngôn ngữ và ngữ cảnh sử dụng. Ngoài ra, việc thu thập dữ liệu tự nhiên và khách quan từ hội thoại giữa các giáo viên EFL cũng đặt ra nhiều khó khăn về mặt phương pháp luận.

2.1. Phân Biệt Chuyển Mã Với Vay Mượn Từ Vựng EFL

Phân biệt chuyển mã với vay mượn từ vựng là một thách thức. Trong khi chuyển mã là việc chuyển đổi giữa hai ngôn ngữ, vay mượn từ vựng là việc sử dụng một từ hoặc cụm từ từ ngôn ngữ khác và tích hợp nó vào ngôn ngữ gốc. Theo Hudson (1996), "code" là một tên gọi khác của "variety of language". Cần phải xem xét bối cảnh ngôn ngữ Việt Nam và văn hóa lớp học tiếng Anh để phân biệt rõ ràng.

2.2. Khó Khăn Thu Thập Dữ Liệu Hội Thoại Giáo Viên EFL

Việc thu thập dữ liệu hội thoại tự nhiên giữa các giáo viên EFL đòi hỏi sự tin tưởng và hợp tác từ người tham gia. Phân tích hội thoại cần được tiến hành một cách cẩn thận để đảm bảo tính bảo mật và tôn trọng quyền riêng tư của người tham gia. Ngoài ra, việc ghi âm và phiên âm các cuộc trò chuyện cũng tốn nhiều thời gian và công sức.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Chuyển Mã Tiếng Việt Anh Hiệu Quả

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng để phân tích hiện tượng chuyển mã tiếng Việt-tiếng Anh. Các cuộc trò chuyện tự nhiên giữa các giáo viên EFL được ghi âm, phiên âm và phân tích để xác định các loại code-switching. Sau đó, các giáo viên được yêu cầu cung cấp thông tin về lý do họ sử dụng chuyển mã. Dữ liệu định lượng được sử dụng để xác định tần suất và loại chuyển mã, trong khi dữ liệu định tính cung cấp thông tin chi tiết về động cơ chuyển mã.

3.1. Ghi Âm Và Phân Tích Hội Thoại Tự Nhiên EFL

Việc ghi âm hội thoại tự nhiên cung cấp dữ liệu chân thực về việc sử dụng chuyển mã. Phân tích hội thoại sau đó được sử dụng để xác định các mẫu chuyển mã và các yếu tố ngữ cảnh liên quan. Phương pháp này giúp làm sáng tỏ cách giáo viên tiếng Anh tại Việt Nam sử dụng code-switching Vietnamese-English trong giao tiếp hàng ngày.

3.2. Thu Thập Thông Tin Từ Giáo Viên Về Động Cơ EFL

Việc thu thập thông tin từ giáo viên EFL về động cơ chuyển mã cung cấp cái nhìn sâu sắc về lý do họ sử dụng chuyển mã. Thông tin này có thể được thu thập thông qua bảng câu hỏi, phỏng vấn hoặc báo cáo tự đánh giá. Điều này giúp hiểu rõ hơn về quan điểm của giáo viên về chuyển mã và lợi ích của chuyển mã trong giảng dạy.

3.3. Kết Hợp Định Tính và Định Lượng Phân Tích EFL

Kết hợp phương pháp định tính và định lượng mang lại một cái nhìn toàn diện về hiện tượng chuyển mã. Dữ liệu định lượng cho thấy tần suất và loại chuyển mã, trong khi dữ liệu định tính giúp hiểu rõ hơn về ý nghĩa của chuyển mã trong các tình huống cụ thể. Cách tiếp cận này đảm bảo rằng nghiên cứu có độ tin cậy và giá trị cao.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Các Loại Chuyển Mã Tiếng Việt Anh EFL

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự đa dạng trong các loại chuyển mã tiếng Việt-tiếng Anh được sử dụng bởi giáo viên EFL. Các loại phổ biến bao gồm chuyển mã giữa câu (inter-sentential code-switching), chuyển mã trong câu (intra-sentential code-switching) và chuyển mã dạng nhãn (tag switching). Trong đó, chuyển mã trong câu thường xuất hiện với các thành phần câu như danh từ, động từ và cụm từ.

4.1. Chuyển Mã Giữa Câu Trong Hội Thoại EFL

Chuyển mã giữa câu xảy ra khi giáo viên chuyển đổi ngôn ngữ giữa các câu riêng biệt. Điều này thường được sử dụng để chuyển đổi chủ đề hoặc để nhấn mạnh một điểm cụ thể. Ví dụ, một giáo viên có thể nói một câu bằng tiếng Việt và sau đó chuyển sang tiếng Anh để giải thích một khái niệm phức tạp.

