Luận văn BSNT: Đặc điểm và kết quả điều trị ung thư hốc miệng tại BV Ung bướu Cần Thơ 2018-2020

Nghiên cứu về ung thư hốc miệng tại Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ giai đoạn 2018-2020 đã chỉ ra những đặc điểm… 103 trang · Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ · 2020.

• Tác giả: Bùi Ngọc Vĩnh Lộc
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Phương Đan
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Răng hàm mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Điều Trị Ung Thư Hốc Miệng Tại Bệnh Viện Ung Bướu Cần Thơ (2018-2020)
• Loại tài liệu: Luận Văn Bác Sĩ Nội Trú
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giải phẫu hốc miệng và yếu tố nguy cơ
• 1.2. Đặc điểm lâm sàng và mô bệnh học ung thư hốc miệng
• 1.3. Phương pháp điều trị ung thư hốc miệng
• 1.4. Tình hình nghiên cứu về ung thư hốc miệng
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ
• 3.1. Đặc điểm chung mẫu nghiên cứu
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng, mô bệnh học ung thư hốc miệng
• 3.3. Đánh giá kết quả điều trị ung thư hốc miệng
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung mẫu nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng, mô bệnh học ung thư hốc miệng
• 4.3. Đánh giá kết quả điều trị ung thư hốc miệng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Phiếu xác nhận đồng ý tham gia nghiên cứu
• Phụ lục 2: Phiếu mẫu bệnh án nghiên cứu
• Phụ lục 3: Một số hình ảnh trong nghiên cứu
• Phụ lục 4: Danh sách bệnh nhân tham gia nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Ung Thư Hốc Miệng

Nghiên cứu về ung thư hốc miệng tại Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ giai đoạn 2018-2020 đã chỉ ra những đặc điểm lâm sàng và mô bệnh học quan trọng. Đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân ung thư hốc miệng thường bao gồm các triệu chứng như loét, đau nhức và khó khăn trong việc nói. Việc hiểu rõ về tình hình này giúp nâng cao hiệu quả điều trị và chăm sóc bệnh nhân.

1.1. Đặc Điểm Lâm Sàng Của Ung Thư Hốc Miệng

Các triệu chứng sớm của ung thư hốc miệng bao gồm loét không lành, cảm giác vướng trong miệng và tăng tiết nước bọt. Bệnh nhân thường không có triệu chứng đau ở giai đoạn đầu, nhưng khi bướu phát triển, có thể gây ra đau nhức và khó khăn trong việc ăn uống.

1.2. Mô Bệnh Học Ung Thư Hốc Miệng

Mô bệnh học cho thấy ung thư hốc miệng chủ yếu là ung thư biểu mô tế bào gai, chiếm hơn 90% các trường hợp. Việc phân tích mô bệnh học giúp xác định giai đoạn và mức độ xâm lấn của bướu, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Ung Thư Hốc Miệng

Mặc dù có nhiều tiến bộ trong điều trị, nhưng ung thư hốc miệng vẫn gặp nhiều thách thức. Tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn cao, dẫn đến khó khăn trong việc điều trị và giảm tỷ lệ sống sót. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh là rất cần thiết.

2.1. Tỷ Lệ Phát Hiện Bệnh Ở Giai Đoạn Muộn

Nhiều bệnh nhân đến khám khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, làm giảm khả năng điều trị thành công. Việc phát hiện sớm có thể cải thiện đáng kể tỷ lệ sống sót của bệnh nhân.

2.2. Thiếu Kiến Thức Về Bệnh

Sự thiếu hiểu biết về ung thư hốc miệng trong cộng đồng dẫn đến việc bệnh nhân không chú ý đến các triệu chứng ban đầu. Cần có các chương trình giáo dục sức khỏe để nâng cao nhận thức về bệnh.

III. Phương Pháp Điều Trị Ung Thư Hốc Miệng Hiện Nay

Phương pháp điều trị ung thư hốc miệng bao gồm phẫu thuật, xạ trị và hóa trị. Tùy thuộc vào giai đoạn bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp nhất để tối ưu hóa kết quả điều trị.

