Bước Đầu Nghiên Cứu Động Thái Rừng Lá Rộng Thường Xanh Tại Kon Hà Nừng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quá trình động trong rừng lá rộng thường xanh Kon Hà Nừng từ dữ liệu 2004-2008, cung cấp cái nhìn sâu sắc về sinh thái.

• Tác giả: Vũ Tiến Lâm
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Con
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Động Thái Rừng Lá Rộng Thường Xanh Ở Kon Hà Nừng
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái quát về động thái rừng
• 2.2. Các nghiên cứu về động thái rừng trên thế giới
• 2.2.1. Các nghiên cứu về tái sinh và diễn thế rừng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Động Thái Rừng Kon Hà Nừng Giá Trị

Rừng là tài nguyên tái tạo vô giá, đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế và duy trì cân bằng sinh thái. Quản lý rừng hiệu quả đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về cấu trúc và động thái của hệ sinh thái rừng. Nghiên cứu động thái rừng tự nhiên là yếu tố then chốt để nắm bắt quy luật phát triển, từ đó đưa ra quyết định điều chỉnh phù hợp. Các quá trình động thái trong rừng bao gồm tăng trưởng cây, tái sinh bổ sung và chết tự nhiên, ảnh hưởng đến tổ thành loài và cấu trúc lâm phần. Các nghiên cứu về cấu trúc và động thái rừng tự nhiên đã được quan tâm từ lâu, tích lũy nhiều kiến thức và kinh nghiệm. Tuy nhiên, để xây dựng mô hình rừng "mục đích" và các biện pháp kỹ thuật lâm sinh bền vững, cần tiếp tục nghiên cứu bổ sung. Nghiên cứu này tập trung vào rừng lá rộng thường xanh ở Kon Hà Nừng, một khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu sinh thái rừng thường xanh

Nghiên cứu sinh thái rừng thường xanh có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý tài nguyên rừng bền vững. Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển và biến đổi của rừng giúp đưa ra các biện pháp bảo vệ và phục hồi hiệu quả. Rừng thường xanh đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu, bảo vệ nguồn nước và cung cấp các sản phẩm lâm nghiệp. Việc nghiên cứu động thái rừng giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các quy luật tự nhiên và tác động của con người đến hệ sinh thái rừng.

1.2. Giới thiệu khu bảo tồn Kon Chư Răng và đa dạng sinh học

Khu bảo tồn Kon Chư Răng là một trong những khu vực có đa dạng sinh học cao nhất ở Việt Nam, với nhiều loài động thực vật quý hiếm. Rừng ở đây đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn nguồn gen và duy trì cân bằng sinh thái của khu vực Tây Nguyên. Nghiên cứu về động thái rừng ở Kon Hà Nừng góp phần vào việc bảo tồn đa dạng sinh học của khu bảo tồn Kon Chư Răng.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Biến Động Rừng Kon Hà Nừng Hiện Nay

Nghiên cứu động thái rừng, đặc biệt là rừng nhiệt đới hỗn loài, là một công việc khó khăn, đòi hỏi dữ liệu thu thập lâu năm từ hệ thống ô tiêu chuẩn định vị. Ở Việt Nam, các nghiên cứu định vị còn hạn chế. Viện Điều tra quy hoạch rừng đã thiết lập khoảng 100 ô định vị nghiên cứu sinh thái, nhưng việc phân tích đánh giá nguồn số liệu này còn hạn chế. Đề tài "Nghiên cứu ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và các giải pháp nhằm xây dựng mô hình quản lý rừng tự nhiên bền vững ở Tây Nguyên" đã thiết lập 20 ô tiêu chuẩn định vị. Tiếp theo đó, đề tài nghiên cứu cơ bản đã thiết lập thêm 54 ô tiêu chuẩn định vị. Hệ thống ô tiêu chuẩn định vị này là cơ sở cho các nghiên cứu sâu hơn về các quá trình động trong các hệ sinh thái rừng khác nhau ở Việt Nam. Luận văn này tập trung vào phân tích dữ liệu từ 10 ô tiêu chuẩn định vị ở Kon Hà Nừng từ năm 2004-2008.

