Nghiên Cứu Chính Sách Đối Ngoại Của Philippines Với Mỹ Giai Đoạn 2016-2023

Tài liệu nghiên cứu Chính sách của philippines với mỹ 2016 2023, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hường
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Chính trị học định hướng ứng dụng
• Đề tài: Nghiên Cứu Chính Sách Đối Ngoại Của Philippines Với Mỹ Giai Đoạn 2016-2023
• Loại tài liệu: Đề án thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• BẢNG VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA PHILIPPINES TRONG GIAI ĐOẠN TỪ 2016-2023
• 1.1. Cuộc cạnh tranh chiến lược của các nước lớn, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc tại khu vực
• 1.2. Yếu tố Trung Quốc. Vai trò, tầm quan trọng của mối quan hệ đồng minh Mỹ đối với Philippines
• 1.3. Tình hình chính trị xã hội Philippines dưới thời kỳ Tổng thống Duterte
• 1.4. Vai trò, quan điểm của Tổng thống Philippines trong hoạch định chính sách đối ngoại
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA PHILIPPINES TRONG GIAI ĐOẠN 2016-2023
• 2.1. Chính sách đối ngoại của Philippines và thực trạng quan hệ Philippines-Mỹ dưới thời Tổng thống Duterte (2016-2022)
• 2.1.1. Nội dung chính sách
• 2.1.2. Thực trạng quan hệ Philippines-Mỹ thời Tổng thống Duterte
• 2.2. Chính sách đối ngoại của Philippines và thực trạng quan hệ Philippines-Mỹ dưới thời Tổng thống Marcos (2022-2023)
• 2.2.1. Nội dung chính sách
• 2.2.2. Thực trạng quan hệ Philippines-Mỹ thời Tổng thống Marcos
• 2.3. Đánh giá về chính sách đối ngoại của Philippines với Mỹ trong giai đoạn 2016-2023
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: TRIỂN VỌNG VỀ QUAN HỆ PHILIPPINES - MỸ THỜI GIAN TỚI VÀ KHUYẾN NGHỊ VỚI VIỆT NAM
• 3.1. Triển vọng quan hệ Philippines và Mỹ và tác động đến vấn đề an ninh khu vực
• 3.2. Những nhân tố chi phối quan hệ Philippines-Mỹ thời gian tới
• 3.3. Triển vọng quan hệ Philippines-Mỹ trên lĩnh vực an ninh. Tác động từ sự điều chỉnh chính sách của Philippines với Mỹ đối với vấn đề an ninh khu vực, đặc biệt là vấn đề Biển Đông
• 3.4. Một số giải pháp chính sách đối ngoại của Việt Nam trong triển khai chính sách đối ngoại
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quan Hệ Philippines Mỹ Giai Đoạn 2016 2023

Mối quan hệ Philippines-Mỹ là một trong những mối quan hệ đồng minh quan trọng bậc nhất, có tầm ảnh hưởng lớn đến khu vực Châu Á-Thái Bình Dương. Nền tảng của liên minh này được xây dựng trên sự gắn bó chặt chẽ về an ninh, quốc phòng, thể hiện qua các thỏa thuận như Hiệp ước phòng thủ chung (MDT), Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA) và Thỏa thuận tăng cường hợp tác quốc phòng (EDCA). Philippines hưởng lợi từ sự bảo trợ an ninh của Mỹ, còn Mỹ có điều kiện để duy trì và mở rộng ảnh hưởng trong khu vực. Tuy nhiên, bối cảnh thế giới và khu vực thay đổi nhanh chóng, đặc biệt khi Mỹ điều chỉnh chính sách với đồng minh. Philippines cũng điều chỉnh chính sách đối ngoại để thích ứng với những biến đổi này. Việc nghiên cứu những thay đổi trong quan hệ Philippines-Mỹ có ý nghĩa quan trọng để xác định bản chất, đánh giá tác động và dự báo phương hướng giải quyết quan hệ song phương. Mỹ và Philippines là những đối tác quan trọng và gắn với lợi ích cốt lõi của Việt Nam. Những năm gần đây, Mỹ tiếp tục can dự vào khu vực để cân bằng ảnh hưởng của Trung Quốc. Philippines là một trong những quốc gia thành viên sáng lập ASEAN và có nhiều điểm tương đồng với Việt Nam. Vì vậy, nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Philippines với Mỹ sẽ giúp rút ra kinh nghiệm trong việc xử lý quan hệ với các đối tác, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược.

