Luận án tiến sĩ về giáo dục phổ thông ở tỉnh Hòa Bình giai đoạn 1991-2010

Chuyên đề giáo dục phổ thông tại Hòa Bình (1991-2010), tiếp cận liên ngành, kết quả nghiên cứu có giá trị ứng dụng cao trong giáo dục

• Tác giả: Nguyễn Sỹ Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Đinh Quang Hải
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Giáo Dục Phổ Thông Ở Tỉnh Hòa Bình Từ Năm 1991 Đến Năm 2010
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 1.1. Những nghiên cứu về giáo dục và giáo dục phổ thông
• 1.2. Những nghiên cứu có liên quan đến giáo dục ở tỉnh Hòa Bình
• 1.3. Những kết quả nghiên cứu đã đạt được và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở TỈNH HÒA BÌNH GIAI ĐOẠN 1991 - 2001
• 2.1. Khái quát về tỉnh Hòa Bình và giáo dục phổ thông ở Hòa Bình trước khi tái lập tỉnh (1991)
• 2.2. Bối cảnh lịch sử và chủ trương đổi mới giáo dục phổ thông ở tỉnh Hòa Bình (1991 - 2001)
• 2.3. Phát triển giáo dục phổ thông ở tỉnh Hòa Bình trong 10 năm đầu sau khi tái lập tỉnh (1991 - 2001)
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC PHỔ THÔNG Ở TỈNH HÒA BÌNH GIAI ĐOẠN 2001 - 2010
• 3.1. Bối cảnh lịch sử và chủ trương phát triển giáo dục phổ thông ở tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn mới
• 3.2. Phát triển giáo dục phổ thông ở tỉnh Hòa Bình, góp phần tạo bước đột phá về kinh tế - xã hội (2001 - 2010)
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 4.1. Một số kinh nghiệm và vấn đề đặt ra
• 4.2. Tiểu kết chương 4
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

Nghiên cứu về giáo dục phổ thông tại tỉnh Hòa Bình từ năm 1991 đến năm 2010 đã thu hút sự quan tâm của nhiều học giả và tổ chức nghiên cứu. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng giáo dục phổ thông là một phần quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam. Những nghiên cứu này không chỉ tập trung vào lý thuyết mà còn đi sâu vào thực tiễn, phản ánh sự phát triển và những thách thức mà giáo dục Việt Nam phải đối mặt trong giai đoạn này. Các tài liệu từ UNESCO và Ngân hàng Thế giới đã cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình giáo dục và đào tạo tại Việt Nam, đồng thời đưa ra những khuyến nghị cho việc cải cách giáo dục. Những nghiên cứu này đã tạo nền tảng cho việc đánh giá thực trạng giáo dục phổ thông ở Hòa Bình, từ đó giúp xác định những vấn đề cần giải quyết trong tương lai.

1.1. Những nghiên cứu có liên quan đến giáo dục ở tỉnh Hòa Bình

Tại tỉnh Hòa Bình, một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng giáo dục phổ thông đã có những bước tiến đáng kể từ khi tái lập tỉnh vào năm 1991. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết, như chất lượng giáo dục và sự phân bổ nguồn lực. Các nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc cải cách giáo dục cần phải được thực hiện đồng bộ và có sự tham gia của các bên liên quan, từ chính quyền địa phương đến cộng đồng. Đặc biệt, việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cải thiện cơ sở vật chất là những yếu tố then chốt để phát triển giáo dục phổ thông tại tỉnh này.

II. Phát triển giáo dục phổ thông ở tỉnh Hòa Bình giai đoạn 1991 2001

Giai đoạn từ 1991 đến 2001 là thời kỳ quan trọng trong quá trình phát triển giáo dục phổ thông tại Hòa Bình. Sau khi tái lập tỉnh, chính quyền đã chú trọng đến việc cải cách giáo dục nhằm nâng cao dân trí và đào tạo nguồn nhân lực. Các chương trình giáo dục được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức, như sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên. Theo thống kê, số lượng học sinh tăng lên đáng kể, nhưng chất lượng giáo dục vẫn chưa đạt yêu cầu. Điều này cho thấy cần có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình.

2.1. Bối cảnh lịch sử và chủ trương đổi mới giáo dục phổ thông ở tỉnh Hòa Bình

Bối cảnh lịch sử của tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn này có sự chuyển mình mạnh mẽ. Chính sách đổi mới giáo dục được thực hiện nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Các chủ trương của Đảng và Nhà nước đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển giáo dục phổ thông. Tuy nhiên, việc thực hiện các chính sách này gặp nhiều khó khăn do điều kiện kinh tế còn hạn chế. Các chương trình giáo dục cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn địa phương, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh.

