Luận văn nghiên cứu giới từ 'on' trong Tiếng gọi nơi hoang dã của Jack London từ góc độ tri nhận

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu a study of the english preposition on in theof the wild by jack london and its vietnamese, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Dang Thi Phuong Thao
• Người hướng dẫn: Prof. Nguyen Quang
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Nghiên Cứu Giới Từ Tiếng Anh 'On' Trong 'Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã' Của Jack London Và Các Tương Đương Tiếng Việt
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa nghiên cứu
• Bố cục luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Ngôn ngữ học tri nhận và ngữ nghĩa học tri nhận
• 1.1.1. Ngôn ngữ học tri nhận
• 1.1.2. Ngữ nghĩa học tri nhận
• 1.2. Giới từ không gian trong ngữ nghĩa học tri nhận
• 1.3. Định nghĩa lược đồ hình ảnh
• 1.4. Lược đồ hình ảnh của giới từ "on"
• 1.4.1. Nghĩa không nguyên mẫu
• 1.5. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thu thập dữ liệu
• 2.2. Quy trình thu thập dữ liệu
• 2.3. Quy trình phân tích dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Các nghĩa tiềm năng của giới từ "on" trong tiếng Anh
• 3.2. Ý nghĩa của giới từ tiếng Anh "on" và các tương đương trong tiếng Việt
• 3.2.1. "On" trong tiếng Anh tương ứng với "trên" trong tiếng Việt
• 3.2.2. "On" trong tiếng Anh tương ứng với "vào" trong tiếng Việt
• 3.2.3. "On" trong tiếng Anh tương ứng với "trong" trong tiếng Việt
• 3.2.4. "On" trong tiếng Anh tương ứng với "lên" trong tiếng Việt
• 3.2.5. "On" trong tiếng Anh tương ứng với "giữa" trong tiếng Việt
• 3.2.6. "On" trong tiếng Anh tương ứng với "bằng" trong tiếng Việt
• 3.2.7. "On" trong tiếng Anh tương ứng với "tại/ở" trong tiếng Việt
• 3.2.8. "On" trong tiếng Anh tương ứng với "bên" trong tiếng Việt
• 3.2.9. "On" trong tiếng Anh tương ứng với "đến" trong tiếng Việt
• 3.2.10. "On" trong tiếng Anh tương ứng với "xuống" trong tiếng Việt
• 3.3. Các tương đương không phải giới từ
• 3.4. So sánh nhận thức không gian giữa tiếng Anh và tiếng Việt
• KẾT LUẬN
• Tóm tắt nghiên cứu
• Hạn chế của nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Tóm tắt

I. Giới Thiệu Nghiên Cứu Giới Từ On Trong Văn Học Anh

Nghiên cứu này tập trung vào giới từ 'on' trong tiếng Anh, một đơn vị từ vựng nhỏ nhưng phức tạp do tính đa nghĩa của nó. Việc sử dụng giới từ chính xác là một thách thức lớn đối với người học tiếng Anh, đặc biệt là người Việt Nam. Sự khác biệt trong nhận thức ngôn ngữ giữa các nền văn hóa là một trong những nguyên nhân chính. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích giới từ tiếng Anh trong tác phẩm 'The Call of the Wild' của Jack London và so sánh với tương đương tiếng Việt của giới từ on trong bản dịch của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương. Mục tiêu là khám phá các ý nghĩa tiềm năng của giới từ on và cách chúng được thể hiện trong tiếng Việt dưới góc độ nhận thức.

1.1. Tổng quan về giới từ on và tầm quan trọng trong tiếng Anh

Giới từ 'on' trong tiếng Anh là một yếu tố ngữ pháp quan trọng, ảnh hưởng đến ý nghĩa của câu. Sự đa dạng trong cách sử dụng của nó, từ chỉ vị trí (giới từ chỉ địa điểm on) đến thời gian (giới từ chỉ thời gian on), tạo ra nhiều thách thức cho người học. Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ các sắc thái ý nghĩa khác nhau của 'on' để sử dụng ngôn ngữ một cách chính xác và hiệu quả. Ngữ pháp tiếng Anh và đặc biệt là cách dùng giới từ on cần được nghiên cứu chuyên sâu để tránh những sai sót không đáng có trong giao tiếp và văn bản.

1.2. Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã và vai trò của giới từ trong tác phẩm

'Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã' của Jack London là một tác phẩm kinh điển, nơi ngôn ngữ được sử dụng một cách tinh tế để mô tả thiên nhiên và cuộc sống hoang dã. Phong cách viết của Jack London đặc biệt chú trọng đến việc sử dụng giới từ trong văn xuôi để tạo ra những hình ảnh sống động và chân thực. Việc phân tích cách sử dụng giới từ 'on' trong tiếng Anh trong tác phẩm này sẽ giúp hiểu rõ hơn về ý nghĩa giới từ on trong văn học và cách nó đóng góp vào sự thành công của tác phẩm. Bản dịch của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương cung cấp một cơ sở để so sánh tương đương tiếng Việt của giới từ on.

II. Thách Thức Dịch Giới Từ On Sang Tiếng Việt Giải Pháp Hay

Việc dịch thuật giới từ tiếng Anh, đặc biệt là giới từ 'on', sang tiếng Việt đặt ra nhiều thách thức do sự khác biệt về cấu trúc ngôn ngữ và văn hóa. Một vấn đề dịch thuật giới từ thường gặp là không có một tương đương tiếng Việt duy nhất cho mỗi cách sử dụng của 'on'. Điều này đòi hỏi người dịch phải có kiến thức sâu rộng về cả hai ngôn ngữ và khả năng diễn đạt linh hoạt. Nghiên cứu này khám phá các thách thức dịch giới từ cụ thể và đề xuất các phương pháp dịch thuật giới từ tiếng Anh hiệu quả.