2.1. Hạn chế về dữ liệu nghiên cứu dài hạn về rừng

Một trong những thách thức lớn nhất trong nghiên cứu động thái rừng là sự thiếu hụt dữ liệu dài hạn. Các quá trình sinh thái diễn ra trong rừng thường kéo dài hàng chục, thậm chí hàng trăm năm, do đó cần có các nghiên cứu dài hạn để có thể nắm bắt được đầy đủ các quy luật biến đổi. Việc thiết lập và duy trì các ô tiêu chuẩn định vị là rất quan trọng để thu thập dữ liệu liên tục và đáng tin cậy.

2.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến rừng lá rộng thường xanh

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động tiêu cực đến rừng lá rộng thường xanh, bao gồm sự thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa và tần suất các hiện tượng thời tiết cực đoan. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển và phân bố của các loài cây rừng, cũng như làm tăng nguy cơ cháy rừng và sâu bệnh hại. Nghiên cứu về động thái rừng cần xem xét đến các tác động của biến đổi khí hậu để đưa ra các giải pháp ứng phó phù hợp.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Động Thái Rừng Lá Rộng Thường Xanh

Nghiên cứu động thái rừng tập trung vào các vấn đề chính: quá trình diễn thế rừng, quá trình sinh trưởng và phát triển rừng, và tái sinh rừng. Diễn thế rừng là sự thay thế thế hệ rừng này bằng thế hệ rừng khác, trong đó tổ thành loài cây cao có sự thay đổi cơ bản. Tái sinh rừng là việc xuất hiện một thế hệ cây con của những loài cây gỗ ở những nơi còn hoàn cảnh rừng. Sinh trưởng và phát triển là sự tăng lên về kích thước và trọng lượng của cây, quyết định tới sản lượng rừng. Động thái rừng là kết quả của các quá trình cụ thể: tái sinh bổ sung, sinh trưởng, cạnh tranh không gian, cạnh tranh tài nguyên và chết. Ngoài ra, còn có các quá trình liên quan đến chu trình sinh hoá trong sự phát triển của hệ sinh thái rừng.

3.1. Phân tích cấu trúc rừng lá rộng và thành phần loài thực vật

Phân tích cấu trúc rừng lá rộng và thành phần loài thực vật là một bước quan trọng trong nghiên cứu động thái rừng. Cấu trúc rừng bao gồm các yếu tố như mật độ cây, chiều cao cây, đường kính thân cây và độ tàn che. Thành phần loài thực vật bao gồm danh sách các loài cây, tỷ lệ của mỗi loài và sự phân bố của chúng trong rừng. Phân tích này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự đa dạng sinh học và các mối quan hệ giữa các loài trong hệ sinh thái rừng.

3.2. Đánh giá trữ lượng rừng và mô hình tăng trưởng rừng

Đánh giá trữ lượng rừng và xây dựng mô hình tăng trưởng rừng là cần thiết để quản lý tài nguyên rừng bền vững. Trữ lượng rừng là tổng khối lượng gỗ và các sản phẩm lâm nghiệp khác có trong rừng. Mô hình tăng trưởng rừng mô tả sự thay đổi của trữ lượng rừng theo thời gian, dựa trên các yếu tố như sinh trưởng cây, tái sinh và chết. Các mô hình này giúp dự đoán trữ lượng rừng trong tương lai và đưa ra các quyết định khai thác và bảo tồn phù hợp.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Quản Lý Rừng Bền Vững Kon Hà Nừng

