Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Điều Trị Răng Khôn Hàm Dưới

Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị răng khôn hàm dưới bằng phẫu thuật kết hợp màng fibrin giàu tiểu cầu tại bệnh viện đa khoa Cái.

• Tác giả: Võ Văn Biết
• Người hướng dẫn: TS. Lê Nguyên Lâm
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Điều Trị Răng Khôn Hàm Dưới Bằng Phẫu Thuật Kết Hợp Màng Fibrin Giàu Tiểu Cầu
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Cà Mau

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Đặc điểm lâm sàng và X quang răng khôn hàm dưới
• 2.1.1. Đặc điểm lâm sàng răng khôn hàm dưới
• 2.1.2. Giải phẫu răng khôn hàm dưới
• 2.1.3. Sự hình thành và mọc răng khôn hàm dưới
• 2.1.4. X quang răng khôn hàm dưới
• 2.1.4.1. Phim X quang răng toàn cảnh
• 2.1.4.2. Đánh giá vị trí và hình thái răng khôn hàm dưới
• 2.1.4.3. Phim quanh chóp
• 2.1.5. Phân loại răng khôn hàm dưới
• 2.1.5.1. Phân loại theo Archer và Kruger
• 2.1.5.2. Phân loại theo Pell và Gregory
• 2.1.5.3. Phân loại theo trục răng của Winter
• 2.1.5.4. Phân loại theo J. Donesnard
• 2.1.6. Biến chứng khi mọc răng khôn hàm dưới
• 2.2. Phương pháp điều trị phẫu thuật răng khôn hàm dưới
• 2.2.1. Phẫu thuật răng khôn hàm dưới
• 2.2.1.1. Chỉ định và nguyên tắc phẫu thuật răng khôn hàm dưới
• 3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Tiêu chuẩn chọn mẫu
• 3.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.4.2. Phương pháp chọn mẫu
• 3.4.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4.4. Phương pháp thu thập và đánh giá số liệu
• 3.4.5. Phương pháp kiểm soát sai số
• 3.4.6. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 3.4.7. Đạo đức trong nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng, X quang của răng khôn hàm dưới
• 4.3. Kết quả điều trị phẫu thuật răng khôn hàm dưới kết hợp PRF
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu Đặc điểm Lâm sàng Răng Khôn Hàm Dưới

Nghiên cứu về đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị răng khôn hàm dưới là một lĩnh vực quan trọng trong nha khoa. Răng khôn hàm dưới thường gặp nhiều vấn đề như mọc lệch, gây đau và viêm. Việc hiểu rõ về các đặc điểm này giúp bác sĩ đưa ra phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá các yếu tố lâm sàng và hình ảnh X quang liên quan đến răng khôn hàm dưới.

1.1. Đặc điểm lâm sàng của răng khôn hàm dưới

Răng khôn hàm dưới có nhiều biến thể về hình dạng và kích thước. Theo nghiên cứu, tỷ lệ mọc lệch của răng khôn hàm dưới ở Việt Nam khá cao, với nhiều trường hợp gây ra biến chứng như viêm quanh thân răng và sâu răng. Việc phân loại răng khôn theo hướng mọc và độ sâu là cần thiết để xác định phương pháp điều trị phù hợp.

1.2. Tình trạng X quang của răng khôn hàm dưới

Phim X quang răng toàn cảnh giúp đánh giá tình trạng răng khôn hàm dưới. Tuy nhiên, hình ảnh X quang có thể bị biến dạng do tư thế bệnh nhân. Nghiên cứu cho thấy rằng việc phân tích hình ảnh X quang là cần thiết để xác định vị trí và hình thái của răng khôn, từ đó đưa ra phương pháp điều trị hiệu quả.

II. Vấn đề và Thách thức trong Điều trị Răng Khôn Hàm Dưới

Điều trị răng khôn hàm dưới thường gặp nhiều thách thức. Các biến chứng như viêm nhiễm, đau và sưng có thể xảy ra sau phẫu thuật. Việc sử dụng màng fibrin giàu tiểu cầu (PRF) trong phẫu thuật đã được nghiên cứu nhằm giảm thiểu các biến chứng này. Tuy nhiên, vẫn cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả thực sự của phương pháp này.

2.1. Các biến chứng thường gặp sau phẫu thuật

Sau phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới, bệnh nhân có thể gặp phải các biến chứng như viêm quanh thân răng, đau và sưng. Những biến chứng này không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến quá trình hồi phục. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để có biện pháp xử lý kịp thời.

2.2. Thách thức trong việc áp dụng PRF

Mặc dù PRF đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc giảm đau và sưng, nhưng việc áp dụng rộng rãi vẫn gặp nhiều thách thức. Cần có sự đồng thuận trong quy trình thực hiện và đánh giá hiệu quả của PRF trong điều trị răng khôn hàm dưới để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

III. Phương pháp Phẫu thuật Kết hợp Màng Fibrin Giàu Tiểu Cầu

Phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới kết hợp với màng fibrin giàu tiểu cầu (PRF) là một phương pháp mới được áp dụng nhằm cải thiện kết quả điều trị. PRF giúp cầm máu, giảm sưng và đau, đồng thời thúc đẩy quá trình lành thương. Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng PRF có thể mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân sau phẫu thuật.

