Đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị tắc ruột do ung thư đại tràng trái bằng phẫu thuật mở

Ung thư đại tràng (UTĐT) là một trong những bệnh lý ung thư phổ biến, đứng thứ tư về tần suất mắc mới và thứ năm về… 141 trang · Trường Đại Học Y Dược · 2023.

• Trường học: Trường Đại Học Y Dược
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Nghiên Cứu Điều Trị Tắc Ruột Do Ung Thư Đại Tràng Trái Bằng Phẫu Thuật Mở
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giải phẫu học đại tràng
• 1.2. Mạc Toldt
• 1.3. Động mạch mạc treo tràng trên
• 1.4. Động mạch mạc treo tràng dưới
• 1.5. Các vòng nối động mạch cung cấp máu cho đại tràng
• 1.6. Hệ thống tĩnh mạch đại tràng
• 1.7. Mạch bạch huyết đại tràng
• 1.8. Sinh lý đại tràng
• 3. UNG THƯ ĐẠI TRÀNG
• 3.1. Cơ chế bệnh sinh

Tóm tắt

I. Đặt vấn đề

Ung thư đại tràng (UTĐT) là một trong những bệnh lý ung thư phổ biến, đứng thứ tư về tần suất mắc mới và thứ năm về tỷ lệ tử vong. Biến chứng tắc ruột là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất liên quan đến UTĐT, đặc biệt là tắc ruột do UTĐT trái. Tắc ruột có thể xảy ra do khối u gây hẹp lòng đại tràng, dẫn đến tình trạng tắc nghẽn. Việc điều trị tắc ruột do UTĐT trái thường gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong điều kiện cấp cứu. Phẫu thuật mở là phương pháp điều trị chính, tuy nhiên, việc thực hiện phẫu thuật một thì với rửa đại tràng trong mổ đang được nghiên cứu để đánh giá tính an toàn và hiệu quả.

1.1. Tình hình bệnh lý

Tại Việt Nam, UTĐT đứng thứ sáu về tần suất mắc mới, với hàng ngàn ca mỗi năm. Tắc ruột là biến chứng phổ biến, xảy ra ở 10-29% bệnh nhân UTĐT. Đặc biệt, UTĐT trái thường gây tắc ruột do khối u hình vòng nhẫn. Việc điều trị tắc ruột thường gặp khó khăn do tình trạng bệnh nhân nặng, có nhiều bệnh lý kèm theo. Phẫu thuật nhiều thì trước đây được áp dụng để giảm thiểu nguy cơ biến chứng, nhưng hiện nay, phẫu thuật một thì đang được xem xét lại với nhiều lợi ích tiềm năng.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này được thực hiện trên bệnh nhân UTĐT trái có biến chứng tắc ruột, nhằm xác định đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị. Phương pháp phẫu thuật mở một thì với rửa đại tràng trong mổ được áp dụng. Các yếu tố liên quan đến kết quả điều trị cũng được phân tích. Việc lựa chọn bệnh nhân phù hợp với phương pháp điều trị này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

2.1. Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu bao gồm bệnh nhân được chẩn đoán UTĐT trái có biến chứng tắc ruột. Các tiêu chí lựa chọn bao gồm tình trạng sức khỏe tổng quát, giai đoạn bệnh và khả năng thực hiện phẫu thuật. Việc đánh giá tình trạng xâm lấn của khối u và các yếu tố nguy cơ khác cũng được thực hiện để đảm bảo tính chính xác trong việc lựa chọn phương pháp điều trị.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy phẫu thuật mở một thì với rửa đại tràng trong mổ có thể mang lại hiệu quả điều trị tốt cho bệnh nhân UTĐT trái có biến chứng tắc ruột. Tỷ lệ biến chứng và thời gian hồi phục được ghi nhận là khả quan. Việc thực hiện rửa đại tràng trong mổ giúp làm sạch lòng đại tràng, giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng và cải thiện kết quả điều trị. Các yếu tố như tình trạng sức khỏe trước mổ và giai đoạn bệnh cũng ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

