Luận Văn: Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Và Kỹ Thuật Nuôi Thương Phẩm Mực Nang

Báo cáo nghiên cứu Luận văn báo cáo sản phẩm khoa học công nghệ đề tài nghiên cứu đặc điểm sinh học kỹ thuật sản xuất, thống kê phân tích số liệu, đánh giá xu hướng phát triển

• Tác giả: Ts. Nguyễn Thị Xuân Thu
• Trường học: Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III
• Chuyên ngành: Nuôi trồng Thủy sản
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm sinh học, kỹ thuật sản xuất giống và nuôi thương phẩm mực nang (Sepia pharaonis Ehrenberg, 1831)
• Loại tài liệu: Báo cáo khoa học công nghệ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Nha Trang

Tóm tắt

I. Đặc điểm sinh học mực nang

Nghiên cứu đặc điểm sinh học mực nang tập trung vào các khía cạnh như sinh sản, sinh trưởng, và sinh thái. Mực nang (Sepia pharaonis) là loài có giá trị kinh tế cao, phân bố chủ yếu ở vùng biển nhiệt đới Ấn Độ - Thái Bình Dương. Sinh học mực nang bao gồm các đặc điểm về giới tính, mùa vụ sinh sản, và quá trình phát triển phôi. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ đực/cái thay đổi theo kích thước và thời gian trong năm. Quá trình sinh sản của mực nang được chia thành các giai đoạn phát triển tuyến sinh dục, từ chưa thành thục đến thành thục hoàn toàn.

1.1. Sinh sản và phát triển phôi

Nghiên cứu về sinh sản mực nang cho thấy quá trình giao vĩ và đẻ trứng diễn ra theo mùa, với sức sinh sản tuyệt đối và tương đối được ghi nhận. Phôi mực nang phát triển qua các giai đoạn từ trứng mới đẻ đến khi nở thành mực con. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ và độ mặn ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ nở và thời gian ấp trứng.

1.2. Sinh trưởng và dinh dưỡng

Sinh trưởng mực nang được đánh giá qua mối tương quan giữa kích thước và khối lượng. Mực nang có tốc độ tăng trưởng nhanh trong giai đoạn đầu, sau đó chậm dần khi đạt kích thước trưởng thành. Nghiên cứu về dinh dưỡng mực nang chỉ ra rằng mực non và trưởng thành có tập tính bắt mồi khác nhau, với thức ăn ưa thích là các loài giáp xác nhỏ.

II. Kỹ thuật nuôi mực nang

Kỹ thuật nuôi mực nang bao gồm các phương pháp sản xuất giống và nuôi thương phẩm. Nghiên cứu đã xây dựng quy trình sản xuất giống mực nang, từ việc chọn lọc mực bố mẹ đến ương nuôi mực con. Phương pháp nuôi mực nang trong bể xi măng và đăng lồng được đánh giá hiệu quả, với tỷ lệ sống và tăng trưởng cao. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ mặn, và mật độ nuôi được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo sự phát triển tối ưu của mực.

2.1. Sản xuất giống mực nang

Quy trình sản xuất giống mực nang bao gồm các bước nuôi phát dục mực bố mẹ, thu trứng, và ương nuôi mực con. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nở trứng đạt cao khi nhiệt độ nước dao động từ 28-30°C. Mực con được ương nuôi trong bể với thức ăn là các loài giáp xác nhỏ, đạt kích thước 2,2-2,6 cm sau 45 ngày.

2.2. Nuôi thương phẩm mực nang

Nuôi thương phẩm mực nang được thực hiện trong bể xi măng và đăng lồng, với mật độ nuôi từ 10-15 con/m². Kết quả cho thấy mực nuôi đạt khối lượng trung bình 200-250 g sau 6 tháng. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ mặn, và chất lượng nước được theo dõi thường xuyên để đảm bảo hiệu quả nuôi.

III. Hiệu quả nuôi mực nang

Hiệu quả nuôi mực nang được đánh giá qua các chỉ tiêu kinh tế và kỹ thuật. Nghiên cứu chỉ ra rằng nuôi mực nang trong đăng lồng mang lại hiệu quả kinh tế cao, với chi phí sản xuất hợp lý và lợi nhuận đáng kể. Mực nang thương phẩm có giá trị xuất khẩu cao, góp phần đa dạng hóa đối tượng nuôi trồng thủy sản. Các biện pháp nâng cao tỷ lệ sống và giảm giá thành sản xuất được đề xuất để phát triển bền vững nghề nuôi mực nang.

