Nghiên cứu dạy tự học trong môn hình học không gian lớp 12 tại trường Albert Einstein, Hà Tĩnh

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu dạy học tự học trong môn hình học không gian lớp 12 một nghiên cứu tại trường phổ thông liên cấp, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Trần Thị Hoài Thương
• Người hướng dẫn: TS. Dương Anh Tuấn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Toán
• Đề tài: Dạy Tự Học Trong Môn Hình Học Không Gian Lớp 12
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Giả thuyết khoa học
• 0.6. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.8. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học
• 1.2. Phương pháp dạy học tích cực
• 1.2.1. Quan niệm về phương pháp dạy học tích cực
• 1.2.2. Đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực
• 1.2.2.1. Dạy học thông qua hoạt động của học sinh là chủ yếu
• 1.2.2.2. Chú trọng đến phương pháp tự học
• 1.2.2.3. Ưu tiên phương pháp học nhóm, tập thể
• 1.2.2.4. Đẩy mạnh công tác đánh giá
• 1.3. Dạy học tự học
• 1.3.1. Một số quan điểm về dạy học tự học
• 1.3.2. Đặc trưng của dạy học tự học
• 1.3.3. Phương pháp tổ chức dạy học tự học
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ MỘT SỐ GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ PHẦN HÌNH HỌC KHÔNG GIAN LỚP 12 VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TỰ HỌC
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích, phương pháp, nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Phương pháp thực nghiệm
• 3.4. Tổ chức và nội dung của thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Phương pháp đánh giá thực nghiệm sư phạm
• 3.6. Phương pháp đánh giá thực nghiệm
• 3.7. Đánh giá kết quả của thực nghiệm sư phạm
• 3.7.1. Kết quả định tính
• 3.7.2. Kết quả định lượng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu dạy tự học hình học không gian lớp 12

Nghiên cứu dạy tự học trong môn hình học không gian lớp 12 là một chủ đề quan trọng trong giáo dục hiện đại. Môn học này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy và khả năng tự học. Hình học không gian là một phần không thể thiếu trong chương trình giáo dục phổ thông, đặc biệt là trong giai đoạn lớp 12, khi học sinh chuẩn bị cho các kỳ thi quan trọng. Việc áp dụng phương pháp dạy tự học sẽ giúp học sinh chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức và giải quyết các bài toán hình học phức tạp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của dạy tự học trong hình học không gian

Dạy tự học là quá trình mà học sinh tự mình chiếm lĩnh tri thức thông qua các hoạt động học tập độc lập. Trong môn hình học không gian, việc tự học giúp học sinh phát triển khả năng tư duy logic và hình thành các khái niệm trừu tượng. Học sinh có thể tự nghiên cứu tài liệu, thực hành giải bài tập và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

1.2. Tại sao hình học không gian lại quan trọng trong chương trình lớp 12

Hình học không gian không chỉ là một môn học lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn cao trong đời sống. Nó giúp học sinh phát triển khả năng tư duy không gian, điều này rất cần thiết trong các lĩnh vực như kiến trúc, kỹ thuật và nghệ thuật. Hơn nữa, hình học không gian thường xuất hiện trong các kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học, do đó việc nắm vững kiến thức này là rất quan trọng.

II. Những thách thức trong việc dạy tự học hình học không gian lớp 12

Mặc dù dạy tự học trong hình học không gian mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức mà giáo viên và học sinh phải đối mặt. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu tự tin của học sinh khi tiếp cận các khái niệm hình học phức tạp. Nhiều học sinh cảm thấy khó khăn trong việc hình dung và áp dụng các kiến thức hình học vào thực tiễn. Ngoài ra, việc thiếu tài liệu học tập phù hợp cũng là một rào cản lớn.

2.1. Khó khăn trong việc hình dung các khái niệm hình học không gian

Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc hình dung các khái niệm hình học không gian như khối đa diện, mặt phẳng và các hình dạng phức tạp. Điều này dẫn đến việc học sinh không thể áp dụng kiến thức vào giải bài tập thực tế.

2.2. Thiếu tài liệu và phương pháp học tập hiệu quả

Việc thiếu tài liệu học tập phong phú và phương pháp dạy học hiệu quả cũng là một thách thức lớn. Nhiều giáo viên chưa áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, dẫn đến việc học sinh không hứng thú với môn học này.

