Nghiên Cứu Đặc Điểm Bệnh Lý Bệnh Đơn Bào Leucocytozoon Trên Gà Tại Huyện Mê Linh, Thành Phố Hà Nội

Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý leucocytozoon trên gà tại huyện Mê Linh, Hà Nội, cung cấp thông tin quan trọng cho chăn nuôi và y tế thú y.

• Tác giả: Đỗ Thị Hồng Thắm
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Đức Tám
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Bệnh Lý Leucocytozoon Trên Gà Tại Huyện Mê Linh, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Hiểu biết chung về đơn bào Leucocytozoon spp ký sinh trên gà
• 2.3. Bệnh đơn bào Leucocytozoon ở gà
• 2.4. Tình hình nghiên cứu về bệnh Leucocytozoon
• 2.4.1. Tình hình nghiên cứu nước ngoài
• 2.4.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.5. Tình hình chăn nuôi gà trên địa bàn huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội
• 3. PHẦN 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm thu mẫu
• 3.3. Địa điểm phân tích mẫu
• 3.4. Thời gian nghiên cứu
• 3.5. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 3.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.5.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.6. Nội dung nghiên cứu
• 3.7. Tình hình nhiễm ký sinh trùng đường máu Leucocytozoon spp ở gà trên địa bàn huyện Mê Linh. Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý bệnh ký sinh trùng đường máu do Leucocytozoon spp gây ra ở gà
• 3.8. Nghiên cứu phương pháp phòng và trị bệnh
• 3.9. Phương pháp nghiên cứu
• 3.9.1. Bố trí thí nghiệm
• 3.9.2. Phương pháp làm tiêu bản máu và xác định sự có mặt của căn nguyên gây bệnh
• 3.9.3. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm bệnh lý lâm sàng
• 3.9.4. Đề xuất phác đồ điều trị và phương pháp phòng bệnh
• 3.9.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tình hình nhiễm ký sinh trùng đường máu Leucocytozoon spp ở gà trên địa bàn huyện Mê Linh. Định loài ký sinh trùng ký sinh trên gà tại Mê Linh
• 4.2. Tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon spp trên gà theo mùa vụ
• 4.3. Tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon spp theo tuổi gà
• 4.4. Tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon spp theo phương thức chăn nuôi
• 4.5. Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon spp chung trên đàn gà thuộc huyện Mê Linh. Đặc điểm bệnh lý trên gà mắc bệnh do Leucocytozoon spp
• 4.5.1. Các triệu chứng lâm sàng ở gà mắc bệnh do Leucocytozoon spp
• 4.5.2. Bệnh tích đại thể
• 4.5.3. Bệnh tích vi thể
• 4.6. Phòng và trị bệnh do Leucocytozoon
• 4.6.1. Đề xuất sử dụng 3 phác đồ điều trị bệnh do Leucocytozoon spp gây ra
• 4.6.2. Phòng bệnh
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Bệnh Leucocytozoon Gà Mê Linh Nghiên Cứu Mới Nhất

Bệnh Leucocytozoonosis gà là một vấn đề nhức nhối trong ngành chăn nuôi gia cầm, đặc biệt tại các vùng chăn nuôi thả vườn như huyện Mê Linh. Bệnh gây ra bởi ký sinh trùng Leucocytozoon, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất của gà. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định đặc điểm bệnh lý của bệnh Leucocytozoon trên gà tại huyện Mê Linh, Hà Nội, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc chẩn đoán và phòng trị bệnh hiệu quả. Tình hình chăn nuôi gà tại Huyện Mê Linh đang phát triển, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức về dịch bệnh, trong đó có bệnh ký sinh trùng máu gà. Việc nghiên cứu sâu về bệnh Leucocytozoon là vô cùng cần thiết để bảo vệ ngành chăn nuôi gia cầm địa phương.

1.1. Lịch Sử Phát Hiện và Tầm Quan Trọng của Bệnh Leucocytozoon

Bệnh Leucocytozoon được phát hiện lần đầu vào năm 1904 tại Hà Lan. Đến thập niên 60-70, bệnh bùng phát mạnh ở các nước có nền chăn nuôi tập trung cao, gây thiệt hại lớn. Tại Việt Nam, bệnh được ghi nhận từ năm 1973, nhưng gần đây mới xuất hiện trở lại và lan rộng ở các vùng chăn nuôi thả vườn. Theo 3NTV-VTC16 (2014), bệnh có thể làm giảm năng suất trung bình từ 35-40% ở gà trưởng thành và gà đẻ.

1.2. Thiệt Hại Kinh Tế do Bệnh Leucocytozoon Gây Ra

Bệnh Leucocytozoon không gây chết hàng loạt như cúm gia cầm, nhưng thiệt hại do bệnh gây ra không hề nhỏ. Gà chết rải rác mỗi ngày, kéo dài hàng tháng. Gà khỏi bệnh vẫn mang mầm bệnh và trở thành nguồn lây nhiễm nguy hiểm. Điều này gây ảnh hưởng lớn đến kinh tế của người chăn nuôi, đặc biệt là các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ tại Huyện Mê Linh.