Các nghiên cứu về tái sinh và diễn thế rừng sử dụng nhiều phương pháp, trong đó phương pháp được sử dụng nhiều nhất là mô hình hóa các quy luật biến đổi tầng cây cao và tầng cây bụi thảm tươi dưới các tác động thay đổi điều kiện môi trường. Có hai trường phái cơ bản: (i) Các lý thuyết về diễn thế dựa trên phản ứng của các cá thể sinh vật và quan niệm diễn thế là kết quả của các chiến lược thích nghi của các cá thể đối với môi trường. (ii) Các lý thuyết diễn thế dựa trên phản ứng của toàn bộ hệ sinh thái. Ngoài các phương pháp tiếp cận nghiên cứu diễn thế bằng mô hình hoá toán, các phương pháp nghiên cứu mô tả trên cơ sở nghiên cứu định vị lâu dài hoặc thông qua một hệ thống các ô nghiên cứu với các giai đoạn diễn thế khác nhau.

4.1. Giải pháp phục hồi rừng lá rộng thường xanh hiệu quả

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đề xuất các giải pháp phục hồi rừng lá rộng thường xanh hiệu quả, bao gồm việc trồng bổ sung các loài cây bản địa, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động khai thác và bảo vệ rừng khỏi cháy và sâu bệnh hại. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách khoa học và có sự tham gia của cộng đồng địa phương để đảm bảo tính bền vững.

4.2. Quản lý rừng đặc dụng Kon Hà Nừng và bảo tồn đa dạng sinh học

Quản lý rừng đặc dụng Kon Hà Nừng cần được thực hiện một cách nghiêm ngặt để bảo tồn đa dạng sinh học và các giá trị sinh thái của khu vực. Các hoạt động khai thác, du lịch và phát triển kinh tế cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái rừng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng địa phương và các tổ chức bảo tồn để đảm bảo hiệu quả quản lý.

V. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Dài Hạn Về Rừng Kon Hà Nừng

Động thái rừng là một khái niệm rất rộng và bao gồm nhiều quá trình rất phức tạp. Nghiên cứu động thái rừng là một công việc hết sức khó khăn và càng đặc biệt khó khăn hơn đối với rừng tự nhiên nhiệt đới bởi tính phức hợp của nó. Các công trình nghiên cứu về động thái rừng tự nhiên nhiệt đới ở trên thế giới và ở Việt Nam đã được công bố cho đến nay là không kể hết được. Các nghiên cứu tập trung vào tái sinh, diễn thế và tăng trưởng. Tái sinh rừng là một quá trình sinh học mang tính đặc thù của hệ sinh thái rừng, biểu hiện của nó là sự xuất hiện của một thế hệ cây con của những loài cây gỗ ở những nơi còn hoàn cảnh rừng. Hiệu quả tái sinh rừng được xác định bởi mật độ, tổ thành loài cây, cấu trúc tuổi, chất lượng cây con, đặc điểm phân bố.

5.1. Đề xuất các nghiên cứu tiếp theo về động thái sinh trưởng cây rừng

Để hiểu rõ hơn về động thái rừng Kon Hà Nừng, cần có các nghiên cứu tiếp theo về động thái sinh trưởng của cây rừng, bao gồm việc theo dõi sự phát triển của các loài cây khác nhau, đánh giá tác động của các yếu tố môi trường và xây dựng các mô hình dự đoán tăng trưởng. Các nghiên cứu này cần được thực hiện trong thời gian dài để có thể nắm bắt được đầy đủ các quy luật biến đổi.

