Luận văn thạc sĩ hành vi bạo lực học đường của học sinh trường phổ thông trung học và giải pháp công tác xã hội trong việc phòng ngừa hành vi bạo lực của học sinh nghiên cứu trường hợp trường nguyễn tất thành và phan huy chú hà nội

Nghiên cứu hành vi bạo lực học đường tại trường Nguyễn Tất Thành và Phan Huy Chú, đề xuất giải pháp công tác xã hội phòng ngừa hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Thị Quỳnh Nga
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Như Trang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Hành Vi Bạo Lực Học Đường Của Học Sinh Trường Phổ Thông Trung Học Và Giải Pháp Công Tác Xã Hội Trong Việc Phòng Ngừa Bạo Lực Của Học Sinh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG
• 1.1. Khái niệm về bạo lực và bạo lực học đƣờng
• 1.2. Phân biệt bạo lực với bắt nạt
• 1.3. Giải pháp công tác xã hội
• 1.4. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu
• 1.4.1. Lý thuyết trao đổi
• 1.4.2. Lý thuyết nhận thức - hành vi
• 1.4.3. Thuyết học tập xã hội
• 1.5. Học sinh PTTH và đặc điểm lứa tuổi
• 1.5.1. Học sinh PTTH
• 1.5.2. Đặc điểm lứa tuổi học sinh THPT
• 1.6. Khái quát địa bàn nghiên cứu
• 1.6.1. Trƣờng THPT A
• 1.6.2. Trƣờng THPT B
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HÀNH VI BLHĐ TRONG CÁC TRƢỜNG PTTH
• 2.1. Thực trạng bạo lực học đƣờng trong trƣờng PTTH trên địa bàn Hà Nội
• 2.2. Mức độ phổ biến của bạo lực học đƣờng
• 2.3. Các hành vi bạo lực và hậu quả của bạo lực học đƣờng
• 2.4. Đặc điểm của học sinh sử dụng bạo lực học đƣờng
• 2.5. Yếu tố tác động đến hành vi bạo lực học đƣờng của học sinh PTTH
• 2.5.1. Thầy cô và môi trƣờng học đƣờng
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT VAI TRÒ CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC CAN THIỆP HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG CỦA HỌC SINH PTTH
• 3.1. Những giải pháp ngăn chặn bạo lực học đƣờng đã và đang thực hiện trên địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Hòa giải và kỷ luật
• 3.3. Mô hình phòng tham vấn tâm lý
• 3.4. Đề xuất giải pháp công tác xã hội trong trƣờng học
• 3.4.1. Giải pháp hòa giải, kỷ luật và mô hình công tác xã hội trƣờng học đang diễn ra tại địa bàn nghiên cứu
• 3.4.2. Giải pháp can thiệp với học sinh
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hành vi bạo lực học đường tại Hà Nội

Bạo lực học đường (BLHĐ) đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng tại Hà Nội. Tình hình này không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý của học sinh mà còn tác động đến môi trường học tập. Theo nghiên cứu, tỷ lệ học sinh tham gia vào các hành vi bạo lực ngày càng gia tăng, đặc biệt là trong các trường phổ thông trung học. Việc hiểu rõ về hành vi bạo lực và nguyên nhân của nó là rất cần thiết để có những giải pháp hiệu quả.

1.1. Định nghĩa và phân loại hành vi bạo lực học đường

Hành vi bạo lực học đường được định nghĩa là những hành vi gây hại về thể chất hoặc tinh thần đối với học sinh khác. Các hình thức bạo lực bao gồm đánh nhau, bắt nạt, và xúc phạm. Việc phân loại rõ ràng các hành vi này giúp xác định các biện pháp can thiệp phù hợp.

1.2. Tình hình bạo lực học đường tại các trường phổ thông

Tình hình bạo lực học đường tại Hà Nội đang diễn ra phức tạp. Nhiều vụ việc đã được ghi nhận, từ những xích mích nhỏ đến các vụ ẩu đả nghiêm trọng. Các trường học cần có những biện pháp phòng ngừa và can thiệp kịp thời để bảo vệ học sinh.