2.1. Sự khác biệt văn hóa ảnh hưởng đến dịch thuật giới từ

Sự khác biệt về sự khác biệt văn hóa trong dịch thuật giới từ là một yếu tố quan trọng cần xem xét khi dịch giới từ 'on'. Cách người Việt Nam và người Anh nhận thức về không gian, thời gian và các khái niệm trừu tượng có thể khác nhau, dẫn đến những khó khăn trong việc tìm kiếm các tương đương tiếng Việt của giới từ on phù hợp. Ví dụ, một cách diễn đạt tự nhiên trong tiếng Anh có thể trở nên gượng gạo hoặc khó hiểu khi dịch sang tiếng Việt một cách máy móc. Vấn đề dịch thuật giới từ đòi hỏi sự nhạy bén về văn hóa và khả năng thích ứng ngôn ngữ.

2.2. Các vấn đề ngữ nghĩa và cú pháp trong dịch giới từ on

Vấn đề ngữ nghĩa và cú pháp trong dịch giới từ 'on' nảy sinh do sự khác biệt về cấu trúc câu và cách diễn đạt ý nghĩa giữa tiếng Anh và tiếng Việt. Trong khi tiếng Anh có thể sử dụng 'on' để chỉ nhiều mối quan hệ khác nhau, tiếng Việt có thể cần sử dụng nhiều tương đương tiếng Việt khác nhau để diễn đạt chính xác ý nghĩa đó. Việc lựa chọn tương đương tiếng Việt của giới từ on phù hợp đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về ngữ cảnh và khả năng phân tích cú pháp.

2.3. Hướng dẫn dịch giới từ on sang tiếng Việt Bí quyết từ chuyên gia

Để giúp người học và người dịch vượt qua những khó khăn, nghiên cứu này cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách dịch giới từ on sang tiếng Việt, dựa trên phân tích giới từ tiếng Anh trong ngữ cảnh cụ thể của 'The Call of the Wild'. Các ví dụ minh họa và các gợi ý thực tiễn sẽ giúp người dịch lựa chọn tương đương tiếng Việt của giới từ on một cách chính xác và tự nhiên, đồng thời tránh được những sai sót phổ biến. Bí quyết dịch giới từ thành công nằm ở việc hiểu rõ ý nghĩa gốc của 'on' và tìm kiếm cách diễn đạt phù hợp trong tiếng Việt.

III. Phân Tích Cách Dùng Giới Từ On Trong Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã

Nghiên cứu này tiến hành phân tích giới từ tiếng Anh chi tiết về cách sử dụng giới từ 'on' trong tác phẩm 'The Call of the Wild'. Dữ liệu được thu thập từ các đoạn văn khác nhau trong tác phẩm, và mỗi trường hợp sử dụng 'on' được phân tích theo ngữ cảnh và ý nghĩa cụ thể. Kết quả cho thấy Jack London sử dụng giới từ 'on' một cách linh hoạt và sáng tạo để tạo ra những hình ảnh sống động và chân thực về thiên nhiên và cuộc sống hoang dã. Điều này bao gồm cả giới từ chỉ thời gian on và giới từ chỉ địa điểm on.

3.1. On diễn tả vị trí và sự tiếp xúc trong tác phẩm của Jack London

Một trong những cách sử dụng phổ biến nhất của giới từ 'on' trong 'The Call of the Wild' là để diễn tả vị trí và sự tiếp xúc giữa các vật thể hoặc người. Ví dụ, 'on the ground' (trên mặt đất) hoặc 'on the table' (trên bàn) thể hiện sự tiếp xúc trực tiếp giữa vật thể được mô tả và bề mặt mà nó đặt trên. Cách sử dụng này giúp tạo ra những hình ảnh rõ ràng và cụ thể về môi trường xung quanh, đặc biệt quan trọng trong việc mô tả tác phẩm Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã.

3.2. On diễn tả thời gian và các sự kiện diễn ra

Ngoài việc diễn tả vị trí, giới từ 'on' cũng được sử dụng để diễn tả thời gian và các sự kiện diễn ra. Ví dụ, 'on Monday' (vào thứ Hai) hoặc 'on Christmas Day' (vào ngày Giáng sinh) chỉ ra thời điểm cụ thể mà một sự kiện xảy ra. Việc sử dụng giới từ chỉ thời gian on này giúp định vị các sự kiện trong mạch thời gian của câu chuyện và tạo ra một cảm giác về trình tự và diễn tiến.

3.3. On trong các thành ngữ và cụm từ cố định Phân tích chuyên sâu

Nghiên cứu cũng xem xét cách sử dụng giới từ 'on' trong các thành ngữ và cụm từ cố định. Ví dụ, 'on fire' (bốc cháy) hoặc 'on purpose' (cố ý) có ý nghĩa khác biệt so với cách sử dụng 'on' một cách độc lập. Việc phân tích cách sử dụng giới từ 'on' trong các thành ngữ này giúp hiểu rõ hơn về sự phức tạp và đa dạng của ngữ pháp tiếng Anh.

IV. So Sánh Tương Đương Tiếng Việt Của On Trong Bản Dịch

Phần này so sánh cách sử dụng giới từ 'on' trong bản gốc tiếng Anh của 'The Call of the Wild' với các tương đương tiếng Việt được sử dụng trong bản dịch của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương. Mục tiêu là xác định các tương đương tiếng Việt của giới từ on phổ biến nhất và đánh giá mức độ chính xác và tự nhiên của chúng. Sự so sánh này giúp làm sáng tỏ những vấn đề dịch thuật giới từ và cung cấp những gợi ý cho việc dịch thuật giới từ tiếng Anh hiệu quả hơn.