4.2. Chuyển Mã Trong Câu Phân Tích Chi Tiết EFL

Chuyển mã trong câu là khi giáo viên chuyển đổi ngôn ngữ trong cùng một câu. Loại chuyển mã này phức tạp hơn và đòi hỏi người nói phải có kiến thức vững chắc về ngữ pháp của cả hai ngôn ngữ. Ví dụ, một giáo viên có thể sử dụng một cụm từ tiếng Anh trong một câu tiếng Việt để diễn đạt một ý tưởng cụ thể.

4.3. Chuyển Mã Dạng Nhãn Tag Switching trong EFL

Chuyển mã dạng nhãn là việc sử dụng các từ hoặc cụm từ ngắn từ một ngôn ngữ khác ở cuối câu. Điều này thường được sử dụng để nhấn mạnh, đặt câu hỏi hoặc thể hiện cảm xúc. Ví dụ, một giáo viên có thể kết thúc một câu tiếng Việt bằng cụm từ "right?" bằng tiếng Anh.

V. Động Cơ Chuyển Mã Tiếng Việt Anh Của Giáo Viên EFL

Nghiên cứu chỉ ra nhiều động cơ chuyển mã khác nhau của giáo viên EFL, bao gồm: (1) Thiếu từ vựng tương đương trong ngôn ngữ mục tiêu; (2) Nhấn mạnh hoặc làm rõ ý; (3) Tạo sự gần gũi và thoải mái với đồng nghiệp; (4) Thể hiện bản sắc song ngữ. Các yếu tố ngữ cảnh và bối cảnh ngôn ngữ Việt Nam cũng đóng vai trò quan trọng.

5.1. Thiếu Từ Vựng Tương Đương Động Lực Chuyển Mã EFL

Khi không có từ vựng hoặc cụm từ tương đương trong ngôn ngữ mục tiêu, giáo viên EFL có thể chuyển mã để diễn đạt ý tưởng một cách chính xác và hiệu quả. Điều này đặc biệt phổ biến khi thảo luận về các khái niệm chuyên môn hoặc thuật ngữ kỹ thuật.

5.2. Nhấn Mạnh Ý Hoặc Làm Rõ Nghĩa EFL

Chuyển mã có thể được sử dụng để nhấn mạnh một điểm quan trọng hoặc để làm rõ nghĩa cho người nghe. Ví dụ, một giáo viên có thể lặp lại một ý tưởng bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh để đảm bảo rằng học sinh hiểu rõ.

5.3. Xây Dựng Sự Gần Gũi Trong Cộng Đồng EFL

Chuyển mã có thể giúp tạo ra sự gần gũi và thoải mái trong cộng đồng EFL. Việc sử dụng cả tiếng Việt và tiếng Anh cho thấy sự đồng điệu và chia sẻ kinh nghiệm giữa các giáo viên.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Chuyển Mã EFL

Nghiên cứu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiện tượng chuyển mã tiếng Việt-tiếng Anh trong hội thoại của giáo viên EFL tại Việt Nam. Kết quả cho thấy sự phức tạp và đa dạng của code-switching, cũng như các động cơ khác nhau thúc đẩy việc sử dụng nó. Nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào quan điểm của sinh viên về chuyển mã và ảnh hưởng của chuyển mã đến việc học tiếng Anh.

6.1. Tóm Tắt Các Phát Hiện Chính Về Chuyển Mã EFL

Nghiên cứu đã xác định các loại chuyển mã phổ biến và các động cơ chính của giáo viên EFL. Điều này cung cấp một nền tảng vững chắc cho các nghiên cứu tiếp theo về vai trò chuyển mã trong giảng dạy.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Ảnh Hưởng Chuyển Mã EFL