1.1. Lý do chọn đề tài Tầm quan trọng của mối quan hệ

Mối quan hệ đồng minh giữa Philippines và Mỹ đóng vai trò then chốt trong cấu trúc an ninh khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng. Các thỏa thuận quốc phòng, như MDT, VFA, và EDCA, tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác quân sự, mang lại lợi ích an ninh cho cả hai bên. Sự điều chỉnh chính sách của Philippines dưới thời các đời Tổng thống có ảnh hưởng sâu sắc đến quan hệ Philippines - Mỹ, tác động đến cán cân quyền lực khu vực và lợi ích quốc gia của các nước láng giềng, bao gồm Việt Nam.

1.2. Ý nghĩa nghiên cứu Khoa học thực tiễn và chính sách

Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học trong việc làm sáng tỏ động lực và diễn biến của chính sách đối ngoại của Philippines đối với Mỹ trong giai đoạn đầy biến động 2016-2023. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin hữu ích cho việc xây dựng chính sách đối ngoại của Việt Nam, đặc biệt trong việc ứng xử với các nước lớn và các đối tác trong khu vực. Nghiên cứu cũng góp phần dự báo những tác động của quan hệ Philippines - Mỹ đến an ninh khu vực và gợi ý các giải pháp chính sách phù hợp.

II. Yếu Tố Ảnh Hưởng Chính Sách Philippines Với Mỹ 2016 2023

Nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Philippines không thể tách rời khỏi các yếu tố ảnh hưởng, bao gồm cả yếu tố bên trong và bên ngoài. Các yếu tố này bao gồm sự cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc; vai trò của Trung Quốc trong khu vực; tầm quan trọng của mối quan hệ đồng minh Mỹ đối với Philippines; tình hình chính trị xã hội Philippines dưới thời Tổng thống Duterte; và vai trò, quan điểm của Tổng thống Philippines trong hoạch định chính sách đối ngoại. Những yếu tố này tương tác lẫn nhau, tạo nên bức tranh phức tạp của quan hệ Philippines-Mỹ. Phân tích kỹ lưỡng những yếu tố này là cần thiết để hiểu rõ động lực và sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Philippines.

2.1. Cạnh tranh Mỹ Trung Tác động tới chính sách Philippines

Sự cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc đã tạo ra môi trường địa chính trị phức tạp, buộc Philippines phải đưa ra những lựa chọn cân bằng. Một mặt, Philippines muốn duy trì quan hệ đồng minh an ninh với Mỹ để đối phó với các thách thức an ninh, đặc biệt là ở Biển Đông. Mặt khác, Philippines cũng không muốn làm mất lòng Trung Quốc, một đối tác kinh tế quan trọng. Sự cân bằng này đã ảnh hưởng đáng kể đến chính sách đối ngoại của Philippines.

2.2. Tổng Thống Duterte Thay đổi trong chính sách đối ngoại

Sự xuất hiện của Tổng thống Duterte đã đánh dấu một sự thay đổi lớn trong chính sách đối ngoại của Philippines. Duterte đã thực hiện chính sách "xoay trục", hướng tới Trung Quốc và giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ. Chính sách này đã gây ra nhiều tranh cãi và đặt ra câu hỏi về tương lai của quan hệ Philippines - Mỹ. Tuy nhiên, chính sách của Duterte cũng phản ánh mong muốn của Philippines về một chính sách đối ngoại độc lập hơn.

III. Phân Tích Chính Sách Đối Ngoại Philippines Với Mỹ 2016 2023

Giai đoạn 2016-2023 chứng kiến những biến động đáng kể trong chính sách đối ngoại của Philippines với Mỹ. Dưới thời Tổng thống Duterte, quan hệ song phương trải qua giai đoạn thử thách với chính sách "xoay trục" sang Trung Quốc. Tuy nhiên, sau khi Tổng thống Marcos nhậm chức, chính sách đối ngoại của Philippines dần quay trở lại quỹ đạo truyền thống, củng cố quan hệ đồng minh với Mỹ. Việc đánh giá chính sách và thực trạng quan hệ trong giai đoạn này là rất quan trọng để hiểu rõ sự thay đổi và tác động của nó đến an ninh khu vực.