III. Phương pháp dạy tự học hình học không gian hiệu quả cho lớp 12

Để khắc phục những thách thức trong việc dạy tự học hình học không gian, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả mà còn kích thích sự sáng tạo và khả năng tự học của học sinh. Một số phương pháp có thể áp dụng bao gồm học nhóm, sử dụng công nghệ thông tin và thực hành giải bài tập.

3.1. Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học hình học không gian

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các bài giảng trực tuyến, video hướng dẫn và phần mềm mô phỏng hình học. Điều này giúp học sinh dễ dàng hình dung và hiểu rõ hơn về các khái niệm hình học không gian.

3.2. Tổ chức học nhóm để phát huy tính tự học

Học nhóm là một phương pháp hiệu quả để học sinh có thể trao đổi, thảo luận và giải quyết các bài tập hình học không gian. Việc làm việc nhóm không chỉ giúp học sinh học hỏi lẫn nhau mà còn phát triển kỹ năng giao tiếp và hợp tác.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hình học không gian trong đời sống

Hình học không gian có nhiều ứng dụng thực tiễn trong đời sống hàng ngày. Từ kiến trúc, thiết kế nội thất đến các lĩnh vực khoa học và công nghệ, hình học không gian đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề thực tiễn. Việc hiểu rõ về hình học không gian giúp học sinh có thể áp dụng kiến thức vào thực tế, từ đó nâng cao khả năng tư duy và sáng tạo.

4.1. Ứng dụng trong kiến trúc và thiết kế

Trong kiến trúc, hình học không gian được sử dụng để thiết kế các công trình, từ nhà ở đến các tòa nhà cao tầng. Kiến trúc sư cần có khả năng hình dung và tính toán các khối hình phức tạp để tạo ra các công trình đẹp và an toàn.

4.2. Ứng dụng trong khoa học và công nghệ

Hình học không gian cũng có ứng dụng trong các lĩnh vực khoa học như vật lý, hóa học và sinh học. Các nhà khoa học sử dụng hình học không gian để mô phỏng các hiện tượng tự nhiên và phát triển các công nghệ mới.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của dạy tự học hình học không gian

Dạy tự học hình học không gian lớp 12 là một phương pháp hiệu quả giúp học sinh phát triển khả năng tư duy và tự học. Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng với sự áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, giáo viên có thể giúp học sinh vượt qua khó khăn và đạt được kết quả tốt trong môn học này. Tương lai, việc dạy tự học hình học không gian sẽ tiếp tục được cải tiến và phát triển, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

5.1. Tương lai của dạy tự học trong giáo dục

Dạy tự học sẽ ngày càng trở thành một phần quan trọng trong giáo dục hiện đại. Các phương pháp dạy học mới sẽ được áp dụng để giúp học sinh phát triển khả năng tự học và tư duy sáng tạo.

5.2. Đề xuất cải tiến phương pháp dạy học hình học không gian

Cần có sự đầu tư vào tài liệu học tập và đào tạo giáo viên để nâng cao chất lượng dạy học hình học không gian. Việc áp dụng công nghệ thông tin và các phương pháp dạy học tích cực sẽ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI, việc phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học được đặt lên hàng đầu. Tự học trở thành một kỹ năng thiết yếu, đặc biệt trong môn Toán, nhằm giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển năng lực tư duy và giải quyết vấn đề. Chủ đề “Hình học không gian” lớp 12 là một phần quan trọng trong chương trình Toán phổ thông, thường xuyên xuất hiện trong các kỳ thi học kỳ, tốt nghiệp và tuyển sinh đại học. Tuy nhiên, học sinh thường gặp khó khăn trong việc tiếp thu và vận dụng kiến thức do tính trừu tượng và đa chiều của nội dung này.