II. Nguyên nhân và hậu quả của bạo lực học đường

Nguyên nhân của hành vi bạo lực học đường rất đa dạng, bao gồm yếu tố gia đình, môi trường học tập và ảnh hưởng từ bạn bè. Hậu quả của bạo lực học đường không chỉ ảnh hưởng đến nạn nhân mà còn đến cả những người chứng kiến. Việc nhận diện rõ nguyên nhân sẽ giúp xây dựng các giải pháp hiệu quả.

2.1. Nguyên nhân chính dẫn đến bạo lực học đường

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng sự thiếu quan tâm từ gia đình và áp lực học tập là những nguyên nhân chính dẫn đến bạo lực học đường. Học sinh thường cảm thấy bị áp lực và không có nơi để giải tỏa cảm xúc, dẫn đến hành vi bạo lực.

2.2. Hậu quả của bạo lực học đường đối với học sinh

Hậu quả của bạo lực học đường rất nghiêm trọng, bao gồm tổn thương về thể chất và tâm lý cho nạn nhân. Nhiều học sinh bị ảnh hưởng tâm lý lâu dài, dẫn đến kết quả học tập kém và sự phát triển không toàn diện.

III. Giải pháp công tác xã hội trong phòng ngừa bạo lực học đường

Công tác xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa bạo lực học đường. Các chương trình can thiệp xã hội có thể giúp học sinh nhận thức rõ hơn về hành vi của mình và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết. Việc áp dụng các mô hình can thiệp hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu tình trạng bạo lực.

3.1. Mô hình can thiệp xã hội hiệu quả

Mô hình can thiệp xã hội bao gồm việc tổ chức các buổi hội thảo, tư vấn tâm lý cho học sinh và gia đình. Những hoạt động này giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng giải quyết xung đột cho học sinh.

3.2. Vai trò của giáo viên và phụ huynh trong phòng ngừa bạo lực

Giáo viên và phụ huynh cần phối hợp chặt chẽ trong việc giám sát và hỗ trợ học sinh. Việc tạo ra một môi trường học tập an toàn và thân thiện sẽ giúp học sinh cảm thấy được bảo vệ và giảm thiểu hành vi bạo lực.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bạo lực học đường

Nghiên cứu về hành vi bạo lực học đường đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực từ các chương trình can thiệp. Việc áp dụng các giải pháp công tác xã hội đã giúp giảm thiểu tình trạng bạo lực tại một số trường học. Những kết quả này cần được nhân rộng để tạo ra môi trường học tập an toàn hơn.

4.1. Kết quả từ các chương trình can thiệp xã hội

Các chương trình can thiệp xã hội đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm thiểu bạo lực học đường. Học sinh tham gia các chương trình này có xu hướng ít tham gia vào các hành vi bạo lực hơn.

4.2. Những bài học rút ra từ nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc kết hợp giữa giáo dục và can thiệp xã hội là rất cần thiết. Các trường học cần xây dựng các chương trình giáo dục về bạo lực học đường để nâng cao nhận thức cho học sinh.

V. Kết luận và hướng đi tương lai trong phòng ngừa bạo lực học đường

Bạo lực học đường là một vấn đề cần được giải quyết một cách toàn diện. Các giải pháp công tác xã hội cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả. Tương lai của việc phòng ngừa bạo lực học đường phụ thuộc vào sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội.

5.1. Tầm quan trọng của sự phối hợp trong phòng ngừa bạo lực

Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội là rất quan trọng trong việc phòng ngừa bạo lực học đường. Mỗi bên cần có trách nhiệm và vai trò riêng trong việc bảo vệ học sinh.