II. Thách Thức Chẩn Đoán Bệnh Leucocytozoon ở Gà Mê Linh

Việc chẩn đoán bệnh Leucocytozoon trên gà gặp nhiều khó khăn do triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với các bệnh khác. Các phương pháp chẩn đoán truyền thống như xét nghiệm máu và mổ khám thường tốn thời gian và đòi hỏi kỹ thuật viên có kinh nghiệm. Do đó, việc nghiên cứu và phát triển các phương pháp chẩn đoán nhanh chóng và chính xác là vô cùng quan trọng. Ngoài ra, việc hiểu rõ về đặc điểm bệnh lý Leucocytozoon trên gà tại Huyện Mê Linh cũng giúp cho việc chẩn đoán và điều trị bệnh hiệu quả hơn.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Không Đặc Hiệu của Bệnh Leucocytozoon

Các triệu chứng lâm sàng của bệnh Leucocytozoon thường không rõ ràng và dễ nhầm lẫn với các bệnh khác như Newcastle, Gumboro. Gà bệnh thường có biểu hiện ủ rũ, kém ăn, gầy yếu, thiếu máu và tiêu chảy phân xanh. Điều này gây khó khăn cho việc chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời.

2.2. Khó Khăn trong Chẩn Đoán Bệnh Tích Đại Thể và Vi Thể

Bệnh tích đại thể của bệnh Leucocytozoon thường tập trung ở tim, gan và lách với biểu hiện sưng, xuất huyết. Tuy nhiên, các bệnh tích này cũng có thể gặp ở các bệnh khác. Bệnh tích vi thể cũng cần được phân tích kỹ lưỡng để xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh.

2.3. Yếu Tố Môi Trường và Phương Thức Chăn Nuôi Ảnh Hưởng Đến Bệnh

Môi trường chăn nuôi và phương thức chăn nuôi có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ mắc bệnh Leucocytozoon. Gà nuôi thả vườn thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do tiếp xúc nhiều với vectơ truyền bệnh Leucocytozoon như muỗi và dĩn. Thời tiết nóng ẩm cũng tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ký sinh trùng Leucocytozoon.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Bệnh Leucocytozoon Gà Tại Mê Linh

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp giữa chọn mẫu chùm nhiều tầng và chọn mẫu phân tầng. Tổng cộng 720 mẫu máu gà đã được thu thập và phân tích. Các mẫu máu được làm tiêu bản và nhuộm theo phương pháp nhuộm Giemsa để xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm bệnh. Triệu chứng lâm sàng của gà bệnh được quan sát và ghi nhận. Gà chết được mổ khám để đánh giá bệnh tích đại thể và lấy mẫu làm tiêu bản vi thể. Ba phác đồ điều trị khác nhau đã được thử nghiệm trên các nhóm gà bệnh để đánh giá hiệu quả điều trị.

3.1. Thu Thập và Xử Lý Mẫu Bệnh Phẩm

Mẫu máu gà được thu thập từ các trang trại chăn nuôi gà tại Huyện Mê Linh. Mẫu được bảo quản và vận chuyển đến phòng thí nghiệm để xử lý. Tiêu bản máu được làm và nhuộm Giemsa để quan sát dưới kính hiển vi.

3.2. Quan Sát Triệu Chứng Lâm Sàng và Bệnh Tích

Triệu chứng lâm sàng của gà bệnh được quan sát và ghi nhận chi tiết. Gà chết được mổ khám để đánh giá bệnh tích đại thể. Mẫu bệnh phẩm được lấy để làm tiêu bản vi thể và phân tích.

3.3. Thử Nghiệm Các Phác Đồ Điều Trị

Ba phác đồ điều trị khác nhau được thử nghiệm trên các nhóm gà bệnh. Hiệu quả điều trị được đánh giá dựa trên tỷ lệ khỏi bệnh và các chỉ số lâm sàng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tỷ Lệ Nhiễm Leucocytozoon ở Gà Mê Linh

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm Leucocytozoon trên gà tại Huyện Mê Linh là 19%. Bệnh gặp nhiều ở gà trên 4 tháng tuổi, gà nuôi thả vườn và vào mùa xuân. Cường độ nhiễm nặng tỷ lệ thuận với tỷ lệ nhiễm. Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của gà bệnh là thiếu máu, ủ rũ, kém ăn, gầy yếu và tiêu chảy phân xanh. Bệnh tích đại thể quan sát được phần lớn ở tim, gan, lách với biểu hiện sưng, xuất huyết. Gà mắc bệnh được chữa khỏi với tỷ lệ cao đến 81.11% với thuốc có thành phần Sulfamonomethoxine.

4.1. Tỷ Lệ Nhiễm Bệnh Theo Mùa Vụ và Lứa Tuổi

Tỷ lệ nhiễm bệnh Leucocytozoon cao nhất vào mùa xuân và thấp nhất vào mùa đông. Gà trên 4 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn so với gà nhỏ. Điều này có thể do gà lớn có thời gian tiếp xúc với vectơ truyền bệnh lâu hơn.

4.2. Ảnh Hưởng của Phương Thức Chăn Nuôi Đến Tỷ Lệ Nhiễm

Gà nuôi thả vườn có tỷ lệ nhiễm bệnh Leucocytozoon cao hơn so với gà nuôi nhốt. Điều này có thể do gà thả vườn tiếp xúc nhiều hơn với vectơ truyền bệnh và môi trường ô nhiễm.

4.3. Hiệu Quả của Các Phác Đồ Điều Trị Thử Nghiệm

Phác đồ điều trị bằng Sulfamonomethoxine cho hiệu quả cao nhất với tỷ lệ khỏi bệnh lên đến 81.11%. Các phác đồ khác cũng cho thấy hiệu quả nhất định trong việc điều trị bệnh Leucocytozoon.

V. Bệnh Tích Vi Thể Leucocytozoon Phân Tích Chi Tiết Trên Gà Bệnh

Nghiên cứu bệnh tích vi thể cho thấy các tổn thương chủ yếu tập trung ở gan, lách và thận. Gan có hiện tượng xuất huyết và hoại tử tế bào gan. Lách bị sung huyết và thoái hóa tế bào nhu mô lách. Thận có hiện tượng thâm nhiễm tế bào viêm ở kẽ thận. Các tổn thương này cho thấy sự ảnh hưởng nghiêm trọng của ký sinh trùng Leucocytozoon đến các cơ quan nội tạng của gà.