III. Phát triển giáo dục phổ thông ở tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2001 2010

Giai đoạn 2001 - 2010 chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của giáo dục phổ thông tại Hòa Bình. Các chính sách giáo dục được triển khai đồng bộ, từ việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đến cải thiện cơ sở vật chất. Tỉnh đã đạt được nhiều thành tựu trong việc phổ cập giáo dục tiểu học và giáo dục trung học cơ sở. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục ở các vùng khó khăn. Các số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS và THPT tăng lên, nhưng chất lượng học sinh vẫn cần được cải thiện.

3.1. Bối cảnh lịch sử và chủ trương phát triển giáo dục phổ thông ở tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn mới

Bối cảnh lịch sử trong giai đoạn này có sự thay đổi lớn với nhiều chính sách mới được áp dụng. Chính quyền tỉnh Hòa Bình đã chú trọng đến việc phát triển giáo dục phổ thông như một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Các chương trình giáo dục được thiết kế để phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương, từ đó tạo ra những bước tiến mới trong công tác giáo dục. Tuy nhiên, việc thực hiện các chính sách này vẫn gặp nhiều khó khăn do nguồn lực hạn chế và sự phân bổ không đồng đều.

IV. Một số nhận xét và kinh nghiệm

Nghiên cứu về giáo dục phổ thông tại Hòa Bình từ năm 1991 đến 2010 đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Một trong những bài học quan trọng là sự cần thiết phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng trong việc phát triển giáo dục. Việc nâng cao chất lượng giáo viên và cải thiện cơ sở vật chất là những yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của giáo dục phổ thông. Ngoài ra, cần có những chính sách hỗ trợ cho các vùng khó khăn để đảm bảo mọi học sinh đều có cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng.

4.1. Một số kinh nghiệm và vấn đề đặt ra

Kinh nghiệm từ quá trình phát triển giáo dục phổ thông ở Hòa Bình cho thấy rằng việc cải cách giáo dục cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của tất cả các bên liên quan. Các chính sách cần phải linh hoạt và phù hợp với thực tiễn địa phương. Đặc biệt, việc đầu tư vào cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên là rất quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục. Những vấn đề còn tồn tại cần được giải quyết kịp thời để đảm bảo sự phát triển bền vững của giáo dục phổ thông trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN Giáo dục là một vấn đề thu hút sự quan tâm đặc biệt của các giới nghiên cứu, các tổ chức và học giả. Đã có không ít tác giả nghiên cứu về đề tài này, từ những vấn đề lý luận đến thực tiễn, ở nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau và có liên quan đến nội dung nghiên cứu của luận án, trong đó có thể chia thành các nhóm công trình nghiên cứu như sau. Những nghiên cứu về giáo dục và giáo dục phổ thông Tổ chức Văn hóa - Khoa học - Giáo dục của Liên Hợp Quốc (UNESCO), với dự án: Nghiên cứu tổng thể Giáo dục - Đào tạo, phân tích nguồn nhân lực VIE89/022 và dự án: Báo cáo đánh giá tình hình Giáo dục - Đào tạo của Việt Nam hiện nay, được tiến hành trong 2 năm (1991 - 1992); Ngân hàng thế giới (WB) cùng với Bộ GD - ĐT tổ chức hội thảo với chủ đề "Lựa chọn chính sách cải cách Giáo dục - Đào tạo", tại Hà Nội (8 - 1993)… Những công trình này đã đánh giá về thực trạng GD - ĐT ở Việt Nam, đồng thời nghiên cứu về sự tác động của các nguồn lực, các chính sách lớn và đưa ra một số định hướng phát triển GD - ĐT ở Việt Nam trong những năm tiếp theo. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng kết giáo dục 10 năm (1975 - 1985), Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1986: Cuốn sách đã nêu ra những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục.

