Nghiên Cứu Đa Dạng Hệ Vi Sinh Trong Ruột Tôm Thẻ Chân Trắng Tại Tỉnh Sóc Trăng

Nghiên cứu đa dạng hệ vi sinh trong ruột tôm thẻ chân trắng tại Sóc Trăng bằng kỹ thuật metagenomics, cung cấp cái nhìn sâu sắc về sinh thái học.

• Tác giả: Nguyễn Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Chu Hoàng Hà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Nghiên Cứu Đa Dạng Hệ Vi Sinh Trong Ruột Tôm Thẻ Chân Trắng Tại Sóc Trăng Bằng Kỹ Thuật Metagenomics
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Đa Dạng Hệ Vi Sinh Vật Ruột Tôm

Nghiên cứu đa dạng hệ vi sinh vật đường ruột tôm thẻ chân trắng đang trở nên cấp thiết. Theo dự báo của GOAL 2018, Việt Nam sẽ sớm vượt qua các cường quốc xuất khẩu tôm khác để vươn lên vị trí thứ hai châu Á. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này đi kèm với rủi ro dịch bệnh ngày càng gia tăng. Các bệnh như hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND) do Vibrio parahaemolyticus, hội chứng đốm trắng (BWSS), và bệnh đốm trắng (WSD) đang gây thiệt hại lớn. Việc lạm dụng kháng sinh để kiểm soát dịch bệnh dẫn đến kháng kháng sinh (ABR), gây khó khăn cho xuất khẩu do các quy định nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm. Nghiên cứu hệ vi sinh vật trong ruột tôm bằng kỹ thuật metagenomics mở ra hướng đi mới trong việc quản lý sức khỏe tôm và giảm sự phụ thuộc vào kháng sinh. Các chế phẩm probiotics, mặc dù tiềm năng, vẫn chưa được khai thác tối đa do thiếu hiểu biết về tương tác vi sinh vật. Công nghệ metagenomics cho phép phân tích toàn bộ hệ gen của quần xã vi sinh vật, giúp phát hiện sớm các chủng gây bệnh và tìm kiếm các chủng có lợi. Đề tài "Nghiên cứu đa dạng hệ vi sinh trong ruột tôm thẻ chân trắng tại tỉnh Sóc Trăng bằng kỹ thuật metagenomics" ra đời nhằm giải quyết vấn đề này.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Hệ Vi Sinh Vật Đường Ruột Tôm

Hệ vi sinh vật đường ruột đóng vai trò quan trọng trong tiêu hóa, miễn dịch và sức khỏe tổng thể của tôm. Sự cân bằng của hệ vi sinh vật này có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như môi trường, thức ăn và các tác nhân gây bệnh. Nghiên cứu đa dạng sinh học vi sinh vật giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các yếu tố này và cách chúng tác động đến sức khỏe tôm. Việc xác định các vi khuẩn có lợi và có hại là bước quan trọng để phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả.

1.2. Ứng Dụng Metagenomics Trong Nghiên Cứu Vi Sinh Vật Thủy Sản

Kỹ thuật metagenomics cho phép phân tích toàn bộ hệ gen của quần xã vi sinh vật mà không cần nuôi cấy. Điều này đặc biệt hữu ích trong nghiên cứu vi sinh vật thủy sản, nơi nhiều loài vi sinh vật khó nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Metagenomics cung cấp cái nhìn toàn diện về thành phần và chức năng của hệ vi sinh vật, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về vai trò của chúng trong hệ sinh thái thủy sản.

II. Thách Thức Quản Lý Dịch Bệnh Tôm Thẻ Chân Trắng Hiện Nay

Ngành nuôi tôm thẻ chân trắng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặc biệt là vấn đề dịch bệnh. Các bệnh như AHPND, BWSS và WSD gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho người nuôi. Việc sử dụng kháng sinh để kiểm soát dịch bệnh đang gây ra nhiều hệ lụy, bao gồm sự phát triển của vi khuẩn kháng kháng sinh và các vấn đề về an toàn thực phẩm. Theo báo cáo của Tổng cục Thủy sản, diện tích nuôi tôm bị thiệt hại do dịch bệnh chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng diện tích nuôi tôm của cả nước. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp quản lý dịch bệnh hiệu quả và bền vững hơn. Các biện pháp phòng ngừa bệnh, như cải thiện chất lượng nước và quản lý hệ vi sinh vật trong ao nuôi, đang được quan tâm nhiều hơn.