3.1. Quy trình thực hiện PRF trong phẫu thuật

Quy trình thực hiện PRF bao gồm việc lấy máu từ bệnh nhân, ly tâm để tách PRF và sau đó áp dụng vào vùng phẫu thuật. Quy trình này cần được thực hiện bởi các bác sĩ có kinh nghiệm để đảm bảo hiệu quả và an toàn cho bệnh nhân.

3.2. Lợi ích của PRF trong điều trị răng khôn

Sử dụng PRF trong điều trị răng khôn hàm dưới giúp giảm thiểu đau đớn và sưng tấy sau phẫu thuật. Nghiên cứu cho thấy rằng PRF có khả năng thúc đẩy quá trình lành thương nhanh chóng, từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

IV. Kết quả Nghiên cứu và Ứng dụng Thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng màng fibrin giàu tiểu cầu trong phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới mang lại hiệu quả tích cực. Bệnh nhân có tỷ lệ hồi phục nhanh hơn và ít gặp biến chứng hơn so với phương pháp truyền thống. Điều này mở ra hướng đi mới trong điều trị răng khôn hàm dưới.

4.1. Đánh giá hiệu quả điều trị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ bệnh nhân hồi phục tốt sau phẫu thuật kết hợp PRF cao hơn so với nhóm không sử dụng PRF. Điều này cho thấy rằng PRF có thể là một giải pháp hiệu quả trong điều trị răng khôn hàm dưới.

4.2. Ứng dụng PRF trong thực tiễn

Việc áp dụng PRF trong thực tiễn điều trị răng khôn hàm dưới đang ngày càng trở nên phổ biến. Các bác sĩ nha khoa cần được đào tạo và cập nhật kiến thức về phương pháp này để mang lại lợi ích tốt nhất cho bệnh nhân.

V. Kết luận và Tương lai của Nghiên cứu

Nghiên cứu về đặc điểm lâm sàng và kết quả điều trị răng khôn hàm dưới bằng phương pháp phẫu thuật kết hợp PRF đã mở ra nhiều triển vọng mới. Cần tiếp tục nghiên cứu để xác định rõ hơn về hiệu quả và ứng dụng của PRF trong điều trị răng khôn. Tương lai của phương pháp này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân.

5.1. Tương lai của nghiên cứu PRF

Nghiên cứu về PRF trong điều trị răng khôn hàm dưới cần được mở rộng để đánh giá hiệu quả lâu dài. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc so sánh PRF với các phương pháp điều trị khác để xác định phương pháp tối ưu nhất.

5.2. Khuyến nghị cho các bác sĩ nha khoa

Các bác sĩ nha khoa nên xem xét việc áp dụng PRF trong phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới. Việc này không chỉ giúp cải thiện kết quả điều trị mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Răng khôn hàm dưới (răng số 8) là răng mọc muộn nhất trên cung hàm, thường xuất hiện trong độ tuổi từ 18 đến 31 tuổi. Do xương hàm đã ngừng phát triển và thiếu khoảng trống, tỷ lệ mọc lệch, mọc ngầm của răng khôn hàm dưới dao động từ 10% đến 20% ở người trưởng thành. Tình trạng này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hàng loạt bệnh lý phức tạp như viêm quanh thân răng, sâu mặt xa răng cối lớn thứ hai, tiêu xương ổ răng, hình thành nang xương hàm và cứng khít hàm.

Phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới là can thiệp ngoại khoa phổ biến nhưng có tính chất xâm lấn đáng kể vào cấu trúc xương ổ răng và mô mềm. Quá trình bóc tách và cắt xương thường gây ra những phản ứng viêm hậu phẫu nặng nề như sưng phù mặt tối đa trong 24 đến 72 giờ, đau đớn dữ dội và hạn chế biên độ há miệng. Để khắc phục các biến chứng này, việc ứng dụng màng Fibrin giàu tiểu cầu (Platelet-Rich Fibrin - PRF) chiết xuất từ máu tự thân đang trở thành giải pháp sinh học tiên tiến.

Nghiên cứu được triển khai tại Bệnh viện Đa khoa Cái Nước, tỉnh Cà Mau trong giai đoạn 2019–2020 nhằm thực hiện hai mục tiêu cốt lõi:

1. Xác định đặc điểm dịch tễ học, biểu hiện lâm sàng và hình ảnh X-quang của răng khôn hàm dưới lệch, ngầm.
2. Đánh giá hiệu quả lâm sàng của phương pháp phẫu thuật nhổ răng kết hợp đặt màng PRF vào huyệt ổ răng.

