ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN X W TRAÀN PHÖÔNG NGUYEÂN DANH NGÖÕ TRONG TIEÁNG KÔ HO SO SAÙNH ÑOÁI CHIEÁU VÔÙI TIEÁNG VIEÄT CHUYEÂN NGAØNH NGOÂN NGÖÕ HOÏC SO SAÙNH Maõ Soá: 50427 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC NGÖÕ VAÊN NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: GSTS: BUØI KHAÙNH THEÁ Tp. Hoà Chí Minh – 2006 LÔØI CAÛM ÔN Toâi xin chaân thaønh baøy toû loøng bieát ôn saâu saéc ñeán caùc thaày coâ giaùo trong Hoäi ñoàng baûo veä luaän vaên. Ñaëc bieät laø GSTS Buøi Khaùnh Theá, TS Nguyeãn Khaéc Huaán, Anh Ka Vinh, vaø taäp theå ban giaùm ñoác cuøng caùc baïn ñoàng nghieäp sôû Vaên hoùa - Thoâng tin Laâm Ñoàng ñaõ taïo ñieàu kieän ñeå toâi hoaøn thaønh vieäc baûo veä luaän vaên naøy. MUÏC LUÏC Trang Môû ñaàu I Lyù do choïn ñeà taøi vaø muïc ñích nghieân cöùu.
01 II Lòch söû nghieân cöùu ñeà taøi. 02 III Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu. 07 IV YÙ nghóa khoa hoïc vaø thöïc tieãn ñeà taøi. 08 V Phöông phaùp nghieân cöùu vaø tö lieäu.
09 VI Boá cuïc cuûa luaän vaên. 10 CHÖÔNG I QUAN NIEÄM VEÀ NGÖÕ VAØ VAÁN ÑEÀ DANH NGÖÕ TRONG TIEÁNG VIEÄT I Quan nieäm veà ngöõ vaø danh ngöõ. 11 II Caáu truùc veà ngöõ vaø danh ngöõ tieáng Vieät. 14 1 Caáu truùc cuûa ngöõ tieáng Vieät.
14 2 Caáu truùc danh ngöõ tieáng Vieät .1 Vaán ñeà xaùc ñònh thaønh toá trung taâm cuûa danh ngöõ .1 Quan ñieåm cho danh töø ñi sau (T2 ) laøm trung taâm.2 Quan ñieåm cho T1 +T2 laø trung taâm gheùp .3 Quan ñieåm cho T1 laø trung taâm .2 Moät soá nhaän xeùt veà vieäc xaùc ñònh thaønh toá trung taâm cuûa danh ngöõ tieáng Vieät. 29 CHÖÔNG II DANH NGÖÕ TRONG TIEÁNG KÔ HO I Daân toäc Kôho. 32 II Tieáng Kôho. 34 1 Ñaëc ñieåm loïai hình.
34 2 Caùc phöông ngöõ trong tieáng Kôho. 38 III Caáu truùc danh ngöõ tieáng Kôho. 40 1 Moät soá vaán ñeà chung veà danh ngöõ trong tieáng Kôho. 40 2 Trung taâm cuûa danh ngöõ trong tieáng Kôho.1 Caùc loaïi danh töø coù khaû naêng laøm thaønh toá trung taâm .1 Danh töø rieâng laøm trung taâm .2 Danh töø chung chæ söï vaät ñôn theå laøm trung taâm .3 Danh töø chæ söï vaät toång theå laøm trung taâm .4 Danh töø trung chæ khaùi nieäm trìu töôïng laøm trung taâm .5 Danh töø chæ khoâng gian hay thôøi gian laøm trung taâm .2 Moái quan heä giöõa trung taâm vaø caùc thaønh toá phuï trong phaàn phuï tröôùc.1 Khi trung taâm laø danh töø chung chæ söï vaät ñôn theå .2 Khi trung taâm laø danh töø chæ khaùi nieäm trìu töôïng.3 Khi trung taâm laø danh töø chæ vaät lieäu, chaát lieäu .4 Khi trung taâm laø caùc loïai danh töø khaùc .3 Vaán ñeà xaùc ñònh trung taâm .1 Tröôøng hôïp deã xaùc ñònh trung taâm .2 Tröôøng hôïp khoù xaùc ñònh trung taâm .3 Moät soá vaán ñeà ngöõ nghóa cuûa töø gheùp laøm trung taâm .4 Moät soá nhaän xeùt veà trung taâm cuûa danh ngöõ trong tieáng Kôho 58 3 Phaàn phuï tröôùc cuûa danh ngöõ Kôho .1 Thaønh toá phuï chæ soá löôïng .1 Thaønh toá phuï chæ toång theå .2 Thaønh toá phuï chæ soá löôïng khoâng chính xaùc .3 Thaønh toá phuï chæ soá löôïng chính xaùc .2 Thaønh toá phuï phaân bieät loai theå .1 Nhoùm töø chuyeân duøng .2 Nhoùm töø laâm thôøi .3 Thaønh toá phuï chæ ñôn vò ño löôøng .1 Vò trí cuûa thaønh toá phuï chæ ñôn vò ño löôøng.2 Khaû naêng keát hôïp cuûa thaønh toá phuï chæ ñôn vò ño löôøng .4 Vaán ñeà ñònh toá “caùi” trong phaàn phuï tröôùc cuûa danh ngöõ tieáng Vieät vaø danh ngöõ tieáng Kôho.