2.1. Tác Hại Của Việc Lạm Dụng Kháng Sinh Trong Nuôi Tôm

Việc lạm dụng kháng sinh trong nuôi tôm không chỉ gây ra sự phát triển của vi khuẩn kháng kháng sinh mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và sức khỏe người tiêu dùng. Dư lượng kháng sinh trong tôm có thể gây dị ứng, kháng thuốc và các vấn đề sức khỏe khác. Các thị trường nhập khẩu lớn như Mỹ và EU đang ngày càng siết chặt các quy định về dư lượng kháng sinh trong thủy sản, gây khó khăn cho xuất khẩu tôm của Việt Nam.

2.2. Sự Cần Thiết Của Các Giải Pháp Thay Thế Kháng Sinh

Để giải quyết vấn đề kháng kháng sinh và đảm bảo an toàn thực phẩm, cần có các giải pháp thay thế kháng sinh trong nuôi tôm. Các giải pháp này có thể bao gồm sử dụng probiotics, prebiotics, enzyme và các chất kích thích miễn dịch. Nghiên cứu hệ vi sinh vật đường ruột tôm thẻ chân trắng bằng kỹ thuật metagenomics có thể giúp chúng ta xác định các vi khuẩn có lợi và phát triển các chế phẩm sinh học hiệu quả.

III. Phương Pháp Metagenomics Nghiên Cứu Vi Sinh Vật Ruột Tôm Sóc Trăng

Kỹ thuật metagenomics là một công cụ mạnh mẽ để nghiên cứu đa dạng hệ vi sinh vật trong ruột tôm thẻ chân trắng. Phương pháp này cho phép phân tích toàn bộ hệ gen của quần xã vi sinh vật mà không cần nuôi cấy. Quy trình phân tích metagenomics bao gồm các bước chính: thu mẫu, tách chiết DNA, giải trình tự gen, và phân tích dữ liệu. Việc tối ưu hóa quy trình tách chiết DNA là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng và số lượng DNA đủ cho quá trình giải trình tự. Dữ liệu giải trình tự gen được phân tích bằng các công cụ tin sinh học để xác định thành phần và chức năng của hệ vi sinh vật.

3.1. Quy Trình Tách Chiết DNA Metagenome Từ Mẫu Ruột Tôm

Quy trình tách chiết DNA metagenome từ mẫu ruột tôm bao gồm các bước: nghiền mẫu, ly giải tế bào, loại bỏ protein và RNA, và thu hồi DNA. Việc lựa chọn phương pháp ly giải tế bào phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo thu được DNA từ tất cả các loại vi sinh vật trong mẫu. Các phương pháp ly giải tế bào phổ biến bao gồm sử dụng hóa chất, enzyme và phương pháp cơ học.

3.2. Giải Trình Tự Gen Và Phân Tích Dữ Liệu Metagenomics

Sau khi tách chiết DNA, mẫu được giải trình tự gen bằng các công nghệ giải trình tự thế hệ mới (NGS). Dữ liệu giải trình tự gen được phân tích bằng các công cụ tin sinh học để xác định thành phần và chức năng của hệ vi sinh vật. Các bước phân tích dữ liệu bao gồm: lọc dữ liệu, gán nhãn phân loại, và phân tích thống kê.

3.3. Đánh Giá Chất Lượng Dữ Liệu Giải Trình Tự Gen

Việc đánh giá chất lượng dữ liệu giải trình tự gen là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả phân tích. Các chỉ số chất lượng dữ liệu bao gồm: số lượng trình tự đọc, độ dài trình tự đọc, và tỷ lệ lỗi. Các công cụ tin sinh học được sử dụng để kiểm tra và cải thiện chất lượng dữ liệu trước khi tiến hành phân tích.