3.1. Phẫu Thuật Trong Điều Trị Ung Thư Hốc Miệng

Phẫu thuật là phương pháp chính để điều trị ung thư hốc miệng giai đoạn sớm. Phẫu thuật không chỉ giúp loại bỏ bướu mà còn phục hồi chức năng và thẩm mỹ cho bệnh nhân.

3.2. Xạ Trị Và Hóa Trị Kết Hợp

Đối với các trường hợp ung thư ở giai đoạn muộn, xạ trị và hóa trị thường được kết hợp để nâng cao hiệu quả điều trị. Việc này giúp kiểm soát sự phát triển của bướu và giảm nguy cơ tái phát.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Điều Trị Ung Thư Hốc Miệng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sống sót sau điều trị ung thư hốc miệng tại Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ có sự cải thiện đáng kể. Việc áp dụng các phương pháp điều trị hiện đại đã mang lại nhiều hy vọng cho bệnh nhân.

4.1. Tỷ Lệ Sống Sót Sau Điều Trị

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sống sót sau 5 năm của bệnh nhân ung thư hốc miệng đã tăng lên nhờ vào việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị

Đánh giá hiệu quả điều trị cho thấy sự kết hợp giữa phẫu thuật và xạ trị mang lại kết quả tốt nhất cho bệnh nhân ung thư hốc miệng, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Ung Thư Hốc Miệng Tại Cần Thơ

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng ung thư hốc miệng là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng tại Cần Thơ. Cần có các biện pháp can thiệp kịp thời để nâng cao nhận thức và cải thiện kết quả điều trị cho bệnh nhân.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Ung Thư Hốc Miệng

Nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh để giảm tỷ lệ mắc và tử vong.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các chương trình giáo dục sức khỏe và sàng lọc định kỳ để phát hiện sớm ung thư hốc miệng, từ đó nâng cao tỷ lệ sống sót cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ung thư hốc miệng là một trong những bệnh lý ác tính vùng đầu cổ phổ biến hàng đầu trên thế giới với tỷ lệ mắc và tử vong có xu hướng gia tăng rõ rệt. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, tại khu vực Đông Nam Á, xuất độ chuẩn theo tuổi của ung thư hốc miệng ở nữ giới đạt mức 11,3 trên 100.000 dân, ghi nhận 149.102 ca mắc mới và cướp đi sinh mạng của 89.377 người mỗi năm. Tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, thói quen lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá và ăn trầu cùng với việc vệ sinh răng miệng chưa đúng cách đã làm gia tăng đáng kể gánh nặng bệnh tật.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực tế đa số bệnh nhân ung thư khoang miệng đến cơ sở chuyên khoa ở giai đoạn muộn, gây khó khăn cho can thiệp phẫu thuật triệt căn và làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống. Mục tiêu cụ thể của luận văn là mô tả chi tiết các đặc điểm lâm sàng, vị trí giải phẫu, giai đoạn bệnh, phân độ mô bệnh học và đánh giá toàn diện kết quả điều trị của bệnh nhân ung thư hốc miệng.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Ung bướu thành phố Cần Thơ trong giai đoạn từ tháng 4/2018 đến tháng 5/2020, theo dõi dọc đến ngày 1/6/2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác lập các chỉ số dịch tễ học đặc thù tại địa phương như tỷ lệ nam trên nữ là 2,9/1, độ tuổi trung bình 60,32 tuổi và tỷ lệ tổn thương ở lưỡi chiếm 37,6%. Các kết quả này cung cấp cơ sở dữ liệu lâm sàng tin cậy, giúp tối ưu hóa phác đồ điều trị đa mô thức và nâng cao tỷ lệ sống còn cho bệnh nhân tại khu vực Tây Nam Bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực quốc tế và mô hình phân loại bệnh học hiện đại trong chuyên ngành Răng Hàm Mặt và Ung bướu:

• Hệ thống phân loại giai đoạn ung thư TNM theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ: Áp dụng phiên bản thứ 8 để đánh giá kích thước, độ sâu xâm lấn của bướu nguyên phát, tình trạng di căn hạch cổ vùng từ nhóm I đến nhóm VI và tình trạng di căn xa.
• Tiêu chuẩn đánh giá đáp ứng khối u đặc: Sử dụng bộ tiêu chuẩn RECIST phiên bản 1.1 để đo lường mức độ đáp ứng điều trị sau 3 tháng với 4 mức độ: đáp ứng hoàn toàn, đáp ứng một phần, bệnh không đổi và bệnh tiến triển.
• Thang điểm thể trạng Karnofsky: Đánh giá chỉ số hoạt động chức năng toàn thân của người bệnh từ 0% đến 100%, chọn lọc các bệnh nhân có chỉ số từ 70% trở lên đủ điều kiện tiếp nhận phác đồ điều trị.
• Phân loại mô bệnh học của Tổ chức Y tế Thế giới và hệ thống phân độ Broders: Định danh các thể vi thể gồm ung thư biểu mô tế bào gai, ung thư biểu mô nhầy dạng biểu bì, ung thư biểu mô tế bào túi tuyến và phân độ biệt hóa từ độ 1 (biệt hóa cao), độ 2 (biệt hóa trung bình) đến độ 3 (biệt hóa kém).
• Chỉ số vệ sinh răng miệng đơn giản: Phân loại tình trạng mảng bám và vôi răng thành hai mức độ tốt và kém để xác định mối liên quan với tiến trình bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu can thiệp lâm sàng không nhóm chứng kết hợp theo dõi dọc tiền cứu.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu lý thuyết được tính toán theo công thức ước lượng một tỷ lệ trong quần thể với độ tin cậy 95% và sai số tuyệt đối 0,05, cho kết quả cỡ mẫu tối thiểu là 59 bệnh nhân. Trong thực tế triển khai, tác giả đã áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ có chủ đích, thu thập được 109 trường hợp được chẩn đoán xác định ung thư hốc miệng. Trong đó, có 98 bệnh nhân chấp thuận tiếp nhận điều trị tại bệnh viện và 83 bệnh nhân được theo dõi hoàn tất quy trình sau điều trị tại các mốc thời gian 1, 3, 6 và 12 tháng.
• Phương pháp phân tích số liệu: Dữ liệu lâm sàng, cận lâm sàng, hình ảnh học cắt lớp vi tính và giải phẫu bệnh được xử lý bằng phần mềm thống kê y học SPSS phiên bản 20. Tác giả sử dụng kiểm định Chi bình phương và kiểm định chính xác của Fisher để so sánh các tỷ lệ phần trăm giữa hai giới; kiểm định phi tham số Mann-Whitney để so sánh giá trị trung vị thời gian phát hiện bệnh; phương pháp Kaplan-Meier và kiểm định Log-rank để phân tích đường cong sống còn toàn bộ và sống còn không bệnh theo phương pháp điều trị, giai đoạn bệnh và vị trí khối u. Lý do lựa chọn các phương pháp thống kê này nhằm đảm bảo tính chuẩn xác khi phân tích các biến định tính và định lượng có phân phối