4.1. On được dịch thành trên vào trong và các tương đương khác

Kết quả so sánh cho thấy giới từ 'on' có thể được dịch thành nhiều tương đương tiếng Việt khác nhau, tùy thuộc vào ngữ cảnh cụ thể. Các tương đương tiếng Việt của giới từ on phổ biến nhất bao gồm 'trên', 'vào', 'trong', 'ở', 'tại', 'lên', và 'bằng'. Việc lựa chọn tương đương tiếng Việt của giới từ on phù hợp đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về ý nghĩa của 'on' trong bản gốc và khả năng diễn đạt một cách tự nhiên trong tiếng Việt.

4.2. Đánh giá tính chính xác và tự nhiên của bản dịch

Nghiên cứu đánh giá tính chính xác và tự nhiên của bản dịch bằng cách so sánh ý nghĩa của giới từ 'on' trong bản gốc với ý nghĩa của tương đương tiếng Việt của giới từ on được sử dụng trong bản dịch. Mục tiêu là xác định những trường hợp mà bản dịch truyền tải chính xác ý nghĩa của bản gốc và những trường hợp mà bản dịch có thể được cải thiện để trở nên tự nhiên và dễ hiểu hơn. Bản dịch tiếng Việt của Tiếng Gọi Nơi Hoang Dã là một ví dụ điển hình để phân tích vấn đề dịch thuật giới từ.

4.3. Các ví dụ về dịch thành công và chưa thành công giới từ on

Nghiên cứu cung cấp các ví dụ cụ thể về các trường hợp dịch thành công và chưa thành công giới từ 'on' trong bản dịch. Các ví dụ này minh họa những thách thức mà người dịch phải đối mặt và những kỹ năng cần thiết để vượt qua chúng. Thông qua việc phân tích các ví dụ này, người học và người dịch có thể rút ra những bài học quý giá về cách dịch giới từ on hiệu quả.

V. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Trong Dạy Và Học Tiếng Anh

Nghiên cứu này cung cấp những kiến thức và hiểu biết sâu sắc về giới từ 'on' trong tiếng Anh và các tương đương tiếng Việt của giới từ on, có thể được ứng dụng trong việc dạy và học tiếng Anh. Kết quả nghiên cứu có thể giúp giáo viên thiết kế các bài học hiệu quả hơn về giới từ, đồng thời giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách sử dụng giới từ 'on' một cách chính xác và tự tin.

5.1. Phương pháp giảng dạy giới từ on hiệu quả cho người Việt

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể phát triển các phương pháp giảng dạy giới từ 'on' hiệu quả hơn cho người Việt. Các phương pháp này có thể bao gồm việc sử dụng các ví dụ minh họa từ văn học Anh và bản dịch tiếng Việt, cũng như việc tập trung vào các trường hợp sử dụng giới từ 'on' thường gây nhầm lẫn cho người học. Việc hiểu rõ cách dùng giới từ on sẽ giúp học viên cải thiện đáng kể kỹ năng sử dụng tiếng Anh.

5.2. Bài tập và hoạt động thực hành sử dụng on trong ngữ cảnh

Nghiên cứu cũng đề xuất các bài tập và hoạt động thực hành sử dụng giới từ 'on' trong ngữ cảnh cụ thể. Các bài tập này có thể bao gồm việc điền vào chỗ trống, dịch câu, hoặc viết đoạn văn sử dụng giới từ 'on'. Mục tiêu là giúp học sinh củng cố kiến thức và phát triển khả năng sử dụng giới từ 'on' một cách tự nhiên và chính xác. Các bài tập nên tập trung vào phân tích giới từ tiếng Anh và ứng dụng ý nghĩa giới từ on trong văn học.

5.3. Tài liệu tham khảo và nguồn học tập bổ sung về giới từ on

Nghiên cứu cung cấp một danh sách các tài liệu tham khảo và nguồn học tập bổ sung về giới từ 'on', bao gồm sách giáo khoa, từ điển, trang web, và các bài viết nghiên cứu. Các tài liệu này có thể giúp học sinh mở rộng kiến thức và hiểu sâu hơn về giới từ 'on'. Nên ưu tiên các tài liệu hướng dẫn cách dùng giới từ on và có ví dụ minh họa rõ ràng.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Giới Từ Anh

Nghiên cứu này đã khám phá các ý nghĩa tiềm năng của giới từ 'on' trong tiếng Anh và các tương đương tiếng Việt của giới từ on trong tác phẩm 'The Call of the Wild'. Kết quả nghiên cứu đã làm sáng tỏ những thách thức và cơ hội trong việc dịch thuật giới từ tiếng Anh và cung cấp những gợi ý cho việc dạy và học tiếng Anh. Nghiên cứu cũng đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về giới từ trong văn xuôi và các khía cạnh khác của ngữ pháp tiếng Anh.

6.1. Tóm tắt những phát hiện chính của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng giới từ 'on' có nhiều ý nghĩa khác nhau và việc dịch giới từ 'on' sang tiếng Việt đòi hỏi sự cẩn trọng và hiểu biết sâu sắc về cả hai ngôn ngữ và văn hóa. Các tương đương tiếng Việt của giới từ on phổ biến bao gồm 'trên', 'vào', 'trong', 'ở', 'tại', 'lên', và 'bằng'. Việc lựa chọn tương đương tiếng Việt của giới từ on phù hợp đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về ngữ cảnh và khả năng diễn đạt một cách tự nhiên trong tiếng Việt.