5.1. Tổn Thương Gan do Leucocytozoon

Gan bị xuất huyết và hoại tử tế bào gan. Các tế bào gan bị phá hủy do sự xâm nhập của ký sinh trùng Leucocytozoon.

5.2. Tổn Thương Lách do Leucocytozoon

Lách bị sung huyết và thoái hóa tế bào nhu mô lách. Các tế bào lympho bị phá hủy do sự xâm nhập của ký sinh trùng Leucocytozoon.

5.3. Tổn Thương Thận do Leucocytozoon

Thận có hiện tượng thâm nhiễm tế bào viêm ở kẽ thận. Các tế bào ống thận bị tổn thương do sự xâm nhập của ký sinh trùng Leucocytozoon.

VI. Giải Pháp Phòng và Trị Bệnh Leucocytozoon Hiệu Quả Cho Gà

Để phòng bệnh Leucocytozoon, cần thực hiện tốt công tác vệ sinh chuồng trại, tiêu diệt vectơ truyền bệnh như muỗi và dĩn. Có thể sử dụng các loại thuốc diệt côn trùng an toàn cho gia cầm. Ngoài ra, cần tăng cường sức đề kháng cho gà bằng cách cung cấp đầy đủ dinh dưỡng và vitamin. Khi gà mắc bệnh, cần điều trị kịp thời bằng các loại thuốc đặc trị Leucocytozoon theo hướng dẫn của thú y.

6.1. Biện Pháp Vệ Sinh Chuồng Trại và Tiêu Diệt Véctơ Truyền Bệnh

Vệ sinh chuồng trại thường xuyên, loại bỏ chất thải và phun thuốc diệt côn trùng để tiêu diệt vectơ truyền bệnh Leucocytozoon.

6.2. Tăng Cường Sức Đề Kháng Cho Gà

Cung cấp đầy đủ dinh dưỡng và vitamin cho gà để tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh Leucocytozoon.

6.3. Sử Dụng Thuốc Điều Trị Leucocytozoon Hiệu Quả

Sử dụng các loại thuốc đặc trị Leucocytozoon theo hướng dẫn của thú y để điều trị bệnh kịp thời và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm tại huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội có sự chuyển dịch và tăng trưởng rõ rệt, với tổng đàn gà tăng từ 311.900 con vào tháng 5/2015 lên 334.700 con vào tháng 5/2016. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các mô hình trang trại quy mô vừa và nhỏ đang đối mặt với thách thức dịch bệnh lớn, tiêu biểu là bệnh ký sinh trùng đường máu do đơn bào Leucocytozoon gây ra, còn gọi là bệnh sốt rét gà. Trên phạm vi quốc tế và khu vực, bệnh lý này có thể làm suy giảm năng suất thịt và trứng từ 35% đến 40%, gây tỷ lệ tử vong từ 5% đến 20% ở gà trưởng thành và lên tới 70% ở gà con khi không được điều trị kịp thời.

Tại địa bàn nghiên cứu, việc chuyển đổi từ trồng trọt sang chăn nuôi của nhiều nông hộ còn thiếu đồng bộ về quy trình an sinh sinh học, tạo điều kiện thuận lợi cho các loài côn trùng hút máu truyền bệnh phát triển. Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định cụ thể tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon trên đàn gà tại huyện Mê Linh theo các biến số dịch tễ học như mùa vụ, lứa tuổi và phương thức nuôi; đồng thời mô tả chi tiết các biến đổi lâm sàng, bệnh tích đại thể và tổn thương vi thể mô học, từ đó kiểm chứng hiệu lực thực tế của các phác đồ điều trị.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại các hộ và trang trại chăn nuôi thuộc 3 xã trọng điểm gồm Chu Phan, Hoàng Kim và Tráng Việt trong mốc thời gian từ tháng 10/2015 đến tháng 9/2016. Kết quả của công trình cung cấp cơ sở khoa học thực tiễn vững chắc cho mạng lưới thú y cơ sở trong việc chẩn đoán sớm, khống chế tỷ lệ nhiễm từ mức 19,31% xuống ngưỡng an toàn dưới 5%, giảm thiểu tổn thất kinh tế và bảo vệ đàn gia cầm địa phương phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết ký sinh trùng học thú y và bệnh lý học gia cầm chuyên sâu, tập trung vào chi đơn bào Leucocytozoon thuộc lớp Sporozoa, ngành Apicomplexa. Trong hệ thống phân loại, hai loài gây bệnh phổ biến trên đàn gà được định danh gồm Leucocytozoon caulleryi (kích thước tế bào đơn bào khoảng 15 - 15,5 µm, làm biến dạng tế bào vật chủ thành hình tròn) và Leucocytozoon sabrazesi (kích thước khoảng 20 x 5 µm, có dạng hình thoi kéo dài hai đầu).