Nghiên cứu được thực hiện tại Trường Phổ thông liên cấp Albert Einstein, thành phố Hà Tĩnh, trong khoảng thời gian từ tháng 11/2018 đến tháng 6/2019, nhằm thiết kế và áp dụng phương pháp dạy học tự học trong môn Hình học không gian lớp 12. Mục tiêu cụ thể là phát triển năng lực tự học cho học sinh thông qua việc thiết kế các giáo án theo chủ đề, đồng thời kiểm nghiệm tính khả thi và hiệu quả của phương pháp này. Nghiên cứu góp phần nâng cao chất lượng dạy học, giúp học sinh chủ động hơn trong việc chiếm lĩnh tri thức, từ đó cải thiện kết quả học tập và phát triển kỹ năng tự học bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về phương pháp dạy học tích cực và dạy học tự học. Phương pháp dạy học tích cực nhấn mạnh vai trò chủ động của học sinh trong quá trình tiếp nhận kiến thức, phát triển tư duy sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề. Trong đó, tự học được xem là một hình thức học tập độc lập, nơi học sinh tự mình chiếm lĩnh tri thức thông qua các hoạt động trí tuệ như quan sát, phân tích, tổng hợp và vận dụng kiến thức.

Ba khái niệm chính được tập trung nghiên cứu gồm:

• Tự học: Quá trình học sinh tự giác, chủ động tiếp nhận và phát triển kiến thức, kỹ năng mà không phụ thuộc hoàn toàn vào sự hướng dẫn trực tiếp của giáo viên.
• Hình học không gian: Lĩnh vực toán học nghiên cứu các đối tượng trong không gian ba chiều như khối đa diện, mặt cầu, mặt nón, mặt trụ, với các khái niệm và công thức tính thể tích, diện tích liên quan.
• Phương pháp dạy học tự học: Các kỹ thuật và hình thức tổ chức dạy học nhằm phát triển năng lực tự học cho học sinh, bao gồm xây dựng động cơ học tập, lập kế hoạch học tập, kỹ năng ghi chép, ôn tập và tự đánh giá.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa lý luận và thực nghiệm sư phạm.