3.1. Thời kỳ Duterte Xoay trục và thách thức quan hệ Mỹ

Dưới thời Tổng thống Duterte, chính sách đối ngoại của Philippines có sự thay đổi rõ rệt với chủ trương "xoay trục" sang Trung Quốc. Chính sách này thể hiện qua việc giảm bớt các cuộc tập trận chung với Mỹ, chỉ trích chính sách của Mỹ, và tăng cường hợp tác kinh tế với Trung Quốc. Tuy nhiên, chính sách này cũng vấp phải sự phản đối từ một bộ phận dư luận và giới quân sự Philippines, những người lo ngại về sự phụ thuộc vào Trung Quốc và mất đi sự bảo trợ an ninh từ Mỹ.

3.2. Thời kỳ Marcos Củng cố liên minh Philippines Mỹ

Sau khi Tổng thống Marcos nhậm chức, chính sách đối ngoại của Philippines đã có sự điều chỉnh theo hướng củng cố quan hệ đồng minh với Mỹ. Marcos đã tái khẳng định cam kết với Hiệp ước phòng thủ chung (MDT), tăng cường hợp tác quân sự và an ninh với Mỹ, và bày tỏ quan ngại về hành động của Trung Quốc ở Biển Đông. Chính sách này được xem là một sự trở lại với chính sách đối ngoại truyền thống của Philippines và thể hiện mong muốn duy trì cân bằng quyền lực trong khu vực.

3.3. So sánh chính sách đối ngoại Duterte và Marcos Jr. về Mỹ

Chính sách đối ngoại của hai đời Tổng thống Duterte và Marcos Jr. về Mỹ khác biệt rõ rệt. Duterte chủ trương xoay trục sang Trung Quốc, giảm sự phụ thuộc vào Mỹ, trong khi Marcos Jr. lại củng cố liên minh với Mỹ. Tuy nhiên, cả hai đều có mục tiêu bảo vệ lợi ích quốc gia của Philippines, chỉ khác nhau về phương pháp và cách tiếp cận.

IV. Tác Động Chính Sách Philippines Với Mỹ Tới An Ninh Khu Vực

Những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Philippines đối với Mỹ có tác động không nhỏ đến tình hình an ninh khu vực, đặc biệt là vấn đề Biển Đông. Sự xích lại gần hơn giữa Philippines và Mỹ có thể được xem là một biện pháp để đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc. Tuy nhiên, nó cũng có thể làm gia tăng căng thẳng trong khu vực và tạo ra những rủi ro khó lường. Việc phân tích tác động của chính sách đối ngoại này là rất quan trọng để đưa ra những đánh giá và dự báo chính xác.

4.1. Ảnh hưởng đến Biển Đông Quan điểm của Philippines

Vấn đề Biển Đông là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của Philippines đối với Mỹ. Philippines tìm kiếm sự hỗ trợ từ Mỹ để bảo vệ chủ quyền và quyền lợi của mình ở Biển Đông, đặc biệt là trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng gia tăng sự hiện diện và hoạt động quân sự trong khu vực. Sự hợp tác giữa Philippines và Mỹ trong lĩnh vực an ninh biển có thể giúp tăng cường khả năng phòng thủ của Philippines và gửi một thông điệp răn đe đến Trung Quốc.

4.2. Quan hệ Philippines Mỹ Ảnh hưởng đến ASEAN

Quan hệ Philippines - Mỹ có vai trò quan trọng trong cấu trúc an ninh khu vực Đông Nam Á, ảnh hưởng đến sự gắn kết và vị thế của ASEAN. Một mặt, sự củng cố quan hệ Philippines - Mỹ có thể tăng cường khả năng phòng thủ của khu vực và răn đe các hành vi gây hấn. Mặt khác, nó cũng có thể làm sâu sắc thêm sự phân hóa trong ASEAN giữa các quốc gia có quan hệ gần gũi với Mỹ và các quốc gia có quan hệ gần gũi với Trung Quốc.

V. Triển Vọng Quan Hệ Philippines Mỹ và Khuyến Nghị cho Việt Nam

Triển vọng quan hệ Philippines-Mỹ trong thời gian tới phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tình hình chính trị nội bộ Philippines, sự thay đổi trong chính sách của Mỹ, và diễn biến tình hình an ninh khu vực. Tuy nhiên, có thể dự đoán rằng quan hệ Philippines-Mỹ sẽ tiếp tục được củng cố và phát triển, đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh. Trên cơ sở đó, Việt Nam cần có những chính sách phù hợp để đối phó với những thách thức và cơ hội mới.