Mô hình nghiên cứu vận dụng quy luật chu trình phát triển sinh học qua hai vật chủ:

• Giai đoạn sinh sản hữu tính diễn ra trong cơ thể vật chủ trung gian truyền bệnh là các loài côn trùng hút máu như dĩn Culicoides, ruồi đen Simulium và muỗi. Quá trình tạo bào tử nang hoàn thành trong 3 đến 4 ngày, và mất khoảng 18 ngày để thoi trùng di hành đến tuyến nước bọt của côn trùng, sẵn sàng truyền nhiễm sang gia cầm khỏe mạnh.
• Giai đoạn sinh sản vô tính diễn ra trong cơ thể gà cảm nhiễm. Thoi trùng xâm nhập theo đường máu, phát triển qua các thế hệ thể phân liệt trong hồng cầu, bạch cầu và đại thực bào của các cơ quan nội tạng. Đơn bào tiết ra độc tố kháng hồng cầu làm phá hủy hồng cầu hàng loạt, đồng thời hình thành các hợp bào cực đại kích thước lên đến 400 µm gây tắc nghẽn mao mạch, xuất huyết và hoại tử mô.

Các khái niệm then chốt được áp dụng xuyên suốt gồm: cường độ cảm nhiễm, bệnh tích đại thể, tổn thương vi thể mô học, độc tố gây tán huyết và cơ chế truyền lây qua vector sinh học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tiến hành khảo sát trên tổng quy mô 720 mẫu máu gà. Phương pháp chọn mẫu áp dụng là chọn mẫu có chủ đích kết hợp giữa chọn mẫu chùm nhiều tầng và chọn mẫu phân tầng. Cụ thể, mẫu chùm được lấy tại 3 xã có mật độ nuôi gia cầm lớn nhất huyện Mê Linh gồm Chu Phan, Hoàng Kim và Tráng Việt; các tầng mẫu được phân bổ đồng đều theo 4 mùa trong năm (180 mẫu mỗi mùa), 3 nhóm lứa tuổi (dưới 2 tháng, từ 2 đến 4 tháng và trên 4 tháng với 240 mẫu mỗi nhóm), cùng 2 phương thức chăn nuôi (thả vườn và nuôi nhốt hoàn toàn với 360 mẫu mỗi phương thức).

Mẫu máu tươi thu thập từ tĩnh mạch cánh gà được làm tiêu bản phiết mỏng, cố định bằng cồn 90 độ và nhuộm Giemsa trong 40 đến 50 phút. Tiêu bản được soi dưới kính hiển vi quang học độ phóng đại 10x100 dùng vật kính dầu để xác định sự hiện diện của đơn bào và phân loại cường độ nhiễm theo 3 mức độ: nhẹ (1 - 2 đơn bào trên một vi trường), trung bình (3 - 5 đơn bào trên một vi trường) và nặng (trên 5 đơn bào trên một vi trường). Đối với 45 gà bệnh được mổ khám theo quy trình giải phẫu của Cục Thú y, mẫu bệnh phẩm gan, lách, thận được cố định trong dung dịch Formol 10%, đúc khối parafin, cắt lát và nhuộm Hematoxylin - Eosin (HE), sau đó quan sát tổn thương vi thể trên kính hiển vi Labophot-2 ở độ phóng đại 150 đến 400 lần.

Phương pháp nhuộm Giemsa và kỹ thuật mô học HE được lựa chọn vì đây là các tiêu chuẩn vàng trong ký sinh trùng học và giải phẫu bệnh, mang lại độ chính xác cao trong việc định danh hình thái tế bào và cấu trúc tổn thương mô. Toàn bộ dữ liệu được xử lý bằng các thuật toán thống kê sinh học trên phần mềm Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích 720 mẫu máu xét nghiệm cho thấy tỷ lệ nhiễm đơn bào Leucocytozoon chung trên đàn gà tại huyện Mê Linh đạt 19,31% (139 mẫu dương tính). Xét theo mức độ nhiễm, tỷ lệ gà nhiễm nhẹ chiếm 51,80% (72 con), nhiễm trung bình chiếm 30,94% (43 con) và nhiễm nặng chiếm 17,26% (24 con).

Sự phân bố tỷ lệ và cường độ nhiễm ghi nhận sự biến động rõ rệt theo các yếu tố dịch tễ:

• Theo mùa vụ: Tỷ lệ nhiễm cao nhất vào mùa xuân đạt 27,22% (49/180 mẫu) với tỷ lệ nhiễm nặng là 18,37%, tiếp theo là mùa hè đạt 24,44% (44/180 mẫu) với tỷ lệ nhiễm nặng là 20,45%. Mùa thu giảm xuống 16,67% (30/180 mẫu) và thấp nhất vào mùa đông với 8,89% (16/180 mẫu). Đặc biệt, 100% mẫu dương tính trong mùa đông chỉ ở mức độ nhẹ.
• Theo lứa tuổi: Tỷ lệ nhiễm tăng dần theo thời gian sinh trưởng của gà. Gà trên 4 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm cao nhất đạt 28,33% (với 20,59% ở thể nặng), cao gấp 2,7 lần so với nhóm gà dưới 2 tháng tuổi chỉ có tỷ lệ nhiễm 10,42% (nhiễm nặng chiếm 12,00%). Nhóm gà từ 2 đến 4 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm trung gian đạt 19,17%.
• Theo phương thức chăn nuôi: Gà nuôi thả vườn có tỷ lệ nhiễm 25,56% (92/360 mẫu), cao gần gấp đôi so với phương thức nuôi nhốt hoàn toàn (13,06% với 47/360 mẫu). Đáng chú ý, tỷ lệ nhiễm nặng ở gà thả vườn (26,09%) cao gấp hơn 4 lần so với gà nuôi nhốt (6,38%).