IV. Kết Quả Phân Tích Đa Dạng Vi Sinh Vật Ruột Tôm Tại Sóc Trăng

Nghiên cứu đã phân tích đa dạng hệ vi sinh vật trong ruột tôm thẻ chân trắng tại Sóc Trăng bằng kỹ thuật metagenomics. Kết quả cho thấy sự khác biệt đáng kể về thành phần và cấu trúc của hệ vi sinh vật giữa các mẫu tôm khỏe mạnh và tôm bị bệnh. Các vi khuẩn có lợi, như Bacillus và Lactobacillus, thường chiếm ưu thế trong ruột tôm khỏe mạnh. Trong khi đó, các vi khuẩn gây bệnh, như Vibrio, thường chiếm ưu thế trong ruột tôm bị bệnh. Phân tích dữ liệu metagenomics cũng cho thấy sự tương quan giữa hệ vi sinh vật trong nước nuôi tôm và hệ vi sinh vật trong ruột tôm.

4.1. Thành Phần Vi Khuẩn Trong Ruột Tôm Thẻ Khỏe Mạnh

Ruột tôm thẻ khỏe mạnh thường chứa một hệ vi sinh vật đa dạng và cân bằng. Các vi khuẩn có lợi, như Bacillus và Lactobacillus, đóng vai trò quan trọng trong tiêu hóa, miễn dịch và bảo vệ tôm khỏi các tác nhân gây bệnh. Các vi khuẩn này có khả năng sản xuất enzyme tiêu hóa, chất kháng khuẩn và các chất kích thích miễn dịch.

4.2. Thành Phần Vi Khuẩn Trong Ruột Tôm Thẻ Bị Bệnh

Ruột tôm thẻ bị bệnh thường có sự mất cân bằng hệ vi sinh vật, với sự gia tăng của các vi khuẩn gây bệnh, như Vibrio. Các vi khuẩn này có khả năng sản xuất độc tố và gây tổn thương cho ruột tôm. Sự thay đổi trong thành phần hệ vi sinh vật có thể là nguyên nhân hoặc hậu quả của bệnh.

4.3. Mối Tương Quan Giữa Vi Sinh Vật Nước Và Ruột Tôm

Nghiên cứu cho thấy có sự tương quan giữa hệ vi sinh vật trong nước nuôi tôm và hệ vi sinh vật trong ruột tôm. Điều này cho thấy nước nuôi tôm là một nguồn lây nhiễm vi sinh vật quan trọng cho tôm. Việc quản lý chất lượng nước và hệ vi sinh vật trong ao nuôi là rất quan trọng để duy trì sức khỏe tôm.

V. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Metagenomics Trong Nuôi Tôm

Kết quả nghiên cứu metagenomics có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực của nuôi tôm, bao gồm: chẩn đoán bệnh, phát triển probiotics, và quản lý chất lượng nước. Việc xác định các vi khuẩn gây bệnh và các vi khuẩn có lợi có thể giúp phát triển các phương pháp chẩn đoán bệnh nhanh chóng và chính xác. Các vi khuẩn có lợi có thể được sử dụng để phát triển các chế phẩm probiotics giúp cải thiện sức khỏe tôm và giảm sự phụ thuộc vào kháng sinh. Việc quản lý chất lượng nước và hệ vi sinh vật trong ao nuôi có thể giúp ngăn ngừa dịch bệnh và cải thiện năng suất nuôi tôm.

5.1. Phát Triển Probiotics Cho Tôm Thẻ Chân Trắng

Dựa trên kết quả nghiên cứu metagenomics, có thể phát triển các chế phẩm probiotics chứa các vi khuẩn có lợi cho tôm thẻ chân trắng. Các probiotics này có thể giúp cải thiện tiêu hóa, tăng cường miễn dịch và bảo vệ tôm khỏi các tác nhân gây bệnh. Việc lựa chọn các chủng vi khuẩn phù hợp và tối ưu hóa công thức probiotics là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả.

