Nghiên Cứu Các Giải Pháp Cải Thiện Điều Kiện Môi Trường Nước Tại Đô Thị Mới Phú Mỹ Hưng

Tài liệu nghiên cứu Kl le thi xuan huong 610410b, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Lê Thị Xuân Hương
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Thanh Mỹ
• Trường học: Trường Đại Học Bán Công Tôn Đức Thắng
• Chuyên ngành: Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Giải Pháp Cải Thiện Môi Trường Nước Tại Đô Thị Mới Phú Mỹ Hưng
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Nhiệm vụ luận án tốt nghiệp
• Lời cảm ơn
• Nhận xét của Giảng viên hướng dẫn
• Danh mục bảng
• Danh mục hình
• Danh mục từ viết tắt
• Mục lục
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Sự cần thiết phải nghiên cứu đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Tổng quan về tiến trình đô thị hóa ở Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.5.1. Tiến trình đô thị hóa và vấn đề quy hoạch đô thị
• 1.5.2. Tiến trình đô thị hóa ở Thành phố Hồ Chí Minh
• 2. CHƯƠNG 2: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN – KINH TẾ XÃ HỘI VÀ NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG QUI HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ MỚI CỦA QUẬN 7 (trường hợp cụ thể đô thị mới Phú Mỹ Hưng)
• 2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1. Vị trí địa lý và địa hình
• 2.1.2. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2.1. Địa hình thổ nhưỡng
• 2.1.2.2. Đặc điểm địa chất
• 2.1.2.3. Thời tiết khí hậu
• 2.1.2.4. Đặc điểm dân cư
• 2.1.2.5. Tổ chức hành chánh
• 2.1.2.6. Các tài nguyên thiên nhiên có ý nghĩa kinh tế
• 2.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 2.3. Định hướng qui hoạch phát triển đô thị mới
• 2.4. Giới thiệu tổng quan về khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Hiện trạng môi trường khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng và các khu vực vùng ven khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng
• 3.1.1. Khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng
• 3.1.2. Khu vực vùng ven Phú Mỹ Hưng
• 3.2. Thực trạng quản lý môi trường của khu vực nghiên cứu
• 3.3. Nhận xét đánh giá
• 4. CHƯƠNG 4: HIỆN TRẠNG CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC MẶT CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 4.1. Nguồn tiếp nhận
• 4.2. Hiện trạng chất lượng môi trường nước mặt
• 4.2.1. Vị trí, phương pháp lấy mẫu và phân tích mẫu
• 4.2.2. Đánh giá chất lượng môi trường nước mặt ở khu vực nghiên cứu
• 4.2.2.1. Hàm lượng cặn không tan (SS)
• 4.2.2.2. Hàm lượng oxy hòa tan (DO)
• 4.2.2.3. Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD5)
• 4.2.2.4. Nhu cầu oxy hóa học (COD)
• 4.2.3. Các nguồn gây ô nhiễm chính cho môi trường nước mặt
• 4.2.4. Đánh giá nhận xét
• 5. CHƯƠNG 5: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP KHẢ THI BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC VÙNG PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ MỚI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 5.1. Giải pháp bảo vệ môi trường nước mặt
• 5.1.1. Đối với khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng
• 5.1.1.1. Chế độ thủy văn, thủy triều ở các lưu vực sông
• 5.1.1.2. Nguồn gây ô nhiễm và các thông số đánh giá chất lượng nước ô nhiễm
• 5.1.1.3. Mức độ cần thiết xử lý nước thải
• 5.1.1.4. Đề xuất phương án xử lý nước thải cho khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng
• 5.1.2. Đối với khu vực ven khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng
• 5.1.2.1. Đối với khu dân cư
• 5.1.2.2. Đối với các cơ sở sản xuất, xí nghiệp
• 5.2. Hệ thống quản lý chất thải rắn
• 5.3. Các biện pháp hạn chế ô nhiễm không khí
• 5.4. Bảo vệ cảnh quan đô thị
• 5.5. Các biện pháp hỗ trợ
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Một số hình ảnh tư liệu
• Phụ lục
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Giải Pháp Cải Thiện Môi Trường Nước Tại Phú Mỹ Hưng

Nghiên cứu này tập trung vào việc cải thiện chất lượng môi trường nước tại khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng. Với sự phát triển nhanh chóng của đô thị, vấn đề ô nhiễm nước ngày càng trở nên nghiêm trọng. Việc tìm kiếm các giải pháp khả thi để bảo vệ môi trường nước là rất cần thiết.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Môi Trường Nước Đô Thị

Môi trường nước đóng vai trò quan trọng trong đời sống đô thị. Nó không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn tác động đến cảnh quan và phát triển kinh tế.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Môi Trường Nước

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp cải thiện chất lượng nước tại khu vực Phú Mỹ Hưng.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Nước Tại Đô Thị Mới Phú Mỹ Hưng

Ô nhiễm nước tại Phú Mỹ Hưng đang trở thành một thách thức lớn. Nguồn nước bị ô nhiễm chủ yếu do nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa được xử lý đúng cách. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe.