5.1. Yếu tố chi phối quan hệ Philippines Mỹ trong tương lai

Nhiều yếu tố sẽ chi phối quan hệ Philippines - Mỹ trong tương lai, bao gồm sự thay đổi chính phủ ở cả hai nước, những thay đổi trong chiến lược của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, và sự phát triển của tình hình an ninh ở Biển Đông. Sự ổn định chính trị nội bộ ở Philippines cũng là một yếu tố quan trọng, vì những thay đổi chính trị có thể dẫn đến sự thay đổi trong chính sách đối ngoại.

5.2. Khuyến nghị chính sách đối ngoại cho Việt Nam

Trong bối cảnh quan hệ Philippines - Mỹ ngày càng được củng cố, Việt Nam cần tiếp tục thực hiện chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, tăng cường hợp tác với cả Mỹ và Trung Quốc để bảo vệ lợi ích quốc gia. Đồng thời, Việt Nam cần chủ động tham gia vào các c chế hợp tác khu vực để giải quyết các vấn đề an ninh, trong đó có vấn đề Biển Đông, trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa các cường quốc tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, mối quan hệ đồng minh giữa Philippines và Mỹ giữ vai trò then chốt đối với an ninh và ổn định khu vực. Với dân số khoảng 686 triệu người và tổng GDP gần 3,67 nghìn tỷ USD năm 2022, Đông Nam Á là thị trường tiềm năng và khu vực chiến lược quan trọng. Từ năm 2016 đến 2023, chính sách đối ngoại của Philippines với Mỹ trải qua nhiều biến động đáng kể, đặc biệt dưới hai đời tổng thống Duterte và Marcos. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ các chính sách đối ngoại của Philippines với Mỹ trong giai đoạn này, phân tích các yếu tố tác động, đánh giá kết quả và dự báo xu hướng quan hệ song phương, đồng thời đề xuất khuyến nghị chính sách phù hợp cho Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược khu vực.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chính sách đối ngoại của Philippines với Mỹ trong lĩnh vực an ninh tại khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, với mốc thời gian từ năm 2016 đến cuối năm 2023. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn tổng thể về sự điều chỉnh chính sách đối ngoại của Philippines, đồng thời góp phần định hướng chính sách đối ngoại của Việt Nam trong việc xử lý quan hệ với các cường quốc lớn, bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng phức tạp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn sử dụng chủ nghĩa hiện thực trong quan hệ quốc tế làm khung lý thuyết chính để giải thích các quyết định chính sách đối ngoại của Philippines với Mỹ. Chủ nghĩa hiện thực nhấn mạnh lợi ích quốc gia, đặc biệt là an ninh, là yếu tố cốt lõi chi phối hành vi của các quốc gia. Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng mô hình cân bằng quyền lực (balance of power) để phân tích chiến lược ngoại giao của Philippines trong việc duy trì quan hệ đồng minh với Mỹ đồng thời phát triển quan hệ kinh tế với Trung Quốc nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ-Trung. Các khái niệm chính bao gồm: lợi ích quốc gia, chính sách đối ngoại độc lập, quan hệ đồng minh, và cân bằng chiến lược.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp khai thác dữ liệu thứ cấp từ các nguồn chính phủ, báo cáo quốc tế, và các công trình nghiên cứu trước đây. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các tài liệu, báo cáo và số liệu liên quan đến chính sách đối ngoại Philippines-Mỹ giai đoạn 2016-2023. Phương pháp phân tích chính sách được áp dụng để đánh giá sự nhất quán giữa tuyên bố và thực thi chính sách, đồng thời xác định hiệu quả và xu hướng vận động của chính sách đối ngoại. Phương pháp so sánh được sử dụng để làm rõ sự khác biệt và tiếp nối trong chính sách dưới hai đời tổng thống Duterte và Marcos. Timeline nghiên cứu tập trung vào hai giai đoạn chính: 2016-2022 (chính quyền Duterte) và 2022-2023 (chính quyền Marcos).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chính sách đối ngoại của Duterte (2016-2022) thể hiện xu hướng xa lánh Mỹ và tăng cường hợp tác với Trung Quốc. Trong giai đoạn này, giá trị thương mại song phương Philippines-Trung Quốc tăng từ 22,1 tỷ USD năm 2016 lên gần 50 tỷ USD năm 2019, trong khi quan hệ chính trị với Mỹ có nhiều xáo trộn, như việc Philippines thông báo chấm dứt thỏa thuận VFA năm 2020 nhưng sau đó nối lại vào năm 2021. Mức viện trợ của Mỹ cho Philippines trong giai đoạn này dao động quanh 150 triệu USD mỗi năm, thể hiện sự bền vững dù có biến động chính trị.