Nghiên cứu trên 99 trường hợp can thiệp thực tế đã chứng minh giá trị lâm sàng vượt trội: giảm đau nhanh theo thang điểm chuẩn, kiểm soát phù nề mô mềm, giảm trên 80% nguy cơ viêm xương ổ răng và rút ngắn thời gian hồi phục chức năng ăn nhai sau 7 ngày điều trị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng tích hợp giữa phân loại phẫu thuật nha khoa kinh điển và sinh học tái tạo mô hiện đại:

• Phân loại Pell và Gregory (1933): Đánh giá tương quan không gian giữa răng khôn với bờ trước cành đứng xương hàm dưới (Loại I: đủ chỗ; Loại II: thiếu chỗ; Loại III: nằm hoàn toàn trong cành đứng) và độ sâu của mặt nhai so với răng số 7 kế cận (Vị trí A: ngang mặt nhai; Vị trí B: giữa mặt nhai và cổ răng; Vị trí C: thấp hơn cổ răng).
• Phân loại theo trục răng của Winter: Xác định góc lệch của răng khôn so với trục đứng của răng số 7 trên phim X-quang, chia thành các dạng: thẳng (-10° đến 10°), nghiêng gần (11° đến 70°), nằm ngang (>70°), nghiêng xa, lệch má hoặc lệch lưỡi.
• Phân loại hình thái chân răng J. Donesnard: Nhận diện 4 nhóm chân răng (chân hội tụ, chân phân kỳ, chân cong, chân dùi trống) để tiên lượng hướng bẩy răng.
• Thang điểm độ khó phẫu thuật Mai Đình Hưng: Tổng hợp từ 1 đến 15 điểm để chia thành 3 mức độ: ít khó (1–5 điểm), khó trung bình (6–10 điểm) và rất khó (11–15 điểm).
• Học thuyết Fibrin giàu tiểu cầu của Joseph Choukroun (2001): Khẳng định cấu trúc mạng lưới Fibrin 3 chiều tự nhiên giữ lại lượng lớn tiểu cầu, bạch cầu và giải phóng chậm các yếu tố tăng trưởng quan trọng (PDGF, TGF-β1, VEGF, IGF-1) trong 7 đến 14 ngày, thúc đẩy tăng sinh nguyên bào xương và tái tạo vi mạch.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang kết hợp can thiệp lâm sàng theo dõi dọc.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Áp dụng công thức ước tính cỡ mẫu cho một tỷ lệ với mức ý nghĩa α = 0,05 (Z = 1,96), sai số cho phép c = 0,07 và tỷ lệ giảm đau kỳ vọng p = 0,87. Cỡ mẫu lý thuyết là 90 răng, thực tế thu thập 99 răng thỏa mãn tiêu chuẩn chọn mẫu bằng phương pháp chọn mẫu thuận tiện từ tháng 03/2019 đến tháng 05/2020.
• Quy trình kỹ thuật: Bệnh nhân được chụp phim X-quang toàn cảnh (Panorama) trên máy Carestream CS 8100. Mỗi ca bệnh được lấy 10ml máu tĩnh mạch đưa vào ống nghiệm không chứa chất chống đông, quay ly tâm ngay ở tốc độ 3000 vòng/phút trong 10 phút bằng máy Hettich Rotofix 32a để thu nhận khối PRF, sau đó ép màng và đặt vào đầy huyệt ổ răng sau khi nhổ.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Số liệu được làm sạch, mã hóa và xử lý bằng phần mềm SPSS 18.0. Sử dụng các thuật toán thống kê y học: kiểm định Paired sample T-test đánh giá thay đổi trước - sau điều trị, Independent sample T-test và Fisher's Exact Test để so sánh tương quan giữa các nhóm với ngưỡng ý nghĩa thống kê p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 99 răng khôn hàm dưới tại Bệnh viện Đa khoa Cái Nước đã ghi nhận các chỉ số dịch tễ và lâm sàng đặc trưng:

1. Đặc điểm nhân khẩu học và phân bố vị trí:

   • Bệnh nhân nữ chiếm tỷ lệ áp đảo với 69,7% (69 ca), trong khi nam giới chiếm 30,3% (30 ca).
   • Độ tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 30,98 ± 4,93 tuổi (nhỏ nhất 19 tuổi, lớn nhất 41 tuổi). Nhóm tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất là 25–35 tuổi với 74,7%, nhóm 18–24 tuổi chiếm 10,1% và nhóm trên 35 tuổi chiếm 15,2%.
   • Về nghề nghiệp, nội trợ chiếm tỷ lệ cao nhất (54,5%), tiếp đến là buôn bán (16,2%), nuôi trồng thủy sản (13,1%), công nhân viên (10,1%) và làm nông (6,1%).
   • Tỷ lệ răng khôn hàm dưới bên trái (răng 38) cần can thiệp chiếm 55,6%, cao hơn răng khôn bên phải (răng 48) với 44,4%.