không chuẩn trong thực hành y khoa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Đặc điểm dịch tễ và các yếu tố nguy cơ: Trong tổng số 109 bệnh nhân nghiên cứu, nam giới chiếm ưu thế tuyệt đối với 74,3% (81 ca), nữ giới chiếm 25,7% (28 ca), xác lập tỷ lệ nam/nữ là 2,9/1. Độ tuổi trung bình của mẫu là 60,32 ± 12,4 tuổi, trong đó nhóm tuổi từ 50-59 tuổi chiếm 33,0% và nhóm từ 60-69 tuổi chiếm 30,3%. Đáng chú ý, tỷ lệ bệnh nhân có thói quen kết hợp hút thuốc lá và uống rượu bia ở nam giới lên tới 88,9%, trong khi ở nữ giới có 10,7% bệnh nhân có thói quen ăn trầu kéo dài. Tình trạng vệ sinh răng miệng kém chiếm tỷ lệ rất cao với 90,8% (99/109 ca) và người lao động chân tay chiếm 64,2%.
• Đặc điểm lâm sàng và vị trí bướu nguyên phát: Thời gian phát hiện bệnh có trung vị là 5 tháng (dao động từ 1 đến 180 tháng), trong đó nhóm phát hiện từ 6-12 tháng chiếm 32,1% và dưới 3 tháng chiếm 30,3%. Triệu chứng nhập viện thường gặp nhất là cảm giác đau rát tại tổn thương chiếm 77,1%, tiếp theo là tổn thương dạng loét chiếm 48,6%, chảy máu chiếm 43,1% và bướu chồi sùi chiếm 41,3%. Vị trí tổn thương nguyên phát ghi nhận nhiều nhất tại lưỡi di động với 37,6% (41 ca, trong đó vị trí bờ lưỡi chiếm đến 90,2%), tiếp theo là sàn miệng chiếm 28,4% (31 ca), môi chiếm 10,1% và nướu răng chiếm 9,2%.
• Đặc điểm mô bệnh học và giai đoạn bệnh: Về mặt vi thể, ung thư biểu mô tế bào gai chiếm tỷ lệ áp đảo trên 90%, chủ yếu là dạng biệt hóa cao và biệt hóa trung bình. Phần lớn bệnh nhân nhập viện ở giai đoạn bệnh tiến triển cục bộ (giai đoạn III và IVA) với tỷ lệ trên 60%, phản ánh thực trạng phát hiện bệnh còn tương đối muộn.
• Kết quả điều trị và tỷ lệ đáp ứng: Trong 98 bệnh nhân điều trị, phác đồ phẫu thuật triệt căn cắt rộng khối u cách bờ thương tổn tối thiểu 1,5-2,0 cm kết hợp nạo hạch cổ chọn lọc hoặc tận gốc biến đổi và xạ trị bổ túc đã mang lại kết quả kiểm soát bướu tốt. Đánh giá sau 3 tháng theo tiêu chuẩn RECIST ghi nhận tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn chiếm đa số ở nhóm phẫu thuật đơn thuần giai đoạn sớm và nhóm hóa xạ trị đồng thời có phẫu thuật hỗ trợ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân bố bệnh nhân theo giới tính và độ tuổi trong nghiên cứu này tương đồng với các công bố y văn trong nước và quốc tế. Nam giới mắc bệnh cao gấp gần 3 lần nữ giới do tỷ lệ tiếp xúc với khói thuốc và cồn cao hơn hẳn. Tác động hiệp đồng giữa thuốc lá và rượu làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc lên nhiều lần so với người không sử dụng.