5.2. Quản Lý Chất Lượng Nước Và Hệ Vi Sinh Vật Ao Nuôi

Việc quản lý chất lượng nước và hệ vi sinh vật trong ao nuôi là rất quan trọng để duy trì sức khỏe tôm và ngăn ngừa dịch bệnh. Các biện pháp quản lý có thể bao gồm: kiểm soát các chỉ tiêu môi trường, sử dụng chế phẩm sinh học, và thay nước định kỳ. Việc theo dõi và điều chỉnh hệ vi sinh vật trong ao nuôi có thể giúp duy trì sự cân bằng và ngăn ngừa sự phát triển của các vi khuẩn gây bệnh.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Metagenomics Tôm Tương Lai

Nghiên cứu đa dạng hệ vi sinh vật trong ruột tôm thẻ chân trắng tại Sóc Trăng bằng kỹ thuật metagenomics đã cung cấp những thông tin quan trọng về thành phần và chức năng của hệ vi sinh vật. Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực của nuôi tôm, bao gồm: chẩn đoán bệnh, phát triển probiotics, và quản lý chất lượng nước. Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu để hiểu rõ hơn về vai trò của hệ vi sinh vật trong sức khỏe tôm và phát triển các giải pháp quản lý bền vững.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Sâu Về Tương Tác Vi Sinh Vật Trong Ruột Tôm

Cần có thêm các nghiên cứu để hiểu rõ hơn về tương tác giữa các vi sinh vật trong ruột tôm và vai trò của chúng trong sức khỏe tôm. Các nghiên cứu này có thể sử dụng các kỹ thuật tiên tiến như metatranscriptomics và metaproteomics để phân tích hoạt động gen và protein của hệ vi sinh vật.

6.2. Phát Triển Các Giải Pháp Quản Lý Hệ Vi Sinh Vật Bền Vững

Cần phát triển các giải pháp quản lý hệ vi sinh vật bền vững trong nuôi tôm, dựa trên các nguyên tắc sinh thái học và vi sinh vật học. Các giải pháp này có thể bao gồm sử dụng probiotics, prebiotics, và các biện pháp cải thiện chất lượng nước và thức ăn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan tài liệu 1. Đặc điểm sinh học tôm thẻ chân trắng 1. Hệ thống phân loại, đặc điểm hình thái cấu tạo của tôm thẻ chân trắng Tôm thẻ chân trắng có tên khoa học là Litopenaeus vannamei (Boone, 1931), tên tiếng anh là Pacific white shrimp, thuộc giống Litopenaeus, họ Penaeidae, bộ Decapoda, lớp Malacostraca, ngành Arthropoda.

Tôm thẻ chân trắng có vỏ màu xanh lam, khi vỏ mỏng có màu trắng đục, chân bò có màu trắng ngà (Hình 1. Chùy là phần kéo dài tiếp với bụng. Dưới chùy có 2 – 4 răng cưa, đôi khi có tới 5 - 6 răng cưa ở phía bụng, các răng cưa này kéo dài, đôi khi tới đốt thứ hai. Vỏ đầu ngực của tôm thẻ chân trắng có những gai gân và gai râu rất rõ, không có gai mắt và gai đuôi (gai telssm), không có rãnh sau mắt, đường gờ sau chuỳ khá dài đôi khi từ mép sau vỏ đầu ngực.

Gờ bên chuỳ ngắn, chỉ kéo dài tới gai thượng vị. Phần bụng của tôm có 6 đốt bụng, ở đốt mang trứng, rãnh bụng rất hẹp hoặc không có. Telsson (gai đuôi) không phân nhánh. Râu không có gai phụ và chiều dài râu ngắn hơn nhiều so với vỏ giáp.