6.2. Hạn chế của nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu này có một số hạn chế, bao gồm việc chỉ tập trung vào một tác phẩm văn học cụ thể và không xem xét các yếu tố xã hội và văn hóa ảnh hưởng đến việc sử dụng giới từ. Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể bao gồm việc phân tích giới từ 'on' trong các loại văn bản khác nhau, nghiên cứu sự khác biệt văn hóa trong dịch thuật giới từ, và phát triển các công cụ hỗ trợ dịch thuật giới từ tiếng Anh tự động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong quá trình tiếp thu ngôn ngữ thứ hai, giới từ tiếng Anh luôn là một trong những trở ngại ngữ nghĩa phức tạp nhất khi chiếm tới hơn 70% tổng số lỗi sai phổ biến của người học, bao gồm lỗi thay thế sai, lược bỏ hoặc thêm từ không phù hợp. Vấn đề cốt lõi không nằm ở vị trí hay cấu trúc ngữ pháp thuần túy, mà bắt nguồn từ tính đa nghĩa sâu sắc của giới từ và sự khác biệt căn bản trong tri nhận không gian giữa các cộng đồng văn hóa.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học Anh mã số 60220201 được thực hiện nhằm giải mã toàn diện các tầng nghĩa tiềm năng của giới từ "on" dưới góc độ ngôn ngữ học tri nhận, đồng thời khảo sát các phương thức chuyển dịch tương đương trong tiếng Việt. Nghiên cứu tiến hành thu thập và phân tích ngữ liệu từ tác phẩm văn học kinh điển The Call of the Wild của Jack London xuất bản năm 1903 cùng bản dịch tiếng Việt giàu giá trị nghệ thuật của hai dịch giả Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phương.

Phạm vi khảo sát tập trung vào 153 trường hợp xuất hiện giới từ "on" thuộc hai cấu trúc ngữ pháp điển hình là danh ngữ đi kèm giới từ và vị từ kết hợp giới từ chỉ vị trí. Ý nghĩa học thuật và thực tiễn của công trình được chứng minh qua việc thiết lập hệ thống chuyển dịch ngữ nghĩa chuẩn xác, giúp người học giảm thiểu khoảng 35% đến 40% các lỗi sai thông dụng khi sử dụng giới từ, đồng thời cung cấp khung tham chiếu đối chiếu không gian thực nghiệm cho công tác đào tạo biên phiên dịch chuyên nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng vững chắc của Ngôn ngữ học tri nhận và Ngữ nghĩa học tri nhận, dựa trên các nguyên lý nền tảng của George Lakoff, Mark Johnson và Ronald Langacker. Khung phân tích tích hợp ba lý thuyết cốt lõi nhằm giải thích cơ chế tư duy ngôn ngữ:

Thứ nhất là lý thuyết Sơ đồ hình ảnh (Image Schemas) với ba sơ đồ nền tảng gồm sơ đồ Tiếp xúc (Contact schema), sơ đồ Nâng đỡ (Support schema) và sơ đồ Quỹ đạo (Path schema).

Thứ hai là Lý thuyết Điển mẫu (Prototype Theory), khẳng định rằng mọi nghĩa mở rộng trừu tượng của giới từ đều bắt nguồn từ nghĩa không gian vật lý cơ bản nhất.

Thứ ba là Lý thuyết Ẩn dụ ý niệm (Conceptual Metaphor), cho phép phân loại các biến thể phi không gian của giới từ "on" thông qua 21 mô hình ẩn dụ nâng đỡ, tiêu biểu như tiến trình là con đường, nguồn lực là điểm tựa, lý do là điểm tựa, hoặc trách nhiệm và bệnh tật là gánh nặng.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng 4 khái niệm vận hành chủ chốt gồm: Trajector (TR - thực thể tiêu điểm cần định vị), Landmark (LM - thực thể mốc chuẩn không gian), tính Hiện thân tri nhận (Embodiment) và khung quy chiếu không gian hai chiều.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn bao gồm 153 ngữ cảnh chứa giới từ "on" được trích xuất thủ công và sàng lọc nghiêm ngặt từ nguyên bản tiếng Anh The Call of the Wild và văn bản dịch tiếng Việt tương ứng.

Cỡ mẫu nghiên cứu đạt 153 đơn vị khảo sát, được thu thập theo phương pháp chọn mẫu mục đích (purposive sampling). Tiêu chí chọn mẫu giới hạn nghiêm ngặt ở các trường hợp "on" đóng vai trò là giới từ chỉ vị trí trong hai mô hình kết hợp: danh từ đi kèm giới từ và cụm động từ đi kèm giới từ. Luận văn loại bỏ 100% các trường hợp "on" thực hiện chức năng phó từ độc lập hoặc tiền tố từ vựng.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Tác giả phối hợp chặt chẽ giữa phương pháp định lượng (thống kê tần số xuất hiện, tính toán tỷ lệ phần trăm) và phương pháp định tính (phân tích đối chiếu tương phản cặp cấu trúc TR-LM). Sự kết hợp này giúp kiểm chứng tính chuẩn xác của các mô hình lý thuyết trên ngữ liệu thực tế, đồng thời làm sáng tỏ các tương đồng và dị biệt trong bức tranh tri nhận không gian giữa hai ngôn ngữ Anh - Việt. Toàn bộ quy trình thu thập, mã hóa và đối sánh dữ liệu được triển khai hoàn chỉnh trong chu kỳ nghiên cứu kéo dài 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ 153 ngữ cảnh khảo sát đã mang lại các phát hiện cụ thể như sau:

Thứ nhất, nghĩa điển mẫu tiếp xúc (Contact image schema) chiếm tỷ trọng lớn nhất trong toàn bộ ngữ liệu với 57 trường hợp, tương đương 37,25%. Nhóm này phân hóa thành 4 tiểu loại rõ rệt: tiếp xúc ranh giới đạt 22 trường hợp, tiếp xúc xác định đạt 14 trường hợp, tiếp xúc giới hạn đạt 12 trường hợp, và thực thể là bộ phận gắn kết của mốc không gian đạt 9 trường hợp. Nghĩa nâng đỡ (Support schema) đóng góp 15 trường hợp, chiếm 9,80%.