Nghiên cứu tương lai nên tập trung vào ảnh hưởng của chuyển mã đến việc học tiếng Anh của sinh viên. Điều này có thể bao gồm việc đánh giá quan điểm của sinh viên về chuyển mã và tác động của nó đến khả năng hiểu và sử dụng tiếng Anh của họ. Nghiên cứu cũng có thể khám phá các phương pháp sử dụng chuyển mã một cách hiệu quả trong lớp học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hiện tượng chuyển mã ngôn ngữ (code-switching) là một đặc trưng nổi bật trong đời sống giao tiếp của cộng đồng song ngữ toàn cầu. Tại Việt Nam, sự hội nhập quốc tế sâu rộng đã thúc đẩy tiếng Anh trở thành ngoại ngữ quan trọng hàng đầu, tạo nên một cộng đồng người sử dụng song ngữ Việt - Anh ngày càng đông đảo. Trong môi trường học thuật, đội ngũ giảng viên dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ (EFL) thường xuyên tiếp xúc với 100% tài liệu chuyên môn bằng tiếng Anh, đồng thời sinh hoạt trong môi trường bản ngữ tiếng Việt. Thực tế này dẫn đến việc hơn 70% các cuộc hội thoại thường nhật giữa các đồng nghiệp xuất hiện sự đan xen linh hoạt giữa hai hệ thống ngôn ngữ.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh (Mã số: 60 22 15) của tác giả Lê Hương Thảo, do Phó Giáo sư Trần Xuân Điệp hướng dẫn tại Trường Đại học Ngoại ngữ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2012, tập trung nghiên cứu chuyên sâu về đề tài này. Vấn đề nghiên cứu cốt lõi là làm sáng tỏ bản chất ngôn ngữ học xã hội của hiện tượng chuyển mã trong các cuộc trò chuyện tự nhiên giữa các giảng viên bản ngữ. Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm: nhận diện, phân loại các kiểu chuyển mã theo cấu trúc cú pháp và xác định các nguyên nhân tâm lý - xã hội thúc đẩy hành vi này. Phạm vi khảo sát được giới hạn tại Tổ Tiếng Anh 1, Khoa Sư phạm Tiếng Anh, Trường Đại học Ngoại ngữ trong không gian phi chính thức như phòng nghỉ giảng viên và sảnh hội thảo. Nghiên cứu mang lại giá trị học thuật to lớn khi cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, nâng cao nhận thức về tính tự nhiên của chuyển mã và đặt nền móng cho việc ứng dụng phân tích diễn ngôn trong môi trường sư phạm ngoại ngữ tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết song ngữ học và ngôn ngữ học xã hội hiện đại. Về phân loại song ngữ, tác giả áp dụng lý thuyết của Weinreich (1953) nhằm xác định đối tượng nghiên cứu thuộc nhóm song ngữ kết hợp (coordinate bilingualism), trong đó người nói sở hữu hai hệ thống khái niệm và ngữ nghĩa riêng biệt cho mỗi ngôn ngữ. Về cấu trúc ngữ pháp của chuyển mã, luận văn sử dụng mô hình phân loại 3 cấp độ kinh điển của Shana Poplack (1980): chuyển mã ngoài câu (extra-sentential / tag-switching), chuyển mã liên câu (inter-sentential), và chuyển mã nội câu (intra-sentential). Đi kèm với đó là hai ràng buộc ngữ pháp quan trọng: ràng buộc tương đương cấu trúc (equivalence constraint) và ràng buộc hình vị tự do (free morpheme constraint).

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ ranh giới học thuật giữa 5 khái niệm cốt lõi: mã ngôn ngữ (code), chuyển mã (code-switching), trộn mã (code-mixing), vay mượn từ vựng (lexical borrowing) và giao thoa ngôn ngữ (interference). Để lý giải động cơ giao tiếp, luận văn kết hợp 10 nguyên nhân chuyển mã của Malik (1994) cùng 6 chức năng ngôn ngữ học xã hội của Appel và Muysken (2006), bao gồm chức năng quy chiếu, định hướng, biểu cảm, duy trì tiếp xúc, siêu ngôn ngữ và thi ca.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng (mixed-methods) nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của dữ liệu:

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Mẫu nghiên cứu gồm 20 giảng viên cơ hữu thuộc Tổ Tiếng Anh 1, Khoa Sư phạm Tiếng Anh, Trường Đại học Ngoại ngữ. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu chủ đích phi xác suất (purposive sampling). Tiêu chí lựa chọn là giảng viên có trình độ năng lực tiếng Anh tương đương bậc C1 đến C2 theo khung tham chiếu châu Âu, có thời gian công tác giảng dạy kỹ năng tiếng từ 3 năm trở lên nhằm đảm bảo tính đồng nhất về nền tảng ngôn ngữ.
• Nguồn dữ liệu và thu thập: Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua 12 phiên ghi âm hội thoại tự nhiên với tổng thời lượng 360 phút tại các phòng nghỉ giảng viên trong các khung giờ giải lao. Các đoạn ghi âm được chuyển mã thành văn bản (transcription) chi tiết. Tiếp đó, tác giả sử dụng phiếu tự thuật hồi cố (teacher's self-report form) gửi đến từng người tham gia để đối chiếu nhận thức chủ quan về lý do chuyển mã.
• Phương pháp phân tích: Phân tích ngữ liệu định tính để phân loại cấu trúc cú pháp và phân tích thống kê mô tả định lượng để tính toán tần suất xuất hiện của từng loại hình. Lý do lựa chọn phương pháp này là vì nó cho phép lượng hóa chính xác các biến thể ngôn ngữ, đồng thời làm sâu sắc thêm các động cơ giao tiếp ngầm ẩn. Toàn bộ quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được hoàn tất trong mốc thời gian 6 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích 600 trường hợp chuyển mã ghi nhận được từ ngữ liệu thực tế đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Cơ cấu loại hình chuyển mã: Chuyển mã nội câu chiếm tỷ lệ áp đảo với 72.8% (437 trường hợp), vượt trội hoàn toàn so với chuyển mã liên câu chiếm 18.5% (111 trường hợp) và chuyển mã ngoài câu chỉ chiếm 8.7% (52 trường hợp). Điều này phản ánh năng lực song ngữ rất cao của các giảng viên khi thực hiện chuyển đổi ngôn ngữ phức tạp ngay bên trong ranh giới câu mà không vi phạm quy tắc ngữ pháp của cả hai thứ tiếng.
• Phân bố theo thành phần cú pháp trong chuyển mã nội câu: Danh từ và cụm danh từ là thành phần được chuyển mã phổ biến nhất, chiếm 58.4% (255 trường hợp). Động từ và cụm động từ đứng thứ hai với 21.3% (93 trường hợp). Tính từ chiếm 11.7% (51 trường hợp), trong khi các thành phần khác như trạng từ, giới từ chỉ chiếm 8.6% (38 trường hợp).
• Chủ đề từ vựng chuyển mã: Khoảng 64.2% danh từ được chuyển đổi thuộc lĩnh vực chuyên môn học thuật và nghiệp vụ sư phạm (như syllabus, mid-term test, assignment, rubric, credit), trong khi 35.8% thuộc về đời sống thường nhật và văn hóa đại chúng.
• Động cơ thúc đẩy chuyển mã: Dữ liệu từ phiếu tự thuật chỉ ra rằng lý do thiếu hụt thuật ngữ tương đương hoặc tìm kiếm sự chính xác tối đa trong diễn đạt chuyên ngành (lack of register / facility) chiếm tỷ trọng cao nhất với 39.2%. Thói quen ngôn ngữ tự nhiên trong môi trường giảng dạy tiếng Anh chiếm 25.8%, nhu cầu nhấn mạnh thông điệp chiếm 19.5% và mục đích khẳng định bản sắc nhóm đồng nghiệp (in-group identity) chiếm 15.5%.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm trên có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ tròn biểu thị thị phần phân bổ 3 loại hình chuyển mã và biểu đồ cột ghép thể hiện tương quan tần suất giữa các nhóm từ loại (danh từ, động từ, tính từ). Sự áp đảo của chuyển mã nội câu (72.8%) hoàn toàn nhất quán với luận điểm của Shana Poplack (1980), khẳng định rằng chuyển mã nội câu đòi hỏi sự tích hợp cấu trúc cú pháp phức tạp và là minh chứng rõ nét cho năng lực song ngữ điêu luyện của người nói.

Việc danh từ chiếm tỷ lệ chuyển đổi cao nhất (58.4%) phù hợp với quy luật phổ quát trong ngôn ngữ học tiếp xúc của Myers-Scotton (2002), do danh từ mang tính độc lập ngữ pháp cao và dễ dàng lồng ghép vào cấu trúc câu của ngôn ngữ nền (tiếng Việt). Đáng chú ý, việc chuyển mã không xuất phát từ sự yếu kém về vốn từ tiếng Việt mà là một chiến lược giao tiếp thông minh nhằm tối ưu hóa tốc độ truyền tải thông điệp và tiết kiệm năng lượng nhận thức. Kết quả này xóa bỏ định kiến xem chuyển mã là hiện tượng lai căng ngôn ngữ tiêu cực, đồng thời khẳng định đây là một phương thức tương tác xã hội giàu tính biểu cảm và mang đậm bản sắc nghề nghiệp của giảng viên ngoại ngữ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị hành động cụ thể nhằm chuẩn hóa và khai thác hiệu quả hiện tượng chuyển mã trong môi trường giáo dục:

• Biên soạn cẩm nang thuật ngữ sư phạm song ngữ: Tổ bộ môn Tiếng Anh phối hợp với Hội đồng Khoa học Khoa xây dựng cẩm nang đối chiếu thuật ngữ Anh - Việt chuẩn hóa trong thời hạn 3 tháng. Mục tiêu là hỗ trợ giảng viên diễn đạt chính xác các khái niệm chuyên ngành, giảm 40% sự mơ hồ ngữ nghĩa khi trao đổi nghiệp vụ hoặc làm việc với sinh viên.
• Tổ chức hội thảo nâng cao nhận thức ngôn ngữ học xã hội: Ban Chủ nhiệm Khoa chủ trì tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn chuyên đề mỗi năm cho 100% giảng viên cơ hữu. Nội dung tập huấn tập trung vào việc nhìn nhận chuyển mã như một hiện tượng ngôn ngữ tự nhiên, giúp người dạy biết cách điều chỉnh hành vi ngôn ngữ phù hợp với từng ngữ cảnh giao tiếp sư phạm.
• Xác lập quy chuẩn phân bổ ngôn ngữ trong giảng dạy: Ban Quản lý Đào tạo ban hành khung hướng dẫn sử dụng ngôn ngữ với chỉ tiêu cụ thể: duy trì tối thiểu 85% thời lượng tiếng Anh chuẩn mực trong giờ giảng chính khóa để tạo môi trường tắm ngôn ngữ cho người học, đồng thời cho phép sử dụng chuyển mã linh hoạt trong các giờ hướng dẫn nghiên cứu khoa học hoặc thảo luận nhóm ngoài giờ học.
• Đổi mới học phần Ngôn ngữ học ứng dụng bậc sau đại học: Khoa Sau đại học cập nhật nội dung phân tích diễn ngôn và hiện tượng tiếp xúc ngôn ngữ vào chương trình đào tạo thạc sĩ trong lộ trình năm học tiếp theo, tăng cường tối thiểu 30% thời lượng cho sinh viên thực hành phân tích ngữ liệu giao tiếp thực tế tại Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Giảng viên và giáo viên tiếng Anh (EFL Teachers): Cung cấp góc nhìn khoa học giúp 100% người dạy thấu hiểu cơ chế sử dụng ngôn ngữ của chính mình, từ đó làm chủ chiến lược chuyển mã để tối ưu hóa hiệu quả giảng dạy và giao tiếp đồng nghiệp.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngôn ngữ học ứng dụng: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu kết hợp, cách thức thu thập và xử lý ngữ liệu hội thoại tự nhiên, hỗ trợ đắc lực cho việc thực hiện hơn 50 đề tài nghiên cứu liên quan đến tiếp xúc ngôn ngữ.
• Nhà quản lý giáo dục và chuyên gia xây dựng chương trình đào tạo: Giúp các nhà hoạch định chính sách ngôn ngữ tại các trường đại học xây dựng quy định giảng dạy thực tế, tránh các chế tài cực đoan cấm đoán chuyển mã một cách thiếu cơ sở khoa học.
• Sinh viên chuyên ngành Sư phạm tiếng Anh và Ngôn ngữ Anh: Giúp người học năm cuối củng cố kiến thức lý thuyết về ngữ pháp, từ vựng học và ngôn ngữ học xã hội, phục vụ trực tiếp cho việc viết khóa luận tốt nghiệp đạt điểm xuất sắc.

Câu hỏi thường gặp

Hiện tượng chuyển mã có phải là biểu hiện của sự hạn chế về năng lực ngôn ngữ không? Hoàn toàn không. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh rằng chuyển mã, đặc biệt là chuyển mã nội câu chiếm 72.8%, đòi hỏi người nói phải nắm vững hệ thống ngữ pháp của cả hai ngôn ngữ để không vi phạm quy tắc cú pháp. Đây là minh chứng cho năng lực song ngữ ở trình độ cao của giảng viên.

Tại sao danh từ và cụm danh từ lại được chuyển mã nhiều nhất trong hội thoại? Danh từ chiếm tỷ lệ cao nhất với 58.4% vì chúng mang tính định danh trực tiếp và có tính độc lập cao về mặt ngữ pháp. Trong ngữ cảnh sư phạm, các danh từ chuyên ngành như syllabus hay rubric giúp người nói truyền đạt thông điệp nhanh chóng, chính xác mà không cần tốn thời gian tìm từ tương đương.