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm tài liệu lý luận về dạy học tích cực và tự học, khảo sát thực trạng dạy học tại Trường Phổ thông liên cấp Albert Einstein, kết quả kiểm tra học sinh trước và sau thực nghiệm.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả kết quả kiểm tra, so sánh tỷ lệ học sinh đạt yêu cầu trước và sau khi áp dụng phương pháp dạy học tự học.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu thực nghiệm trên học sinh lớp 12 của trường, với số lượng học sinh khoảng 30-40 em, được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện nhằm đảm bảo tính đại diện cho đối tượng nghiên cứu.
• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 11/2018 đến tháng 6/2019, gồm các giai đoạn: nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng, thiết kế giáo án, thực nghiệm sư phạm, thu thập và phân tích dữ liệu, kết luận và đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả nâng cao năng lực tự học: Sau khi áp dụng phương pháp dạy học tự học trong chủ đề Hình học không gian, tỷ lệ học sinh đạt điểm trung bình trở lên trong các bài kiểm tra tăng từ khoảng 60% lên gần 85%.
2. Tăng cường sự chủ động và tích cực của học sinh: Qua quan sát và phỏng vấn, hơn 80% học sinh cho biết họ cảm thấy tự tin hơn khi tự nghiên cứu tài liệu và giải bài tập, đồng thời dành nhiều thời gian hơn cho việc tự học so với trước thực nghiệm.
3. Cải thiện kỹ năng giải bài tập và vận dụng kiến thức: Kết quả kiểm tra cho thấy điểm trung bình các bài tập vận dụng tăng khoảng 20% so với trước khi áp dụng phương pháp mới, chứng tỏ học sinh đã phát triển tốt kỹ năng tư duy và vận dụng kiến thức hình học không gian.
4. Giáo viên đánh giá tích cực về phương pháp: Các giáo viên tham gia thực nghiệm nhận định phương pháp dạy học tự học giúp họ dễ dàng tổ chức các hoạt động học tập tích cực, đồng thời giảm áp lực truyền thụ kiến thức một chiều.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự cải thiện này là do phương pháp dạy học tự học phát huy được tính chủ động, sáng tạo của học sinh, giúp các em tự mình khám phá và chiếm lĩnh kiến thức thay vì thụ động tiếp nhận. So với các nghiên cứu trong ngành giáo dục, kết quả này phù hợp với xu hướng đổi mới phương pháp dạy học tích cực, nhấn mạnh vai trò của người học làm trung tâm. Việc thiết kế giáo án theo chủ đề và tổ chức các hoạt động tự học có hệ thống đã giúp học sinh hình thành kỹ năng tự học hiệu quả, từ đó nâng cao kết quả học tập.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ học sinh đạt điểm trung bình trở lên trước và sau thực nghiệm, cũng như bảng thống kê điểm trung bình các bài tập vận dụng. Ngoài ra, bảng tổng hợp ý kiến phản hồi của học sinh và giáo viên cũng minh họa rõ nét sự thay đổi tích cực trong thái độ và phương pháp học tập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo giáo viên về phương pháp dạy học tự học: Tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu nhằm nâng cao năng lực thiết kế giáo án và tổ chức hoạt động tự học, giúp giáo viên chủ động áp dụng hiệu quả trong giảng dạy. Thời gian thực hiện: 6 tháng; chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường phổ thông.
2. Xây dựng hệ thống tài liệu và hướng dẫn tự học phù hợp: Phát triển tài liệu học tập đa dạng, trực quan, dễ tiếp cận cho học sinh, đặc biệt trong môn Hình học không gian, nhằm hỗ trợ quá trình tự học tại nhà và trên lớp. Thời gian: 1 năm; chủ thể: Nhà xuất bản Giáo dục, các tổ chuyên môn.
3. Tổ chức các hoạt động học nhóm và thảo luận theo hướng tự học: Khuyến khích học sinh tham gia các nhóm học tập, trao đổi và tự đánh giá lẫn nhau để phát triển kỹ năng hợp tác và tự học. Thời gian: liên tục trong năm học; chủ thể: giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn.
4. Đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá năng lực tự học: Áp dụng các hình thức kiểm tra đa dạng, chú trọng đánh giá quá trình tự học, khả năng vận dụng kiến thức và kỹ năng giải quyết vấn đề thay vì chỉ kiểm tra lý thuyết. Thời gian: bắt đầu từ năm học tiếp theo; chủ thể: Ban giám hiệu, giáo viên bộ môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Toán trung học phổ thông: Nghiên cứu giúp giáo viên hiểu rõ hơn về phương pháp dạy học tự học, từ đó thiết kế các tiết học hiệu quả, phát triển năng lực tự học cho học sinh.
2. Nhà quản lý giáo dục: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách đào tạo giáo viên và đổi mới phương pháp dạy học trong các trường phổ thông.
3. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Sư phạm Toán: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn dạy học tự học trong môn Toán, đặc biệt là chủ đề Hình học không gian.
4. Phụ huynh học sinh: Giúp hiểu rõ vai trò và tầm quan trọng của việc phát triển kỹ năng tự học cho con em, từ đó phối hợp hiệu quả với nhà trường trong việc hỗ trợ học tập.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp dạy học tự học là gì?
Phương pháp dạy học tự học là cách tổ chức học tập nhằm phát huy tính chủ động, tự giác của học sinh trong việc tiếp nhận và chiếm lĩnh kiến thức thông qua các hoạt động trí tuệ và thực hành, dưới sự hỗ trợ và hướng dẫn của giáo viên.

2. Tại sao cần áp dụng phương pháp tự học trong môn Hình học không gian?
Hình học không gian có tính trừu tượng cao, đòi hỏi học sinh phải có kỹ năng tư duy trực quan và vận dụng kiến thức linh hoạt. Phương pháp tự học giúp học sinh phát triển năng lực này, tăng khả năng tự giải quyết vấn đề và nâng cao hiệu quả học tập.

3. Làm thế nào để giáo viên thiết kế giáo án theo hướng tự học?
Giáo viên cần xây dựng các hoạt động học tập kích thích sự tò mò, tạo điều kiện cho học sinh tự khám phá kiến thức qua ví dụ, bài tập, thảo luận nhóm và tự đánh giá, đồng thời cung cấp tài liệu hỗ trợ phù hợp với trình độ học sinh.

4. Những khó khăn thường gặp khi áp dụng phương pháp tự học là gì?
Học sinh có thể gặp khó khăn trong việc xác định mục tiêu, lập kế hoạch học tập, kỹ năng ghi chép và tự đánh giá. Giáo viên cũng có thể gặp trở ngại trong việc chuyển đổi vai trò từ truyền thụ kiến thức sang hướng dẫn và hỗ trợ học sinh.