Về biểu hiện lâm sàng, trong 139 gà nhiễm mầm bệnh có 45 cá thể phát bệnh rõ rệt (chiếm 32,37%). Các triệu chứng phổ biến gồm: thiếu máu mào tích nhợt nhạt (88,89%), ủ rũ kém vận động (86,67%), kém ăn bỏ ăn (82,22%), gầy yếu (73,33%) và tiêu chảy phân màu xanh lá cây (68,89%). Khám nghiệm đại thể trên 45 gà bệnh phát hiện tổn thương tập trung ở tim mềm và tích nước bao tim (89,19%), xuất huyết cơ (83,78%), gan lách sưng to hoại tử (81,08%) và thận sưng xuất huyết (72,97%). Thử nghiệm điều trị thực địa chứng minh thuốc chứa hoạt chất Sulfamonomethoxine mang lại hiệu lực chữa khỏi cao nhất đạt 81,11%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu làm sáng tỏ mối liên hệ mật thiết giữa dịch tễ học bệnh đơn bào đường máu với chu kỳ sinh trưởng của vector truyền bệnh. Khí hậu mùa xuân và mùa hè tại miền Bắc có đặc trưng nồm ẩm, mưa phùn, tạo môi trường thuận lợi cho các loài dĩn Culicoides và muỗi bùng phát số lượng cá thể, đẩy tỷ lệ nhiễm của đàn gà lên mức cao nhất trong năm. Sự tương quan giữa các biến số này có thể được minh họa sinh động thông qua biểu đồ cột kết hợp đồ thị đường thể hiện tỷ lệ nhiễm song hành cùng biến thiên nhiệt ẩm theo 4 mùa.

Sự chênh lệch về tỷ lệ nhiễm theo lứa tuổi và phương thức chăn nuôi phản ánh rõ thời gian phơi nhiễm thực tế của vật chủ. Gà nuôi thả vườn và gà trên 4 tháng tuổi có thời gian tiếp xúc ngoài trời kéo dài, chuồng trại bán kiên cố che chắn đơn sơ bằng lưới B40 khiến mật độ tiếp xúc với côn trùng hút máu tăng cao. Ngược lại, gà dưới 2 tháng tuổi thường được nuôi úm trong chuồng kín có rèm che và vệ sinh nghiêm ngặt nên nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây giảm đáng kể.

Về cơ chế bệnh sinh học, hiện tượng tiêu chảy phân xanh lá cây xuất hiện ở 68,89% gà bệnh là chỉ báo lâm sàng quan trọng. Khi đơn bào phân liệt ồ ạt trong hồng cầu, lượng lớn hemoglobin bị phá hủy giải phóng sắc tố mật Biliverdin và Bilirubin đào thải trực tiếp vào đường tiêu hóa. So với các dữ liệu công bố tại vùng Nam Trung Bộ (tỷ lệ nhiễm chung 13,29%) và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (tỷ lệ 30,47%), tỷ lệ nhiễm 19,31% tại Mê Linh cho thấy mức độ lưu hành mầm bệnh tại vùng đồng bằng phía Bắc tương đối cao, đòi hỏi các giải pháp khống chế có tính hệ thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát hiệu quả bệnh ký sinh trùng đường máu trên đàn gà, nghiên cứu đưa ra 4 nhóm giải pháp can thiệp cụ thể:

• Áp dụng phác đồ điều trị đặc hiệu: Sử dụng thuốc thú y có hoạt chất chính là Sulfamonomethoxine kết hợp với các chế phẩm bổ trợ như Gluco KC thảo dược, Para-C và vitamin nhóm B ngay khi phát hiện triệu chứng đầu tiên. Liệu trình điều trị kéo dài liên tục từ 5 đến 7 ngày, mục tiêu đạt tỷ lệ khỏi bệnh trên 85% và giảm tỷ lệ chết xuống dưới 5%. Chủ thể thực hiện: Bác sĩ thú y cơ sở và người trực tiếp quản lý trang trại.
• Định kỳ phun hóa chất diệt trừ vector truyền bệnh: Tiến hành phun tiêu độc khử trùng chuồng trại và khu vực xung quanh trong bán kính 15 mét bằng dung dịch diệt côn trùng như Deltamethrin, Hantox-spray hoặc Iodin nồng độ 1%. Tần suất thực hiện 2 đến 3 tuần một lần trong điều kiện bình thường, và tăng cường 1 tuần một lần trong giai đoạn cao điểm mùa xuân - hè (tháng 2 đến tháng 7), nhằm giảm trên 90% mật độ dĩn và muỗi. Chủ thể thực hiện: Trạm Thú y huyện phối hợp cùng các hộ chăn nuôi địa phương.
• Nâng cấp và cải tạo cấu trúc chuồng nuôi: Chuyển đổi dần từ mô hình chuồng hở truyền thống sang chuồng nuôi có lưới chắn côn trùng mắt nhỏ dưới 1mm, kết hợp hệ thống thông gió làm mát nhân tạo. Mục tiêu kéo giảm tỷ lệ cảm nhiễm ở đàn gà thả vườn từ 25,56% xuống dưới mức 10%. Timeline thực hiện: Hoàn thành nâng cấp trong 3 đến 6 tháng trước khi bắt đầu lứa nuôi mới. Chủ thể thực hiện: Chủ trang trại và các gia trại chăn nuôi thương phẩm.
• Thiết lập quy trình giám sát dịch tễ định kỳ: Tổ chức lấy mẫu máu kiểm tra phiết kính với tần suất 1 tháng một lần đối với các đàn gà giống và gà hậu bị trên 2 tháng tuổi nhằm phát hiện sớm 100% các cá thể mang trùng thể ẩn, tiến hành cách ly điều trị trước khi bước vào chu kỳ đẻ trứng. Chủ thể thực hiện: Cán bộ khuyến nông và mạng lưới thú y viên xã.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Bác sĩ thú y và cán bộ kỹ thuật thú y cơ sở: Nắm vững quy trình chẩn đoán phân biệt bệnh Leucocytozoon với các bệnh có triệu chứng tương tự như Tụ huyết trùng, Marek và Leucosis; ứng dụng phác đồ Sulfamonomethoxine đạt hiệu quả điều trị 81,11% để cứu chữa kịp thời đàn gà bệnh.
• Chủ trang trại và nông hộ chăn nuôi gia cầm: Hiểu rõ quy luật dịch tễ theo mùa vụ và phương thức nuôi, phát hiện sớm dấu hiệu phân xanh lá cây và mào tích nhợt nhạt, chủ động lịch vệ sinh diệt côn trùng giúp bảo vệ năng suất trứng và giảm thiểu thiệt hại kinh tế từ 35% đến 40%.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi: Sử dụng tài liệu như một nguồn tham khảo chuẩn mực về phương pháp chọn mẫu phân tầng 720 cá thể, quy trình kỹ thuật nhuộm Giemsa và HE, cùng hệ thống dữ liệu bệnh tích mô học vi thể phục vụ công tác học tập và nghiên cứu chuyên sâu.
• Cơ quan quản lý nông nghiệp và Chi cục Chăn nuôi Thú y: Tham khảo dữ liệu thực địa tại huyện Mê Linh để xây dựng kế hoạch phòng chống dịch bệnh gia cầm cấp huyện, điều phối thời gian triển khai các chiến dịch phun khử trùng diệt côn trùng đồng loạt vào đầu quý 2 hàng năm.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh do đơn bào Leucocytozoon trên gà thường bùng phát mạnh nhất vào thời gian nào trong năm? Bệnh xảy ra quanh năm nhưng tập trung cao điểm vào mùa xuân (tỷ lệ nhiễm 27,22%) và mùa hè (24,44%), kéo dài từ tháng 2 đến tháng 7 dương lịch. Thời tiết mưa ẩm tạo điều kiện lý tưởng cho dĩn Culicoides và muỗi sinh sôi, khiến cường độ nhiễm nặng trong hai mùa này chiếm từ 18,37% đến 20,45% tổng số ca bệnh.