2.1. Nguyên Nhân Gây Ô Nhiễm Nước

Các nguồn gây ô nhiễm chính bao gồm nước thải từ các khu dân cư và các cơ sở sản xuất. Việc xả thải không kiểm soát là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ô nhiễm.

2.2. Hệ Thống Quản Lý Nước Tại Phú Mỹ Hưng

Hệ thống quản lý nước hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu. Cần có các biện pháp cải thiện để đảm bảo chất lượng nước.

III. Phương Pháp Cải Thiện Chất Lượng Nước Tại Phú Mỹ Hưng

Để cải thiện chất lượng nước, cần áp dụng các phương pháp xử lý nước thải hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm công nghệ xử lý sinh học và công nghệ lọc sinh học.

3.1. Công Nghệ Xử Lý Nước Thải Hiện Đại

Công nghệ xử lý nước thải bằng bùn hoạt tính là một trong những phương pháp hiệu quả. Nó giúp loại bỏ các chất ô nhiễm trong nước.

3.2. Giải Pháp Tái Sử Dụng Nước

Tái sử dụng nước thải đã qua xử lý là một giải pháp bền vững. Điều này không chỉ giảm thiểu ô nhiễm mà còn tiết kiệm nguồn nước.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Giải Pháp Cải Thiện Môi Trường Nước

Các giải pháp cải thiện môi trường nước đã được áp dụng tại Phú Mỹ Hưng và mang lại nhiều kết quả tích cực. Việc thực hiện các biện pháp này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng.

4.1. Kết Quả Đánh Giá Chất Lượng Nước

Kết quả quan trắc cho thấy chất lượng nước đã được cải thiện đáng kể sau khi áp dụng các giải pháp xử lý.

4.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Bảo Vệ Môi Trường

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường. Sự tham gia của người dân là cần thiết để duy trì chất lượng nước.

V. Kết Luận Về Tương Lai Cải Thiện Môi Trường Nước Tại Phú Mỹ Hưng

Tương lai của môi trường nước tại Phú Mỹ Hưng phụ thuộc vào các giải pháp được thực hiện hiện nay. Cần có sự đầu tư và quản lý hiệu quả để đảm bảo môi trường sống tốt cho cư dân.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Phát triển bền vững là mục tiêu hàng đầu trong việc cải thiện môi trường nước. Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền.

5.2. Khuyến Khích Nghiên Cứu Và Đổi Mới Công Nghệ

Khuyến khích nghiên cứu và áp dụng công nghệ mới trong xử lý nước thải sẽ giúp nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiến trình đô thị hóa tại Việt Nam trong những thập niên qua diễn ra với tốc độ nhanh chóng, thể hiện qua sự gia tăng số lượng đô thị từ khoảng 500 đô thị vào năm 1990 lên 649 đô thị năm 2000 và đạt 656 đô thị vào năm 2003. Tại Thành phố Hồ Chí Minh – đầu tàu kinh tế đóng góp 66,1% GDP vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và 30% GDP toàn khu vực Nam Bộ – mật độ dân số năm 2004 đã chạm mức 2.920 người/km2, tăng 21,4% so với năm 1999. Đi cùng sự phát triển kinh tế vượt bậc là áp lực khổng lồ lên hệ sinh thái tự nhiên, đặc biệt là tài nguyên nước mặt. Quận 7, cửa ngõ phía Nam thành phố với diện tích tự nhiên 3.576 ha và mạng lưới sông rạch chiếm tới 1.020 ha (tương đương 28,38% diện tích tự nhiên), ghi nhận tốc độ tăng dân số cơ học đột biến từ 90.000 người năm 1997 lên 171.114 người năm 2005.

Sự hình thành của Khu đô thị mới Nam Thành phố với quy mô 2.975 ha, trọng tâm là Khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng (quy mô 774 ha, dân số quy hoạch 500.000 người), đã tạo nên một diện mạo kiến trúc hiện đại kiểu mẫu. Tuy nhiên, sự tương phản gay gắt giữa khu đô thị mới được quy hoạch đồng bộ và các khu dân cư vùng ven tự phát đã làm bộc lộ những lỗ hổng nghiêm trọng trong quản lý môi trường. Toàn địa bàn Quận 7 phát sinh khoảng 150 tấn rác mỗi ngày, trong đó có từ 10 đến 20 tấn xả tự do ra ao hồ, kênh rạch. Hầu hết nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý triệt để đều xả trực tiếp vào các tuyến rạch Bàng, rạch Đĩa, rạch Thầy Tiêu và rạch Cả Cấm.

Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá hiện trạng chất lượng nước mặt, phân tích các chỉ tiêu hóa lý tại các vùng tiếp nhận và làm rõ nguyên nhân gây ô nhiễm tại vùng phụ cận Phú Mỹ Hưng trong giai đoạn 2006 - 2007. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học và hệ thống giải pháp công nghệ - quản lý nhằm nâng cao tỷ lệ xử lý nước thải, bảo vệ hệ thống thủy lưu cảnh quan và thúc đẩy mục tiêu phát triển đô thị sinh thái bền thái bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết sinh thái học đô thị (Urban Ecology) và lý thuyết phát triển bền vững trong quy hoạch vùng ven đô. Điểm mấu chốt của khung lý thuyết là mối quan hệ tương hỗ giữa tốc độ gia tăng dân số, tỷ lệ bê tông hóa bề mặt và khả năng tự làm sạch tự nhiên (Self-Purification Capacity) của hệ thống thủy văn hở. Khi lưu lượng chất ô nhiễm vượt quá giới hạn tải nạp sinh thái, quá trình tự phân hủy hiếu khí bị đình trệ, dẫn đến hiện tượng suy thoái nguồn nước diện rộng.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được vận hành trong nghiên cứu gồm:

• Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD5): Đo lường lượng oxy hòa tan cần thiết để vi sinh vật phân hủy các hợp chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học trong 5 ngày ở nhiệt độ chuẩn 20°C.
• Nhu cầu oxy hóa học (COD): Biểu thị tổng lượng oxy cần thiết để oxy hóa hoàn toàn mọi chất hữu cơ bằng tác nhân hóa học mạnh.
• Oxy hòa tan (DO): Chỉ số sinh mệnh phản ánh nồng độ oxy tự do trong nước, trực tiếp duy trì cân bằng hệ sinh vật thủy sinh.
• Tổng chất rắn lơ lửng (SS): Hàm lượng các hạt cặn không tan giữ lại trên màng lọc, gây suy giảm độ xuyên thấu ánh sáng và bồi lắng lòng kênh.
• Hiện tượng phú dưỡng hóa: Sự tích tụ quá mức các hợp chất dinh dưỡng gốc Nitrat (NO3-) và Phosphat (PO43-), kích thích tảo nở hoa và gây nghẹt thở tầng đáy.

Mô hình nghiên cứu phân tích nguồn ô nhiễm kết hợp giữa nguồn thải điểm (Point Source) từ các cống xả đô thị tập trung và nguồn thải phân tán (Non-point Source) từ hơn 1.150 căn nhà sàn, nhà tạm lấn chiếm hành lang kênh rạch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu triển khai phương pháp tiếp cận đa chiều, tích hợp khảo sát thực địa, thẩm vấn cộng đồng và quan trắc phân tích trong phòng thí nghiệm:

• Thiết kế vị trí và cỡ mẫu: Thiết lập 8 điểm quan trắc đại diện (kí hiệu từ H1 đến H8) được bố trí chiến lược dọc theo các lưu vực tiếp nhận nước thải chính bao gồm rạch Bàng, rạch Đĩa, rạch Thầy Tiêu, rạch Cả Cấm, rạch Đôi và khu vực phụ cận khu dân cư Trung Sơn.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp lấy mẫu phân tầng theo không gian địa lý kết hợp theo chu kỳ thủy văn bán nhật triều của vùng hạ lưu sông Đồng Nai - Sài Gòn. Mẫu nước được thu thập tại hai thời điểm đối lập: đỉnh triều cường và chân triều kiệt vào mùa mưa năm 2006.
• Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm: Tất cả các chỉ tiêu hóa lý (Nhiệt độ, pH, DO, SS, BOD5, COD, NO3-, PO43-) được bảo quản và phân tích nghiêm ngặt theo Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN 5942-1995 cột B). Phương pháp chuẩn độ Winkler được sử dụng để xác định chính xác nồng độ DO; phương pháp ủ hiếu khí 5 ngày ở 20°C dùng cho BOD5; phương pháp oxy hóa bằng Bicromat (K2Cr2O7) đun hoàn lưu dùng cho COD; phương pháp so màu quang phổ dùng cho Nitrat và Phosphat.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Việc kết hợp đo đạc hóa lý chuẩn mực với phân tích biến thiên thủy triều cho phép loại trừ sai số pha loãng tự nhiên, xác định chính xác nồng độ ô nhiễm thực tế tại các vùng nước tù đọng có nền địa chất bùn sét dày trên 20m.
• Timeline nghiên cứu: Toàn bộ tiến trình thu thập số liệu, khảo sát thực địa 10 phường thuộc Quận 7 và phân tích dữ liệu quan trắc được hoàn tất đồng bộ từ tháng 8/2006 đến tháng 1/2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích từ 8 điểm quan trắc thực địa đã vạch rõ bức tranh ô nhiễm nước mặt cục bộ với các số liệu đáng báo động:

• Ô nhiễm chất hữu cơ vượt ngưỡng: Hàm lượng BOD5 và COD tại hầu hết các cống xả vùng ven đều vượt tiêu chuẩn TCVN 5942-1995 cột B từ 2 đến 5 lần. Tại các điểm tiếp nhận gần rạch Bàng và khu dân cư Trung Sơn, nồng độ BOD5 thời điểm triều kiệt ghi nhận giá trị rất cao, dao động từ 45 mg/l đến trên 85 mg/l (vượt xa giới hạn 25 mg/l quy định cho nguồn nước loại B). Nồng độ COD tương ứng dao động từ 80 mg/l đến 160 mg/l.
• Tình trạng suy kiệt oxy hòa tan (DO): Chỉ số DO tại các vị trí tiếp nhận nước thải sinh hoạt tụt giảm nghiêm trọng, nhiều điểm ghi nhận giá trị dưới 2,0 mg/l, trong khi yêu cầu tối thiểu đối với nguồn nước mặt bảo tồn thủy sinh phải đạt trên 4,0 mg/l. Mức độ thiếu hụt oxy tại các nhánh rạch nhỏ lên tới 60 - 80% so với bão hòa, tạo điều kiện cho quá trình phân hủy kỵ khí phát sinh khí H2S và CH4 gây mùi hôi thối.
• Tích tụ cặn lơ lửng (SS) và dinh dưỡng: Nồng độ chất rắn lơ lửng SS tại điểm quan trắc H2 và H3 dao động trong khoảng 80 - 140 mg/l, vượt quy chuẩn cho phép (80 mg/l) do tác động của hoạt động san lấp mặt bằng và nạo vét bùn sét trầm tích Halogen. Hàm lượng PO43- và NO3- tăng cao rõ rệt tại các khu vực tập trung đông dân cư vùng ven, thúc đẩy nhanh tiến trình phú dưỡng hóa.
• Tê liệt hạ tầng xử lý nước thải cục bộ: Trạm xử lý nước thải Tân Quy Đông (công suất thiết kế 500 m3/ngày) xây dựng từ năm 2000 đã phải ngừng hoạt động hoàn toàn từ tháng 2/2006 do quá tải công suất, rỉ sét thiết bị và hiện tượng nước triều xâm nhập làm xáo trộn hệ thống sinh học, khiến 100% nước thải của khu vực này xả thẳng ra kênh rạch.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng ô nhiễm nêu trên bắt nguồn từ sự phát triển mất cân đối giữa tốc độ đô thị hóa nhanh và hạ tầng kỹ thuật môi trường lạc hậu. Với áp lực tăng dân số cơ học khoảng 10.000 người/năm, Quận 7 tồn tại hơn 450 căn nhà ven Kênh Tẻ và hơn 700 căn nhà tạm lấn chiếm rạch xả chất thải vệ sinh trực tiếp không qua bể tự hoại. Thêm vào đó, việc phát triển manh mún các cơ sở tiểu thủ công nghiệp và chăn nuôi xen cài trong khu dân cư đã bổ sung lượng lớn tải lượng ô nhiễm hữu cơ.

Khi so sánh với chuỗi dữ liệu ô nhiễm lịch sử giai đoạn 1994 - 1998 của sông Tô Lịch, sông Kim Ngưu (Hà Nội) và rạch Nhiêu Lộc - Thị Nghè (Thành phố Hồ Chí Minh) – nơi nồng độ BOD5 từng leo thang từ 36,8 mg/l lên trên 120 mg/l – các kênh rạch quanh Phú Mỹ Hưng đang lặp lại chính xác kịch bản suy thoái nếu không có sự can thiệp quyết liệt.

Về mặt biểu diễn dữ liệu, toàn bộ diễn biến nồng độ ô nhiễm theo chu kỳ triều cường và triều kiệt được trực quan hóa tối ưu thông qua hệ thống biểu đồ cột so sánh đa thông số và đồ thị đường biến thiên thời gian thực. Các biểu đồ này thể hiện rõ nét biên độ dao động nồng độ BOD5 và COD tăng vọt gấp 1,8 đến 2,5 lần vào thời điểm triều kiệt so với triều cường, chứng minh vai trò quyết định của lưu lượng pha loãng tự nhiên và tính cấp thiết của việc kiểm soát nguồn thải tại gốc.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng khoa học thu thập được, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý đồng bộ:

• Ứng dụng công nghệ xử lý tại chỗ bằng bể tự hoại cải tiến BASTAF: Triển khai lắp đặt mô hình bể BASTAF (bể tự hoại có các ngăn lắng kỵ khí dòng hướng lên) cho các hộ dân cư vùng ven chưa đấu nối cống chung. Giải pháp này đặt mục tiêu đạt hiệu suất khử chất hữu cơ từ 70% đến 85%, xử lý triệt để nước đen gia đình trước năm 2010 do Phòng Tài nguyên và Môi trường Quận 7 phối hợp cùng các phường thực hiện.
• Nâng cấp và xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung: Tái cấu trúc và hiện đại hóa trạm xử lý nước thải Tân Quy Đông và khu A Nam Sài Gòn, chuyển đổi sang công nghệ bùn hoạt tính hiếu khí (bể Aeroten) kết hợp màng sinh học lọc nhỏ giọt. Thiết kế công suất đạt 3.000 - 5.000 m3/ngày/trạm, đảm bảo 100% nước thải đạt tiêu chuẩn trước khi xả ra rạch Thầy Tiêu và rạch Bàng trong lộ trình 2007 - 2010 dưới sự quản lý của Ban Quản lý Khu Nam và Công ty Thoát nước Đô thị.
• Cải tạo chỉnh trang mạng lưới thủy lưu và tái định cư: Tiến hành nạo vét khai thông lòng chảy 1.020 ha sông rạch, kiên cố hóa bờ kè sinh thái và giải tỏa dứt điểm hơn 1.150 căn nhà tạm lấn chiếm mặt nước. Đẩy nhanh tiến độ hoàn thành chương trình xây dựng 5.100 căn hộ tái định cư và nhà ở thu nhập thấp trong giai đoạn 2007 - 2010 do UBND Quận 7 chủ trì.
• Hiện đại hóa hệ thống thu gom và ép rác kín: Xóa bỏ các bô rác lộ thiên gây ô nhiễm cạnh trường Lê Thánh Tôn và đường Lâm Văn Bền, xây dựng 03 trạm ép rác kín chuyên dụng trên địa bàn Quận 7. Mục tiêu nâng tỷ lệ thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt đạt trên 95%, chấm dứt hoàn toàn tình trạng 10 - 20 tấn rác xả bừa bãi mỗi ngày xuống kênh rạch trước năm 2009 do Công ty Dịch vụ Công ích Quận 7 đảm trách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách đô thị: Cán bộ Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, UBND các quận/huyện đang trong quá trình đô thị hóa nhanh có thể ứng dụng khung đánh giá thực trạng và chính sách quản lý nguồn thải để ban hành quy chế kiểm soát môi trường nước mặt.
• Kỹ sư công nghệ môi trường và chuyên gia tư vấn hạ tầng: Các kỹ sư thiết kế hệ thống thoát nước và xử lý nước thải đô thị có thể khai thác các thông số tính toán thực tế về mô hình BASTAF, công nghệ bùn hoạt tính Aeroten và giải pháp chống ăn mòn trong môi trường xâm nhập mặn bán nhật triều.
• Chủ đầu tư và các tập đoàn phát triển bất động sản: Các nhà phát triển dự án đô thị mới tìm thấy bài học thực tiễn về việc tích hợp hài hòa giữa cảnh quan sông nước tự nhiên và hạ tầng kỹ thuật ngầm, nhằm duy trì giá trị sinh thái bền vững và chất lượng sống cho cư dân.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành: Các nhà nghiên cứu thuộc lĩnh vực Khoa học Môi trường, Kỹ thuật Môi trường, Quản lý Đô thị và Thủy văn học sử dụng công trình làm tài liệu tham khảo điển hình (case study) về tác động của biến đổi cảnh quan và áp lực nhân sinh lên chất lượng nước mặt vùng cửa sông Nam Bộ.

Câu hỏi thường gặp

Nguồn gây ô nhiễm chính đối với nguồn nước mặt tại vùng ven Phú Mỹ Hưng là gì?

Nguồn ô nhiễm chủ yếu xuất phát từ lượng nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý của hơn 1.150 hộ dân sống ven kênh rạch, nước thải đô thị xả tràn do trạm xử lý Tân Quy Đông ngưng hoạt động, cùng khoảng 10 đến 20 tấn rác thải sinh hoạt vứt bừa bãi mỗi ngày làm tắc nghẽn các miệng cống tiêu thoát.

Chế độ thủy văn bán nhật triều ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng nước mặt khu vực?

Chế độ bán nhật triều biển Đông tạo nên chu kỳ dao động mức nước phức tạp. Vào thời điểm triều kiệt, lưu lượng dòng chảy suy giảm khiến các chất hữu cơ BOD5 và COD tích tụ đậm đặc gây hôi thối cục bộ; ngược lại khi triều cường dâng cao, nước sông tràn ngược vào hệ thống cống gây ngập úng hơn 50cm trên nhiều tuyến đường.

Giải pháp bể tự hoại cải tiến BASTAF mang lại ưu thế gì cho khu dân cư vùng ven?