5.2. Định hướng phát triển các chương trình phòng ngừa bạo lực

Các chương trình phòng ngừa bạo lực học đường cần được phát triển và cải tiến liên tục. Việc áp dụng các phương pháp mới và hiệu quả sẽ giúp tạo ra môi trường học tập an toàn và lành mạnh cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bạo lực học đường (BLHĐ) là một vấn đề xã hội nghiêm trọng và ngày càng gia tăng trên toàn cầu, đặc biệt trong môi trường học sinh trung học phổ thông (THPT). Theo khảo sát tại hai trường PTTH Nguyễn Tất Thành và Phan Huy Chú trên địa bàn Hà Nội, có tới 79% học sinh từng chứng kiến hành vi bạo lực học đường, trong đó gần 40% học sinh đã từng tham gia xô xát với bạn bè trong trường. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn tác động tiêu cực đến tâm lý, tinh thần và sự phát triển nhân cách của học sinh. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng hành vi bạo lực học đường, nhận diện mẫu học sinh có khuynh hướng sử dụng bạo lực, phân tích các nguyên nhân và yếu tố tác động, đồng thời đề xuất các giải pháp công tác xã hội nhằm phòng ngừa và can thiệp hiệu quả. Nghiên cứu được tiến hành trong vòng 6 tháng, từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2014, tại hai trường PTTH trên địa bàn Hà Nội, với phạm vi tập trung vào học sinh khối 11 và 12. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu thực tiễn, góp phần xây dựng môi trường học đường lành mạnh, an toàn, đồng thời hỗ trợ các nhà quản lý giáo dục, nhà trường và gia đình trong công tác phòng chống bạo lực học đường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu áp dụng ba lý thuyết chính để phân tích hành vi bạo lực học đường:

• Thuyết trao đổi xã hội: Giải thích hành vi bạo lực dựa trên nguyên tắc cân bằng chi phí và lợi ích trong các mối quan hệ xã hội. Học sinh cân nhắc lợi ích nhận được từ hành vi bạo lực như sự thừa nhận, tán dương từ bạn bè, so với chi phí bị phê phán hay kỷ luật.

• Lý thuyết nhận thức - hành vi: Nhấn mạnh vai trò của nhận thức trong việc hình thành hành vi. Học sinh có thể có những suy nghĩ sai lệch về tình huống, dẫn đến phản ứng bạo lực. Việc thay đổi nhận thức có thể giúp điều chỉnh hành vi lệch chuẩn.

• Thuyết học tập xã hội: Giải thích hành vi bạo lực là kết quả của việc học tập qua quan sát và bắt chước hành vi của người khác trong môi trường xã hội. Học sinh dễ dàng học theo các hành vi bạo lực khi chứng kiến bạn bè hoặc người lớn thể hiện hành vi đó.

Ba lý thuyết này giúp làm rõ nguyên nhân và cơ chế hình thành hành vi bạo lực học đường, từ đó hỗ trợ xây dựng các giải pháp can thiệp phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ hai trường PTTH Nguyễn Tất Thành (trường công lập) và Phan Huy Chú (trường bán công) tại Hà Nội. Mẫu nghiên cứu gồm 367 học sinh khối 11 và 12, được chọn ngẫu nhiên từ 4 lớp (2 lớp mỗi trường). Cơ cấu giới tính gồm 182 nam và 185 nữ.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả để đánh giá mức độ phổ biến và các đặc điểm hành vi bạo lực. Phân tích mối quan hệ giữa hành vi bạo lực với các yếu tố như giới tính, trường học, phản ứng xã hội bằng kiểm định Chi-square. Phỏng vấn sâu với 13 đối tượng gồm học sinh (đã sử dụng bạo lực, chứng kiến, nạn nhân), giáo viên, cán bộ quản lý và phụ huynh để làm rõ nguyên nhân và hậu quả.

• Timeline nghiên cứu: Tiến hành khảo sát và phỏng vấn trong 6 tháng (4/2014 - 10/2014), phân tích dữ liệu và hoàn thiện luận văn trong cùng khoảng thời gian.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, toàn diện và sâu sắc trong việc đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ phổ biến bạo lực học đường: 79% học sinh từng chứng kiến hành vi bạo lực, trong đó 8.4% chứng kiến hàng tuần và 9.8% hàng tháng. Tỷ lệ học sinh từng tham gia xô xát chiếm gần 40%, trong đó 5.3% nhiều lần, 21.7% một vài lần và 9.7% duy nhất một lần.