3.1. Đánh giá kết quả điều trị

Kết quả điều trị cho thấy tỷ lệ thành công cao với phẫu thuật mở một thì. Thời gian nằm viện trung bình giảm so với các phương pháp phẫu thuật nhiều thì trước đây. Các biến chứng sau phẫu thuật được ghi nhận ở mức độ chấp nhận được. Điều này cho thấy phương pháp phẫu thuật này không chỉ an toàn mà còn hiệu quả trong việc điều trị tắc ruột do UTĐT trái.

IV. Kết luận

Nghiên cứu này khẳng định rằng phẫu thuật mở một thì với rửa đại tràng trong mổ là một phương pháp an toàn và hiệu quả cho bệnh nhân UTĐT trái có biến chứng tắc ruột. Việc lựa chọn bệnh nhân phù hợp và đánh giá tình trạng bệnh trước mổ là rất quan trọng để đạt được kết quả điều trị tốt nhất. Cần tiếp tục nghiên cứu để xác định rõ hơn các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trị và tối ưu hóa quy trình phẫu thuật.

4.1. Đề xuất

Cần có các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá lâu dài về hiệu quả của phương pháp phẫu thuật này. Đồng thời, việc đào tạo và nâng cao kỹ năng phẫu thuật cho các bác sĩ cũng cần được chú trọng để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Các hướng nghiên cứu mới có thể tập trung vào việc cải thiện quy trình chuẩn bị trước mổ và chăm sóc sau mổ để nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ung thư đại tràng (UTĐT) là một trong những bệnh ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao trên thế giới. Theo báo cáo của ngành y tế, UTĐT đứng thứ tư về tần suất mắc mới và thứ năm về nguyên nhân tử vong trong các bệnh ung thư. Tại Việt Nam, UTĐT đứng thứ sáu về tần suất mắc mới với khoảng 6.448 ca mỗi năm và đứng thứ tám về tỷ lệ tử vong. Biến chứng tắc ruột là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất của UTĐT, với tỷ lệ bệnh nhân có triệu chứng tắc ruột chiếm từ 10-29%, đặc biệt phổ biến ở UTĐT trái do đặc điểm giải phẫu và sinh lý của đại tràng trái. Tắc ruột do UTĐT trái thường gây ra bởi khối u dạng vòng nhẫn làm hẹp lòng đại tràng, dẫn đến áp lực cao trong lòng ruột và nguy cơ biến chứng như hoại tử, thủng đại tràng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, tổn thương và đánh giá kết quả sớm của phương pháp phẫu thuật mở, một thì, có rửa đại tràng trong mổ điều trị tắc ruột do UTĐT trái. Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu, tỉnh Bến Tre, trong khoảng thời gian từ tháng 10 năm 2015 đến tháng 5 năm 2021. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu, giảm biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân UTĐT biến chứng tắc ruột, đồng thời góp phần cải thiện các chỉ số như tỷ lệ biến chứng, tỷ lệ tử vong và thời gian nằm viện.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình giải phẫu, sinh lý đại tràng và cơ chế bệnh sinh ung thư đại tràng. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình tiến triển ung thư đại tràng của Vogelstein: Mô hình này mô tả quá trình đột biến gen APC, K-ras, DCC và p53 dẫn đến sự phát triển và xâm lấn của UTĐT. Đây là cơ sở để hiểu về cơ chế bệnh sinh và mức độ tiến triển của khối u.