5. Làm sao để đánh giá hiệu quả của phương pháp dạy học tự học?
Hiệu quả được đánh giá qua kết quả học tập, sự thay đổi thái độ và kỹ năng tự học của học sinh, cũng như phản hồi từ giáo viên và học sinh. Các bài kiểm tra định kỳ, quan sát quá trình học tập và phỏng vấn là các công cụ hữu hiệu để đánh giá.

Kết luận

• Phương pháp dạy học tự học trong môn Hình học không gian lớp 12 giúp nâng cao năng lực tự học và kết quả học tập của học sinh.
• Việc thiết kế giáo án theo chủ đề và tổ chức các hoạt động học tập tích cực là yếu tố then chốt để phát huy hiệu quả phương pháp.
• Học sinh trở nên chủ động, tự tin hơn trong việc tiếp nhận và vận dụng kiến thức, đồng thời phát triển kỹ năng tư duy và giải quyết vấn đề.
• Giáo viên cần được đào tạo bài bản và có tài liệu hỗ trợ để triển khai phương pháp một cách hiệu quả.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng thực nghiệm, hoàn thiện giáo án và đề xuất chính sách đào tạo giáo viên, nhằm phổ biến phương pháp trong toàn ngành giáo dục.

Hãy bắt đầu áp dụng phương pháp dạy học tự học để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập môn Toán ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo: Chƣơng I: Cơ sở lý luận và thực tiễn Chƣơng II: Thiết kế một số giáo án dạy học theo chủ đề phần hình học không gian lớp 12 vận dụng phƣơng pháp dạy học tự học. Chƣơng III: Thực nghiệm sƣ phạm 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Định hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học “Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao” là một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà Nghị quyết Đại hội XII của Đảng đã đề ra [2]. Hiện nay việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục – đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đƣợc coi là ƣu tiên hàng đầu đối với giáo dục.

Dựa vào ƣu thế của các phƣơng pháp giáo dục, hình thức tổ chức dạy học mới đã và đang đƣợc triển khai trong những năm gần đây, nhƣ: phƣơng pháp bàn tay nặn bột, giáo dục trải nghiệm sáng tạo, giáo dục STEM, STEAM. Việc đổi mới phƣơng pháp dạy học cần đƣợc thực hiện trên cơ sở phân hoá đối tƣợng, các căn cứ về điều kiện, loại hình năng lực và phẩm chất cần phát triển ở ngƣời học. Từ đó để lựa chọn đƣợc các hình thức tổ chức dạy học phù hợp, tăng cƣờng các hoạt động trải nghiệm sáng tạo và ứng dụng công nghệ thông tin, truyền thông, sử dụng các mô hình học tập kết hợp giữa lớp học truyền thống với các lớp học trực tuyến [2]. Một số định hƣớng đổi mới phƣơng pháp dạy học hiện nay có thể kể đến: - Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của ngƣời học, lấy học sinh làm trung tâm, chuyển lối học từ thông báo tái hiện sang tìm tòi, khám phá, tạo điều kiện cho học sinh học tập tích cực, chủ động, sáng tạo.

- Khuyến khích và đề cao hoạt động tự học. Giáo dục không chỉ là truyền thụ kiến thức một chiều mà phải dạy ngƣời học cách học, trang bị cho họ những tri thức và phƣơng pháp để tự chủ trong mọi hoạt động. - Tăng cƣờng rèn luyện năng lực tƣ duy và các kĩ năng, biết vận dụng kiến thức vào cuộc sống thực tế. 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Dạy học tiếp cận năng lực cá nhân thay thế dạy học tiếp cận nội dung và lối dạy truyền thống, nặng về kiến thức.

- Tăng cƣờng sử dụng nguồn dữ liệu từ internet, sử dụng tối ƣu các phƣơng tiện dạy học. - Tích cực đổi mới hoạt động kiểm tra đánh giá, giảm việc kiểm tra lý thuyết đơn thuần, chú trọng việc kiểm tra khả năng suy luận, vận dụng kiến thức, sử dụng các loại hình kiểm tra phù hợp với từng môn học. Phƣơng pháp dạy học tích cực 1. Quan niệm về phương pháp dạy học tích cực Phƣơng pháp dạy học tích cực, gọi tắt là phƣơng pháp tích cực, chỉ có ý nghĩa khi ngƣời học là tác nhân tự nguyện, tích cực, có ý thức về sự giáo dục của chính mình.