Bể BASTAF ứng dụng hệ thống vách ngăn hướng dòng kỵ khí kết hợp lọc vi sinh kỵ khí, giúp nâng hiệu suất lắng lọc và phân hủy sinh học chất hữu cơ đạt từ 70% đến 85%. Công nghệ này có chi phí vận hành rất thấp, thi công đơn giản và vận hành bền vững trong điều kiện nền đất yếu nhiễm mặn.

Vì sao trạm xử lý nước thải Tân Quy Đông công suất 500 m3/ngày phải tạm ngừng vận hành?

Trạm xử lý ngừng hoạt động từ tháng 2/2006 do 3 nguyên nhân cốt lõi: công suất 500 m3/ngày không đáp ứng kịp sự bùng nổ dân số; nước triều cường thường xuyên xâm nhập làm loãng nồng độ bùn hoạt tính vi sinh; và hệ thống đường ống, thiết bị cơ khí bằng kim loại bị rỉ sét, oxy hóa mạnh bởi môi trường phèn mặn.

Luận văn đưa ra chỉ tiêu môi trường và mật độ cây xanh Quận 7 đến năm 2010 ra sao?

Nghiên cứu kiến nghị nâng chỉ tiêu mật độ cây xanh đô thị của Quận 7 từ mức bình quân 1,6 m2/người lên đạt 14 m2/người vào năm 2010. Đồng thời, luận văn đề xuất hoàn thành 03 trạm ép rác kín hiện đại và nâng cấp các trạm xử lý nước thải tập trung đạt tổng công suất 3.000 đến 5.000 m3/ngày.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện hiện trạng chất lượng nước mặt tại 8 điểm quan trắc trọng yếu ven Khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng, chỉ rõ mức độ vượt chuẩn từ 2 đến 5 lần của các thông số hữu cơ BOD5, COD và sự suy thoái nghiêm trọng của hàm lượng oxy hòa tan DO.
• Làm rõ mâu thuẫn giữa tốc độ đô thị hóa nhanh chóng (dân số Quận 7 tăng hơn 80.000 người sau 8 năm) và sự quá tải, gián đoạn của hệ thống thoát nước - xử lý nước thải sinh hoạt.
• Đề xuất thành công mô hình giải pháp kỹ thuật kết hợp hài hòa giữa xử lý phân tán tại hộ gia đình (bể BASTAF) và xử lý tập trung đô thị (công nghệ Aeroten kết hợp lọc màng sinh học).
• Hoàn thiện khung quản lý tổng hợp từ nạo vét 1.020 ha sông rạch, kiểm soát triệt để 150 tấn rác/ngày đến đẩy nhanh chương trình tái định cư 5.100 căn hộ ven sông.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học thực chứng quý giá, định hình giải pháp cân bằng sinh thái cho tiến trình quy hoạch mở rộng các khu đô thị vệ tinh tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Kế hoạch hành động tiếp theo cần tập trung thí điểm mô hình bể BASTAF trong 12 tháng đầu, song song với việc bố trí nguồn vốn đầu tư hoàn thiện trạm xử lý nước thải tập trung giai đoạn 2007 - 2010. Các cơ quan quản lý đô thị, doanh nghiệp phát triển hạ tầng và cộng đồng dân cư cần hợp tác chặt chẽ để hiện thực hóa các giải pháp kỹ thuật, cùng nhau kiến tạo một không gian sống văn minh, bảo vệ dòng chảy sinh thái xanh cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.1 SỰ CẦN THIẾT PHẢI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI: Cùng với sự chuyển biến tích cực về mặt kinh tế - xã hội, vấn đề đô thị hóa ngày càng được mở rộng và phát triển trong cả nước. Về số lượng đô thị, năm 1990 cả nước mới có khỏang 500 đô thị lớn nhỏ, đến năm 2000 đã tăng lên 649 đô thị, và đến năm 2003 đã có 656 đô thị. Thành phố Hồ Chí Minh là một đô thị lớn trực thuộc trung ương. Với vai trò đầu tàu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, Thành phố Hồ Chí Minh đã trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa – du lịch, giáo dục – khoa học kỹ thuật – y tế lớn của các nước.

Theo định hướng phát triển không gian đô thị, bên cạnh việc cải tạo, chỉnh trang kết hợp với xây dựng mới khu nội thành cũ, thành phố tiếp tục mở rộng và phát triển đô thị tại các vùng đất kém hiệu quả về nông nghiệp, chi phí đền bù thấp để phát triển khu đô thị mới nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở của người dân. Các khu đô thị mới này được xây dựng theo hướng hiện đại, có cơ sở hạ tầng đồng bộ, giữ gìn cảnh quan và đảm bảo môi trường sống với chất lượng cao. Tuy nhiên, phát triển kinh tế - xã hội cho dù ở hình thức hay qui mô nào cũng luôn phát sinh nhiều vấn đề môi trường cần quan tâm giải quyết, đặc biệt là nước thải chưa xử lý từ các đô thị mới xả thẳng vào kênh rạch gây ô nhiễm đáng báo động ảnh hưởng không những cảnh quan đô thị mà còn ảnh hưởng đến cộng đồng dọc kênh rạch gây bất bình trong dân chúng. Đô thị mới Phú Mỹ Hưng được xây dựng trên vùng đất có hệ thống kênh rạch bao quanh là nơi tiếp nhận các nguồn thải từ các đô thị.