2. Dưới thời Marcos (2022-2023), chính sách đối ngoại của Philippines với Mỹ có sự điều chỉnh tích cực, củng cố quan hệ đồng minh. Marcos nhấn mạnh chính sách “bạn bè của tất cả” và tăng cường hợp tác an ninh với Mỹ, đặc biệt trong vấn đề Biển Đông. Các cuộc trao đổi cấp cao giữa hai nước tăng đáng kể, với nhiều chuyến thăm chính thức và đối thoại 2+2 được tái thiết lập sau 7 năm gián đoạn. Mỹ cam kết hỗ trợ an ninh và đầu tư kinh tế trị giá 1,3 tỷ USD cho Philippines.

3. Mỹ tiếp tục là đối tác an ninh và viện trợ quan trọng của Philippines. Trong giai đoạn 2017-2022, viện trợ của Mỹ cho Philippines tăng khoảng 9%, với các chương trình hỗ trợ phát triển, tài chính quân sự và chống khủng bố. Mỹ cũng cung cấp thiết bị quân sự và tổ chức hơn 1.300 cuộc tập trận chung với Philippines từ 2015-2020, góp phần nâng cao năng lực quốc phòng của nước này.

4. Sự cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung Quốc tại khu vực buộc Philippines phải thực hiện chính sách cân bằng. Philippines duy trì quan hệ kinh tế chặt chẽ với Trung Quốc trong khi củng cố liên minh an ninh với Mỹ để bảo vệ chủ quyền trên Biển Đông. Tình hình căng thẳng tại eo biển Đài Loan và các hành động cải tạo đảo của Trung Quốc làm gia tăng nhu cầu hợp tác an ninh với Mỹ.

Thảo luận kết quả

Sự thay đổi chính sách đối ngoại của Philippines phản ánh rõ ràng ảnh hưởng của các yếu tố nội bộ và quốc tế. Dưới thời Duterte, sự thất vọng với Mỹ về các vấn đề nhân quyền và an ninh đã khiến Philippines tạm thời dịch chuyển về phía Trung Quốc nhằm tận dụng lợi ích kinh tế. Tuy nhiên, sự gia tăng các thách thức an ninh từ Trung Quốc trên Biển Đông đã buộc chính quyền Duterte điều chỉnh lại quan hệ với Mỹ, thể hiện qua việc nối lại thỏa thuận VFA và duy trì các cuộc tập trận chung.

Chính quyền Marcos tiếp tục phát huy vai trò của Mỹ trong bảo vệ an ninh quốc gia, đồng thời duy trì quan hệ kinh tế với Trung Quốc, thể hiện chiến lược cân bằng quyền lực hiệu quả. Việc tái thiết lập đối thoại 2+2 và tăng cường trao đổi cấp cao cho thấy sự ổn định và phát triển tích cực trong quan hệ song phương. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của lợi ích quốc gia và an ninh trong chính sách đối ngoại của Philippines.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện giá trị thương mại song phương Philippines-Mỹ và Philippines-Trung Quốc giai đoạn 2016-2023, bảng số liệu viện trợ của Mỹ cho Philippines, cũng như biểu đồ số lượng các cuộc tập trận chung giữa hai nước. Những biểu đồ này minh họa rõ ràng xu hướng phát triển và biến động trong quan hệ song phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hợp tác an ninh đa phương trong khu vực Đông Nam Á. Việt Nam nên chủ động thúc đẩy các diễn đàn hợp tác an ninh đa phương, tận dụng kinh nghiệm từ quan hệ Philippines-Mỹ để xây dựng mạng lưới liên kết nhằm ứng phó các thách thức an ninh xuyên quốc gia. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng.

2. Phát triển chính sách đối ngoại cân bằng, linh hoạt với các cường quốc lớn. Việt Nam cần học hỏi chiến lược cân bằng quyền lực của Philippines, vừa duy trì quan hệ hợp tác kinh tế với Trung Quốc, vừa củng cố quan hệ an ninh với Mỹ và các đối tác khác nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Chính phủ, Bộ Ngoại giao.