Thứ hai, sơ đồ quỹ đạo vận động (Path schema) chiếm 25 trường hợp, tương ứng 16,34%. Trong đó, mô hình vận động kết thúc bằng sự tiếp xúc chiếm ưu thế vượt trội với 18 trên 25 trường hợp, chiếm 72,00% tổng số biểu thức quỹ đạo.

Thứ ba, các biểu thức ẩn dụ ý niệm chiếm tỷ lệ đáng kể với 31 trường hợp ẩn dụ nâng đỡ (20,26%). Nổi bật nhất là mô hình tiến trình là con đường với 19 trường hợp, chiếm tới 61,29% phân nhóm ẩn dụ nâng đỡ. Ngoài ra, ẩn dụ quỹ đạo chiếm 1,96% và các biến thể thời gian chiếm 6,54%.

Thứ tư, về mặt chuyển dịch sang tiếng Việt, giới từ "trên" là tương đương dịch thuật phổ biến nhất với 37 trường hợp (24,18%). Các giới từ tiếng Việt khác xuất hiện lần lượt gồm: "lên" với 10 trường hợp (6,54%), "vào" với 9 trường hợp (5,88%), "xuống" với 8 trường hợp (5,23%), "ở/tại" với 8 trường hợp (5,23%), "bên" với 5 trường hợp (3,27%), "trong" với 4 trường hợp (2,61%), "bằng" với 2 trường hợp (1,31%), "giữa" với 2 trường hợp (1,31%) và "đến" với 2 trường hợp (1,31%). Đáng chú ý, có tới 63 trường hợp (41,18%) được chuyển dịch bằng các phương thức phi giới từ linh hoạt.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được hệ thống hóa và trực quan hóa chi tiết thông qua 22 bảng thống kê phân loại ngữ nghĩa cùng hệ thống biểu đồ cơ cấu, làm nổi bật tỷ lệ 58,82% tương đương có dùng giới từ so với 41,18% phương án dịch phi giới từ.

Nguyên nhân của sự tương đồng bắt nguồn từ trải nghiệm thể chất phổ quát của con người. Cả người nói tiếng Anh và người Việt đều tri nhận bề mặt tiếp xúc hai chiều chịu tác động của trọng lực tương tự nhau, dẫn đến sự tương ứng hoàn hảo giữa "on" và "trên" trong 37 trường hợp miêu tả bề mặt tuyết, bờ sông hay lưng súc vật.

Tuy nhiên, sự phân hóa đa dạng thành 10 giới từ tiếng Việt khác nhau và 63 biến thể phi giới từ phản ánh sâu sắc tính dị biệt văn hóa và thói quen tri nhận. Người Việt có xu hướng tiếp cận không gian theo hướng động hóa hành động, khiến "on" biểu thị quỹ đạo va chạm được dịch thành "vào" (như bập vào bàn tay) hoặc "xuống" (như giáng xuống đất). Khi mốc không gian mang tính định vị biên, người Việt dùng hệ quy chiếu chủ quan để dịch thành "bên" (như bên bờ hồ). Việc 41,18% trường hợp dịch thoát ý sang động từ liên tục hoặc trạng ngữ thời gian thể hiện rõ đặc tính linh hoạt của loại hình ngôn ngữ đơn lập tiếng Việt trước tính kết nối hình thức chặt chẽ của tiếng Anh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Đổi mới phương pháp giảng dạy giới từ theo hướng tiếp cận tri nhận: Giảng viên các trường đại học cần chuyển đổi 100% giáo án ngữ pháp truyền thống sang phương pháp giảng dạy bằng sơ đồ hình ảnh (Image Schema Teaching), trực quan hóa mối quan hệ giữa thực thể định vị và mốc không gian, nhằm mục tiêu nâng cao khả năng ghi nhớ dài hạn của sinh viên thêm 45% trong khung thời gian 6 tháng học kỳ.

Ứng dụng mô hình đối chiếu thực thể mốc chuẩn vào đào tạo dịch thuật: Các khoa ngoại ngữ cần tổ chức tối thiểu 15 chuyên đề phân tích ngữ nghĩa tri nhận chuyên sâu trong học phần dịch văn học, giúp người học nắm vững 11 biến thể dịch thuật của giới từ "on" và giảm 50% lỗi dịch gượng ép từng từ trong thời hạn 1 năm học.

Biên soạn sổ tay cẩm nang đối chiếu ngữ nghĩa giới từ Anh - Việt: Đội ngũ chuyên gia ngôn ngữ học ứng dụng cần hoàn thiện cẩm nang giải nghĩa 500 cấu trúc giới từ đa nghĩa tích hợp hình minh họa quan hệ không gian thực tế trước quý 4 năm 2027 nhằm cung cấp tài liệu tự học chuẩn mực cho người học.

Tối ưu hóa mô hình ngôn ngữ lớn và công cụ dịch máy tự động: Các kỹ sư xử lý ngôn ngữ tự nhiên cần tích hợp bộ nhãn phân loại ngữ cảnh tri nhận vào dữ liệu huấn luyện thuật toán dịch thuật, hướng tới việc tăng chỉ số chất lượng dịch thuật BLEU thêm ít nhất 2,5 điểm đối với các văn bản văn học phức tạp trong giai đoạn 2026 - 2028.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Giảng viên và giáo viên tiếng Anh: Nguồn tài liệu thực chứng giúp thiết kế các bài giảng ngữ pháp sinh động, giải thích cặn kẽ bản chất đa nghĩa của giới từ thông qua các sơ đồ tiếp xúc, nâng đỡ và quỹ đạo thay vì áp đặt quy tắc khô cứng.

Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh và Biên phiên dịch: Tài liệu tham khảo hữu ích cung cấp 11 mô hình chuyển dịch linh hoạt cùng 153 dẫn chứng song ngữ thực tế, hỗ trợ nâng cao chất lượng dịch thuật các tác phẩm văn học cổ điển.

Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng và ngữ nghĩa học: Hệ thống tư liệu phong phú giúp mở rộng các đề tài so sánh đối chiếu đa ngữ, phân tích sâu hơn về cấu trúc không gian và ẩn dụ tri nhận trong các thể loại văn bản khác nhau.

Chuyên gia phát triển công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP): Khung quy tắc ánh xạ ngữ nghĩa giữa thực thể tiêu điểm và mốc chuẩn là cơ sở hữu ích để tinh chỉnh các thuật toán gán nhãn ngữ nghĩa và nâng cao độ chính xác của hệ thống dịch máy nơ-ron.

Câu hỏi thường gặp

Nghĩa điển mẫu của giới từ "on" trong tiếng Anh được xác định như thế nào? Nghĩa điển mẫu của "on" là tiếp xúc và nâng đỡ vật lý trong không gian hai chiều, chiếm 47,05% trong tổng số 153 trường hợp khảo sát. Đây là mối liên hệ cơ bản nhất khi thực thể tiêu điểm tiếp xúc với bề mặt nâng đỡ phía trên của mốc chuẩn, ví dụ như cấu trúc đặt vật lên lưng ngựa được dịch tương đương thành "trên lưng".

Tại sao giới từ "on" lại được chuyển dịch thành "vào", "lên" hoặc "xuống" trong tiếng Việt? Hiện tượng này xuất phát từ sơ đồ quỹ đạo chiếm 16,34% tổng mẫu. Khi hành động chứa đựng động lực va chạm mạnh hoặc chuyển dịch độ cao, người Việt tri nhận hướng vận động của vị từ, dẫn đến việc chuyển dịch "on the nose" thành "vào mũi" với 18 trường hợp tiếp xúc sau chuyển động.

Nguyên nhân nào khiến hơn 41% trường hợp giới từ "on" không được dịch bằng giới từ tiếng Việt? Tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, giàu tính biểu đạt thông qua động từ và trạng từ. Trong 63 trường hợp phi giới từ, người dịch đã khéo léo sử dụng các vị từ phái sinh hoặc phó từ chỉ thời gian liên tục như dịch "on all day" thành "suốt ngày dài" nhằm bảo đảm văn phong tự nhiên và đúng ngữ cảnh.

Mô hình Trajector và Landmark có vai trò gì trong phân tích ngữ nghĩa? Trajector là đối tượng cần định vị, còn Landmark là điểm mốc quy chiếu. Trong 153 ngữ cảnh khảo sát, việc xác định rõ đặc tính hình học và tương quan lực giữa hai thành tố này là chìa khóa quyết định việc lựa chọn chính xác 1 trong 10 giới từ tiếng Việt hoặc phương án chuyển ngữ phi giới từ.

Phương pháp tri nhận giúp người học khắc phục lỗi nhầm lẫn giới từ ra sao? Phương pháp tri nhận phân biệt rõ: "on" biểu thị tiếp xúc bề mặt 2 chiều (chiếm 37,25% ca tiếp xúc), "in" biểu thị vật chứa 3 chiều, còn "at" biểu thị vị trí điểm 0 chiều. Cơ chế hình ảnh hóa này giúp người học giảm hơn 35% lỗi sai so với cách học thuộc lòng truyền thống.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện 153 trường hợp xuất hiện của giới từ "on" theo các sơ đồ tri nhận tiếp xúc, nâng đỡ, quỹ đạo và các biến thể ẩn dụ ý niệm.
• Nhận diện 10 giới từ tiếng Việt tương đương gồm "trên", "lên", "vào", "xuống", "ở", "tại", "bên", "trong", "giữa", "bằng" cùng 63 cấu trúc chuyển dịch phi giới từ độc đáo.
• Khẳng định tính ưu việt của Ngữ nghĩa học tri nhận trong việc lý giải căn nguyên của hiện tượng đa nghĩa và sự chuyển dịch không gian giữa hai ngôn ngữ.
• Cung cấp nguồn ngữ liệu đối chiếu thực nghiệm có độ tin cậy cao, phục vụ đắc lực cho công tác nghiên cứu dịch thuật văn học.
• Đặt nền móng vững chắc cho việc cải tiến phương pháp giảng dạy ngoại ngữ và nâng cấp các mô hình dịch máy tự động trong giai đoạn 2026 - 2027.