Hệ thống kênh rạch bao quanh khu đô thị góp phần làm đẹp cảnh quan và tăng giá trị của các khu đô thị. Tuy nhiên, khả năng tiếp nhận và tự làm sạch của từng kênh rạch, dòng sông đều có giới hạn. Việc xả các chất thải vào nguồn nước không kiểm sóat được hoặc kiểm sóat không chặt chẽ dễ dàng dẫn đến sự quá tải của các nguồn tiếp nhận. Vấn đề này nếu không được quan tâm nghiên cứu để có các giải pháp xử lý kịp thời sẽ dẫn đến tình trạng ô nhiễm nguồn nước như các kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, kênh Tân Hóa – Lò Gốm,… mà thành phố đang tốn rất nhiều kinh phí và công sức để cải thiện chất lượng của kênh.

Trước tình hình đó, vấn đề cấp bách đặt ra là: - Cần thiết nghiên cứu làm rõ các nguyên nhân khách quan của vấn đề môi trường ở vùng đô thị mới; 10 - Tìm hiểu và khảo sát về hiện trạng quy họach xây dựng các khu đô thị mới với công tác bảo vệ môi trường theo qui định hiện hành của Nhà nước - Trên cơ sở xem xét hiện trạng môi trường và các nguyên nhân, đánh giá mức độ ô nhiễm, mức độ tác hại của ô nhiễm môi trường, và từ đó đề xuất các giải pháp khả thi để bảo vệ môi trường của các khu vực phát triển đô thị mới. Phát xuất từ các vấn đề đã nêu trên, đề tài “Nghiên cứu các giải pháp thích hợp cải thiện điều kiện môi trường nước mặt tại các vùng ven khu đô thị mới Thành phố Hồ Chí Minh (trường hợp cụ thể là khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng) là hết sức cần thiết.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Trên cơ sở đánh giá nhận xét khách quan có cơ sở khoa học và thực tiễn về hiện trạng môi trường nước mặt tại các vùng ven khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi bảo vệ môi trường nhằm phát triển các khu đô thị mới thân thiện với môi trường.3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU * Thu thập các thông tin tư liệu về qui họach và họat động của khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng (PMH), Thành phố Hồ Chí Minh. * Khảo sát thực tế ở khu đô thị mới PMH và các vùng dân cư phụ cận với các vấn đề môi trường có liên quan: - Hiện trạng môi trường (nước thải, rác thải, môi trường không khí, cây xanh,…) a. Hiện trạng hệ thống xử lý nước thải (nếu có) – công nghệ và hiệu quả xử lý.

Thực trạng công tác xử lý chất thải rắn. Hiện trạng môi trường không khí. Mật độ cây xanh. - Hiện trạng chất lượng nguồn nước mặt tại vùng nghiên cứu.

Xác định nguồn gốc và mức độ ô nhiễm. Lấy và phân tích các chỉ tiêu hóa lý một số mẫu nước tại các kênh rạch xung quanh khu đô thị mới. * Đánh giá nhận xét tổng quát các khía cạnh môi trường ở khu đô thị mới và những ảnh hưởng của nó. * Đề xuất các giải pháp khả thi bảo vệ môi trường tại vùng phát triển đô thị mới PMH.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Thu thập và xử lý thông tin tư liệu có liên quan đến vấn đề đô thị hóa, các vấn đề qui hoạch phát triển và hoạt động của khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng.

11 - Điều tra, khảo sát thực địa các vấn đề về môi trường ở khu vực nghiên cứu: chất thải rắn, không khí, mật độ cây xanh, nước thải,… - Thẩm vấn cộng đồng: lấy ý kiến của cộng đồng dân cư về các vấn đề môi trường của khu vực, qua đó đánh giá khả năng nhận thức của người dân trong công tác bảo vệ môi trường. - Lấy và phân tích một số mẫu nước mặt ở các tuyến sông rạch nghiên cứu. - Thống kê và xử lý số liệu quan trắc nhằm đánh giá nguồn gây ô nhiễm và mức độ ô nhiễm môi trường hiện nay ở khu vực nghiên cứu.5 TỔNG QUAN VỀ TIẾN TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA Ở VIỆT NAM, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 1.1 Tiến trình đô thị hóa và vấn đề quy hoạch đô thị: Có nhiều cách hiểu về đô thị như sau: - Đô thị là một tiêu điểm mà ở đó hội tụ các lưu lượng, trong khi các lưu lượng khác thì từ đó sinh ra và tỏa đi. Do vậy mà vai trò chính của đô thị là đảm bảo cho thị dân những dịch vụ, trao đổi và thông tin mà nó tàng trữ và phân phát theo quyền lợi của người tiêu dùng trong vùng càng nhiều nếu qui mô đô thị càng lớn.