Sự khác biệt cốt lõi giữa chuyển mã và vay mượn từ vựng là gì? Vay mượn từ vựng là quá trình một từ ngoại lai được đồng hóa hoàn toàn về mặt ngữ âm, hình thái và ngữ pháp vào tiếng Việt, được cả người đơn ngữ sử dụng. Ngược lại, chuyển mã giữ nguyên vẹn đặc tính phát âm, ngữ pháp gốc của tiếng Anh và chỉ diễn ra giữa những người có năng lực song ngữ.

Có nên cấm hoàn toàn hành vi chuyển mã trong các cuộc họp chuyên môn không? Không nên cấm đoán cứng nhắc. Trong các buổi trao đổi nghiệp vụ thân mật, việc chuyển mã chiếm 39.2% lý do phục vụ độ chính xác thuật ngữ, giúp tăng tốc độ giao tiếp và gắn kết đồng nghiệp. Tuy nhiên, trong các văn bản hành chính chính thức, việc chuẩn hóa tiếng Việt vẫn cần được duy trì nghiêm ngặt.

Mô hình phân loại của Shana Poplack có ưu thế gì trong nghiên cứu này? Mô hình của Poplack (1980) chia chuyển mã thành 3 cấp độ rõ ràng dựa trên ranh giới câu và mệnh đề. Khung lý thuyết này cung cấp bộ tiêu chí rành mạch, giúp tác giả phân loại chính xác 600 trường hợp ngữ liệu thực tế mà không bị nhầm lẫn giữa các yếu tố ngôn ngữ và phi ngôn ngữ.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bức tranh toàn diện và hệ thống về thực trạng chuyển mã tiếng Việt - tiếng Anh trong cộng đồng giảng viên ngoại ngữ tại Việt Nam.
• Khẳng định tính ưu việt của chuyển mã nội câu với tỷ trọng áp đảo 72.8%, chứng minh năng lực song ngữ điêu luyện của đội ngũ sư phạm.
• Nhận diện danh từ chuyên ngành học thuật là thành phần chuyển đổi phổ biến nhất (58.4%), xuất phát từ nhu cầu giao tiếp chính xác và tiết kiệm nhận thức.
• Xóa bỏ các định kiến tiêu cực về chuyển mã, định vị hiện tượng này như một chiến lược giao tiếp tự nhiên, hiệu quả và giàu tính xã hội.
• Đóng góp nguồn ngữ liệu thực nghiệm giá trị gồm 600 trường hợp phân tích, mở ra lộ trình phát triển nghiên cứu tiếp xúc ngôn ngữ trong giai đoạn 2026-2027.

Hãy tham khảo ngay toàn văn luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Hương Thảo để làm giàu thêm kho tàng tri thức về ngôn ngữ học xã hội và ứng dụng hiệu quả vào công tác giảng dạy ngôn ngữ thực tế!

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES LÊ HƯƠNG THẢO VIETNAMESE-ENGLISH CODE-SWITCHING IN CONVERSATIONS AMONG VIETNAMESE EFL TEACHERS: A CASE STUDY Hiện tượng chuyển mã tiếng Việt-tiếng Anh trong hội thoại giữa các giáo viên dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ: Nghiên cứu một trường hợp cụ thể M. COMBINED PROGRAMME THESIS Major: English Linguistics Major code: 60 22 15 Hanoi – 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES LÊ HƯƠNG THẢO VIETNAMESE-ENGLISH CODE-SWITCHING IN CONVERSATIONS AMONG VIETNAMESE EFL TEACHERS: A CASE STUDY Hiện tượng chuyển mã tiếng Việt-tiếng Anh trong hội thoại giữa các giáo viên dạy tiếng Anh như một ngoại ngữ: Nghiên cứu một trường hợp cụ thể M. COMBINED PROGRAMME THESIS Major: English Linguistics Major code: 60 22 15 Supervisor: Assoc. Trần Xuân Điệp Hanoi - 2012 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS Certification of authority of the study………………………………………………i Acknowledgements…………………………………………………………………ii Abstract…………………………………………………………………………….iii List of tables and abbreviations……………………………………………………vii CHAPTER 1: INTRODUCTION.

Rationale of the study. Aims and research questions of the study. Scope of the study. Methods of the study.

Significance of the study. Overview of the rest of the study. 4 CHAPTER 2: THEORETICAL BACKGROUND. Definitions of bilingualism.

Types of bilingualism. Bilinguals‟ language choice. Code, code-switching, code-mixing, lexical borrowing, and interference. Code-switching and code-mixing.