2. Quy mô các vụ xô xát: 58.6% vụ việc là một học sinh đánh nhau với một học sinh khác, 23% là một học sinh với nhóm học sinh, 18.4% là giữa hai nhóm học sinh. Điều này cho thấy xu hướng bạo lực theo nhóm khá phổ biến.

3. Hành vi bạo lực phổ biến: Hành vi mắng chửi, xúc phạm chiếm 67%, đánh nhau bằng tay chân chiếm 58%, sử dụng vật dụng nguy hiểm như gậy gộc, dao kéo chiếm 16.9%. Việc sử dụng vũ khí gây thương tích chiếm 15%.

4. Khả năng lặp lại hành vi bạo lực: 34.1% học sinh cho biết nếu được chọn lại vẫn sẽ xô xát, 46.2% lưỡng lự chưa quyết định, chỉ 26.5% khẳng định sẽ không xô xát nữa.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy BLHĐ diễn ra với tần suất cao và đa dạng về hình thức, từ bạo lực tinh thần đến thể chất, thậm chí có sử dụng vũ khí nguy hiểm. Mức độ chứng kiến và tham gia bạo lực cao phản ánh môi trường học đường đang tồn tại nhiều mâu thuẫn và thiếu sự kiểm soát hiệu quả. Việc nhiều học sinh sẵn sàng lặp lại hành vi bạo lực cho thấy nhận thức và kỹ năng giải quyết xung đột của các em còn hạn chế.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ bạo lực học đường tại Hà Nội tương đương hoặc cao hơn một số địa phương khác, đồng thời phù hợp với lý thuyết học tập xã hội khi hành vi bạo lực được lan truyền qua quan sát và bắt chước. Thuyết trao đổi xã hội cũng giải thích vì sao học sinh chọn bạo lực như một cách để khẳng định bản thân và nhận được sự công nhận từ nhóm bạn.

Việc bạo lực học đường không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân học sinh mà còn làm suy giảm chất lượng giáo dục và môi trường học tập. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ chứng kiến và tham gia bạo lực theo từng mức độ, bảng phân tích mối quan hệ giữa hành vi bạo lực với giới tính và trường học để minh họa sự khác biệt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác giáo dục kỹ năng sống và nhận thức cho học sinh: Triển khai các chương trình đào tạo kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết xung đột, giao tiếp hiệu quả nhằm giảm thiểu hành vi bạo lực. Thời gian thực hiện trong năm học tiếp theo, do nhà trường phối hợp với chuyên gia tâm lý thực hiện.

2. Xây dựng và phát triển mô hình công tác xã hội trường học: Thành lập đội ngũ cán bộ công tác xã hội chuyên trách tại các trường PTTH để tư vấn, hỗ trợ học sinh có nguy cơ bạo lực, đồng thời phối hợp với giáo viên và phụ huynh trong việc can thiệp kịp thời. Thực hiện trong vòng 12 tháng, do Sở GD&ĐT và nhà trường chủ trì.

3. Tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội: Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo nâng cao nhận thức cho phụ huynh về vai trò trong phòng chống bạo lực học đường, đồng thời xây dựng kênh liên lạc thường xuyên giữa nhà trường và gia đình. Thời gian triển khai trong 6 tháng, do ban phụ huynh và nhà trường phối hợp thực hiện.

4. Áp dụng các biện pháp kỷ luật và hòa giải hiệu quả: Xây dựng quy trình xử lý hành vi bạo lực rõ ràng, công bằng, kết hợp với các hoạt động hòa giải để giải quyết mâu thuẫn giữa học sinh, giảm thiểu tái phạm. Thực hiện ngay trong năm học, do nhà trường và cán bộ công tác xã hội đảm nhiệm.