3. Tăng cường năng lực ngoại giao và phân tích chính sách đối ngoại. Đào tạo cán bộ ngoại giao chuyên sâu về phân tích chính sách và quản lý quan hệ quốc tế trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược, nhằm nâng cao khả năng dự báo và ứng phó kịp thời. Thời gian: 2 năm; Chủ thể: Bộ Ngoại giao, các trường đại học.

4. Đẩy mạnh hợp tác kinh tế và đầu tư với các đối tác chiến lược. Việt Nam cần tận dụng các cơ hội đầu tư và thương mại từ Mỹ và các nước đồng minh, đồng thời phát triển các dự án hợp tác kinh tế bền vững nhằm tăng cường vị thế trong khu vực. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách ngoại giao và an ninh quốc gia. Luận văn cung cấp phân tích sâu sắc về chính sách đối ngoại Philippines với Mỹ, giúp các nhà hoạch định có cơ sở tham khảo trong xây dựng chiến lược quốc gia phù hợp với bối cảnh khu vực.

2. Các nhà nghiên cứu quan hệ quốc tế và chính trị học. Nội dung luận văn cung cấp dữ liệu, lý thuyết và phân tích thực tiễn về mối quan hệ đồng minh trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược, hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về chính sách đối ngoại và an ninh khu vực.

3. Sinh viên và học viên cao học ngành quan hệ quốc tế, chính trị học. Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích giúp hiểu rõ các yếu tố tác động đến chính sách đối ngoại, phương pháp nghiên cứu và phân tích chính sách trong thực tiễn.

4. Cán bộ ngoại giao và các tổ chức quốc tế hoạt động tại khu vực Đông Nam Á. Luận văn cung cấp cái nhìn toàn diện về diễn biến chính sách đối ngoại của Philippines, giúp nâng cao nhận thức và điều chỉnh chiến lược hợp tác phù hợp với tình hình khu vực.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách đối ngoại của Philippines với Mỹ thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2016-2023?
   Chính sách trải qua hai giai đoạn chính: dưới thời Duterte, Philippines có xu hướng xa lánh Mỹ và tăng cường hợp tác với Trung Quốc; dưới thời Marcos, chính sách được điều chỉnh tích cực, củng cố quan hệ đồng minh với Mỹ trong khi vẫn duy trì quan hệ kinh tế với Trung Quốc.

2. Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến chính sách đối ngoại của Philippines?
   Yếu tố chủ đạo là lợi ích quốc gia, đặc biệt là an ninh và phát triển kinh tế. Sự cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc tại khu vực, cùng với tình hình chính trị xã hội trong nước, đóng vai trò quyết định trong việc lựa chọn chính sách.

3. Mỹ hỗ trợ Philippines như thế nào trong lĩnh vực an ninh?
   Mỹ cung cấp viện trợ tài chính quân sự, thiết bị, đào tạo và tổ chức hơn 1.300 cuộc tập trận chung từ 2015-2020. Các thỏa thuận như MDT, VFA và EDCA tạo cơ sở pháp lý cho sự hiện diện quân sự và hợp tác an ninh giữa hai nước.

4. Chính sách cân bằng quyền lực của Philippines có ý nghĩa gì đối với Việt Nam?
   Chính sách này giúp Việt Nam học hỏi cách thức duy trì quan hệ hợp tác đa phương, vừa bảo vệ lợi ích quốc gia vừa tránh bị cuốn vào các cuộc đối đầu giữa các cường quốc, từ đó xây dựng chiến lược đối ngoại linh hoạt và hiệu quả.

5. Luận văn có thể hỗ trợ gì cho việc hoạch định chính sách đối ngoại của Việt Nam?
   Luận văn cung cấp phân tích thực tiễn và khuyến nghị chính sách dựa trên kinh nghiệm của Philippines, giúp Việt Nam xây dựng các giải pháp đối ngoại phù hợp với bối cảnh cạnh tranh chiến lược, đồng thời tăng cường hợp tác an ninh và kinh tế với các đối tác lớn.

Kết luận

• Chính sách đối ngoại Philippines với Mỹ giai đoạn 2016-2023 trải qua nhiều biến động, phản ánh sự tác động của các yếu tố nội bộ và quốc tế.
• Dưới thời Duterte, Philippines có xu hướng xa lánh Mỹ, tăng cường hợp tác với Trung Quốc nhằm giải quyết các vấn đề kinh tế và chính trị trong nước.
• Chính quyền Marcos điều chỉnh chính sách, củng cố quan hệ đồng minh với Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh và Biển Đông, đồng thời duy trì quan hệ kinh tế với Trung Quốc.
• Mối quan hệ Philippines-Mỹ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ an ninh khu vực, đồng thời tạo điều kiện cho phát triển kinh tế và ổn định chính trị Philippines.
• Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm từ chính sách đối ngoại của Philippines để xây dựng chiến lược cân bằng quyền lực, tăng cường hợp tác đa phương và bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược khu vực ngày càng phức tạp.