2. Lý do đến khám và biến chứng lâm sàng:

   • Nguyên nhân hàng đầu khiến bệnh nhân đi khám là triệu chứng sưng kèm đau chiếm 40,4%, đau đơn thuần chiếm 32,4%, giắt thức ăn chiếm 12,2%, sâu răng chiếm 6,0%, nhổ dự phòng chiếm 6,0% và khó há miệng chiếm 3,0%.
   • Biến chứng thường gặp nhất là viêm quanh thân răng và viêm mô tế bào, cùng ghi nhận ở mức 42,42% (42 trường hợp cho mỗi nhóm bệnh lý). Nhóm chưa có biến chứng chiếm 12,12% và biến chứng khít hàm chiếm 3,04%. Sự khác biệt về tỷ lệ biến chứng giữa hai giới tính không có ý nghĩa thống kê (p = 0,577).

3. Kết quả hồi phục hậu phẫu khi ghép màng PRF:

   • Mức độ đau theo thang điểm VAS giảm rõ rệt từ mức đau nhẹ đến trung bình ở ngày thứ 1 xuống mức không đau hoặc đau rất nhẹ ở ngày thứ 3 và ngày thứ 7.
   • Hiện tượng sưng nề ngoài mặt giảm nhanh sau 48 giờ; biên độ há miệng được phục hồi ổn định (biến thiên độ há miệng < 10mm sau 7 ngày chiếm đa số).
   • Đánh giá tổng thể sau 7 ngày và 1 tháng ghi nhận trên 95% bệnh nhân đạt mức độ lành thương tốt và khá, không xảy ra trường hợp nào bị viêm xương ổ răng khô (dry socket) hoặc nhiễm trùng thứ phát.

Thảo luận kết quả

Cơ chế sinh học tạo nên sự vượt trội của phương pháp nằm ở hoạt tính của màng PRF. Khi được đặt vào ổ răng, khối fibrin hoạt hóa hoạt động như một nút cầm máu cơ học sinh học, giải phóng liên tục các cytokine chống viêm và các yếu tố tăng trưởng nội mạch. Điều này ngăn chặn sự tan rã sớm của cục máu đông, kích thích các tế bào biểu mô di chuyển phủ kín miệng vết thương, đồng thời ức chế phản ứng viêm quá mức tại màng xương.

Khi đối chiếu với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả nghiên cứu này có sự tương đồng chặt chẽ với công bố của Nilima Kumar (2014) và Faez Saleh Al-Hamed (2017), khẳng định nhóm có đặt PRF giảm đau vượt trội ở các ngày hậu phẫu thứ 1, 3, 5 và giảm hẳn nhu cầu sử dụng thuốc giảm đau non-steroid. Về mặt trình bày dữ liệu, các bảng phân bố tương quan giữa mức độ khó của răng theo thang Mai Đình Hưng và mức độ đau VAS, cùng biểu đồ cột biểu diễn tiến trình phục hồi độ há miệng qua các mốc thời gian (ngày 1, ngày 3, ngày 7, 1 tháng) đã phản ánh trực quan sự cải thiện liên tục của nhóm bệnh nhân được can thiệp sinh học.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thu được từ 99 ca lâm sàng, các giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn được đề xuất như sau:

1. Chuẩn hóa quy trình chiết xuất và ghép màng PRF tự thân:

   • Hành động: Ban hành quy trình kỹ thuật chuẩn về ly tâm 10ml máu ở 3000 vòng/phút trong 10 phút và kỹ thuật ép màng vô trùng.
   • Chỉ số mục tiêu: 100% các ca phẫu thuật răng khôn độ khó trung bình và rất khó được tiếp cận vật liệu sinh học PRF.
   • Thời gian thực hiện: Hoàn thành trong vòng 6 tháng.
   • Chủ thể: Hội đồng Khoa học và Khoa Răng Hàm Mặt tại các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh, huyện.

2. Nâng cao năng lực chẩn đoán hình ảnh tiền phẫu:

   • Hành động: Bắt buộc ứng dụng hệ thống phân loại Pell - Gregory, Winter và bảng điểm Mai Đình Hưng trên phim X-quang toàn cảnh trước mổ để lập kế hoạch cắt xương, chia chân răng chính xác.
   • Chỉ số mục tiêu: Giảm tỷ lệ biến chứng gãy chóp chân răng và tổn thương dây thần kinh huyệt răng dưới xuống dưới 1%.
   • Thời gian thực hiện: Triển khai liên tục từ quý 1 hàng năm.
   • Chủ thể: Bác sĩ phẫu thuật Răng Hàm Mặt trực tiếp điều trị.

3. Mở rộng truyền thông phòng ngừa biến chứng răng khôn trong cộng đồng:

   • Hành động: Tổ chức các đợt khám sàng lọc nha khoa học đường và tư vấn nhổ răng khôn dự phòng cho người trẻ độ tuổi 18–25.
   • Chỉ số mục tiêu: Giảm 40% tỷ lệ bệnh nhân nhập viện trong tình trạng viêm mô tế bào lan tỏa hoặc khít hàm nặng trong vòng 12 tháng.
   • Chủ thể: Trung tâm Y tế Dự phòng phối hợp với các cơ sở khám chữa bệnh nha khoa.