Khi phân tích dữ liệu, các kết quả được minh họa trực quan thông qua 27 bảng thống kê đối chiếu và 12 biểu đồ phân bố chi tiết. Đơn cử như biểu đồ thanh thể hiện các triệu chứng nhập viện làm nổi bật dấu hiệu đau rát và loét mạn tính không lành, hay biểu đồ hình quạt biểu diễn cơ cấu nghề nghiệp với hơn 64% bệnh nhân thuộc nhóm lao động phổ thông – nhóm đối tượng thường có điều kiện tiếp cận y tế hạn chế hơn.

So sánh với nghiên cứu của các tác giả tại Bệnh viện Ung bướu Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận tuổi trung bình 57,9 và tỷ lệ ung thư biểu mô tế bào gai 99,8%, kết quả tại Cần Thơ phản ánh sự tương đồng sâu sắc về mô hình bệnh tật vùng Nam Bộ. Vị trí bờ lưỡi và sàn miệng là hai vùng giải phẫu có nguy cơ di căn hạch cổ tiềm ẩn rất cao do mạng lưới dẫn lưu mạch bạch huyết phong phú thuộc các nhóm I, II và III. Do đó, chỉ định nạo hạch cổ dự phòng ngay cả khi chưa sờ thấy hạch trên lâm sàng là hoàn toàn phù hợp và cần thiết để kéo dài thời gian sống còn không bệnh cho bệnh nhân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe và tầm soát sớm tại cộng đồng: Sở Y tế phối hợp với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Cần Thơ triển khai các chiến dịch truyền thông về tác hại của thuốc lá, rượu bia và thói quen ăn trầu. Mục tiêu phấn đấu nâng tỷ lệ bệnh nhân ung thư hốc miệng được phát hiện ở giai đoạn I và II lên trên 40% trong giai đoạn 2024-2026 thông qua mạng lưới trạm y tế xã phường.
2. Chuẩn hóa quy trình khám sàng lọc chuyên khoa Răng Hàm Mặt: Các cơ sở y tế tuyến quận, huyện cần trang bị quy trình thăm khám niêm mạc miệng toàn diện, nhận diện sớm các tổn thương tiền ung thư như bạch sản, hồng sản. Thiết lập chỉ tiêu 100% bệnh nhân có vết loét niêm mạc miệng kéo dài trên 2 tuần không lành phải được chuyển tuyến chuyên khoa hoặc chỉ định sinh thiết giải phẫu bệnh trong vòng 7 ngày làm việc.
3. Tối ưu hóa phác đồ điều trị đa mô thức cá thể hóa: Bệnh viện Ung bướu thành phố Cần Thơ cần duy trì hội chẩn liên khoa chặt chẽ giữa phẫu thuật viên Răng Hàm Mặt, bác sĩ xạ trị và hóa trị. Cần đảm bảo 100% các ca phẫu thuật đạt diện cắt an toàn cách khối u từ 5 mm trở lên và hoàn tất xạ trị gia tốc bổ túc liều 60-70 Gy trong vòng 6 tuần sau mổ đối với các trường hợp có yếu tố nguy cơ cao như di căn hạch cổ hoặc vỡ vỏ bao hạch.
4. Xây dựng chương trình quản lý và theo dõi bệnh nhân sau điều trị: Khoa điều trị cần thiết lập hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử chuyên biệt để quản lý lịch tái khám định kỳ nghiêm ngặt tại các mốc 1, 3, 6, 12 tháng. Mục tiêu duy trì tỷ lệ bệnh nhân tuân thủ tái khám và theo dõi sống còn đạt trên 85% từ năm 2025 nhằm phát hiện sớm nguy cơ tái phát tại chỗ hoặc di căn hạch để can thiệp kịp thời.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt và Bác sĩ Ung bướu: Tài liệu cung cấp góc nhìn thực chứng về hình thái lâm sàng, phân loại hạch cổ theo 6 nhóm giải phẫu và hướng dẫn lựa chọn phương pháp phẫu thuật cắt rộng kết hợp nạo vét hạch cổ chuẩn xác cho từng vị trí tổn thương.
• Học viên sau đại học, Bác sĩ nội trú và Nghiên cứu sinh Y khoa: Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp thiết kế nghiên cứu can thiệp lâm sàng, quy trình thu thập số liệu bệnh án chuyên sâu, kỹ thuật phân tích sống còn Kaplan-Meier và cách ứng dụng phần mềm thống kê SPSS trong nghiên cứu ung thư học.
• Cán bộ quản lý y tế và Hoạch định chính sách y tế công cộng: Cung cấp số liệu dịch tễ học tin cậy về gánh nặng ung thư khoang miệng tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, phục vụ xây dựng kế hoạch phân bổ nguồn lực, đầu tư trang thiết bị máy xạ trị gia tốc và xây dựng chương trình phòng chống ung thư đầu cổ cấp khu vực.
• Sinh viên Y đa khoa và Điều dưỡng chuyên ngành Ung bướu: Giúp củng cố kiến thức nền tảng về giải phẫu hốc miệng, triệu chứng học nhận diện sớm ung thư niêm mạc miệng và quy trình chăm sóc toàn diện, theo dõi biến chứng trước và sau phẫu thuật, xạ trị.

Câu hỏi thường gặp

Vị trí nào trong hốc miệng có nguy cơ mắc ung thư cao nhất? Theo kết quả nghiên cứu trên 109 bệnh nhân, lưỡi là vị trí tổn thương phổ biến nhất chiếm 37,6%, trong đó vùng bờ lưỡi chiếm tới 90,2% các ca ung thư lưỡi. Vị trí thường gặp thứ hai là vùng sàn miệng chiếm 28,4%. Đây là hai vùng giải phẫu có biểu mô mỏng và mạng lưới mạch máu, bạch huyết rất phong phú.

Những thói quen sinh hoạt nào làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh? Sự kết hợp giữa hút thuốc lá và uống rượu bia là yếu tố nguy cơ hàng đầu, được ghi nhận ở 88,9% bệnh nhân nam trong nghiên cứu. Ngoài ra, thói quen ăn trầu ở phụ nữ lớn tuổi và tình trạng vệ sinh răng miệng kém (chiếm 90,8% toàn mẫu) là các tác nhân thúc đẩy mạnh mẽ quá trình biến đổi ác tính của niêm mạc miệng.