Xúc biện của hàm dưới thứ nhất thon dài và thường có 3 - 4 hàng, phần cuối của xúc biện có hình roi. Hình thái tôm thẻ chân trắng (Nguồn: wikipedia) 4 1. Đặc điểm sinh trưởng, sinh thái và tập tính của tôm thẻ chân trắng; phân bố tự nhiên của tôm thẻ chân trắng Đặc điểm sinh trưởng Vòng đời của tôm thẻ chân trắng được chia làm 6 thời kỳ: Thời kỳ phôi: bắt đầu từ khi trứng được thụ tinh đến khi trứng nở, bao gồm nhiều giai đoạn đến khi phát triển thành phôi Nauplius. Thời kỳ ấu trùng: bao gồm nhiều giai đoạn để ấu trùng tôm lột xác và biến thái hoàn toàn: Giai đoạn Nauplius (N): gồm 6 giai đoạn phụ tương ứng với 6 lần lột xác của ấu trùng Nauplius, diễn ra trong khoảng 36-51 giờ, trong đó các Nauplius bơi từng đoạn ngắn rồi nghỉ, lột vỏ 4 lần, mỗi lần khoảng 7 giờ, tự sống bằng noãn hoàng, không cần cho ăn.

Giai đoạn Zoea (Z): gồm 3 giai đoạn phụ, diễn ra trong khoảng 105- 120 giờ, trong đó các Zoea bơi liên tục gần mặt nước, lột vỏ hai lần, mỗi lần khoảng 36 giờ. Ở giai đoạn này, ấu trùng Zoea bơi lội liên tục có định hướng, thẳng về phía trước và ăn thực vật nổi bằng hình thức lọc. Giai đoạn Mysis (M): gồm 3 giai đoạn, diễn ra trong 72 giờ, trong đó các Mysis có đặc tính treo mình trong nước, đầu chúc xuống dưới, và ăn các động vật nổi hoặc tảo silic bằng hình thức bắt mồi chủ động. Giai đoạn Post-larvae (PL) (giai đoạn hậu ấu trùng): tôm thẻ đã có hình dạng loài nhưng chưa hoàn thiện sắc tố, các Post-larvae hoạt động nhanh nhẹn, bắt mồi chủ động với thức ăn chủ yếu là động vật nổi.

Ở cuối giai đoạn này, các Post-larvae chuyển sang sống đáy. Thời kỳ ấu niên: ở thời kỳ này, hệ thống mang của tôm đã hoàn chỉnh, tôm chuyển sang sống đáy hoàn toàn, bắt đầu bò bằng chân và bơi bằng chân bơi. Thời kỳ này tương ứng với cuối giai đoạn tôm bột và đầu tôm giống trong sản xuất [3]. Thời kỳ thiếu niên: tôm bắt đầu ổn định tỷ lệ thân.

Giai đoạn này tương đương với giai đoạn ươm giống và nuôi thịt trong sản xuất. 5 Thời kỳ sắp trưởng thành: thời kỳ này tôm trưởng thành về mặt sinh dục và thể hiện sự sinh trưởng không đồng đều một cách rõ rệt giữa hai giới tính, trong đó con cái lớn nhanh hơn con đực. Thời kỳ trưởng thành: tôm có khả năng tham gia sinh sản. Lúc này, tôm trưởng thành sống ở vùng xa bờ nơi có độ trong cao và độ mặn ổn định [1].

Phân bố và tập tính Trong tự nhiên, tôm thẻ chân trắng phân bố ở vùng ven bờ phía đông Thái Bình Dương, từ biển Bắc peru đến nam Mexico và Equador. Ở vùng biển tự nhiên, tôm chân trắng thích nghi sống nơi đáy là bùn, độ sâu khoảng 72 m, có thể sống ở độ mặn trong phạm vi 5 - 50‰, thích hợp ở độ mặn nước biển 28 - 34‰, pH = 7,7 - 8,3, nhiệt độ thích hợp 25 - 32oC, tuy nhiên chúng có thể sống được ở nhiệt độ 12 - 28oC. Tôm chân trắng là loài ăn tạp giống như những loài tôm khác. Song không đòi hỏi thức ăn có hàm lượng đạm cao như tôm sú.