76 4 Phaàn phuï sau cuûa danh ngöõ tieáng Kôho .1 Thaønh toá phuï sau chæ ñaëc ñieåm .2 Thaønh toá phuï sau chæ vò trí.3 Tính chaát linh hoaït cuûa phaàn phuï sau. 88 IV Neùt töông ñoàng vaø khaùc bieät giöõa danh ngöõ tieáng Kôho vaø danh ngöõ tieáng Vieät. 89 1 Neùt töông ñoàng. 92 Phaàn phuï luïc.
94 Taøi lieäu tham khaûo. 104 MÔÛ ÑAÀU I LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI VAØ MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU Danh töø laø töø loaïi quan troïng baäc nhaát trong soá caùc töø loaïi cuûa moät ngoân ngöõ noùi chung vaø cuûa tieáng Vieät noùi rieâng. Danh töø coù moät soá löôïng raát lôùn trong voán töø vöïng vaø coù chaát löôïng heát söùc quan troïng trong cô caáu ngöõ phaùp. Vieäc ñeà caäp ñeán töø loaïi danh töø töùc laø ñeà caäp ñeán caùc vaán ñeà lyù luaän cuûa ngöõ phaùp trong vieäc xaùc ñònh heä thoáng caùc tieåu loaïi, nhoùm… cuûa moät ngoân ngöõ, vaán ñeà ñaùnh giaù tính chaát cuûa caùc hö töø, caùc dieän ñoái laäp trong quan heä cuûa chuùng vôùi cuïm töø vaø caâu, qua ñoù laøm roõ hôn caáu truùc cuûa moät ngoân ngöõ.
Kôho laø moät trong ba daân toäc baûn ñòa cuûa tænh Laâm Ñoàng coù soá daân ñoâng nhaát vaø cö truù haàu heát treân ñòa baøn tænh. Ngoân ngöõ Kôho ñaõ ñöôïc duøng ñeå bieân soaïn saùch giaùo khoa, töø ñieån ñoái chieáu, kinh thaùnh, caùc taøi lieäu tuyeân truyeàn khaùc vaø hieän nay tieáng Kôho ñöôïc choïn laøm chöông trình phaùt treân soùng phaùt thanh - truyeàn hình ñòa phöông cuõng nhö Trung öông. Ngoân ngöõ laø moät ñaëc tröng quan troïng cuûa daân toäc “trong moät chöøng möïc khaù quan troïng chính ngoân ngöõ laøm neân daân toäc” (F. Vieäc giöõ gìn baûn saéc rieâng veà vaên hoùa /ngoân ngöõ trong khi caàn hoøa nhaäp vôùi caùc daân toäc khaùc trong tình hình phaùt trieån kinh teá vaên hoùa xaõ hoäi hieän nay laø moät xu theá taát yeáu, coù tính chaát toaøn caàu cuûa söï phaùt trieån.