Các giải pháp trên cần được triển khai đồng bộ, có sự giám sát và đánh giá định kỳ để đảm bảo hiệu quả, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục và cán bộ Sở GD&ĐT: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn và giải pháp cụ thể giúp hoạch định chính sách, chương trình phòng chống bạo lực học đường hiệu quả.

2. Hiệu trưởng, giáo viên và cán bộ công tác xã hội trường học: Tài liệu giúp hiểu rõ thực trạng, nguyên nhân và cách thức can thiệp hành vi bạo lực, từ đó nâng cao năng lực quản lý và hỗ trợ học sinh.

3. Phụ huynh học sinh: Giúp nhận thức đúng về bạo lực học đường, vai trò của gia đình trong việc giáo dục, giám sát và phối hợp với nhà trường để phòng ngừa bạo lực.

4. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành công tác xã hội, tâm lý học và giáo dục: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu sâu hơn về bạo lực học đường và các giải pháp can thiệp, hỗ trợ phát triển kỹ năng nghề nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Bạo lực học đường là gì và có những hình thức nào?
   Bạo lực học đường là hành vi cố ý gây tổn thương thể chất hoặc tinh thần giữa học sinh với nhau trong hoặc ngoài trường học. Hình thức bao gồm bạo lực thể chất (đánh nhau, dùng vũ khí), bạo lực tinh thần (mắng chửi, xúc phạm), bạo lực ngôn ngữ và bạo lực tình dục.

2. Tại sao học sinh lại có xu hướng sử dụng bạo lực?
   Theo thuyết trao đổi xã hội, học sinh cân nhắc lợi ích và chi phí khi hành xử. Bạo lực có thể mang lại sự thừa nhận, quyền lực trong nhóm bạn, khiến các em chọn giải pháp này để khẳng định bản thân hoặc bảo vệ mình.

3. Làm thế nào để phát hiện học sinh có nguy cơ bạo lực?
   Học sinh có hành vi bạo lực thường có biểu hiện như thường xuyên xung đột, có nhóm bạn xấu, thiếu sự quan tâm từ gia đình, có cảm xúc tiêu cực như tức giận, thất vọng. Việc theo dõi hành vi và tâm lý qua cán bộ công tác xã hội và giáo viên là cần thiết.

4. Giải pháp công tác xã hội có vai trò gì trong phòng chống bạo lực học đường?
   Công tác xã hội giúp tư vấn, hỗ trợ tâm lý, hòa giải mâu thuẫn, xây dựng kỹ năng sống cho học sinh, đồng thời phối hợp với nhà trường và gia đình để can thiệp kịp thời, giảm thiểu hành vi bạo lực.

5. Gia đình có thể làm gì để ngăn ngừa bạo lực học đường?
   Gia đình cần xây dựng mối quan hệ tin cậy, bình đẳng với con, quan tâm, chia sẻ tâm tư tình cảm, giáo dục kỹ năng giải quyết xung đột, phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong việc giám sát và hỗ trợ con em.

Kết luận

• BLHĐ tại hai trường PTTH nghiên cứu có tỷ lệ chứng kiến lên tới 79% và gần 40% học sinh từng tham gia xô xát, phản ánh thực trạng đáng báo động.
• Hành vi bạo lực đa dạng, từ bạo lực tinh thần đến thể chất, có sử dụng vũ khí nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tâm lý học sinh.
• Nguyên nhân bạo lực được lý giải qua các lý thuyết xã hội học và tâm lý học, trong đó vai trò của môi trường xã hội và nhận thức cá nhân rất quan trọng.
• Giải pháp công tác xã hội trường học, phối hợp gia đình và nhà trường, giáo dục kỹ năng sống là những biện pháp thiết thực, cần được triển khai đồng bộ.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho công tác phòng chống bạo lực học đường tại Hà Nội và có thể áp dụng rộng rãi trong cả nước.