4. Xây dựng phác đồ theo dõi hậu phẫu đa mốc thời gian:

   • Hành động: Thiết lập lịch tái khám cố định vào các ngày thứ 1, 3, 7 và 30 sau phẫu thuật để đánh giá lành thương qua thang đo VAS và thước đo độ há miệng.
   • Chỉ số mục tiêu: Đạt tỷ lệ theo dõi bệnh nhân sau mổ trên 90%.
   • Thời gian thực hiện: Áp dụng ngay trong quy trình chăm sóc nội - ngoại trú.
   • Chủ thể: Đội ngũ Bác sĩ và Điều dưỡng chuyên khoa Răng Hàm Mặt.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn cung cấp nguồn tư liệu học thuật và lâm sàng chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng:

1. Bác sĩ Chuyên khoa Răng Hàm Mặt và Phẫu thuật viên Miệng:

   • Lợi ích: Nắm vững quy trình xử lý răng lệch ngầm phức tạp theo kỹ thuật Parant kết hợp ứng dụng màng PRF để giảm thiểu sang chấn và tối ưu hóa tốc độ lành thương.
   • Trường hợp sử dụng: Áp dụng trực tiếp trong thực hành tiểu phẫu hàng ngày tại phòng khám và bệnh viện.

2. Học viên Sau đại học (Cao học, Chuyên khoa I, Chuyên khoa II, Bác sĩ Nội trú):

   • Lợi ích: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu can thiệp lâm sàng chuẩn mực, phương pháp chọn mẫu thuận tiện với cỡ mẫu n = 99 và kỹ năng xử lý dữ liệu y học qua SPSS 18.0.
   • Trường hợp sử dụng: Làm tài liệu tham khảo để xây dựng đề cương, thiết kế nghiên cứu và viết luận văn chuyên ngành.

3. Ban Giám đốc Bệnh viện và Nhà quản lý Y tế tuyến huyện, tỉnh:

   • Lợi ích: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tính khả thi và hiệu quả kinh tế - kỹ thuật khi triển khai liệu pháp PRF với chi phí đầu tư thiết bị ly tâm hợp lý.
   • Trường hợp sử dụng: Phê duyệt danh mục kỹ thuật mới và đầu tư trang thiết bị nha khoa tại cơ sở y tế công lập.

4. Sinh viên Y Dược và Điều dưỡng Nha khoa:

   • Lợi ích: Hiểu rõ các bước vô cảm, kỹ thuật thu gom 10ml máu tĩnh mạch, kỹ thuật ly tâm và kiểm soát nhiễm khuẩn trong phẫu thuật miệng.
   • Trường hợp sử dụng: Phục vụ học tập lâm sàng, phụ mổ và hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân sau phẫu thuật.

Câu hỏi thường gặp

Màng Fibrin giàu tiểu cầu (PRF) được điều chế như thế nào và có nguy cơ thải ghép không?

Màng PRF được điều chế bằng cách lấy 10ml máu tĩnh mạch của chính bệnh nhân cho vào ống nghiệm vô trùng không chất chống đông, ly tâm ngay ở 3000 vòng/phút trong 10 phút. Do là sản phẩm máu tự thân 100%, PRF hoàn toàn tương thích sinh học, không gây dị ứng hay phản ứng thải ghép.

Tại sao tỷ lệ bệnh nhân nữ trong nghiên cứu lại chiếm đến 69,7%?

Tỷ lệ nữ giới chiếm 69,7% chủ yếu do phụ nữ có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe răng miệng, thẩm mỹ khuôn mặt và chủ động đi khám sớm khi xuất hiện các triệu chứng đau, sưng hoặc giắt thức ăn so với nam giới (30,3%).

Các biến chứng thường gặp nhất của răng khôn hàm dưới là gì?

Hai biến chứng phổ biến nhất trong nghiên cứu là viêm quanh thân răng (viêm lợi trùm) chiếm 42,42% và viêm mô tế bào chiếm 42,42%. Ngoài ra, bệnh nhân còn có thể gặp tình trạng sâu mặt xa răng số 7, khít hàm (3,04%) hoặc tiêu ngót chân răng lân cận.

Việc đặt PRF vào ổ răng giúp cải thiện những chỉ số hậu phẫu nào?

Đặt màng PRF giúp giảm mức độ đau theo thang điểm VAS ngay từ ngày thứ 1 và thứ 3, giảm phù nề ngoài mặt, hạn chế chảy máu rỉ rả, cải thiện biên độ há miệng và phòng ngừa hiệu quả biến chứng viêm ổ răng khô sau 7 ngày đến 1 tháng.

Bệnh nhân cần chuẩn bị gì và dùng thuốc thế nào sau khi phẫu thuật kết hợp PRF?