5.2. Tầm quan trọng của việc bảo tồn đa dạng sinh học Kon Hà Nừng

Việc bảo tồn đa dạng sinh học Kon Hà Nừng có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với khu vực Tây Nguyên mà còn đối với cả Việt Nam và thế giới. Rừng Kon Hà Nừng là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật quý hiếm, có vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái và cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái. Cần có sự chung tay của tất cả các bên liên quan để bảo vệ và phát triển bền vững khu rừng này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Rừng là tài nguyên có khả năng tái tạo quý giá, rừng không những là cơ sở của sự phát triển kinh tế mà còn giữ chức năng sinh thái cực kỳ quan trọng. Song nó là một hệ sinh thái phức tạp bao gồm nhiều thành phần với các quy luật sắp xếp khác nhau trong không gian và thời gian. Trong quản lý rừng, tác động lâm sinh là biện pháp kỹ thuật then chốt để cải thiện và làm cho rừng có cấu trúc phù hợp nhất với mục đích quản lý, nhằm đáp ứng được các yêu cầu đặt ra cho từng loại hình kinh doanh rừng. Thực tiễn đã chứng minh rằng các giải pháp nhằm phục hồi rừng, quản lý rừng bền vững chỉ có thể giải quyết thoả đáng một khi có sự hiểu biết đầy đủ về bản chất quy luật sống của hệ sinh thái rừng.

Khoa học ngày nay đã chứng tỏ các biện pháp bảo vệ, tái tạo và sử dụng rừng chỉ có thể giải quyết thoả đáng khi có sự hiểu biết đầy đủ và khoa học nhất về bản chất quy luật sống của rừng, trong đó có quy luật sinh trưởng và các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển của rừng, để từ đó có các biện pháp khai thác hợp lí đảm bảo quá trình sử dụng rừng bền vững. Nghiên cứu động thái của rừng tự nhiên là một công việc rất khó khăn nhưng cần thiết để nắm bắt được các qui luật phát triển của rừng từ đó có các quyết định điều chỉnh hợp lý và kịp thời trong từng giai đoạn phát triển của rừng. Các quá trình động thái diễn ra trong rừng có thể chia thành 3 nhóm quá trình: (i) tăng trưởng của cây dẫn đến sự chuyển cấp trong tầng cây cao; (ii) quá trình tái sinh bổ sung; và (iii) quá trình chết tự nhiên trong các cấp kính. Hai quá trình sau làm thay đổi tổ thành loài và cấu trúc của lâm phần.Các nghiên cứu về cấu trúc và động thái của rừng tự nhiên đã được các khoa học lâm nghiệp quan tâm từ lâu, và có rất nhiều công trình đã được công bố, nhiều kiến thức và kinh nghiệm đã được tích luỹ làm cơ sở cho các biện pháp kỹ thuật trong quản lý và sử dụng rừng.

Tuy nhiên để có cơ sở xây dựng được mô hình rừng "mục đích" và các biện pháp kỹ thuật lâm sinh nhằm dẫn dắt rừng đạt được sự bền vững cần phải tiếp tục nghiên cứu bổ sung để có những hiểu biết sâu hơn về các quy luật cấu trúc và động thái của rừng. Nghiên cứu động thái rừng, đặc biệt là rừng nhiệt đới hỗn loài là một công việc rất khó khăn và đòi c 2 hỏi phải có các dữ liệu thu thập lâu năm từ một hệ thống ô tiêu chuẩn định vị được thiết lập một cách hệ thống và thu thập quản lý theo một quy trình thống nhất nghiêm ngặt. Ở Việt Nam, các nghiên cứu định vị còn rất hạn chế. Trong chương trình theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, bắt đầu từ chu kỳ 2 (1985-1990), Viện Điều tra quy hoạch rừng đã thiết lập khoảng 100 ô định vị nghiên cứu sinh thái và đã thu thập được một nguồn dữ liệu rất phong phú; tuy nhiên việc phân tích đánh giá nguồn số liệu này để nghiên cứu các vấn đề sinh thái rừng và lâm học còn rất hạn chế do nhiều nguyên nhân rất khác nhau.