2. Nguyên tắc phẫu thuật ung thư đại tràng: Bao gồm cắt đoạn đại tràng theo nguyên tắc ung thư, thắt mạch máu tận gốc, lấy sạch hạch mạc treo và bảo tồn chức năng đại tràng. Kỹ thuật rửa đại tràng trong mổ nhằm làm sạch đại tràng chứa phân, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn và bục miệng nối.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: tắc ruột quai kín, thắt mạch máu trung tâm (Central vascular ligation), rửa đại tràng trong mổ, khâu nối đại tràng một thì, biến chứng bục xì miệng nối, điểm ASA (đánh giá tình trạng sức khỏe toàn thân), và các giai đoạn ung thư theo AJCC 8.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tiến cứu, mô tả loạt ca lâm sàng với cỡ mẫu tối thiểu 59 bệnh nhân, được chọn mẫu thuận tiện theo tiêu chuẩn chọn và loại trừ nghiêm ngặt. Đối tượng là bệnh nhân tắc ruột do UTĐT trái, có vị trí khối u từ đại tràng góc lách đến khúc nối đại tràng chậu hông - trực tràng, không có sốc nhiễm trùng, viêm phúc mạc toàn bộ, hoặc các tổn thương không thể cắt đại tràng.

Nguồn dữ liệu thu thập gồm thông tin hành chính, dấu hiệu lâm sàng, hình ảnh X quang bụng không chuẩn bị (XQBKCB), chụp cắt lớp vi tính (CLVT), kết quả xét nghiệm tiền phẫu, đánh giá điểm ASA, đặc điểm tắc ruột, vị trí và mức độ xâm lấn khối u, phương pháp phẫu thuật, biến chứng trong và sau mổ, kết quả giải phẫu bệnh và theo dõi sau mổ 30 ngày.

Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và phân tích so sánh tỷ lệ biến chứng, tử vong, thời gian nằm viện. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 10/2015 đến tháng 5/2021, đảm bảo thu thập đủ số lượng mẫu và theo dõi kết quả sớm sau phẫu thuật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng: Bệnh nhân chủ yếu ở nhóm tuổi trung niên và cao tuổi, với tỷ lệ nam chiếm khoảng 60%. Triệu chứng phổ biến là đau bụng từng cơn hoặc liên tục, bí trung đại tiện và bụng chướng. Hình ảnh XQBKCB cho thấy đại tràng giãn trên chỗ tắc với độ nhạy 84% và độ đặc hiệu 72%. CLVT có độ nhạy 96% và độ đặc hiệu 93% trong chẩn đoán vị trí và mức độ tắc ruột.

2. Kết quả phẫu thuật: Phẫu thuật cắt đoạn đại tràng theo nguyên tắc ung thư, kết hợp rửa đại tràng trong mổ và khâu nối một thì được thực hiện thành công trên đa số bệnh nhân. Thời gian phẫu thuật trung bình khoảng 120 phút, lượng nước rửa đại tràng trung bình 10-13 lít. Tỷ lệ biến chứng bục xì miệng nối dao động từ 4-11%, nhiễm khuẩn vết mổ khoảng 5-20%, và tỷ lệ tử vong trong giai đoạn nằm viện dưới 5%.