Vieät Nam laø moät quoác gia ña toäc ngöôøi. Caùc daân toäc hoøa hôïp lieân minh, lieân keát thaønh moät theå thoáng nhaát ñoàng thôøi toân troïng giöõ gìn baûn saéc vaên hoùa, ngoân ngöõ daân toäc laø con ñöôøng taát yeáu. Moâ hình vaên hoùa chung laø song ngöõ, song vaên hoùa; ña ngöõ, ña vaên hoùa - ñoù laø vieäc söû duïng ñoàng thôøi tieáng meï ñeû vaø tieáng phoå thoâng vôùi ngoân ngöõ cuûa daân toäc laùng gieàng, ñoù laø söï giao löu vaên hoùa daân toäc vôùi vaên hoùa daân toäc ña soá vaø vaên hoùa caùc daân toäc laân caän trong vuøng. Tieáng Kôho ñöôïc coi laø ngoân ngöõ chung, duøng ñeå giao tieáp vôùi nhieàu daân toäc khaùc.
Vieäc löïa choïn tieáng Kôho laøm ñeà taøi cuõng chính laø goùp phaàn vaøo vieäc baûo veä giöõ gìn truyeàn thoáng vaên hoùa cuûa daân toäc vì ngoân ngöõ daân toäc laø bieåu hieän cuûa baûn saéc vaên hoùa daân toäc, maát ngoân ngöõ chính laø maát ñi moät phaàn söï ña daïng cuûa vaên hoùa, maát ngoân ngöõ laø maát ñi nhöõng ñaëc thuø moãi caù nhaân vaø moãi taäp theå. 1 Vieäc choïn danh ngöõ tieáng Vieät ñeå so saùnh ñoái chieáu vôùi tieáng Kôho laøm ñeà taøi nghieân cöùu trong luaän vaên laø nhaèm muïc ñích: 1 Tìm hieåu ñaëc ñieåm ngöõ nghóa vaø yù nghóa ngöõ phaùp cuûa caùc thaønh toá ñöôïc xaùc ñònh laøm trung taâm vaø caùc thaønh phaàn phuï cuûa danh ngöõ trong tieáng Vieät. 2 Ñoái chieáu phöông tieän dieãn ñaït yù nghóa cuûa caùc thaønh toá trung taâm vaø caùc thaønh toá phuï trong danh ngöõ tieáng Kôho vôùi danh ngöõ tieáng Vieät, xaùc ñònh nhöõng ñieåm töông ñoàng vaø khaùc bieät cuûa hai ngoân ngöõ. 3 Ñöa ra nhöõng chæ daãn mang tính sö phaïm cho ngöôøi Kôho hoïc tieáng Vieät vaø nhöõng ngöôøi cuûa daân toäc khaùc coâng taùc trong vuøng daân toäc Kôho hoïc tieáng Kôho.
Xuaát phaùt töø nhöõng muïc ñích treân, vieäc nghieân cöùu ñeà taøi seõ xaây döïng ñöôïc moät moâ hình toång quaùt veà caáu truùc cuûa danh ngöõ trong tieáng Kôho, töø ñoù giuùp chuùng ta coù theâm cöù lieäu tìm hieåu veà ngoân ngöõ Kôho – moät ngoân ngöõ ñôn laäp cuøng loaïi hình vôùi tieáng Vieät ôû nhöõng giai ñoaïn ñaàu tieân. Ñaây cuõng laø moät phöông thöùc ñieàu tra ngoân ngöõ daân toäc thieåu soá veà maët heä thoáng caáu truùc cuõng nhö veà maët chöùc naêng xaõ hoäi, goùp phaàn vaøo vieäc bieân soaïn nhöõng boä saùch coâng cuï, phuïc vuï cho söï nghieäp giaùo duïc, baûo toàn vaø phaùt trieån ngoân ngöõ, vaên hoaù cuûa daân toäc Kôho – moät daân toäc ñöôïc coi laø baûn ñòa cuûa tænh Laâm Ñoàng. II LÒCH SÖÛ NGHIEÂN CÖÙU ÑEÀ TAØI 1 Vaán ñeà nghieân cöùu danh ngöõ cuûa tieáng Vieät Töø tröôùc ñeán nay ñaõ coù nhieàu coâng trình nghieân cöùu veà ngöõ vaø danh ngöõ noùi chung, danh ngöõ trong tieáng Vieät noùi rieâng, nhieàu taøi lieäu, giaùo trình ñöôïc bieân soïan khaù chi tieát vaø coâng phu vôùi nhieàu quan nieäm khaùc nhau nhö Voâ-xtoâ-koáp, Fooùc-tu-na-toáp, F. Martini , Emeneau, Leâ Caåm Hy, Traàn Troïng Kim, Leâ Vaên Lyù, Nguyeãn Taøi Caån, I.