Hành động tiếp theo: Các nhà quản lý giáo dục, nhà trường và gia đình cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để nâng cao hiệu quả phòng chống bạo lực học đường. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, quý độc giả và các chuyên gia có thể liên hệ với tác giả hoặc các cơ quan giáo dục địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Trên thế giới.

Tại Việt Nam. Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

Đối tƣợng, khách thể nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Giả thuyết nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp phân tích tài liệu. Phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi.

Phƣơng pháp phỏng vấn sâu. Cấu trúc luận văn. 19 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG. Khái niệm về bạo lực và bạo lực học đƣờng.

Phân biệt bạo lực với bắt nạt .3 Giải pháp công tác xã hội. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu. Lý thuyết trao đổi. Lý thuyết nhận thức - hành vi.

Thuyết học tập xã hội .Học sinh PTTH và đặc điểm lứa tuổi. Học sinh PTTH. Đặc điểm lứa tuổi học sinh THPT. Khái quát địa bàn nghiên cứu.

Trƣờng THPT A. Trƣờng THPT B. 36 Chƣơng 2 THỰC TRẠNG VÀ NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HÀNH VI BLHĐ TRONG CÁC TRƢỜNG PTTH. Thực trạng bạo lực học đƣờng trong trƣờng PTTH trên địa bàn Hà Nội .Mức độ phổ biến của bạo lực học đƣờng .2 Các hành vi bạo lực và hậu quả của bạo lực học đƣờng .3 Đặc điểm của học sinh sử dụng bạo lực học đƣờng.

Yếu tố tác động đến hành vi bạo lực học đƣờng của học sinh PTTH. Thầy cô và môi trƣờng học đƣờng. 62 Chƣơng 3: ĐỀ XUẤT VAI TRÒ CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC CAN THIỆP HÀNH VI BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG CỦA HỌC SINH PTTH. Những giải pháp ngăn chặn bạo lực học đƣờng đã và đang thực hiện trên địa bàn nghiên cứu.

Hòa giải và kỷ luật. Mô hình phòng tham vấn tâm lý. Đề xuất giải pháp công tác xã hội trong trƣờng học .1 Giải pháp hòa giải, kỷ luật và mô hình công tác xã hội trƣờng học đang diễn ra tại địa bàn nghiên cứu. Giải pháp can thiệp với học sinh.

79 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 85 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 92 DANH MỤC VIẾT TẮT BL : Bạo lực BLHĐ : Bạo lực học đƣờng CDC : Center for disease control : Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ CTXH : Công tác xã hội GD-ĐT : Giáo dục và đào tạo TP : Thành phố TPHCM : Thành phố Hồ Chí Minh THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông UBDSGĐTE : Ủy ban dân số gia đình trẻ em (Cục trẻ em) UNICEF : Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc UNESCO : Tổ chức giáo dục khoa học và văn hóa Liên Hợp Quốc DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Mức độ chứng kiến BLHĐ .2 : Mức độ sử dụng BLHĐ của học sinh .3: Đối tƣợng sử dụng bạo lực học đƣờng của học sinh .4: Khả năng lặp lại hành vi BL của học sinh .5: Hậu quả sau khi học sinh có hành vi xô xát .6: Tỷ lệ giới tính học sinh sử dụng BLHĐ .7: Mối quan hệ giữa hành vi BLHĐ của học sinh với giới tính .8: Giới tính của học sinh khi tham gia xô xát .9: Mối quan hệ giữa độ tuổi và hành vi xô xát của học sinh.10: Mối quan hệ trƣờng học và hành vi BLHĐ .11 Sự quan tâm của cha mẹ với có hành vi xô xát của học sinh .12: Phản ứng của bố mẹ khi biết con cái có hành vi xô xát .13: Học sinh tâm sự với cha mẹ và việc học sinh xô xát .14: Mối quan hệ bạn bè của học sinh .15: Mối liên giữa quan hệ chất lƣợng bạn bè và hành vi BLHĐ của học sinh .16: Mối quan hệ giữa việc hài lòng về quan hệ bạn bè trong trƣờng và hành vi xô xát của học sinh………………………….17: Phản ứng của học sinh khi thấy bạn bè có hành vi BLHĐ.18: Phản ứng của học sinh khi chứng kiến BLHĐ .19: Phản ứng của học sinh với hành vi BLHĐ .20: Thái độ của GVCN với hành vi xô xát của học sinh .21: Biện pháp của nhà trƣờng với hành vi xô xát của học sinh .22: Mối quan hệ hành vi xô xát và cảm xúc không hài lòng với môi trƣờng học đƣờng của học sinh. 64 DANH MỤC SƠ ĐỒ Biểu 2.1: Các dạng hành vi BLHĐ.