Tại sao phần lớn bệnh nhân ung thư hốc miệng nhập viện ở giai đoạn muộn? Khoảng 45,9% bệnh nhân trong nghiên cứu chỉ đến khám sau 6 tháng khởi phát tổn thương. Nguyên nhân chính là do tổn thương giai đoạn sớm thường không gây đau nhức rõ rệt, dễ nhầm lẫn với các vết nhiệt miệng, loét áp-tơ thông thường, cùng với tâm lý chủ quan và tự điều trị tại nhà của người bệnh.

Phương pháp phẫu thuật được áp dụng như thế nào trong điều trị ung thư hốc miệng? Phẫu thuật là phương pháp điều trị chủ đạo mang tính triệt căn. Nguyên tắc là cắt rộng khối u nguyên phát cách bờ thương tổn lâm sàng từ 1,5 đến 2,0 cm để đảm bảo diện cắt an toàn không còn tế bào ác tính (cách u ≥5 mm), đồng thời kết hợp nạo vét hạch cổ chọn lọc hoặc tận gốc biến đổi tùy theo giai đoạn bệnh.

Trường hợp nào bắt buộc phải xạ trị hoặc hóa xạ trị kết hợp sau phẫu thuật? Xạ trị hoặc hóa xạ trị đồng thời bổ túc sau mổ được chỉ định bắt buộc khi bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ cao: khối u giai đoạn T3-T4, diện cắt còn tế bào ung thư hoặc quá gần u (<5 mm), có từ 2 hạch cổ di căn trở lên, tế bào ung thư phá vỡ vỏ bao hạch hoặc có hiện tượng xâm lấn mạch máu, thần kinh.

Kết luận

• Ung thư hốc miệng tại Cần Thơ tập trung chủ yếu ở nam giới lớn tuổi (tỷ lệ nam/nữ là 2,9/1; tuổi trung bình 60,32) và có mối liên quan chặt chẽ với thói quen hút thuốc lá, uống rượu bia và vệ sinh răng miệng kém (chiếm 90,8%).
• Hai vị trí khởi phát thường gặp nhất là vùng bờ lưỡi (37,6%) và sàn miệng (28,4%); triệu chứng cảnh báo hàng đầu là cảm giác đau rát kéo dài (77,1%) và vết loét niêm mạc không lành (48,6%).
• Thể mô bệnh học chiếm ưu thế tuyệt đối là ung thư biểu mô tế bào gai (trên 90%), đa số bệnh nhân vẫn đến khám và điều trị khi bệnh đã bước vào giai đoạn tiến triển muộn (giai đoạn III và IVA chiếm trên 60%).
• Phác đồ điều trị đa mô thức với phẫu thuật cắt rộng triệt căn, nạo vét hạch cổ chọn lọc kết hợp xạ trị hoặc hóa xạ trị bổ sung mang lại tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn cao và cải thiện rõ rệt thời gian sống còn không bệnh.
• Đóng góp khoa học then chốt của luận văn là hoàn thiện bức tranh lâm sàng - giải phẫu bệnh và lượng hóa hiệu quả điều trị ung thư khoang miệng tại Bệnh viện Ung bướu thành phố Cần Thơ, tạo tiền đề vững chắc cho việc xây dựng phác đồ điều trị chuẩn hóa toàn diện cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2024 đến 2026, các cơ sở y tế cần tăng cường đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật tạo hình khuyết hổng vi phẫu sau cắt u và triển khai các kỹ thuật xạ trị điều biến liều tiên tiến. Các y bác sĩ và nhà nghiên cứu quan tâm có thể tham khảo toàn văn luận văn tại thư viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ để áp dụng trực tiếp vào công tác khám chữa bệnh và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu tiếp nối.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giải phẫu hốc miệng và yếu tố nguy cơ 1. Đặc điểm giải phẫu hốc miệng Thành phần hốc miệng bao gồm: môi, niêm mạc má, nướu răng, niêm mạc khẩu cái cứng, lưỡi di động, sàn miệng, tam giác hậu hàm.1: Giải phẫu học hốc miệng. (Nguồn: Textbook of Oral Cancer, 2020 [70]) Hốc miệng (hay khoang miệng) là phần đầu của ống tiêu hoá, được giới hạn bởi: phía trước thông với bên ngoài qua khe miệng, phía sau thông với hầu qua eo họng, hai bên là môi và má.