Cho nên, tiêu chuẩn chính của phƣơng pháp tích cực là: tính tích cực, tính tự do và tính tự giáo dục [1, tr. Phƣơng pháp dạy học tích cực hƣớng tới việc phát huy tính tích cực nhận thức của ngƣời học, phát triển tính tự quản, xúc tiến việc hình thành con ngƣời, tính phán đoán chắc chắn. Nói đến phƣơng pháp dạy học tích cực chính là nói đến cách dạy học mà ở đó, giáo viên là ngƣời đƣa ra những gợi mở cho một vấn đề và cùng học sinh bàn luận, tìm ra mấu chốt vấn đề cũng nhƣ những vấn đề liên quan. Phƣơng pháp này lấy sự chủ động tìm tòi, sáng tạo, tƣ duy của học sinh làm nền tảng, giáo viên chỉ là ngƣời dẫn dắt và gợi mở vấn đề.

Việc đổi mới phƣơng pháp dạy học là hết sức cần thiết, nhằm khắc phục lối truyền thụ một chiều và các phƣơng pháp dạy học truyền thống, rèn luyện tƣ duy sáng tạo cho ngƣời học; tiếp cận dạy học và áp dụng một số phƣơng pháp dạy học hiện đại vào quá trình dạy học. Từ đó mỗi giáo viên không chỉ đƣợc tự do sáng tạo, phát huy năng lực chuyên môn mà giáo viên còn có thể 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] phát huy tính tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh phù hợp hơn với đặc điểm của từng lớp học, môn học. Vấn đề là giáo viên phải biết khơi gợi niềm say mê yêu thích môn học của học sinh. Vì vậy, phƣơng pháp dạy học mới phát huy đƣợc sự quan tâm lớn từ các nhà quản lí và giáo viên.

Trong đó việc bồi dƣỡng phƣơng pháp tự học cho học sinh đƣợc đánh giá là một trong những phƣơng pháp phát huy tính sáng tạo trong giảng dạy. Đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực a) Dạy học thông qua hoạt động của học sinh là chủ yếu Tức là trong tiết học, học sinh chính là đối tƣợng chính để khai phá kiến thức. Chính vì thế, giáo viên phải làm sao đó, với những cách thức gợi mở vấn đề ở một mức độ nhất định sẽ tác động đến tƣ duy của học sinh, khuyến khích học sinh tìm tòi và cùng bàn luận về vấn đề đó [12]. b) Chú trọng đến phƣơng pháp tự học Nếu bạn chủ động áp dụng phƣơng pháp dạy và học tích cực, bạn phải loại bỏ hoàn toàn suy nghĩ cầm tay chỉ việc, đọc – chép.

nhƣ những cách thức giảng dạy truyền thống khác. Với phƣơng pháp dạy học tích cực, giáo viên sẽ chú trọng cho học sinh cách thức rèn luyện và tự học, tự tìm ra phƣơng pháp học tốt nhất để có thể tự nắm bắt kiến thức mới. Tất nhiên, kiến thức mới sẽ đƣợc giáo viên kiểm định và đảm bảo chắc chắn đấy là kiến thức chuẩn [12]. c) Ƣu tiên phƣơng pháp học nhóm, tập thể Với phƣơng pháp học tích cực, giáo viên phải biết cách chia đội, nhóm và giúp các học sinh phối hợp cùng với nhau để tìm ra phƣơng pháp học tốt nhất.

d) Đẩy mạnh công tác đánh giá Cuối mỗi buổi học, giáo viên sẽ cùng học sinh tổng hợp lại những kiến thức tìm hiểu đƣợc, đồng thời giải đáp những vấn đề học còn thắc mắc, cùng trao đổi và chốt lại kiến thức cho cả buổi học. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chính vì thế, điều quan trọng vẫn là giáo viên phải biết cách vận dụng phƣơng pháp dạy học tích cực để có thể giúp học sinh nhanh chóng thích nghi với phƣơng pháp học tích cực, chủ động này. Dạy học tự học 1. Một số quan điểm về dạy học tự học Chúng ta biết đến rất nhiều các nhà giáo dục lỗi lạc trên thế giới nhƣ Xôcrát (469 – 390 TCN), Arixtốt (384 – 322 TCN) của Hy Lạp hay Khổng Tử (551 – 479 TCN) ở phƣơng Đông và nhiều nhà giáo dục nổi tiếng khác.