Lý do chọn đề tài Bạo lực học đƣờng (BLHĐ) không phải là vấn đề mới nhƣng cũng chƣa bao giờ cũ trong xã hội hiện nay. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trƣờng, sự mở cửa hội nhập, giao thoa văn hóa đã có những tác động làm biến đổi lối sống của đại bộ phận dân cƣ theo cả hai hƣớng tích cực lẫn tiêu cực. Đặc biệt trong giới trẻ hiện nay, với những điều kiện mới và môi trƣờng mới làm biến đổi nhận thức của họ một cách sâu sắc, rõ nét. Một mặt, họ có bản lĩnh cũng nhƣ lối sống hiện đại, bắt kịp với xu thế trên toàn thế giới, đáp ứng đƣợc đòi hỏi của một xã hội công nghiệp.

Mặt khác, lối sống thực dụng và sự mai một các giá trị chuẩn mực xã hội cũng theo đó mà gia tăng. Hiện nay, trẻ ở độ tuổi vị thành niên với những đặc điểm tâm sinh lý nhạy cảm rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ theo những mặt trái của xã hội. Số lƣợng trẻ em chƣa thành niên tham gia vào tệ nạn xã hội cũng nhƣ làm trái pháp luật ngày càng gia tăng đáng báo động. Nghiêm trọng hơn là những chuẩn mực của xã hội, đạo đức con ngƣời ngày càng bị vi phạm.

Gần đây, liên tục xuất hiện các trƣờng hợp BLHĐ gây chấn động dƣ luận xã hội. Ban đầu chỉ là những xích mích nhỏ trong lớp học nhƣng do thiếu kinh nghiệm và kỹ năng giải quyết vấn đề, mâu thuẫn nhỏ trở thành nguyên nhân của các vụ ẩu đả, thậm chí là chém giết lẫn nhau trong học sinh. BLHĐ ngày càng diễn biến phức tạp dƣới nhiều hình thức khác nhau. Bên cạnh tình trạng các nam sinh đánh chém nhau đƣợc coi là rất phổ biến thì việc nữ sinh xúc phạm, xỉ nhục, đánh nhau không ngừng tăng lên trong thời gian gần đây.

Cũng nhƣ vây, hàng loạt vụ học sinh bị thầy cô bạo lực xuất hiện trên các diễn đàn, mạng xã hội, báo chí, youtube. gây xôn xao dƣ luận về nhân phẩm và đạo đức nghề giáo viên. Nhƣng không chỉ thầy cô đối xử thô bạo với học sinh mà ngƣợc lại có những học sinh bạo lực với chính thầy cô của mình chỉ do những hiểu nhầm, mâu thuẫn nhỏ trong quá trình tiếp xúc, học tập. 1 Xây dựng đạo đức con em, chính là xây dựng nền đạo đức cho xã hội, đem lại sự công bằng văn minh, tốt đẹp cho quốc gia.