Tôm chân trắng có tốc độ sinh trưởng nhanh, chúng lớn nhanh hơn tôm sú ở tuổi thành niên. Trong điều kiện tự nhiên từ tôm bột đến tôm cỡ 40 g/con mất khoảng thời gian 180 ngày hoặc từ 0,1 g có thể lớn tới 15 g trong giai đoạn 90 - 120 ngày. Sinh sản Tôm chân trắng thành thục sớm, con cái có khối lượng từ 30 - 45 g/con là có thể tham gia sinh sản. Ở khu vực tự nhiên có tôm chân trắng phân bố thì quanh năm đều bắt được tôm chân trắng.

Song mùa sinh sản của tôm chân trắng ở vùng biển lại có sự khác nhau ví dụ: ở ven biển phía Bắc Equađo tôm đẻ tử tháng 12 đến tháng 4. Lượng trứng của mỗi vụ đẻ phụ thuộc vào cỡ tôm mẹ: Nếu tôm mẹ từ 30 - 45g thì lượng trứng từ 100.000 trứng, đường kính trứng 0,22 mm. Sau mỗi lần đẻ hết trứng, buồng trứng tôm lại phát triển tiếp. Thời gian giữa 2 lần đẻ cách nhau 2 - 3 ngày.

Con đẻ nhiều nhất tới 10 lần/năm. Thường sau 3 - 4 lần đẻ liên tục thì có lần lột vỏ. Sau khi đẻ 14 - 16 giờ trứng nở ra ấu trùng Nauplius. ấu trùng Nauplius trải qua 6 giai đoạn: Zoea qua 3 giai đoạn, Mysis qua 3 giai đoạn thành Postlarvae.

Chiều dài của Postlarvae tôm P.Vannamei khoảng 0,88 - 3mm. Quy trình sản xuất tôm thẻ chân trắng (Nguồn: FAO) 1. Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng trên thế giới và tại Việt Nam 1. Tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng trên thế giới và tại Việt Nam Tôm thẻ chân trắng bắt đầu được đánh bắt tự nhiên từ năm 1981 với sản lượng khiêm tốn.

Đến năm 1995 chúng mới bắt đầu được nuôi trồng và cho đến nay, đây là loài tôm được nuôi phổ biến nhất. Theo thống kê của FAO (2018) và GOAL (2017), tổng sản lượng tôm thẻ chân trắng đánh bắt tự nhiên và nuôi trồng liên tục tăng qua các năm, và tăng mạnh từ những năm 2000 đến nay (Hình 1. Đặc biệt, đối với sản lượng tôm thẻ chân trắng nuôi trồng, có thể dễ dàng thấy được sự tăng trưởng mạnh và đều qua các năm, và được dự doán là tiếp tục tăng trong năm 2019 (Hình 1. Trong báo cáo của FAO năm 2018, tính đến năm 2015, sản lượng tôm thẻ chân 7 trắng tự nhiên và nuôi trồng chiếm 47% tổng sản lượng tôm trên thế giới (2015) (Hình 1.

Sản lượng tôm trên thế giới giai đoạn 1995-2017, dự báo đến năm 2019 Hình 1. Tổng sản lượng tôm đánh bắt và nuôi trồng (Nguồn: FAO) Các quốc gia dẫn đầu trong nuôi trồng và xuất khẩu tôm thẻ chân trắng có thể kể đến là Trung Quốc, Ấn Độ, Ecuador, Việt Nam và Indonexia [22]. Theo thống kê của FAO Fishery Stastistics, bắt đầu từ năm 2006, Việt Nam là một trong những nước sản xuất tôm thẻ chân trắng chính trên toàn thế giới. Báo cáo của FAO (2018) chỉ ra rằng trong suốt chín tháng (từ tháng 1 đến tháng 9) năm 2017, xuất khẩu tôm thẻ chân 8 trắng của Việt Nam đạt 390 000 tấn, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2016.