Trước mổ, bệnh nhân được tầm soát đông máu và uống kháng sinh dự phòng trước 30–60 phút. Sau phẫu thuật, bệnh nhân cắn gạc 30 phút, tuân thủ đơn thuốc gồm kháng sinh 5 ngày, kháng viêm 3 ngày, giảm đau 3 ngày và tái khám cắt chỉ sau 7 ngày.

Kết luận

• Đặc điểm dịch tễ và bệnh lý: Bệnh nhân phẫu thuật răng khôn hàm dưới chủ yếu là nữ giới (69,7%), độ tuổi tập trung từ 25 đến 35 tuổi (74,7%), với lý do đến khám hàng đầu là sưng - đau (40,4%) do biến chứng viêm quanh thân răng và viêm mô tế bào (chiếm 42,42% cho mỗi loại).
• Phân loại lâm sàng và X-quang: Tỷ lệ can thiệp ở răng 38 (55,6%) cao hơn răng 48 (44,4%), việc phối hợp các hệ thống phân loại Pell - Gregory, Winter và Mai Đình Hưng là cơ sở bắt buộc để tiên lượng độ khó phẫu thuật.
• Giá trị sinh học vượt trội của PRF: Ứng dụng màng Fibrin giàu tiểu cầu từ 10ml máu tự thân giúp kiểm soát tối đa các triệu chứng sưng, đau theo thang điểm VAS, cầm máu tại chỗ và thúc đẩy biểu mô hóa lành thương nhanh chóng.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Công trình cung cấp bằng chứng lâm sàng thuyết phục trên 99 ca bệnh, chứng minh tính an toàn, đơn giản và hiệu quả cao của kỹ thuật PRF tại bệnh viện tuyến cơ sở.
• Kế hoạch phát triển tiếp theo: Khuyến nghị các cơ sở nha khoa tuyến tỉnh và huyện nhanh chóng cập nhật quy trình ly tâm PRF vào danh mục thường quy trong 12 tháng tới nhằm nâng cao chất lượng điều trị và mang lại sự hài lòng tối đa cho người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đặc điểm lâm sàng và X quang răng khôn hàm dưới 1. Đặc điểm lâm sàng răng khôn hàm dưới Giải phẩu răng khôn hàm dưới Nhìn phía ngoài Thân răng có rất nhiều biến thể nên không thể xác định các đặc điểm cố định, có thể rất giống răng cối lớn số 1 và 2 hoặc khác do các kích thước bị ngắn, và do đường viền ngoài lồi nhiều. Đặc điểm riêng giúp phân biệt là hai chân răng: chúng thường ngắn, sát nhau hoặc dính nhau và nghiêng xa rất rõ.

Nhìn phía trong Thân răng ngắn với đường viền trông lồi và tròn. Các chân răng ngắn, gần nhau hay dính với nhau và nghiêng xa rõ. Nhìn phía gần Đường viền thân răng lồi nhiều. Đường viền phía gần và phía xa cũng tròn và lồi nhiều, điểm lồi tối đa ở phần ba giữa [12].

Nhìn phía xa Thân răng tròn và lồi nhiều, mặt nhai thu hẹp nhiều. Có thể thấy hầu như toàn bộ mặt ngoài. Chân xa thường hẹp nhất và gần nhất. Nhìn phía nhai Thân răng thường có hình bầu dục.

Phần phía gần có chiều ngoài trong rộng hơn phần phía xa. Đường viền phía ngoài và phía trong hội tụ rõ rệt về phía xa. 4 Bản nhai có hình bầu dục. Diện tích của nó rất bé so với diện tích toàn bộ thân răng nhìn từ mặt nhai.

Thường có bốn múi nhỏ, trong hơn so với các múi của các răng cối lớn khác. Hốc tủy Buồng tủy hẹp, các ống tủy cong nhiều hoặc cũng rất thường gặp các ống tủy dính nhau, tạo thành một ống tủy lớn. Những thay đổi hình thể Răng khôn hàm dưới có rất nhiều biến thể. Thường gặp nhất là có thể có năm múi, múi xa ngoài có thể biến mất hoàn toàn hay giảm kích thước thành rất nhỏ, có thể có protostylid trên mặt ngoài của múi gần ngoài.

Chân răng có nhiều biến thể về số lượng và hình dạng hơn thân răng. Thường thì chúng dính nhau nhưng cũng có khi có bốn chân riêng hoặc có chân phụ mọc ra như một nhánh từ chân chính [12]. Sự hình thành và mọc răng khôn hàm dưới Giống với các răng khác ở người, Răng khôn hàm dưới là răng mọc thêm vào sau khi các răng khác đã mọc hoàn chỉnh, nằm ở phía xa nhất. Nó có nguồn gốc từ lớp lamina nguyên phát từ tuần lễ thứ 16 của bào thai, từ bó tự do phía xa của lá răng nguyên thủy hàm sữa thứ hai, xuất hiện một dây biểu bì là nụ biểu bì của mầm răng hàm lớn vĩnh viễn thứ 1.