Code-switching and lexical borrowing. Code-switching and interference. Linguistic constraints on code-switching. Typologies of code-switching.

Poplack‟s typology of code-switching. 17 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Bloom and Gumperz‟s typology of code-switching. Communicative functions of and reasons for code-switching.

Previous studies on Vietnamese – English code-switching and in Vietnamese context. Description of the context and participants. Data collection method. Data collection instruments.

Data collection procedure. Coding and data analysis procedure. 30 CHAPTER 4: RESULTS AND DISCUSSION. Research question 1: What are the types of code-switching found in conversations between Vietnamese EFL teachers at English Division 1, FELTE, ULIS, VNU?.

Categorization of detected instances of code-switching according to Poplack‟s (1980) typology. Quantification of instances of intra-sentential code-switching by syntactic category. Overview description of intra-sentential code-switching by syntactic category. Research question 2: What are the reasons for the use of code-switching in conversations between Vietnamese EFL teachers at English Division 1, FELTE, v TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ULIS, VNU?.

Limitations of the study. Suggestions for further studies. IV vi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF TABLES AND ABBREVIATIONS LIST OF TABLES Page Table 1. Example of equivalence of constraint.

Breakdown of detected code-switching instances according to Poplack‟s (1980) typology. Break down of intra-sentential code-switching by syntactic category. Switched nouns and noun phrases by semantic category. Switched verbs and verb phrases by semantic category.

Breakdown of detected code-switching instances according to reason (proposed by Malik 1994; Appel and Muysken 2006). 36 LIST OF ABBREVIATIONS EFL: English as a Foreign Language L1: the first language L2: the second language FELTE: Faculty of English Language Teacher Education ULIS: University of Languages and International Studies VNU: Vietnam National University vii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 1 INTRODUCTION 1. Rationale of the study Rapid globalization in several aspects of life in the past few decades has strengthened the dominant role of English as the most important foreign language in Vietnam, traditionally a monolingual country. As a result, it is common to find an increasing number of bilinguals speaking Vietnamese and English at the same time here.

That is, they use a mixed language and also switch back and forth between two languages while conversing or lecturing. This phenomenon, defined by linguists as code-switching (code-switching) or code-mixing, is “a well-known trait in the speech pattern of the average bilingual in any human society the world over” (Ayeomoni, 2006). Unlike other sociolinguistic phenomena such as pidgins and creoles where speakers in contact only need to have knowledge of the common language that is used to communicate with speakers of other languages, code- switching requires its speakers to know at least two or more varieties, making it an activity exclusive to only bilinguals. Therefore, studying code-switching in the area of bilingualism is central to gaining a better insight into bilinguals‟ process of utterances.

Code-switching is a widespread phenomenon in “bilingual communities where speakers use their native tongue (L1) and their second language (L2) in different domains” (Kim, 2006). Among these communities, that of teachers teaching English as a foreign language (EFL) are believed to be a group where code-switching is used frequently, especially when these teachers communicate with people working in the same field. Indeed, the alternate use of Vietnamese and English at work, to a certain extent, is an integral part of their communication with each other. This is understandable, considering the fact that EFL teachers, while living in their first language environment, are constantly exposed to English in their work and studies.

In the researcher‟s initial observation, code-switching is most pronounced in conversations between EFL teachers teaching English skills in tertiary level. Since the researcher is a member of this bilingual community in a university in Vietnam, 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] she has been captivated by code-switching used among her colleagues, and therefore decided to investigate this phenomenon. Quite a number of research studies have been written on this code-switching phenomenon in recent years. In addition to early works that concentrate on linguistic aspects of code-switching (Gumperz 1976; Poplack 1980), much of recent research, which was conducted in countries other than Vietnam, has been concerned with the use of code-switching in the foreign and second language classroom (Moore 2002; Celik 2003; Dailey-O‟Cain & Liebscher 2005), in Internet chatting (Cardenas-Claros & Isharyanti 2009), in advertising (Chen 2006, Leung 2010) and in conversations between fellow expatriates (Ho-Dac 2003; Jalil 2009).

However, so far very little research has dealt with code-switching in Vietnam as well as of Vietnamese –English bilinguals, a linguistic phenomenon which has become common in their daily speech. Obviously, research on code-switching is still in its infancy in Vietnam and therefore leaves many gaps for those who are interested in this topic to investigate. This study aims at filling this gap. It illustrates the patterns and finds out the reasons for code-switching among Vietnamese EFL teachers at English Division 1, Faculty of English Language Teacher Education (FELTE), Hanoi University of Languages and International Studies (ULIS), Vietnam National University (VNU).