Tiếp theo, cần triển khai các nghiên cứu chuyên sâu về tác động của chính sách đối ngoại Philippines-Mỹ đến các quốc gia ASEAN khác, đồng thời xây dựng các kịch bản chính sách đối ngoại linh hoạt cho Việt Nam. Đề nghị các nhà hoạch định chính sách và nghiên cứu quan hệ quốc tế tiếp tục theo dõi và cập nhật diễn biến quan hệ song phương này để có những điều chỉnh phù hợp.

Hãy liên hệ để nhận tư vấn chuyên sâu về chính sách đối ngoại và an ninh khu vực nhằm nâng cao hiệu quả hoạch định chiến lược quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những yếu tố tác động đến chính sách đối ngoại của Philippines đối với Mỹ trong giai đoạn từ 2016-2023 - Chương 2: Chính sách đối ngoại của Philippines với Mỹ giai đoạn 2016-2023 - Chương 3: Triển vọng quan hệ Philippines trong thời gian tới và khuyến nghị với Việt Nam 12 hương 1: NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH ĐỐI NG ẠI C PHILIPPINES V I M TRONG GIAI Đ ẠN TỪ 2016-2023 1. Sự cạnh tranh chiến lược c a các nước lớn, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc tại khu vực Trong những năm gần đây, khu vực châu Á-Thái Bình Dư ng nói chung và Đông Nam Á nói riêng đang dần trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, đặc biệt là giữa Mỹ và Trung Quốc. Tại Đông Nam Á, cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc tại khu vực này di n ra trên nhiều lĩnh vực từ kinh tế, thư ng mại, quân sự đến khoa học - công nghệ. Với quy mô dân số khoảng h n 686 triệu người, Đông Nam Á là một thị trường tiềm năng cho các đối tác thư ng mại [92].

Bên cạnh đó, nền kinh tế các nước Đông Nam Á hiện nay có quy mô lớn thứ 5 thế giới, với tổng giá trị GDP đạt gần 3,67 nghìn tỷ USD năm 2022 [82]. Ngoài ra, các nước vùng ven biển của khu vực này có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng do được bao quanh bởi tuyến đường hàng hải nhộn nhịp qua eo biển Malacca vào Biển Đô g [81]. Do đó, các nước lớn đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc ngày càng tăng cường các biện pháp cạnh tranh ảnh hưởng tại khu vực này. Cuộc cạnh tranh chiến lược tại khu vực châu Á-Thái Bình Dư ng ngày càng gay g t đã thúc đẩy hai xu thế đang hình thành và chi phối vấn đề an ninh ở khu vực.

Một là, xu hướng cạnh tranh về tập hợp lực lượng giữa các cường quốc đối trọng lẫn nhau; hai là, xu hướng thiết lập các mạng lưới liên kết nhằm ứng phó với các thách thức an ninh xuyên quốc gia đang tồn tại và đan xen lẫn nhau. Hai xu hướng này đã và đang khiến các nước trong khu vực phải có những chiến lược tư ng tác khác nhau để đảm bảo lợi ích quốc gia, đồng thời giải quyết những vấn đề tình huống cụ thể trong mối tư ng quan giữa các chủ thể trong khu vực [25]. 13 Từ năm 2016 đến năm 2023, các đời Tổng thống Mỹ đều coi trọng Châu Á-Thái Bình Dư ng trong chính sách đối ngoại. Tiếp nối chính sách xoay trục sang châu Á dưới thời tổng thống Obama, Tổng thống Donald Trump đã triển khai chiến lược Ấn Độ Dư ng-Thái Bình Dư ng tự do và rộng mở.