Sau đó dây biểu bì vẫn tiếp tục phát triển lan về phía xa, cho nụ biểu bì răng hàm lớn thứ 2 vào tháng thứ 9 bào thai. Cuối cùng nụ biểu bì răng khôn hàm dưới được hình thành khoảng 4-5 tuổi. Calci hoá xảy ra khoảng 9-10 tuổi và thân răng hình thành xong vào khoảng 12-15 tuổi. Khi chuyển động mọc bắt đầu, răng tự thiết lập trục của nó.

Khoảng trống cần thiết mọc răng tuỳ vào sự phát triển vùng sau cung hàm. Răng thấy trong miệng vào khoảng 17-21 tuổi. Trong quá trình mọc, nó tựa vào phía xa răng 7 đến khi đạt ở mặt phẳng nhai của cung hàm. Sự thành lập chân răng xong vào khoảng 18-25 tuổi.

5 Răng khôn uốn cong theo phía xa răng 7 để mọc, và thường có một số rối loạn trong quá trình này. Mặt nhai của nó đâm vào dưới cổ răng 7, vì thế gây hiện tượng răng khôn ngầm một phần hay hoàn toàn [6]. X quang răng khôn hàm dưới Phim X quang răng toàn cảnh Ưu điểm: cho thấy tình trạng từng răng và toàn bộ cung răng. Khuyết điểm: hình ảnh không gian hai chiều của những cấu trúc trong không gian ba chiều.

Tất cả được sắp xếp theo một trục đứng dọc và ngang. Ngược lại, nó không cho thấy các thành phần của má, lưỡi. Hình ảnh trên phim X quang răng toàn cảnh là kết quả của chuyển động xoay vòng của đầu đèn đồng thời quét tia X tạo thành hình ảnh của một lớp cắt với độ dày thay đổi. Lát cắt phía sau thường dầy hơn so với lát cát phía trước.

Thêm vào đó, nhiều thành phần giải phẫu xung quanh sẽ có hình ảnh chồng lấp trên phim, làm cho phim toàn cảnh thể hiện không đầy đủ và chính xác [5], [20]. Đánh giá vị trí và hình thái răng khôn hàm dưới Hình ảnh trên phim tia X chỉ có thể chính xác khi vòm miệng là một mặt phẳng nằm ngang. Đầu bệnh nhân duỗi thẳng hay uốn cong trong quá trình chụp phim sẽ cho hình ảnh biến dạng trên phim tia X. Do đó, khó chẩn đoán chính xác hình ảnh trên phim.

Phim X quang răng toàn cảnh (Nguồn: Chẩn đoán hình ảnh, 2013 [20]) 6 Theo Nguyễn Thị Bảo Ngọc, Lê Đức Lánh nghiên cứu phim toàn cảnh của 337 người tuổi từ 17 đến 25 cho thấy: kích thước gần xa thân răng là 14,9±1,3mm, 92% chân răng đã đóng chóp. Khoảng mọc răng khôn hàm dưới là 10,7±3,3mm với tỷ số thân răng/ khoảng mọc là 0,7±0,2. Mức độ mọc A là 29,2%, 55,8% mức độ B, 15% mức độ C. 50,4% nghiêng gần, 13,4% nghiêng xa, 15,4% ngang, và 20,8% thẳng [14].

Phim quanh chóp Kỹ thuật chụp song song đã được ứng dụng trong khảo sát RKHD ngầm hoàn toàn hoặc kẹt một phần. Trong chiều thế đứng ngang, rất khó đưa được phim xuống sâu hơn, vì cạnh bén của phim có thể làm tổn thương sàn miệng. Trong chiều thế trước sau, có thể không thấy đầy đủ chân RKHD trên phim. Yêu cầu đặt phim vào đúng trung tâm lệch về phía xa trên Bite Rim bằng cách di chuyển đầu chụp phim về đúng vị trí.

Để có được hình ảnh toàn bộ chân RKHD , cần tiến hành hai lần chụp phim: lần thứ nhất áp dụng đúng kỹ thuật song song, sau đó chụp lần hai bằng kỹ thuật đường xiên góc từ phía xa [5], [20]. Phân loại răng khôn hàm dưới Theo Archer (1975) và Kruger (1984) Phân loại răng khôn hàm dưới theo hướng của thân răng bao gồm: - Nghiêng gần: thân răng khôn nghiêng về phía gần. - Nghiêng xa: thân răng khôn nghiêng về phía xa. - Thẳng: thân răng khôn hướng thẳng đứng.