Trong khuôn khổ của đề tài “Nghiên cứu ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật (TBKHKT) và các giải pháp nhằm xây dựng mô hình quản lý rừng tự nhiên bền vững ở Tây Nguyên” do Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam thực hiện từ năm 2004-2006, đã thiết lập được 20 ô tiêu chuẩn định vị trên các trạng thái của kiểu rừng lá rộng thường xanh ở khu vực Tây Nguyên. Tiếp theo đó đề tài nghiên cứu cơ bản với tiêu đề “nghiên cứu các đặc điểm cấu trúc và động thái của một số kiểu rừng chủ yếu ở Việt Nam” của Viện Khoa học Lâm nghiệp giai đoạn 1 từ năm 2006-2010 đã thiết lập thêm 54 ô tiêu chuẩn định vị cho 4 kiểu rừng khác nhau trên các vùng sinh thái của toàn quốc. Hệ thống ô tiêu chuẩn định vị này là cơ sở cho các nghiên cứu sâu hơn về các quá trình động trong các hệ sinh thái rừng khác nhau ở Việt Nam. Trong khuôn khổ của một luận văn cao học, tôi thực hiện đề tài: "Bước đầu nghiên cứu một số quá trình động trong rừng lá rộng thường xanh ở Kon Hà Nừng trên cơ sở phân tích các tài liệu thu thập được từ 10 ô tiêu chuẩn định vị từ năm 2004-2008".

Đây là một trong những nội dung nghiên cứu thuộc đề tài “nghiên cứu các đặc điểm cấu trúc và động thái của một số kiểu rừng chủ yếu ở Việt Nam” do nhóm nghiên cứu của TS. Trần Văn Con, Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam thực hiện. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái quát về động thái rừng Hệ sinh thái rừng luôn ở trạng thái vận động và biến đổi không ngừng, nó được biểu hiện dưới mọi hình thức muôn màu muôn vẻ: từ sự thay đổi trạng mùa, mở rộng phạm vi phân bố của quần thể, quá trình sinh trưởng và phát triển, cho đến hiện tượng tái sinh và diễn thế, sự thay đổi các nhân tố hoàn cảnh v .v… Tất cả những thay đổi đó của quần thể thực vật rừng được gọi chung là động thái rừng.

Những nghiên cứu về động thái rừng được xoay quanh những vấn đề chính là: quá trình diễn thế rừng, quá trình sinh trưởng và phát triển rừng và tái sinh rừng. Trước khi tìm hiểu về các quá trình của động thái rừng ta cần hiểu rõ một số khái niệm cơ bản sau đây: Diễn thế là một trong những biểu hiện quan trọng của động thái rừng. Việc xuất hiện lớp cây con tái sinh đánh dấu cho sự ra đời của một thế hệ rừng mới, nhưng dưới điều kiện tác động hoàn cảnh bên trong quần thể cùng với sự phù hợp của đặc tính sinh lý sinh thái loài cây tái sinh cho nên không phải trong mọi trường hợp tổ thành thế hệ cây tái sinh đều đồng nhất với tổ thành tầng cây cao của quần thể. Nếu thế hệ rừng mới thay thế thế hệ rừng cũ mà tổ thành rừng không có sự thay đổi cơ bản thì sự thay thế đó chỉ là sự thay thế đời cây này bằng đời cây khác (hay còn gọi là tái sinh rừng).

Nếu thế hệ rừng mới thay thế có tổ thành loài cây khác với tổ thành thế hệ rừng cũ thì gọi là diễn thế rừng. Như vậy, diễn thế rừng là sự thay thế thế hệ rừng này bằng thế hệ rừng khác mà trong đó tổ thành loài cây cao – nhất là loài cây ưu thế sinh thái có sự thay đổi cơ bản (hay nói rộng ra, diễn thế rừng là quá trình thay thế hệ sinh thái rừng này bằng một hệ sinh thái khác). Tái sinh rừng là việc xuất hiện một thế hệ cây con của những loài cây gỗ ở những nơi còn hoàn cảnh rừng hoặc mất nhưng chưa lâu. Như vậy, tái sinh rừng là điểm mốc khởi đầu cho một thế hệ rừng mới.