3.1. Hiệu quả kinh tế

Nghiên cứu về hiệu quả kinh tế nuôi mực nang cho thấy chi phí sản xuất 1 vạn mực giống khoảng 10 triệu đồng, trong khi giá trị thu về từ 100 kg mực thương phẩm đạt 50-60 triệu đồng. Điều này chứng tỏ nuôi mực nang là hướng đi tiềm năng cho ngành thủy sản.

3.2. Đề xuất phát triển

Để nâng cao hiệu quả nuôi mực nang, cần tiếp tục nghiên cứu các loại thức ăn phù hợp, cải thiện kỹ thuật nuôi, và mở rộng quy mô sản xuất. Việc thả giống mực nang ra biển cũng được đề xuất để phục hồi nguồn lợi tự nhiên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

viÖn ncnttsiii bé thñy s¶n BOÄ THUÛY SAÛN viÖn ncnttsiii VIEÄN NGHIEÂN CÖÙU NTTS III bé thñy s¶n BỘ THỦY SẢN ViÖn Nghiªn cøu nu«i trång thñy s¶n III 33 §Æng tÊt, Nha Trang, Khaùnh Hoøa B¸o c¸o s¶n phÈm khoa häc c«ng nghÖ ®Ò tµi: NGHIEÂN CÖÙU ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏC, KYÕ THUAÄT SAÛN XUAÁT GIOÁNG VAØ NUOÂI THÖÔNG PHAÅM MÖÏC NANG (Sepia pharaonis Ehrenberg, 1831) Chñ nhiÖm §Ò tµi: TS. NguyÔn Thị Xu©n Thu C¬ quan chñ tr× ®Ò tµi: ViÖn Nghiªn cøu nu«i trång thñy s¶n III 6490 27/8/2007 Nha Trang, 5/2006 BOÄ THUÛY SAÛN VIEÄN NGHIEÂN CÖÙU NUOÂI TROÀNG THUÛY SAÛN III WW XX Baùo caùo s¶n phÈm khoa häc c«ng nghÖ ®Ò tµi cÊp Boä NGHIEÂN CÖÙU ÑAËC ÑIEÅM SINH HOÏC, KYÕ THUAÄT SAÛN XUAÁT GIOÁNG VAØ NUOÂI THÖÔNG PHAÅM MÖÏC NANG (Sepia pharaonis Ehrenberg, 1831) Chuû nhieäm ñeà taøi: TS. NGUYEÃN THÒ XUAÂN THU Nha Trang, 5/2006 DANH SAÙCH TAÙC GIAÛ ®Ò tµi kh&cn cÊp bé (Danh s¸ch nh÷ng c¸ nh©n ®∙ ®ãng gãp s¸ng t¹o chñ yÕu cho ®Ò tµi ®−îc s¾p xÕp theo thø tù ®∙ tháa thuËn) 1. Tªn ®Ò tµi: Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm sinh häc, kü thuËt s¶n xuÊt gièng vµ nu«i th−¬ng phÈm mùc nang (Sepia pharaonis Ehrenberg, 1831) 2.

Thuéc ch−¬ng tr×nh: §Ò tµi ®éc lËp cÊp Bé 3. Thêi gian thùc hiÖn: 1/2003-12/2005 4. C¬ quan chñ tr×: ViÖn Nghiªn cøu Nu«i trång thñy s¶n III 5. Bé chñ qu¶n: Bé Thñy s¶n 6.

Danh s¸ch t¸c gi¶ STT Hoï vaø teân Ñôn vò coâng taùc Chöõ kyù 1 TS. NGUYEÃN THÒ XUAÂN THU Vieän NCNTTS III 2 KS. PHAN ÑAÊNG HUØNG Vieän NCNTTS III 3 THS. LEÂ THÒ THU THAÛO Vieän Haûi Döông hoïc 4 THS.

MAI DUY MINH Vieän NCNTTS III 5 KS. PHAN THÒ THÖÔNG HUYEÀN Vieän NCNTTS III 6 KS. PHAÏM THÒ KIM CHI Vieän NCNTTS III 7 KS. TRAÀN THÒ KIM ANH Vieän NCNTTS III 8 KS.