Dấu hiệu lâm sàng đặc trưng nhất để nhận diện gà nhiễm Leucocytozoon là gì? Dấu hiệu điển hình nhất là tình trạng thiếu máu biểu hiện qua mào và tích nhợt nhạt, tím tái (chiếm 88,89% gà bệnh), kết hợp với tiêu chảy phân có màu xanh lá cây nhớt (chiếm 68,89%). Hiện tượng này xuất phát từ việc đơn bào làm vỡ hồng cầu hàng loạt, giải phóng sắc tố mật Biliverdin vào đường tiêu hóa.

Phương thức chăn nuôi thả vườn làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh như thế nào so với nuôi nhốt? Gà thả vườn có tỷ lệ nhiễm bệnh đạt 25,56%, cao gần gấp đôi so với gà nuôi nhốt hoàn toàn (13,06%). Đáng chú ý, tỷ lệ nhiễm ở cường độ nặng của gà thả vườn lên tới 26,09%, cao gấp hơn 4 lần so với mức 6,38% ở gà nuôi nhốt do đàn gà thả tiếp xúc trực tiếp với môi trường tự nhiên có mật độ côn trùng cao.

Phác đồ điều trị nào đạt hiệu lực cao nhất theo kết quả thử nghiệm của đề tài? Phác đồ sử dụng kháng sinh nhóm Sulfonamide chuyên biệt là Sulfamonomethoxine kết hợp thuốc trợ lực (Gluco KC thảo dược, Para-C) mang lại tỷ lệ điều trị khỏi cao nhất đạt 81,11%. Hoạt chất này ức chế quá trình tổng hợp acid folic của đơn bào, chặn đứng sự phát triển của thể phân liệt trong hồng cầu và nội tạng.

Gà sau khi khỏi bệnh có còn nguy cơ lây truyền mầm bệnh cho đàn hay không? Gà sống sót sau khi điều trị khỏi triệu chứng lâm sàng vẫn có thể mang mầm bệnh trong cơ thể kéo dài hơn 1 năm ở thể mạn tính. Nếu không duy trì việc phun hóa chất diệt côn trùng hút máu định kỳ, các cá thể mang trùng này sẽ là nguồn lây nhiễm tiềm tàng, làm bùng phát ổ dịch trở lại trong đàn.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã tổng hợp và chứng minh các luận điểm khoa học quan trọng sau:

• Tỷ lệ nhiễm đơn bào đường máu Leucocytozoon spp. chung trên đàn gà tại huyện Mê Linh là 19,31%, với hai loài căn nguyên chính được xác định là Leucocytozoon caulleryi và Leucocytozoon sabrazesi.
• Tỷ lệ và cường độ nhiễm bệnh tăng cao rõ rệt vào mùa xuân (27,22%), ở lứa tuổi gà trên 4 tháng (28,33%) và ở phương thức nuôi thả vườn (25,56%).
• Hội chứng bệnh tích lâm sàng đặc trưng gồm thiếu máu mào tái (88,89%), tiêu chảy phân xanh (68,89%), cùng các biến đổi đại thể sưng xuất huyết gan, lách và tích nước bao tim (89,19%).
• Tổn thương vi thể mô học chỉ rõ sự hình thành hợp bào cực đại megaloschizont gây hoại tử tế bào nhu mô và tắc nghẽn vi tuần hoàn nội tạng.
• Phác đồ điều trị chứa Sulfamonomethoxine mang lại hiệu quả chữa khỏi thực nghiệm đạt 81,11% khi kết hợp kiểm soát vệ sinh môi trường.