Thị trường chính của tôm Việt Nam xuất khẩu là Trung Quốc (chiểm 50-60% tổng lượng tôm xuất khẩu), tiếp đến là Mỹ, EU28, Nhật Bản, và Hàn Quốc. Tại Việt Nam, theo thống kê của Tổng cục thủy sản, diện tích nuôi tôm nước lợ trong năm 2017 cả nước đạt 721,1 nghìn ha; tăng 3,8% so với năm 2016 trong đó diện tích tôm chân trắng là 98,7 nghìn ha; tăng 4,7% so với năm 2016; và sản lượng tôm nước lợ năm 2017 đạt 683,4 nghìn tấn, tăng 4% so với năm 2016 trong đó sản lượng tôm chân trắng 427 nghìn tấn, tăng 8,5% so với năm 2016 (Hình 1. Và theo thống kê sơ bộ mới nhất của Tổng cục thủy sản, trong chín tháng đầu năm 2018, diện tích nuôi tôm nước lợ đạt 701.302 ha (tăng 0,7% so với cùng kỳ năm 2017), sản lượng nuôi đạt 509. Số liệu sản xuất ngành tôm năm 2017 (Nguồn: Tổng cục Thủy sản Việt Nam - 2017) 1.

Tình hình dịch bệnh trên tôm nuôi và các biện pháp phòng trừ bệnh trên thế giới và Việt Nam 9 Theo đánh giá của GAA qua các năm, vấn đề bệnh và dịch bệnh trên tôm luôn là vấn đề thách thức đối với sự phát triển bền vững của sản xuất tôm nuôi. Năm 1987 và 1988 sự bùng phát của bệnh gan tụy (MBV) tại Đài Loan gây thiệt hại nghiêm trọng cho nghề nuôi tôm sú [14]. Tại Trung Quốc, sự bùng phát của dịch bệnh đốm trắng vào năm 1992 làm sụt giảm nghiêm trọng sản lượng tôm sú nuôi trồng, và kéo dài đến năm 2000. Bệnh này cũng gây thiệt hại tới năng suất tôm nuôi ở Thái Lan và Ấn Độ trong giai đoạn 1995-2003 [37].

Sự phục hồi sản lượng tôm nuôi trồng được thu nhận từ năm 2003 với sự xuất hiện của tôm thẻ chân trắng. Tuy nhiên, theo khảo sát của GOAL, sản lượng trong năm 2012 giảm xuống còn 3,4 triệu tấn (giảm 5% so với năm 2011) do tác động của hội chứng tôm chết sớm (EMS) hay là hội chứng hoại tử gan tụy cấp tính ở Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam và Malaysia. Gần đây nhất, trong Chuỗi Hội nghị Bàn tròn Nuôi trồng thủy sản gần đây (TARS) ở Chang Mai, Thái Lan, bệnh SHIV - căn bệnh do virus gây ra, lần đầu tiên được phát hiện và xác định trong mẫu tôm tôm thẻ chân trắng Litopenaeus vannamei được thu thập từ một trang trại ở tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, vào tháng 12 năm 2014, đã được báo cáo là “sát thủ” đối với tôm đã xuất hiện và hoành hành ở Trung Quốc, và cũng xuất hiện ở một số quốc gia khác có sản lượng tôm thẻ chân trắng nuôi trồng lớn như Ấn Độ, Việt Nam; và các thông tin liên quan đến tác nhân gây bệnh – SHIV mới chỉ được nghiên cứu ở mức độ xác định đặc điểm [56], [57], phát hiện và định lượng bằng rt- PCR hoặc bằng hệ thống SHIV RT-PCR/POCKITTM system và giải trình tự toàn bộ hệ gen của loại virus này [55]. Tại Việt Nam, Theo báo cáo về tình hình dịch bệnh trên tôm nuôi của Tổng cục Thủy sản, trong 6 tháng đầu năm 2017 tổng diện tích nuôi tôm nước lợ bị thiệt hại là 11.