LE QUÍ BOÂN Vieän NCNTTS III 9 KS. LE THÒ NGOÏC HOØA Vieän NCNTTS III Thñ tr−ëng c¬ quanchñ tr× ®Ò tµi TãM T¾T Báo cáo trình bày kết quả nghiên cứu của đề tài « Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm sinh häc, kü thuËt s¶n xuÊt gièng vµ nu«i th−¬ng phÈm mùc nang (Sepia pharaonis Ehrenberg, 1831)” thuộc Chương trình Đề tài độc lập cấp Bộ. Nội dung chủ yếu của báo cáo gồm : i) Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngòai nước: Mực nang vân hổ là một lòai trong lớp động vật chân đầu Cephalopoda phân bố ở vùng biển nhiệt đới Ấn độ Thái Bình Dương. Mực nang là lòai đặc sản có giá trị kinh tế cao được khai thác chủ yếu ở biển phục vụ tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.

Theo thống kê sản lượng động vật chân đầu trong đó có mực nang xuất khẩu năm 2005 là 70.748 tấn, đạt giá trị ngọai tệ gần 250 triệu USD. Nghiên cứu đặc điểm sinh học làm cơ sở khoa học cho việc đề ra các biện pháp bảo vệ nguồn lợi mực nang; nghiên cứu kỹ thuật sản xuất giống và nuôi thương phẩm mực nang nhằm tạo ra đối tượng nuôi mới có giá trị xuất khẩu để đa dạng hóa đối tượng cho phát triển nghề nuôi trồng thủy sản biển. ii) Phương pháp nghiên cứu : trình bày các phương pháp sử dụng trong nghiên cứu và thực nghiệm. iii) Kết quả nghiên cứu và thảo luận : Đây là phần chính của báo cáo với 8 nội dung gồm : - Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm sinh häc sinh s¶n cña mùc nang.

- §Æc ®iÓm sinh tr−ëng cña mùc nang giai ®o¹n con non vµ con tr−ëng thµnh. - Nghiªn cøu c¸c ®Æc ®iÓm sinh th¸i cña mùc nang - Nghiªn cøu vÒ dinh d−ìng cña mùc. - Nghiªn cøu c¸c t¸c nh©n g©y bÖnh trªn mùc nang ë c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn. BiÖn ph¸p phßng vµ trÞ bÖnh cho mùc.

- Nghiªn cøu c¸c biÖn ph¸p kü thuËt vµ x©y dùng qui tr×nh s¶n xuÊt gièng mùc nang - Nghiªn cøu c¸c biÖn ph¸p kü thuËt vµ x©y dùng qui tr×nh nu«i mùc th−¬ng phÈm. - C¸c ph−¬ng ph¸p thu häach vµ b¶o qu¶n mùc sau thu häach. Đề tài đã hòan thành các nội dung nghiên cứu trên với các sản phẩm chính đạt được là : - Báo cáo tổng kết khoa học và kỹ thuật đề tài. - 2 qui trình (dự thảo) kỹ thuật sản xuất giống mực nang và kỹ thuật nuôi mực nang thương phẩm trong đăng/lồng.

- Đạt số lượng sản phẩm là 50,35 vạn mực giống kích cỡ 2,2-2,6 cm và 241kg mực thương phẩm. - Đào tạo 2 thạc sĩ, 7kỹ sư làm đề tài tốt nghiệp từ các nội dung nghiên cứu của đề tài. - Đăng 1 bài báo và giới thiệu kết quả nghiên cứu trên truyền hình VTV1 iv) Kết luận và đề xuất ý kiến Kết luận rút ra từ các kết quả chính của đề tài gồm các đặc điểm sinh học về sinh sản, sinh trưởng, sinh thái và dinh dưỡng của mực, kỹ thuật sản xuất giống và nuôi thương phẩm mực nang. Đề xuất biện pháp phục hồi và tăng nguồn lợi mực nang bằng hình thức thả giống ra biển, đồng thời tiếp tục nghiên cứu nâng cao tỉ lệ sông trong nuôi mực thương phẩm, nghiên cứu thức ăn phù hợp để giảm giá thành sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế để phát triển nghề nuôi.

MUÏC LUÏC Trang Muïc luïc. i Danh muïc caùc baûng. v Danh muïc caùc hình. viii MÔÛ ÑAÀU.

1 TOÅNG QUAN …………………………………………………………………………………………………… 3 1. Tình hình nghieân cöùu ngoaøi nöôùc. Heä thoáng phaân loïai. Phaân boá vaø sinh thaùi.