Đóng góp chính của luận văn là đã hoàn thiện bức tranh dịch tễ và bệnh lý học chi tiết về bệnh sốt rét gà tại vùng đồng bằng sông Hồng, làm cơ sở khoa học cho công tác kiểm soát dịch bệnh gia cầm. Trong 12 tháng tới, các cơ sở chăn nuôi cần chủ động triển khai lắp đặt lưới chắn côn trùng và thiết lập quy trình kiểm tra mẫu máu định kỳ trước mùa sinh sản của dĩn. Hãy liên hệ ngay với cán bộ thú y địa phương để được tư vấn phác đồ phòng trị an toàn, bảo vệ tối đa năng suất và sức khỏe cho đàn gia cầm của bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐỖ THỊ HỒNG THẮM NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ BỆNH ĐƠN BÀO ĐƯỜNG MÁU LEUCOCYTOZOON TRÊN GÀ TẠI ĐỊA BÀN HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành : Thú y Mã số : 60 64 01 01 Người hướng dẫn khoa học : TS. Trần Thị Đức Tám NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm… Tác giả luận văn Đỗ Thị Hồng Thắm i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Trần Thị Đức Tám đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Giải phẫu – Tổ chức, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo và các đồng nghiệp tại Trạm Thú y huyện Mê Linh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn TS. Bùi Khánh Linh đã tận tình giải đáp các thắc mắc, làm sáng tỏ những băn khoăn của tôi trong quá trình hoàn thành luận văn. Lời cuối cùng, cho phép tôi gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình, người thân và bạn bè đã luôn bên cạnh động viên, giúp đỡ tôi vượt qua mọi khó khăn trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài. Xın chân thành cảm ơn.

Hà Nội, ngày.năm 2016 Tác giả luận văn Đỗ Thị Hồng Thắm ii c MỤC LỤC Lời cam đoan i Lời cảm ơn ii Mục lục iii Danh mục từ viết tắt v Danh mục bảng vi Danh mục hình vii Trích yếu luận văn viii Thesis abstract ix Phần 1. Tính cấp thiết của đề tài 1 1. Mục đích nghiên cứu 2 1. Ý nghĩa của đề tài 2 Phần 2.

Tổng quan tài liệu 3 2. Cơ sở khoa học của đề tài 3 2. Hiểu biết chung về đơn bào Leucocytozoon spp ký sinh trên gà 3 2. Bệnh đơn bào Leucocytozoon ở gà 7 2.

Tình hình nghiên cứu về bệnh Leucocytozoon 14 2. Tình hình nghiên cứu nước ngoài 14 2. Tình hình nghiên cứu trong nước 16 2. tình hình chăn nuôi gà trên địa bàn huyện mê linh, thành phố hà nội 17 Phần 3.

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu 18 3. Địa điểm nghiên cứu 18 3. Địa điểm thu mẫu 18 3. Địa điểm phân tích mẫu 18 3.

Thời gian nghiên cứu 18 3. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu 18 3. Đối tượng nghiên cứu 18 3. Vật liệu nghiên cứu 18 3.

Nội dung nghiên cứu 19 3. Tình hình nhiễm ký sinh trùng đường máu Leucocytozoon spp ở gà trên địa bàn huyện Mê Linh. Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý bệnh ký sinh trùng đường máu do Leucocytozoon spp gây ra ở gà 19 3. Nghiên cứu phương pháp phòng và trị bệnh 19 3.

Phương pháp nghiên cứu 19 3. Bố trí thí nghiệm 19 3. Phương pháp làm tiêu bản máu và xác định sự có mặt của căn nguyên gây bệnh 20 3. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm bệnh lý lâm sàng 21 3.

Đề xuất phác đồ điều trị và phương pháp phòng bệnh 23 3. Phương pháp xử lý số liệu 23 Phần 4. Kết quả và thảo luận 24 4. Tình hình nhiễm ký sinh trùng đường máu Leucocytozoon spp ở gà trên địa bàn huyện Mê Linh.

Định loài ký sinh trùng ký sinh trên gà tại Mê Linh 24 4. Tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon spp trên gà theo mùa vụ 25 4. Tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon spp theo tuổi gà 27 4. Tỷ lệ, cường độ nhiễm Leucocytozoon spp theo phương thức chăn nuôi 29 4.

Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon spp chung trên đàn gà thuộc huyện Mê Linh. Đặc điểm bệnh lý trên gà mắc bệnh do Leucocytozoon spp 33 4. Các triệu chứng lâm sàng ở gà mắc bệnh do Leucocytozoon spp 33 4. Bệnh tích đại thể 36 4.

Bệnh tích vi thể 40 4. Phòng và trị bệnh do Leucocytozoon 44 4. Đề xuất sử dụng 3 phác đồ điều trị bệnh do Leucocytozoon spp gây ra 44 4. Phòng bệnh 45 Phần 5.

Kết luận và đề nghị 47 5. Đề nghị 48 Tài liệu tham khảo 49 Phụ lục 52 iv c DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt % : Phần trăm Kg : Kilogram mg : Miligram ppm (Parts per million) : Đơn vị đo mật độ TB : Trung bình TT : Thể trọng UBND : Ủy ban nhân dân v c DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Bố trí thí nghiệm kiểm tra tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon trên gà 20 Bảng 3. Phác đồ đề xuất điều trị bệnh do Leucocytozoon 23 Bảng 4.

Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon spp trên gà theo mùa vụ 25 Bảng 4. Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon spp trên gà theo lứa tuổi 28 Bảng 4. Tỷ lệ và cường độ nhiễm bệnh Leucocytozoon spp ở gà theo phương thức chăn nuôi. Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon spp trên gà tại địa bàn huyện Mê Linh 31 Bảng 4.