Phía trên ngăn cách với hốc mũi bởi khẩu cái cứng, phía dưới là sàn miệng, có xương hàm dưới, lưỡi và vùng dưới lưỡi. - Môi: là nếp da cơ và niêm mạc, giới hạn thành trước di động của miệng. Mặt ngoài môi trên, ở phần giữa có một rãnh nông, thẳng đứng là nhân trung, đầu dưới của nhân trung là lồi củ. Ở hai bên, hai môi liên tiếp với nhau tạo nên mép nằm ở góc miệng.

Môi được cấu tạo gồm ba lớp: ngoài là da, giữa là lớp cơ vân, trong cùng là lớp niêm mạc [1], [58]. 4 - Má: tạo nên thành bên của miệng liên tiếp với môi ở phía trước, ở mỗi bên có một rãnh chạy chếch xuống dưới và ra ngoài, gọi là rãnh mũi môi. Má được cấu tạo ba lớp: phía ngoài là da, dưới da là cơ bám da mặt. Lớp giữa là lớp mỡ, ống tuyến nước bọt Sténon, mạch máu, thần kinh, bạch huyết.

Phía trong là lớp niêm mạc, liên tiếp với niêm mạc môi [1], [58]. - Nướu răng: gồm phần tự do bao quanh ổ răng như một vòng đai và phần dính chặt vào mỏm huyệt răng của xương hàm trên và hàm dưới. Mô của nướu liên tiếp với màng xương của huyệt răng. Niêm mạc nướu phía ngoài liên tiếp với niêm mạc tiền đình, phía trong liên tiếp với niêm mạc khẩu cái và sàn miệng [1], [58].

- Vùng tam giác hậu hàm: nằm phía sau cung răng, giữa ống miệng và khoang miệng. Liên quan của vùng này: phía trước với lồi củ xương hàm trên, phía trong với cột trụ trước màn hầu và lưỡi gà, phía ngoài với vùng cằm ở trước, vùng cơ nhai ở phía sau, phía sau là khoảng bướm hàm, nằm trong nhánh lên của xương hàm dưới [1]. Vùng tam giác hậu hàm tiếp xúc trực tiếp với cơ chân bướm trong và liên quan với mạch máu, thần kinh chân bướm ngoài: động mạch hàm trong và nhánh thần kinh hàm dưới. Sự liên quan này giải thích hiện tượng đau, khít hàm thường gặp trong u vùng tam giác hậu hàm [82].

- Khẩu cái: gồm hai phần, khẩu cái cứng (thuộc khoang miệng) và khẩu cái mềm (thuộc họng miệng). Nghiên cứu này chúng tôi chỉ đề cập tới ung thư khẩu cái cứng thuộc khoang miệng. Khẩu cái cứng được tạo bởi mỏm khẩu cái của hai xương hàm trên, mảnh ngang của hai xương khẩu cái, giới hạn phía trước và hai bên là cung răng lợi, phía sau liên tiếp với khẩu cái mềm. Khẩu cái cứng gồm hai lớp: lớp niêm mạc liên tiếp với niêm mạc phía trước và hai bên, phía sau với niêm mạc khẩu cái mềm, lớp dưới niêm mạc có các tuyến khẩu cái [1], [58].

5 - Sàn miệng: hợp thành bởi ba cơ đi từ xương hàm dưới tới xương móng, được phủ bởi niêm mạc miệng, cơ hàm móng trải từ mặt trong xương hàm dưới đến xương móng, cơ cằm móng nằm phía trên, bụng trước cơ nhị thân nằm ở mặt dưới. Sàn miệng gồm có tuyến dưới lưỡi, nhánh của động mạch lưỡi và các ống nhận bạch huyết [1], [58]. - Lưỡi: được cấu tạo bởi một khung xương sợi và các sợi cơ vân, được phủ bởi niêm mạc.