Mặc dù không đi sâu vào lĩnh vực GDPT, nhưng đã cung cấp những tài liệu quan trọng, nhất là những số liệu thống kê và tình hình GDPT của Việt Nam 10 năm sau ngày thống nhất đất nước. Trong cuốn 50 năm phát triển sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo (1945 - 1995), Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1995 đã khái quát về bức tranh toàn cảnh giáo dục Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1995, cũng như đưa ra những đánh giá, nhận xét về giáo dục Việt Nam trong giai đoạn này. 7 luan an Các nhà lãnh đạo, quản lý ngành giáo dục qua các thời kỳ rất quan tâm đến việc tổng kết, đúc rút kinh nghiệm từ thực tiễn quá trình lãnh đạo, tổ chức thực hiện đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước về lĩnh vực giáo dục. Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu như: Võ Thuần Nho, 35 năm phát triển sự nghiệp giáo dục phổ thông, Nxb Giáo dục, 1981; Nguyễn Khánh Toàn, Nền giáo dục Việt Nam: Lý luận và thực hành, Nxb Giáo dục, 1991; Phạm Minh Hạc, Sơ thảo lịch sử giáo dục Việt Nam 1945 - 1990, Nxb Giáo dục, 1992; Trần Hồng Quân, Giáo dục 10 năm đổi mới và chặng đường trước mắt, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1996; Phát triển giáo dục, phát triển con người phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1996; Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa thế kỷ XXI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1999; Nhân tố mới về Giáo dục và Đào tạo trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002;… Các công trình nêu trên chủ yếu đi vào tổng kết quá trình phát triển của ngành giáo dục Việt Nam qua các giai đoạn khác nhau, trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược và thời kỳ đầu khi cả nước độc lập thống nhất quá độ đi lên xây dựng CNXH, đồng thời bước đầu cũng rút ra một số kinh nghiệm trong xây dựng và phát triển nền giáo dục của nước nhà.

Bên cạnh đó, một số công trình cũng đi sâu nghiên cứu về vị trí, vai trò của nhân tố con người thông qua hoạt động GD - ĐT, nhằm góp phần vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ngoài ra còn có nhiều công trình nghiên cứu về giáo dục Việt Nam như: Nguyễn Quang Hưng, Toàn cảnh Giáo dục - Đào tạo Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000; Trần Văn Tùng, Nền kinh tế tri thức và yêu cầu đổi mới giáo dục Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001; Đặng Bá Lãm, Giáo dục Việt Nam những thập niên đầu thế kỷ XXI: Chiến lược phát triển, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2003; Lê Văn Giạng, Lịch sử giản lược hơn 1000 năm nền giáo dục Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2003; 8 luan an Nguyễn Quang Kính, Giáo dục Việt Nam 1945 - 2005, tập 2, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005; Nguyễn Thế Long, Đổi mới tư duy, phát triển giáo dục Việt Nam trong nền kinh tế thị trường, Nxb Lao động, 2006; Nguyên Hữu Châu, Giáo dục Việt Nam những năm đầu thế kỷ XXI, Nxb Giáo dục, 2007; Đặng Bá Lãm, Vũ Ngọc Hải, Trần Khánh Đức, Giáo dục Việt Nam đổi mới và phát triển hiện đại hóa, Nxb Giáo dục, 2007; Đinh Văn Ân, Hoàng Thu Hòa, Giáo dục và Đào tạo - chìa khóa của sự phát triển, Nxb Tài chính, 2008; Phạm Tất Dong, Giáo dục Việt Nam 1945 - 2010, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2010;… Các công trình đã đề cập trực tiếp hoặc gián tiếp đến quá trình phát triển nền giáo dục ở nước ta qua các thời kỳ khác nhau, nhiều công trình đã phân tích về sự đóng góp to lớn của giáo dục đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Bên cạnh đó, các tác giả còn đề cập đến việc tăng cường hợp tác quốc tế để nâng cao chất lượng giáo dục, phương hướng đổi mới giáo dục, đa dạng hoá các loại hình đào tạo, xã hội hoá giáo dục,… Tuy nhiên các công trình này vẫn chủ yếu tập đi vào lĩnh vực giáo dục nói chung, chưa đi sâu nghiên cứu về lĩnh vực GDPT, song đây cũng là những tài liệu quan trọng, đưa đến những nhận thức có tính hệ thống về giáo dục. Nhân kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, các tác giả Nguyễn Minh San (Chủ biên), Phạm Việt Long, Hoàng Thế Thanh, xuất bản công trình Mười thế kỷ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam (1010 - 2010), Nxb Dân trí, 2010.