Ñaëc ñieåm sinh hoïc. Ñaëc ñieåm dinh döôõng. Nghieân cöùu beänh. Saûn xuaát gioáng.

Nuoâi thöông phaåm. Tình hình nghieân cöùu trong nöôùc. Nghieân cöùu thaønh phaàn, phaân boá vaø khai thaùc ………………………………………. Nghieân cöùu veà sinh tröôûng.

Nghieân cöùu sinh hoïc sinh saûn. 12 PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU. Ñoái töôïng vaø ñòa ñieåm nghieân cöùu. Phöông phaùp thu maãu.

Phöông phaùp nghieân cöùu sinh hoïc sinh saûn. Phöông phaùp nghieân cöùu sinh tröôûng……………………………. Caùc thí nghieäm nghieân cöùu ……………………………………………………………………………. Phöông phaùp nghieân cöùu bệnh …………………………………………………………………….

CaÙc bieän phaùp kyõ thuaät saûn xuaát gioáng nhaân taïo möïc nang………………. Kyõ thuaät nuoâi thöông phaåm möïc nang………………………………………………………… 19 9. Thí nghiệm vận chuyển mực. Xaùc ñònh caùc yeáu toá moâi tröôøng…………………………………………………………………….

Coâng thöùc tính toùan……………………………………………………………………………………………… 21 KEÁT QUAÛ NGHIEÂN CÖÙU VAØ THAÛO LUAÄN. Ñaëc ñieåm sinh hoïc sinh saûn của mực nang. Gíôùi tính trong quaàn ñaøn töï nhieân vaø muøa vuï sinh saûn cuûa möïc nang 23 1.1 Phaân bieät giôùi tính……………………….2 Caáu taïo trong vaø caáu taïo tuyeán sinh duïc cuûa möïc ……………………………… .3 Bieán thieân tyû leä ñöïc caùi qua caùc thaùng nghieân cöùu………………………………… 25 1.4 Bieán thieân tyû leä ñöïc caùi theo kích thuôùc caù theå………………………………………… 27 1. Caùc giai ñoaïn phaùt trieån tuyeán sinh duïc.

Kích thöôùc thaønh thuïc laàn ñaàu. Hoaït ñoäng giao vó vaø quaù trình ñeû tröùng .1 Caëp ñoâi giao vó vaø thuï tinh……………………………………………………………………………….2 Hoïat ñoäng ñeû tröùng…………………………………………………………………………………………….5 Söùc sinh saûn tuyeät ñoái vaø söùc sinh saûn töông ñoái……………………………………. Quaù trình phaùt trieån phoâi. Ñaëc ñieåm sinh tröôûng cuûa möïc nang .1 Phöông trình töông quan giöõa kích thuôùc vaø khối löôïng möïc ………….2 Xaùc ñònh moái töông quan giöõa kích thöôùc, khối löôïng cuûa möïc vôùi kích thuôùc, khối löôïng cuûa nang möïc vaø phöông phaùp tính tuoåi möïc 38 2.

Töông quan kích thöôùc vaø khối löôïng möïc vaø nang möïc……………………. Xaùc ñònh moái töông quan giữõa tuoåi cuûa möïc nuoâi vaø soá löôïng voøng sinh truôûng ôû treân nang möïc …………………………………………………………………………………… 41 3. Nghieân cöùu moät soá ñaëc ñieåm sinh thaùi cuûa möïc nang. Aûnh höôûng cuûa nhieät ñoä leân quaù trình phaùt trieån phoâi cuûa möïc nang 43 3.

Aûnh höôûng cuûa nhieät ñoä leân sinh tröôûng vaø tyû leä soáng cuûa möïc con. Aûnh höôûng cuûa ñoä maën leân quaù trình phaùt trieån phoâi möïc nang ……… 45 3.4 AÛnh höôûng cuûa ñoä maën leân quaù trình phaùt trieån möïc con …………………. Nghieân cöùu veà dinh döôõng cuûa möïc nang. Ñaëc tính dinh döôõng cuûa möïc non vaø con tröôûng thaønh.

Taäp tính baét moài cuûa möïc. Thöùc aên öa thích cuûa möïc nang. Nghieân cöùu aûnh höôûng cuûa caùc loïai thöùc aên ñeán sinh tröôûng vaø tæ leä soáng cuûa möïc nang. Xaùc ñònh thaønh phaàn dinh döôõng cuûa möïc vaø caùc loïai thöùc aên töôi soáng 54 5.