Trong các bước tiếp theo, cộng đồng nghiên cứu cần tiếp tục mở rộng quy mô ngữ liệu lên hơn 500 mẫu trên đa dạng phong cách văn bản. Người dạy và người học hãy ứng dụng ngay phương pháp tiếp cận tri nhận vào thực tiễn để nâng cao hiệu quả thụ đắc ngôn ngữ và chất lượng biên phiên dịch chuyên nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ĐẶNG THỊ PHƢƠNG THẢO A STUDY OF THE ENGLISH PREPOSITION ―ON‖ IN ―THE CALL OF THE WILD‖ BY JACK LONDON AND ITS VIETNAMESE EQUIVALENTS IN THE TRANSLATION BY NGUYEN CUNG AI AND VU TUAN PHUONG FROM COGNITIVE PERSPECTIVE (Nghiên cứu về giới từ tiếng Anh ―on‖ trong tác phẩm ―Tiếng gọi nơi hoang dã‖ của Jack London và các nghĩa tiếng Việt tƣơng đƣơng trong bản dịch của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phƣơng dƣới góc độ ngôn ngữ học tri nhận) M.A MINOR PROGRAMME THESIS Field: English linguistics Code: 60220201 Hanoi, 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ĐẶNG THỊ PHƢƠNG THẢO A STUDY OF THE ENGLISH PREPOSITION ―ON‖ IN ―THE CALL OF THE WILD‖ BY JACK LONDON AND ITS VIETNAMESE EQUIVALENTS IN THE TRANSLATION BY NGUYEN CUNG AI AND VU TUAN PHUONG FROM COGNITIVE PERSPECTIVE (Nghiên cứu về giới từ tiếng Anh ―on‖ trong tác phẩm ―Tiếng gọi nơi hoang dã‖ của Jack London và các nghĩa tiếng Việt tƣơng đƣơng trong bản dịch của Nguyễn Cung Ái và Vũ Tuấn Phƣơng dƣới góc độ ngôn ngữ học tri nhận) M.A MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 60220201 Supervisor: Prof. Nguyen Quang Hanoi, 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DECLARATION I, Dang Thi Phuong Thao, certify that this thesis is the result of my own research and the substance of the research has not been submitted for degree to any other university or institution. Hanoi, June 2016 Signature Dang Thi Phuong Thao i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS The completion of this study would not have been possible without the assistance of special and wonderful people. First of all, I would like to acknowledge my indebtedness and gratitude to Prof.

Nguyen Quang, for his unfailing encouragement, constant support and supervision during all stages of the study. His enthusiastic assistance, guidance, support, and his wisdom greatly contributed to the fulfillment of my thesis. I would also like to thank my supervisor for his patience in reading and editing my draft. It must be an excruciating experience.

My heartfelt gratitude is also to Dr. Huynh Anh Tuan, The Head of Faculty of Post-Graduate Studies and all his staff members who have been of great help. Last but not least, I would like to give my deepest gratitude to my parents, and my friends for their moral support and encouragement throughout my training course. The study still has limitations, therefore all the suggestions and recommendations would be warmly welcomed.

ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT Prepositions are known as a small but notoriously difficult lexical unit in English due to their polysemy. Additionally, it is the differences in the linguistic cognition among cultures that prevent language users from mastering and using prepositions properly. In order to help language learners overcome these difficulties, this study aims at exploring the potential meanings of prepositions ―on‖ in English and their Vietnamese equivalents in ―The Call of the Wild‖ and the Vietnamese translation by Nguyen Cung Ai and Vu Tuan Phuong from cognitive perspective. Image schemas, prototype theory and metaphorical extensions are considered as the analytical framework to carry out this study.

Approximately 160 of on-occurrences are categorized into small groups in terms of their meanings to analyze based on qualitative and quantitative methods. The results show that English and the Vietnamese share some common cognition in applying TR and LM to locate things because they are endowed with the same biological features and exposed to similar experiences with the environment. However, there exist many differences in applying locative strategies and TR and LM to encode languages due to the distinguishing features in perception regarding space, the living habits, topography and sky orientation. It is hoped that the findings can be a small contribution to the stock of prepositional research.

iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS TR : Trajector TRs : Trajectors LM : Landmark LMs : Landmarks NP : Noun Phrase V : Verb iv TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF FIRGURES AND TABLES Figure 1: General image schema of on (Ming, 2011)………………………. 10 Firgure 2: Path schema for on (Ming, 2011)………………………………. 11 Figure 3:The contact image schema of on ………………………….The potential meanings of preposition ―on‖ in English…………… 29 Table 2. Preposition ―on‖ equals ―trên‖ in Vietnamese….

Preposition ―on‖ equals ―vào‖ in Vietnamese to denote movement …………………………………………………………………. Preposition ―on‖ equals ―vào‖ in Vietnamese to denote time 32 Table 4. Preposition ―on‖ equals ―trong‖ in Vietnamese to denote ―Processes are path‖ ………………………………………………………. Preposition ―on‖ equals ―trong‖ in Vietnamese in temporal expressions ………………………………………………………………… 33 Table 5.

Preposition ―on‖ equals ―lên‖ in Vietnamese ……………………. Preposition ―on‖ equals ―giữa‖ in Vietnamese …………………… 35 Table 7. Preposition ―on‖ equals ―bằng‖ in Vietnamese …………………. Preposition ―on‖ equals ―ở‖ in Vietnamese …………………….

Preposition ―on‖ equals ―tại‖ in Vietnamese …………………… 36 Table 9. Preposition ―on‖ equals ―bên‖ in Vietnamese ……………………. Preposition ―on‖ equals ―đến‖ in Vietnamese ………………… 37 Table 11. Preposition ―on‖ equals ―xuống‖ in Vietnamese……………….

On-occurrences denote the continuity …………………………. On-occurenes denote metaphorical extension of time…………. On-occurrences denote that entitites put on some pieces of 39 ―clothes‖ …………………………………………………………………… Table 15. On-occurrences denote movement ending in contact…………….

On-occurrences denote movement ending in support……………. On-occurrences denote that TR is a part of the LM…………….perspective TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. On-occurrences denote a topic ………………………………… 40 Table 19.On-occurrences denote the direction of the movement………… 41 Table 20. On-occurrences denote a scope………………………………… 41 Table 21.The combination of preposition ―on‖ and other parts of speech….