3. So sánh với các phương pháp khác: So với phẫu thuật nhiều thì hoặc phẫu thuật Hartmann, phẫu thuật một thì có ưu

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Giải phẫu học đại tràng Đại tràng gồm manh tràng, đại tràng lên, đại tràng góc gan, đại tràng ngang, đại tràng góc lách, đại tràng xuống và đại tràng chậu hông, có chiều dài 104,8 - 172,3 cm, được cấu tạo từ trong ra gồm lớp niêm mạc, lớp dưới niêm mạc, lớp cơ, lớp dưới thanh mạc và lớp thanh mạc ngoài cùng [1],[13].1 Mạc treo đại tràng Hình 1.1: Mạc treo ống tiêu hóa lúc phôi thai, “Nguồn: Mike M, 2013” [97] Mạc treo đại tràng là mạc treo lưng của thời kỳ phôi thai, khi phát triển ruột xoay quanh ĐM MTTT ngược chiều kim đồng hồ, làm cho mạc treo lưng dính vào thành bụng sau ở một vài vị trí [14]. Mạc treo đại tràng được phúc mạc bao bọc như chiếc bì thư, chứa mô mỡ, mạch máu, hạch và mạch bạch huyết và các nhánh thần kinh [40],[41],[43],[63].2: Mạc treo đại trực tràng, “Nguồn: Coffey, 2017”[40] 4 1.2 Mạc Toldt Là lớp tổ chức được cấu trúc bởi mô liên kết lỏng lẻo, nằm giữa lá sau của mạc treo đại tràng và khoang sau phúc mạc. Mạc Toldt là mốc giới hạn quan trọng khi phẫu tích trong phẫu thuật cắt đại tràng [45].3: Lược đồ cắt ngang bụng, “Nguồn: Gao Z, 2013” [55] 1.3 Động mạch mạc treo tràng trên ĐM MTTT có nguyên ủy từ động mạch chủ bụng, cung cấp máu cho đại tràng phải qua nhánh hồi đại tràng, nhánh đại tràng phải và nhánh đại tràng giữa [124].4: Các động mạch đại tràng, “Nguồn: Mahmoud, 2017” [86] Động mạch hồi đại tràng: Là nhánh tận của ĐM MTTT, cho các nhánh cung cấp máu cho đại tràng lên, manh tràng, ruột thừa và hồi tràng. Là động mạch ít có thay đổi giải phẫu học trong các mạch máu đại tràng [124].

5 Động mạch đại tràng phải (ĐM ĐTP): Là nhánh có nhiều thay đổi giải phẫu, 40% xuất phát từ ĐM MTTT, 30% xuất phát từ ĐM ĐTG, 12% xuất phát từ động mạch hồi đại tràng và 20% không có động mạch đại tràng phải (Hình 1. Động mạch đại tràng phải cấp máu cho đại tràng lên [124]. Động mạch đại tràng giữa (ĐM ĐTG): Có thể xuất phát từ ĐM MTTT, động mạch thân tạng, ĐM MTTD, động mạch gan chung, động mạch vị mạc nối phải, động mạch vị tá hoặc động mạch tụy lưng. Có đến 25% không có ĐM ĐTG, 10% có nhánh phụ hoặc có 2 ĐM ĐTG (Hình 1.

ĐM ĐTG cấp máu cho đại tràng ngang và 89% đại tràng góc lách [99],[124].5: Nguyên ủy ĐM đại tràng phải A: ĐM hồi đại tràng; B: ĐM đại tràng giữa; C: ĐM MTTT; D: không có ĐM đại tràng phải, “Nguồn: Sakorafas, 2006” [124] Hình 1.6: ĐM đại tràng giữa: A: ĐM ĐTG có nhánh phụ; B: không có ĐM ĐTG, “Nguồn: Sakorafas, 2006”[124] 1.4 Động mạch mạc treo tràng dưới ĐM MTTD xuất phát từ động mạch chủ bụng, cho các nhánh cung cấp máu cho đại tràng xuống, đại tràng chậu hông và phần trên trực tràng. 6 Động mạch đại tràng trái (ĐM ĐTT): (I) là nhánh đầu tiên xuất phát từ ĐM MTTD không cho nhánh vào đại tràng chậu hông, chiếm 58%; (II) là nhánh đầu tiên của ĐM ĐTCH, chiếm 27%; (III) có cùng điểm xuất phát với ĐM ĐTCH từ ĐM MTTD, chiếm 15%) [97], [124].7: Các dạng động mạch đại tràng trái “Nguồn: Mike M, 2013”[97] Động mạch đại tràng chậu hông (ĐM ĐTCH): Xuất phát từ ĐM MTTD, cho ra 2-9 nhánh nối với nhau và nối với động mạch đại tràng trái. ĐM ĐTCH cấp máu cho đại tràng chậu hông [124].5 Các vòng nối động mạch cung cấp máu cho đại tràng Động mạch thân tạng nối với ĐM MTTT: Hình 1.