Đây là công trình nghiên cứu có giá trị to lớn, giúp cho người đọc thấy được một cách rõ ràng và cụ thể bức tranh toàn cảnh về giáo dục và đào tạo của đất nước từ khi nước ta giành được độc lập tự chủ cho đến nay. Nội dung cuốn sách khắc họa tiến trình hình thành, phát triển và những thành tựu to lớn của nền giáo dục và đào tạo Việt Nam trong 10 thế kỷ qua (1010 - 2010) theo chiều lịch đại. Ở cuối mỗi giai đoạn còn có phần nhận xét, đánh giá của các tác giả về giáo dục và đào tạo nước nhà trong giai đoạn đó, đồng thời các tác giả cũng giới thiệu những tấm gương nhà giáo tận tụy, lao động sáng tạo, gắn 9 luan an bó với sự nghiệp "trồng người", góp phần vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trải qua 10 thế kỷ biến thiên, thăng trầm của lịch sử, sự nghiệp giáo dục và đào tạo Việt Nam luôn được xem là quốc sách hàng đầu, nhờ vậy giáo dục nước ta đã gặt hái được nhiều thành tựu, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây đắp nền văn hiến Việt Nam rực rỡ, giàu bản sắc… Công trình đã giúp cho tác giả có cái nhìn tổng quát về lịch sử giáo dục Việt Nam; trên cơ sở đó đặt nền tảng cho việc nghiên cứu lịch sử giáo dục địa phương.

Cũng có không ít bài viết về GD - ĐT đăng tải trên các báo, tạp chí như: Vũ Thiện Vương, Tiếp tục đổi mới sự nghiệp Giáo dục - Đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Tạp chí Kinh tế và phát triển, số 47 năm 2001; Trần Viết Lưu, Suy nghĩ về các giải pháp phát triển giáo dục phổ thông nước ta hiện nay, Tạp chí Giáo dục số 92 (2002); Vũ Ngọc Hải, Đổi mới Giáo dục - Đào tạo nước ta trong những năm đầu thế kỷ XXI, Tạp chí Phát triển giáo dục, số 4 năm 2003; Hồ Thiệu Hùng, Một số cơ hội để đánh giá thực trạng giáo dục trung học phổ thông, báo Tuổi trẻ (2003); Nguyễn Cảnh Toàn, Phát huy việc tự học trong trường phổ thông trung học, báo Giáo dục và Thời đại (2003) và Chất lượng giáo dục phổ thông - một số vấn đề cấp bách, báo Văn nghệ (2003); Huỳnh Công Minh, Tiếp cận chất lượng giáo dục phổ thông dưới góc độ mục tiêu đào tạo, Tạp chí Giáo dục số 92 (2004); Ngô Văn Hiển, Các giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư cho Giáo dục - Đào tạo thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước, Tạp chí Giáo dục, số 112 năm 2005; Dương Văn Khoa, Phát triển mạnh mẽ Giáo dục - Đào tạo theo hướng hiện đại, thiết thực, nhanh chóng nâng cao dân trí, tạo nguồn nhân lực dồi dào và đội ngũ nhân tài cho đất nước, Tạp chí Dạy và Học ngày nay, số 8 năm 2005; Phạm Thị Kim Anh, Những thay đổi của Giáo dục - Đào tạo Việt Nam từ sau công cuộc đổi mới (1986) đến nay, Tạp chí Dạy và Học ngày nay, số 7 năm 2008; Nguyễn Hữu Chí, Những quan điểm cơ bản của Đảng về Giáo dục - Đào tạo qua các chặng đường lịch sử, Tạp chí Lịch sử 10 luan an Đảng, số 10 năm 2010;… Nội dung các bài viết phản ánh nhiều mặt về thực trạng nền giáo dục nước nhà; luận giải những quan điểm cơ bản của Đảng về GD - ĐT từ năm 1945 đến nay; đề ra những phương hướng giải pháp tích cực nhằm phát triển nền giáo dục XHCN. Tuy nhiên, các bài viết này chỉ dừng lại ở những vấn đề lớn, phạm vi rộng của GD - ĐT Việt Nam, chưa đi sâu vào từng địa phương cụ thể, song đây là nguồn tư liệu quý giúp tác giả định hướng nội dung trong quá trình nghiên cứu đề tài. Một số nhà nghiên cứu về giáo dục còn đi sâu tìm hiểu về kinh nghiệm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở một số quốc gia có nền giáo dục phát triển, tiêu biểu như: Đặng Thị Thanh Huyền, Giáo dục phổ thông với phát triển chất lượng nguồn nhân lực - những bài học thực tiễn từ Nhật Bản, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội 2001. Toàn bộ cuốn sách thể hiện sự am hiểu sâu sắc của tác giả về GDPT Nhật Bản cũng như chiến lược phát triển kinh tế của đất nước này.

Điều đó được thể hiện xuyên suốt qua 4 chương của cuốn sách với một cấu trúc chặt chẽ, hợp lý, đảm bảo logic của cuốn sách.