Do đó rất cần sự quan tâm của các ban ngành, đoàn thể đến sự phát triển của thế hệ trẻ. Thực trạng trên cho thấy vấn đề bạo lực phát sinh trong nhà trƣờng thời gian gần đây là đáng báo động, cần tới sự quan tâm giải quyết của toàn xã hội. Làm gì để ngăn chặn, hạn chế BLHĐ để xây dựng một môi trƣờng học đƣờng lành mạnh, áp dụng mô hình nào trong việc trợ giúp ngăn ngừa hành vi BLHĐ cho các em, để trƣờng học là cái nôi giáo dục tri thức và giáo dục làm ngƣời cho thế hệ trẻ? Chính vì những lý do trên, tôi chọn đề tài:“Hành vi bạo lực học đường của học sinh trường phổ thông trung học và giải pháp công tác xã hội trong việc phòng ngừa hành vi bạo lực của học sinh” (qua nghiên cứu trường hợp trường PTTH Nguyễn Tất Thành và PTTH Phan Huy Chú trên địa bàn TP Hà Nội). Tổng quan vấn đề nghiên cứu 2.

Trên thế giới BLHĐ là vấn nạn toàn cầu và hiện nay đang gia tăng đáng báo động. Trên thế giới có rất nhiều những công trình nghiên cứu về bạo lực học đƣờng nhằm tìm ra giải pháp ngăn chặn tình trạng trên, đảm bảo cho trẻ em có đƣợc môi trƣờng sống không bạo lực.  Nguyên nhân BLHĐ Một công trình nghiên cứu của Glew GM và các cộng sự tiến hành năm 2005 trên 3530 học sinh lớp ba, lớp bốn, lớp năm tại Mỹ với đề tài: “Bắt nạt, tâm lý xã hội điều chỉnh và kết quả học tập ở trường tiểu học” [8] với mục tiêu xác định tỷ lệ bắt nạt trong trƣờng tiểu học và mối liên quan của nó với nhà trƣờng, thành tích học tập, hành động kỷ luật và cảm giác của bản thân: buồn, an toàn, phụ thuộc. Kết quả của nghiên cứu cho thấy 23% trẻ em đƣợc khảo sát đã từng tham gia bắt nạt, hoặc đã từng là kẻ bắt nạt, nạn nhân hoặc cả hai.

Nạn nhân và kẻ bắt nạt nạn nhân có thành tích học tập thấp hơn so với những ngƣời ngoài cuộc. Tất cả 3 nhóm nêu trên đều có cảm giác không an 1 toàn khi ở trƣờng học so với những đứa trẻ ngoài cuộc. Nạn nhân và kẻ bắt nạt nạn nhân cho biết, họ cảm thấy rằng họ không thuộc về trƣờng học. Họ thƣờng cảm thấy buồn bã nhiều hơn so với những đứa trẻ bình thƣờng.

Những kẻ bắt nạt và nạn nhân của hành vi bắt nạt chủ yếu là nam giới. Tác giả đƣa ra kết luận: tỷ lệ bắt nạt thƣờng xuyên của các học sinh tiểu học là đáng nể. Đồng thời, mối liên hệ giữa hành vi bắt nạt đã chỉ ra rằng đây là một vấn đề nghiêm trọng trong trƣờng tiểu học. Các nghiên cứu đƣợc trình bày trong tài liệu nà cho thấy sự cần thiết phải có các chƣơng trình giảng dạy chống bạo lực dựa trên bằng chứng ở bậc tiểu học.

Nhà tâm lý học tội phạm Đonvonga (Liên Xô cũ) cho biết: ảnh hƣởng của nhóm bạn không chính thức tiêu cực đến hành vi phạm pháp của trẻ em đƣợc thể hiện qua bốn điểm sau: một là, các nhóm tiêu cực là cơ sở hình thành quan điểm và định hƣớng dẫn đến hành vi phạm pháp, hai là trẻ vị thành niên tuân theo những quyết định của nhóm dù bản thân có quan điểm riêng. Sự phục tùng này lúc đầu có thể là hình thức, những dần dần có thể làm thay đổi định hƣớng bên trong, ba là việc tham gia và nhóm bạn tiêu cực có tác dụng làm tăng động cơ thực hiện tội phạm và làm cho cá nhân cảm thấy tinh thần trách nhiệm đối với hành vi của mình giảm đi, bốn là, nhóm bạn tiêu cực có vai trò quan trọng trong việc loại trừ nỗi sợ hãi của các thành viên trƣớc pháp luật.