- Ngang: thân răng khôn nằm ngang. - Mọc ngược. Phân loại răng khôn hàm dưới theo Archer và Kruger (Nguồn: Contemporary Oral and Maxillofacial Surgery, 2014 [42] ) Cách phân loại này cho thấy hướng mọc của răng khôn hàm dưới, tuy nhiên không phản ánh được độ sâu của răng khôn trong xương hàm cũng như sự tương quan giữa răng khôn hàm dưới và răng cối lớn thứ hai kế cận [10], [42]. Phân loại theo Pell và Gregory (1933) Phân loại theo chiều ngang và chiều sâu của răng khôn hàm dưới dựa vào sự tương quan giữa răng khôn với cành đứng xương hàm và độ sâu mặt nhai răng khôn so với mặt nhai răng cối lớn thứ hai để phân loại răng khôn như sau: Dựa vào sự tương quan với cành đứng xương hàm dưới: Nếu a là khoảng cách từ mặt xa răng cối lớn thứ hai đến bờ trước cành đứng xương hàm dưới và b là chiều gần xa thân răng khôn.

+ Loại I: a>b, phía xa răng cối lớn thứ hai có đủ khoảng cho phép răng khôn có thể mọc lên hoàn toàn nếu hướng mọc thích hợp. + Loại II: a<b, khoảng cách giữa thân răng cối lớn thứ hai và cành đứng xương hàm dưới quá nhỏ không cho phép răng khôn mọc hoàn toàn. 8 + Loại III: a rất nhỏ hoặc bằng 0, phần lớn hoặc toàn bộ răng khôn nằm hoàn toàn trong cành đứng [5], [10], [42]. Phân loại theo Pell và Gregory (Nguồn: Contemporary Oral and Maxillofacial Surgery, 2014 [42] ) Dựa vào độ sâu so với mặt nhai răng cối lớn thứ hai: + Loại A: điểm cao nhất của răng khôn nằm ngang hay cao hơn mặt nhai răng cối lớn thứ hai.

+ Loại B: điểm cao nhất của răng khôn nằm ở khoảng giữa mặt nhai và cổ răng cối lớn thứ hai. + Loại C: điểm cao nhất răng khôn nằm thấp hơn cổ răng cối lớn thứ hai [5], [10], [42]. Phân loại theo Pell và Gregory (Nguồn: Contemporary Oral and Maxillofacial Surgery, 2014 [42] ) Với cách phân loại trên Pell và Gregory cho thấy được vị trí của răng khôn, và mói liên hệ với răng cối lớn thứ hai kế cận, mối liên hệ với cành lên xương hàm dưới cũng như độ sâu của răng khôn trong xương hàm từ đó có 9 thể giúp tiên đoán được tình trạng mọc của răng khôn. Tuy nhiên, cách phân loại này không đề cập đến hướng mọc của răng khôn [5], [10].

Mỗi cách phân loại đều có ưu và nhược điểm riêng. Tùy vào mục tiêu nghiên cứu, người nghiên cứu có thể chọn cách phân loại này hay phân loại khác, hoặc cũng có thể kết hợp chúng lại với nhau để phù hợp với yêu cầu của từng nghiên cứu cụ thể. Theo trục răng của Winter Độ nghiêng xác định bằng cách đo góc tạo ra bởi 2 đường thẳng đi qua trục răng 7 và răng khôn hàm dưới. Trục răng được vẽ là đường thẳng đi qua 1 điểm giữa mặt nhai và 1 điểm giữa vùng chẽ chân răng.

Trục răng chỉ được xác định khi chân răng đã được hình thành từ 2/3 trở lên. Vẽ đường thẳng đi qua trục răng 7 và răng khôn hàm dưới, góc tạo bởi đường thẳng này là góc cần xác định, độ nghiêng của răng được ghi nhận: - Trục răng thẳng: -10 đến 100 so với trục răng 7. - Trục răng nằm ngang: >700 so với trục răng 7. - Trục răng lệch gần: 11 đến 700 so với trục răng 7.

- Trục răng lệch xa: -11 đến -700 so với truc răng 7. - Trục răng lệch ngoài: thân răng nghiêng ra ngoài hơn so với các răng khác trên cung hàm. - Trục răng lệch trong: thân răng nghiêng trong hơn so với các răng khác trên cung hàm. - Trục răng nằm ngược: thân răng hướng xuống dưới, chân răng hướng lên [5], [42].

Phân loại theo J. Donesnard Dựa hình dáng chân răng các tác giả Pháp phân thành 4 loại [5], [42]: - Chân dùi trống. 10 - Chân hội tụ. - Chân phân kỳ.

Biến chứng khi mọc răng khôn hàm dưới - Bệnh nha chu: trường hợp RKHD lệch làm giảm lượng xương phía xa răng cối lớn thứ hai kế cận. Đồng thời, vì khó giữ vệ sinh ở mặt xa răng cối lớn thứ hai, răng cuối cùng trên cung hàm, vi khuẩn gây viêm nướu có thể xâm nhập nhiều vào mặt chân răng, do đó sẽ dẫn đến viêm nha chu trầm trọng [5], [10]. - Sâu răng: Do vị trí mọc của răng khôn ở phía xa nhất của cung hàm nên thường gây khó khăn cho bệnh nhân trong việc kiểm soát mảng bám.