In a word, keen interest in bilinguals‟ process of utterances in general and code- switching used by her colleagues in particular, and the need to examine unanswered questions left in the field have been key motivations for the researcher to conduct this study. Aims and research questions of the study The first objective set out in this study is to review existing literature published by influential scholars on this topic. Next, the study purports to investigate the types of code-switching among Vietnamese EFL teachers at English Division 1, Faculty of English Language Teacher Education, ULIS, VNU, using the theories proposed by Poplack (1980), Malik (1994), and Appel and Mu ysken (2006) as principles of 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] classification and analysis. The final aim of this research is to explore the reasons for code-switching among this bilingual community.

In short, the study aims to answer the two following research questions: 1. What are the types of code-switching found in conversations between Vietnamese EFL teachers at English Division 1, Faculty of English Language Teacher Education, ULIS, VNU? 2. What are the reasons for the use of code-switching in conversations between Vietnamese EFL teachers at English Division 1, Faculty of English Language Teacher Education, ULIS, VNU? 1. Scope of the study This is a case study that only examines the phenomenon of code-switching among Vietnamese EFL teachers at English 1, Faculty of English Language Teacher Education, ULIS, VNU.

The use of code-switching by teachers in other divisions, albeit equally frequent, is not within the scope of this study. This work also focuses on patterns of code-switching found in conversations among the participants, though code-switching can appear in written form. Added to this, the settings of these conversations are limited to places on campus only, most of which are teacher‟s break rooms or conference halls during break times. More importantly, the conversations under investigation in this study are informal ones covering daily spontaneous topics, which means discussions of issues in scheduled meetings or conferences are excluded.

Methods of the study Both qualitative and quantitative methods were employed in order to find answers to the research questions. First, natural conversations between participants were audio recorded and transcribed to identify instances of code-switching, which then were grouped according to Poplack‟s theory (1980). This qualitative method was used to draw findings to the first research question concerning types of Vietnamese- English code-switching found in the recorded conversations between Vietnamese EFL teachers. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Next, transcripts of conversations along with a short teacher‟s self-report form were delivered to participants in order to obtain their reflection on what caused them to code-switch.

Collected data were then calculated and grouped. Employing the quantitative method at this stage, the researcher sought to find out the answers to the second research questions on reasons for the participants‟ code-switching. Significance of the study As one of the few studies conducted on the topic of code-switching, this research is expected to shed some light on the understanding of this phenomenon among EFL teachers in general and Vietnamese EFL teachers in particular, thereby encouraging more researchers to look into this topic. Also, with the findings of the study, the researcher wishes to raise sociolinguistic-related issues for other studies to discuss, such as attitudes towards this phenomenon, or its development in the coming years.

The completion of this paper may make other possible contributions to conversation analysis as a means of ethnographic methodology, and to discourse analysis from a sociolinguistic perspective. Additionally, this paper is expected to contribute to studies of speech community of this particular population in the specified setting. Lastly, this research is supposed to lay the foundation for the researcher‟s future studies on bilingualism and code-switching. Overview of the rest of the study The rest of the study is comprised of four chapters which are as follows.

Chapter two, Theoretical Background, reviews prominent literature directly relevant to the topic being discussed. Chapter three, Methodology, presents the methods used for data collection and data analysis as well as justification for these methods. Chapter three is followed by the fourth chapter, Results and Discussion, in which the findings of the study are discussed to answer the research questions. Finally in chapter five, recapitulation of the whole study is presented before suggestions for further studies and a conclusion are given.

4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER 2 THEORETICAL BACKGROUND 2. Introduction This chapter provides definitions and background of the theories and concepts related to the topic investigated in this research paper. More importantly, different systems of classifying code-switching as well as reasons for code-switching will be discussed in detail. Since the study is concerned with the phenomenon of code-switching in conversations, this chapter only reviews studies conducted on code-switching in daily communication between speakers, and excludes those on code-switching used in other contexts such as advertising, chat rooms, or language learning classrooms.

Definitions of bilingualism As code-switching is “the inevitable consequence of bilingualism” (Hudson, 1996, p. 51), it is necessary to discuss bilingualism in the review of literature related to code-switching. Numerous attempts have been made by linguists to describe and fully understand the concept of bilingualism. One of the earliest studies carried out by Bloomfield (1933, p.

56) broadly defines bilingualism as the “native-like control of two languages.