Từ thời cổ đại họ đã đánh giá cao và chú trọng vào vai trò của việc tự học, tự tu dƣỡng [10]. Có rất nhiều quan điểm khác nhau về dạy học tự học ở Việt Nam và trên thế giới. Theo Khổng Tử: Dạy tự học tức, thầy giáo chỉ cho trò cái mấu chốt nhất, còn mọi vấn đề khác học trò từ đó mà tìm ra, thầy giáo không đƣợc làm thay hết cho học trò [10]. Theo từ điển: Tự học (self – learning) là quá trình ngƣời học nỗ lực chiếm lĩnh tri thức bằng hành động của chính mình, hƣớng tới mục đích nhất định.

Tự học là quá trình chủ thể nhận thức tự mình hoạt động lĩnh hội tri thức và phát triển kĩ năng thực hành, không có sự hƣớng dẫn trực tiếp của giáo viên và sự quản lí trực tiếp của cơ sở giáo dục đào tạo [8]. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: tự học là học một cách tự động, tức là: học tập một cách hoàn toàn tự giác, tự chủ, không đợi ai nhắc nhở, không chờ ai giao nhiệm vụ mà tự mình chủ động vạch ra kế hoạch một cách tự giác, tự mình làm chủ thời gian để học và tự mình kiểm tra, đánh giá việc học của mình. Có quan điểm rằng: “Hoạt động học ở nhà, hay còn gọi là hoạt động tự học, diễn ra dƣới sự điều khiển gián tiếp của giáo viên, học sinh tự mình sắp xếp kế hoạch, sử dụng điều kiện sẵn có của gia đình, tài liệu, củng cố đào sâu, mở 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] rộng và hoàn chỉnh tri thức, hoàn thành các nhiệm vụ học tập đã đƣợc giáo viên giao và hƣớng dẫn sơ bộ cách thực hiện” [6]. Tác giả đó còn nói rằng: “Tự học là một hình thức hoạt động nhận thức của cá nhân nhằm nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ do chính bản thân ngƣời học tiến hành ở trên lớp hoặc ngoài lớp, theo hoặc không theo chƣơng trình và sách giáo khoa đã đƣợc ấn định, tuỳ theo hứng thú khoa học và nghề nghiệp, tuỳ theo trình độ nhận thức về nhiệm vụ hay trách nhiệm, tuỳ theo đặc điểm, thói quen làm việc riêng của từng ngƣời” [6].

Một quan điểm của tác giác khác: “Tự học là mình tự động não, suy nghĩ, sử dụng các năng lực trí tuệ (quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp, …) để chiếm lĩnh một lĩnh vực hiểu biết nào đó của nhân loại, biến lĩnh vực đó thành sở hữu của mình [13]. Quan điểm khác: “Tự học là một quá trình, trong đó dƣới vai trò chủ đạo của giáo viên, ngƣời học tự mình chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo thông qua các hoạt động trí tuệ (quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp, phán đoán, …) và cả các hoạt động thực hành (khi phải sử dụng các thiết bị đồ dùng học tập). Tự học gắn liền với động cơ, tình cảm và ý chí của ngƣời học để vƣợt chƣớng ngại vật hay vật cản trong học tập nhằm tích luỹ kiến thức cho bản thân ngƣời học từ kho tàng tri thức của nhân loại, biến kinh nghiệm này thành kinh nghiệm và vốn sống của bản thân ngƣời học” [12]. Nhận thấy, hoạt động tự học đƣợc quan tâm từ rất lâu và nhìn nhận ở nhiều góc độ khác nhau.

Song, tựu chung hoạt động tự học có thể định nghĩa nhƣ sau: “Dạy học tự học là quá trình dƣới sự hỗ trợ, hƣớng dẫn của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo thông qua các hoạt động trí tuệ (quan sát, phân tích, tổng hợp, so sánh, phán đoán) và cả các hoạt động thực hành (khi phải sử dụng thiết bị đồ dùng học tập), đó 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.