Biểu hiện lâm sàng gà mắc bệnh do Leucocytozoon spp 33 Bảng 4. Tỷ lệ xuất hiện các triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh Leucocytozoon spp 34 Bảng 4. Bệnh tích đại thể của gà mắc bệnh do đơn bào Leucocytozoon 37 Bảng 4. Bệnh tích vi thể một số cơ quan của gà mắc bệnh do Leucocytozoon 40 Bảng 4.

Hiệu lực của phác đồ điều trị bệnh đơn bào do Leucocytozoon spp trên gà 44 vi c DANH MỤC HÌNH Hình 4. Hình ảnh Leucocytozoon spp trong máu gà 24 Hình 4. Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon spp trên gà theo mùa vụ 26 Hình 4. Cường độ nhiễm đơn bào Leucocytozoon spp ở các lứa tuổi gà 29 Hình 4.

Tỷ lệ gà nhiễm bệnh Leucocytozoon spp theo phương thức chăn nuôi 30 Hình 4. Tỷ lệ và cường độ nhiễm Leucocytozoon ở gà trên địa bàn huyện Mê Linh 32 Hình 4. Tỷ lệ xuất hiện các triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh Leucocytozoon 34 Hình 4. Phân gà bị bệnh có màu xanh lá cây 35 Hình 4.

Mào gà bị bệnh tím tái, nhợt nhạt 36 Hình 4. Gan gà bệnh có điểm hoại tử 38 Hình 4. Xoang bao tim tích nước 38 Hình 4. Lách sưng to, xuất huyết 39 Hình 4.

Thận sưng, xuất huyết 39 Hình 4. Gan xuất huyết 41 Hình 4. Tế bào gan bị hoại tử 41 Hình 4. Lách sung huyết 42 Hình 4.

Tế báo nhu mô lách bị thoái hóa 42 Hình 4. Thâm nhiễm tế bào viêm ở kẽ thận 43 vii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đỗ Thị Hồng Thắm Tên luận văn: “ Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý bệnh đơn bào đường máu Leucocytozoon trên gà được nuôi tại huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội”. Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60.01 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Xác định biến đổi lâm sàng, tổn thương bệnh lý của gà mắc Leucocytozoon. Từ đó cung cấp thêm cơ sở khoa học cho việc chẩn đoán bệnh và xây dựng các biện pháp khống chế bệnh có hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tiễn ở huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội.

Phương pháp nghiên cứu Sử dụng 720 mẫu máu gà được lấy theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp giữa việc chọn mẫu chùm nhiều tầng và chọn mẫu phân tầng. Các mẫu máu được làm tiêu bản và nhuộm theo phương pháp nhuộm Giemsa, sau đó đem soi dưới kính hiển vi tìm đơn bào Leucocytozoon để đánh giá tỷ lệ và cường độ mắc bệnh. Quan sát triệu chứng lâm sàng của những gà nhiễm bệnh. Đối với gà chết, mổ khám để đánh giá bệnh tích đại thể, lấy mẫu làm tiêu bản vi thể.

Sử dụng 3 nhóm gà bệnh để thử nghiệm hiệu lực của 3 phác đồ điều trị. Kết quả chính - Tình hình bệnh Leucocytozoon ở gà trên địa bàn huyện Mê Linh (nghiên cứu từ tháng 10 năm 2015 đến tháng 9 năm 2016). - Tỷ lệ và cường độ mắc bệnh ở gà theo mùa vụ, lứa tuổi, phương thức chăn nuôi. - Triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể, vi thể của gà bệnh.

- Hiệu lực của 3 phác đồ điều trị thử nghiệm. Kết luận Từ các nghiên cứu cho thấy: tỷ lệ mắc bệnh do Leucocytozoon trên gà thuộc địa bàn huyện Mê Linh là 19. Bệnh gặp nhiều ở gà trên 4 tháng tuổi, gà được nuôi theo phương thức thả vườn và vào mùa xuân. Cường độ nhiễm nặng tỷ lệ thuận với tỷ lệ nhiễm.

Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của gà bệnh là thiếu máu, ủ rũ, kém ăn, gầy yếu và ỉa chảy phân màu xanh lá cây. Bệnh tích đại thể quan sát được phần lớn ở tim, gan, lách với biểu hiện sưng, xuất huyết. Gà mắc bệnh được chữa khỏi với tỷ lệ cao đến 81.11% với thuốc có thành phần Sulfamonomethoxine. Việc vệ sinh tốt, tiêu diệt vật chủ trung gian như muỗi, dĩn là biện pháp hữu hiệu để hạn chế tỷ lệ mắc bệnh.

viii c THESIS ABSTRACT Author: Do Thi Hong Tham Thesis title: “Researching pathological characteristics of blood protozoa infected diseases Leucocytozoon in chickens raised in Me Linh district, Hanoi” Major: Veterinary medicine Code: 60.01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture Objectives Basing on the identification of clinical changes, patholigical lesions of Leucocytozoon infected chickens, providing scientific basis to the diagnosis of the disease and the formulation of effective controllable measures, which are suitable to practical conditions in Me Linh district, Hanoi Methodology To use 720 samples of infectious chickens’ blood taken intentionally by combining several-layer sampling and stratified sampling. The blood samples are made as the specimens, dyed by Giemsa dying method, then examined under microscopes to find unicellular Leucocytozoon to assess the rate and the intensity of the infection. To observe clinical symptoms of the infectious chickens. The dead chickens, particularly, are applied the post-mortem for evaluating macroscopic lesions and for taking samples of microscopic specimen.

To use three groups of infectious chickens to test the efficacy of three clinical protocols.