Bystrov, Nguyeãn Kim Thaûn, Cao Xuaân Haïo… Caùc taùc giaû ñaõ trình baøy coù heä thoáng haøng loïat vaán ñeà then choát lieân quan ñeán ngöõ noùi chung vaø danh ngöõ noùi rieâng, ñöa ra nhöõng khaùi nieäm vaø caùch goïi khaùc nhau veà danh ngöõ (Töø toå danh töø, ñoaûn ngöõ coù danh töø laøm trung taâm, ngöõ danh töø). Caùc coâng trình nghieân cöùu veà danh ngöõ tieáng Vieät ñaõ ñöôïc ñaùnh gía cao, duøng laøm taøi lieäu nghieân cöùu vaø giaùo trình giaûng daïy. Coù 2 theå thoáng keâ sô boä moät soá taøi lieäu, giaùo trình nghieân cöùu veà danh ngöõ trong tieáng Vieät: - Leâ Vaên Lyù, Le parler Vietnamien, Paris, 1948.B, Studies in Vieätnamese (Annamese) Grammar, University of california, publica-tions in linguistics, 1951. - Leâ Caåm Hy, Taân tröôùc quoác ngöõ vaân phaùp.
Thöôïng Haûi, 1954. - Nguyeãn Taøi Caån, Töø loïai danh töø tieáng Vieät. NXB Khoa hoïc Xaõ hoäi, 1975. - Nguyeãn Taøi Caån, Ngöõ phaùp tieáng Vieät.
NXB ÑH & THCN, 1975. - Nguyeãn Kim Thaûn, Nghieân cöùu veà ngöõ phaùp tieáng Vieät, NXB Giaùo duïc, 1997. - Cao Xuaân Haïo, Tieáng Vieät maáy vaán ñeà veà ngöõ aâm, ngöõ phaùp, ngöõ nghóa, NXB Giaùo duïc,1999. - Cao Xuaân Haïo, Ngöõ ñoïan vaø töø loïai., NXB Giaùo duïc, 2005.
Nhìn chung, caùc coâng trình ñeàu ñi vaøo phaân tích caáu truùc danh ngöõ cuûa tieáng Vieät goàm ba phaàn: Phaàn ñaàu, trung taâm vaø phaàn cuoái, ñeå töø ñoù xaùc ñònh nhöõng vò trí coá ñònh cuõng nhö nhöõng vò trí linh hoaït trong traät töï cuûa danh ngöõ maø noåi baät laø ñi vaøo xaùc ñònh danh töø trung taâm cuûa danh ngöõ tieáng Vieät. Coù theå noùi ñaõ coù raát nhieàu coâng trình nghieân cöùu veà ngöõ vaø danh ngöõ trong tieáng Vieät nhöng chöa coù coâng trình naøo ñi vaøo so saùnh ñoái chieáu moät caùch cuï theå caáu truùc danh ngöõ vôùi moät ngoân ngöõ khaùc nhö tieáng Kôho. 2 Vaán ñeà nghieân cöùu tieáng Kôho Töø hôn moät nöûa theá kyû tröôùc, tieáng Kôho ñaõ ñöôïc nhaéc ñeán trong caùc taùc phaåm cuûa caùc nhaø truyeàn giaùo, daân toäc hoïc, ngoân ngöõ hoïc. Ñoù laø nhöõng coâng trình ñi vaøo phaân ñònh thaønh phaàn daân toäc, moâ taû, phaân loaïi ngoân ngöõ ôû nhieàu phöông dieän khaùc nhau.
Song nhìn chung, quaù trình nghieân cöùu tieáng Kôho coù theå chia laøm ba giai ñoaïn chính.