Nghieân cöùu beänh möïc. Daáu hieäu beänh lyù. Nghieân cöùu beänh do vi khuaån. Nghieân cöùu naám.

Nghieân cöùu kyù sinh truøng. Thöû nghieäm moät soá bieän phaùp phoøng trò beänh cho möïc. Thöû nghieäm duøng thuoác khaùng sinh. Thöû nghieäm duøng hoùa chaát.

Thöû nghieäm saûn xuaát gioáng möïc nang. Nuoâi phaùt duïc möïc boá meï. Öông nuoâi möïc con. Thöùc aên.

Keát quaû öông möïc gioáng. Möïc nuoâi thöông phaåm. Nuoâi möïc thöông phaåm trong beå xi maêng. Ñieàu kieän moâi tröôøng nuoâi.

Maät ñoä nuoâi. Keát quaû nuoâi möïc thöông phaåm trong beå xi maêng. Nuoâi möïc thöông phaåm trong ñaêng. Moâi tröôøng nuoâi.

Kyõ thuaät chaêm soùc möïc. Keát quaû nuoâi möïc trong ñaêng. Nuoâi thöông phaåm möïc nang trong ao ñaát. Moâi tröôøng ao nuoâi.

Keát quaû nuoâi. Thöû nghieäm vaän chuyeån möïc. Hieäu quaû kinh teá trong saûn xuaát gioáng vaø nuoâi thöông phaåm möïc nang 9. Hieäu quaû kinh teá trong saûn xuaát gioáng möïc nang.

Hieäu quaû kinh teá nuoâi möïc thöông phaåm trong ñaêng loàng. Döï thaûo quy trình. Döï thaûo Qui trình saûn xuaát gioáng möïc nang. Döï thaûo Qui trình nuoâi möïc thöông phaåm trong ñaêng loàng.

90 KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ XUAÁT YÙ KIEÁN. 92 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. 98 DANH MUÏC CAÙC BAÛNG Trang Baûng 1: Saûn löôïng nuoâi möïc nang vaø baïch tuoäc treân theá giôùi giai ñoïan 1990-2003 (taán).………… 8 Baûng 2: Tröõ löôïng vaø khaû naêng khai thaùc möïc nang (taán) theo ñoä saâu trong caùc vuøng bieån Vieät Nam. 11 Baûng 3: Tyû leä ñöïc caùi cuûa möïc nang Sepia pharaonis qua caùc thaùng.

26 Baûng 4: Tyû leä giôùi tính cuûa möïc nang ôû caùc nhoùm chieàu daøi maøng aùo. 27 Baûng 5: Caùc giai ñoaïn phaùt trieån tuyeán sinh duïc cuûa möïc nang Sepia pharaonis ôû möùc ñoä hình thaùi. 28 Baûng 6: Möùc ñoä thaønh thuïc cuûa möïc nang theo nhoùm kích thöôùc. 31 Baûng 7: Söùc sinh saûn cuûa möïc nang Sepia pharaonis ôû vuøng bieån Khaùnh Hoøa.

34 Baûng 8: Chieàu daøi vaø khoái löôïng cuûa tröùng möïc nang Sepia pharaonis töø luùc môùi ñeû cho ñeán khi saép nôû thaønh möïc con. 35 Baûng 9: Caùc chæ tieâu sinh tröôûng cuûa möïc nang töï nhieân. 39 Baûng 10: Kích thöôùc, khoái löôïng cuûa möïc nuoâi theo nhoùm kíhc thöôùc. 39 Baûng 11: Moät soá chæ tieâu xaùc ñònh tuoåi cuûa möïc theo nhoùm kích thöôùc.

42 Baûng 12: Tæ leä nôû vaø thôøi gian aáp cuûa tröùng möïc ôû caùc ñieàu kieän nhieät ñoä khaùc nhau. 43 Baûng 13: Chieàu daøi maøng aùo L (cm), khoái löôïng W (g) vaø tæ leä soáng cuûa möïc nuoâi ôû caùc thang nhieät ñoä khaùc nhau. 44 Baûng 14: Caùc chæ tieâu sinh tröôûng cuûa möïc ôû caùc thang nhieät ñoä khaùc nhau.