Sự tăng giảm các lưu lượng này là bộ mặt họat động của đô thị, nó đặt ra cho các nhà chỉnh trang những bài tóan cụ thể về đô thị và về quản lý đô thị. - Đô thị là một không gian mờ vì đường ranh giới về đất đai của nó rất khó xác định. Đầu tiên người ta xác định đô thị theo mật độ dân số. Nhưng ngày nay mật độ cũng biến động theo thời gian, ta không thể loại bỏ những người ở ngoài đô thị, hàng ngày vào làm ăn sinh sống trong đô thị.

- Để tiện cho việc thống kê, có khi người ta xác định đô thị theo mật độ xây dựng thể hiện bằng mét vuông nhà trên hecta đất, những lý thuyết về mạng đã phá vỡ không gian cứng nhắc này. Kể cả những hình ảnh thu qua vệ tinh về sự phát triển diện tích xây dựng đô thị cũng không đánh giá được những lưu lượng lý học và nhất là những lưu lượng mang tính chất phi vật chất. [2] - Đô thị là nơi tập trung dân cư với mật độ cao, họat động ở đây chủ yếu là thương mại, dịch vụ, du lịch, văn hóa, khoa học, …; là nơi tiêu thụ tài nguyên thiên nhiên, năng lượng, sản phẩm của xã hội tính trên đầu người cao hơn nhiều lần so với trị số trung bình của quốc gia; và cũng đồng thời là nơi phát sinh ra nhiều chất thải, gây ô nhiễm môi trường nhất, không chỉ riêng nơi đây mà ô nhiễm cho cả một vùng rộng lớn xung quanh. Đô thị hóa, công nghiệp hóa sẽ làm cho mức sống của người dân ngày càng cao, kinh tế xã hội phát triển.

Do đó theo Nghị quyết số 57/2006/QH11 về kế hoạch sử dụng đất 5 năm 2006 – 2010 của cả nước thì đến năm 2010 diện tích đất phi nông nghiệp là 12 3.300ha (chiếm 11,92% diện tích đất tự nhiên của cả nước), trong đó đất ở đô thị là 93.300ha chiếm 0,35%; đất chuyên dùng là 2. Hiện nay mạng lưới đô thị quốc gia đã được mở rộng, có hơn 656 đô thị lớn nhỏ; trong đó có 4 thành phố thuộc Trung ương là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng và 82 thành phố, thị xã thuộc tỉnh, hơn 537 thị trấn và trên 60 KCN đang xây dựng sẽ kéo theo sự hình thành của các khu ĐTM. Quá trình đô thị hóa nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ dẫn đến sự cân bằng của hệ sinh thái bị phá vỡ, đảo lộn qui luật tự nhiên, có tác động trực tiếp đến cuộc sống con người và sự phát triển bền vững của đô thị. Công tác Quy hoạch đô thị là nội dung kỹ thuật của việc xây dựng đô thị.

Qui hoạch đô thị là hình mẫu trên giấy, hay mô hình của đô thị sẽ xây dựng trước mắt và phát triển trong tương lai, theo sơ đồ chỉ đạo hay quy hoạch định hướng hay luận chứng kinh tế đã được phê duyệt. Một bản quy hoạch tốt sẽ đem lại cho đời sống đô thị sự hoạt động nhịp nhàng hợp lý và kinh tế, đem lại cho không gian đô thị vẻ đẹp tối ưu, lưu truyền qua nhiều thế hệ. [2] * Mục tiêu và ý nghĩa của quy hoạch cải tạo đô thị: Cải tạo những đô thị cũ cho phù hợp với những yêu cầu xây dựng đô thị mới là một vấn đề phức tạp có liên quan đến nhiều mặt kinh tế, chính trị, xã hội. Việc cải tạo những đô thị cũ phải gắn liền với những yêu cầu xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật nhằm phát triển sản xuất không ngừng nâng cao mức sống cho nhân dân đô thị.

Việc cải tạo những đô thị cũ còn phải đảm bảo yêu cầu đổi mới trang thiết bị và thiết bị kỹ thuật của đô thị trên cơ sở khai thác những thành tựu mới của khoa học kỹ thuật xây dựng. Tùy theo hòan cảnh cụ thể của từng đô thị, công tác quy hoạch cải tạo đô thị cần đảm bảo những yêu cầu sau: 1. Trên cơ sở tiến bộ xã hội và những mục tiêu của cuộc cách mạng đề ra, tiến hành phân bố lại dân cư, phân bố lại các đô thị, đảm bảo yêu cầu phát triển đồng đều trong cả nước và cân đối giữa các vùng.