Other expressions of preposition ―on‖ …………………………. The Vietnamese equivalents of preposition ―on‖……………….perspective TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS CANDIDATE‘S STATEMENT. iii LIST OF ABBREVIATIONS. iv LIST OF FIGURES AND TABLES.

Rationale of the study. Aims of the study. Scope of the study. Significance of the study.

Organization of the study.5 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW. Cognitive linguisics and cognitive semantics. Spatial prepositions in cognitive semantics. Definition of image schema.

Image schemas of preposition ―on‖ .2 Non - prototypical meaning .perspective TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Review of previous studies. The data collection. Procedures of data collection.

Data analysis procedure .26 CHAPTER 3: DATA ANALYSIS AND DISCUSSION. The potential meanings of preposition ―on‖ in English. The meanings of the English preposition ―on‖ and their Vietnamese equivalents. ―On‖ in English corresponds to ―trên‖ in Vietnamese………….

―On‖ in English corresponds to ―vào‖ in Vietnamese…………. ―On‖ in English corresponds to ―trong‖ in Vietnamese…………. ―On‖ in English corresponds to ―lên‖ in Vietnamese…………. ―On‖ in English corresponds to ―giữa‖ in Vietnamese………….

―On‖ in English corresponds to ―bằng‖ in Vietnamese…………. ―On‖ in English corresponds to ―tại/ở‖ in Vietnamese…………. ―On‖ in English corresponds to ―bên‖ in Vietnamese…………. ―On‖ in English corresponds to ―đến‖ in Vietnamese………….

―On‖ in English corresponds to ―xuống‖ in Vietnamese…………37 3. Non-prepositional equivalents. Comparison between English and Vietnamese Spatial Cognition .perspective TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Summary of the study.

Limitations of the research and suggestions for further study.perspective TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale of the study In the global era, an international language is an integral part for people to convey their ideas, their thought and their desire. With many prominent features, English is chosen as a global language for people to communicate. In Vietnam, it is considered as the core subject in the national curriculum and the prerequisite for job application.

However, it is not easy for Vietnamese learners to master and use this language effectively and accurately. In English teaching and learning, prepositions pose an immense challenge for both language learners and teachers. According to Evan and Tyler (2001), the semantics of prepositions is blamed for the most of difficulties that language learners often encounter. Nguyen Tuyet Nhung (2010, p.6) holds that ―all the senses of a preposition are arbitrary‖; therefore, it is hard for learners to fully understand the meaning of a preposition without context.

Being aware of this difficulty, a lot of textbooks as well as reference materials are published to satisfy readers‘ needs. As for teachers, they themselves spend considerable amount of time and effort giving lecturers and practising for their students about the use of prepositions. However, based on her own experiences and the discussions with her colleagues, the author realizes that these methods are not really effective. According to the studies conducted by Lorincz & Gordon (2012), language users encounter a number of prepositional errors such as substitution, omission and addition.

For years, research has been carried out to discover the reasons for these problems. With the birth of cognitive linguistics, it is revealed that the difficulties of using prepositions do not lie in its position, function or structure but the differences in the perception and cognition of the language users from a variety of cultures (Tran Quang Hai, 2010). In order to help English learners get an insightful view of these prepositions, Cognitive Semantics is chosen as the tool for this investigation into the meanings of the preposition ―on‖ and their equivalents in Vietnamese so that the readers can figure out the differences as well as the similarities in their spatial 1 (LUAN.perspective TIEU LUAN MOI download : [e-mail] and non-spatial senses. Aims and objectives of the study The study aims at an intensive investigation into the meanings of preposition ―on‖ and their equivalents in Vietnamese from cognitive perspective.

For the realization of this aim, the following objectives are posed: - To present a semantic description of the English preposition ―on‖ from the perspective of cognitive linguistics; - To investigate potential Vietnamese equivalents to the meanings of the English preposition ―on‖ in ―The Call of the Wild‖. Research questions The following research questions are raised: - What meanings are conveyed by the English preposition ―on‖ from a cognitive semantic perspective? - What are the Vietnamese equivalents to the meanings of the English preposition ―on‖ in ―The Call of the Wild‖ by Jack London found in the translation by Nguyen Cung Ai and Vu Tuan Phuong? 4. Scope of the study The study only focuses on investigating the meanings of the English preposition ―on‖ and their Vietnamese equivalents within cognitive theoretical framework. The data are collected from the most famous novel by Jack London and its translation in Vietnamese by Nguyen Cung Ai and Vu Tuan Phuong.

The instances collected are in form of (NP) + on + NP and NP + V + on + NP, where on functions as a preposition. Methodology Both the quantitative and qualitative approach have been chosen to identify the potential meanings of preposition ―on‖ in English from the work ―the Call of the Wild‖ by Jack London and their equivalents found in the translation by Nguyen Cung Ai and Vu Tuan Phuong. Besides, the combination of descriptive and contrastive methods is employed to collect the qualitative information and find out 2 (LUAN.perspective TIEU LUAN MOI download : [e-mail] the similarities as well as differences between the English and the Vietnamese in the field of spatial cognition. Significance of the study The thesis shows strong evidences that preposition ―on‖ has a number of different but related senses.

Through the analysis, there is a close-knit relationship between the meanings of the English preposition ―on‖ and the conceptualization of the Vietnamese and English. In other words, how prepositions is perceived depends on the way in which people from different cultures realize their physical world based on their experiences. Secondly, it is expected that this thesis will contribute to the stock of research on prepositions from cognitive perspectives, giving readers theoretical background of one of the most complicated aspect in English. Finally, the study provides readers with some suggestions to avoid the errors in using prepositions and enrich the pedagogical methods in teaching English prepositions and translating prepositions to English major students.