Sinh trưởng và phát triển được coi là một trong những biểu hiện quan trọng của động thái rừng, kết quả của quá trình này quyết định tới sản lượng rừng, do vậy, c 4 nó có ảnh hưởng quyết định đến mục tiêu kinh doanh của ngành lâm nghiệp. Sinh trưởng được coi là sự tăng lên về kích thước và trọng lượng của cây (quá trình biến đổi về lượng). Phát triển là tiến trình có tính quy luật của những biến đổi về chất lượng đã đạt đến điểm ngoặt để chuyển sang biến đổi về chất, nó thể hiện các giai đoạn phát triển của rừng (ví dụ: rừng non, chuyển sang rừng sào, rừng trung niên và cuối cùng là rừng thành thục). Xét về mặt thảm thực vật rừng (hay quần thụ cây gỗ) thì động thái là kết quả của các quá trình cụ thể sau: Tái sinh bổ sung (Recruitment): nẩy chồi, sản xuất hạt giống, phát tán hạt, nẩy mầm, hình thành cây mạ và phát triển cây con cho đến khi đạt kích thước bổ sung vào tầng cây cao (theo quan niệm điều tra).

Sinh trưởng (Growth): sự tăng lên về kích thước (đường kính và chiều cao) của cây. Cạnh tranh không gian (Geometric competition): sự tương tác về không gian sinh trưởng giữa các cây cá thể liên quan đến cấu trúc hình học của cây, nhìn chung thì các cây có kích thước hình học lớn có lợi thế hơn trong cạnh tranh không gian (quá trình phân hoá cây theo kích thước). Cạnh tranh tài nguyên (Resource competition): các nhân tố lập địa có thể hạn chế sinh trưởng và phát triển của một số loài nhất định. Chết (Mortality): sự chết của các cây cá thể.

Ngoài các khái niệm và quá trình động thái liên quan đến thảm thực vật, trong tổng thể hệ sinh thái rừng còn có nhiều quá trình động liên quan đến động thái rừng, đó là các quá trình xác định mô thức của chu trình sinh hoá trong sự phát triển của một hệ sinh thái rừng; chúng có thể chia thành các nhóm sau đây: (1) Các quá trình ảnh hưởng đến đầu vào (Processes affecting inputs): - Phong hoá đất và đá - Cố định đạm - Kết tủa phân tử và hấp thụ khí c 5 (2) Các quá trình thuỷ học ảnh hưởng đầu ra (Hydrologic processes affecting outputs). - Mất mát các chất hoà tan - Xói mòn - Điều chỉnh tiềm năng ôxy hoá khử (3) Các quá trình sinh học ảnh hưởng cân bằng giữa đầu vào và đầu ra (Biological processes affecting the balance of inputs and outputs): - Sản xuất thực của hệ sinh thái. - Sự phân huỷ và huy động vật chất. - Điều chỉnh các hợp chất hoá học đất.

- Sản xuất các chất cảm nhiểm tương hỗ. - Biến động trong sử dụng các nguyên tố. Tóm lại: Động thái rừng là một khái niệm rất rộng và bao gồm nhiều quá trình rất phức tạp. Nghiên cứu động thái rừng là một công việc hết sức khó khăn và càng đặc biệt khó khăn hơn đối với rừng tự nhiên nhiệt đới bởi tính phức hợp của nó.

Các công trình nghiên cứu về động thái rừng tự nhiên nhiệt đới ở trên thế giới và ở Việt Nam đã dược công bố cho đến nay là không kể hết được. Sau đây chỉ cập nhật một số công trình nghiên cứu quan trọng nhất liên quan đến vấn đề nghiên cứu của đề tài, đặc biệt là các công trình nghiên cứu các quá trình động thái của quần thụ cây gỗ trên 3 vấn đề chính: tái sinh, diễn thế và tăng trưởng. Các nghiên cứu về động thái rừng trên thế giới 1.