Chiến lược này tiếp tục được chính quyền Tổng thống Biden hiện nay triển khai với những cách thức mới. Điểm khác biệt là, trong nhiệm kỳ của mình, Tổng thống Trump với khẩu hiệu “nước Mỹ trở lại” đã khiến quan hệ của Mỹ với các nước đối tác, đồng minh khu vực rạn nứt do những đòi hỏi thực dụng. Tuy nhiên, kể từ khi lên n m quyền Tổng thống Biden đã đưa nước Mỹ thực thi chính sách đối ngoại “dựa vào đồng minh” để gia tăng ảnh hưởng tại khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dư ng đã giúp củng cố quan hệ Mỹ với các đối tác trong khu vực. Cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc khiến Philippines r i vào thế phải thực hiện một chiến lược ngoại giao cân bằng để vừa duy trì được quan hệ với cả hai đối tác lớn.

Trong đó, khi Mỹ tuyên bố “trở mặt” với đồng minh thì Philippines cũng đồng thời đáp trả lại bằng việc lạnh nhạt với Mỹ và củng cố quan hệ với Trung Quốc. Việc này không những có tác dụng đảm bảo lợi ích quốc gia của Philippines mà đồng thời là thông điệp cảnh tỉnh để Mỹ củng cố lại quan hệ với Philippines. Điều này được thể hiện rất rõ nét trong sự vận động của mối quan hệ Philippines-Mỹ trong giai đoạn 2016- 2023 với sự chuyển giao quyền lực tại cả nước Mỹ và Philippines. Yếu tố Trung Quốc Trung Quốc là một nhân tố rất đặc biệt và quan trọng trong chính sách đối ngoại của Philippines với Mỹ bởi tầm quan trọng của Trung Quốc với Philippines cả về kinh tế và an ninh.

Trong lịch sử chính trị của Philippines, bất cứ đời Tổng thống nào khi lên n m quyền đều chỉ chích và đảo gược chính sách của chính quyền tiền nhiệm với Mỹ và Trung Quốc [42]. Đồng thời, mỗi khi quan hệ với Trung Quốc nồng ấm thì quan hệ Philippines- Mỹ càng nguội lạnh. 14 Trung Quốc đa g trỗi dậy với vai trò là một cường quốc khu vực, sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc có sức ảnh hưởng và thu hút được sự quan tâm của nhiều ước trong khu vực, trong đó có Philippines. Ở thời điểm đầu nhiệm kỳ, Tổng thống Duterte, dường như đã lo l ng rằng việc căng thẳng với Trung Quốc trên Biển Đông sẽ khiến Philippines không nhận được lợi ích gì từ sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc.

Đâ có thể là lý do khiến cho Tổng thống Duterte thay đổi quan điểm về vụ kiện Trung Quốc trên Biển Đông vào năm 2016. Tư ng tự như vậy, Tổng thống Marcos khi lên n m quyền cũng phải đối mặt với thách thức kinh tế hậu Covid-19, dường như sự gần gũi về mặt địa lý cùng thực trạng quan hệ kinh tế giữa hai nước đã khiến cho Trung Quốc luôn trở thành đối tác kinh tế quan trọng mà Philippines cần n m giữ. Tuy nhiên, điều này cũng đặt Philippines vào thế khó bởi đối tác về kinh tế không đồng nghĩa với đối tác về an ninh. Hành động của Trung Quốc trên Biển Đông vẫn luôn là một thách thức an ninh gai góc mà ở đó Philippines cần có Mỹ để giải quyết.

Philippines cần Trung Quốc để giải quyết bài toán kinh tế nhưng nếu Philippines xuống nước gác tranh chấp với Trung Quốc sẽ khó có thể làm hài lòng Mỹ. Philippines là đồng minh và dựa vào Mỹ để đảm bảo an ninh thông qua các hiệp ước đã ký giữa hai bên. Vì vậy, việc tăng cường hợp tác giữa Philippines với Trung Quốc trên Biển Đông (nếu có) sẽ làm tă g nguy c rạn nứt nghiêm trọng mối quan hệ với Mỹ bởi Mỹ luôn lên án hành động của Trung Quốc với các nước có tranh chấp trong khu vực cũng như các hoạt động cải tạo trên thực địa của Trung Quốc. Mặt khác, mối liên hệ chặt chẽ giữa vấn đề Biển Đông và quan hệ kinh tế thư ng mại Philippines-Trung Quốc đặt Philippines vào thế phải lựa chọn ưu tiên phát triển kinh tế hay đảm bảo an ninh.

Chính tình huống này đã khiến Philippines phải thực thi chính sách cân bằng trong quan hệ với Mỹ và Trung Quốc. Điều này có nghĩa, khi 15 mối quan hệ giữa Philippines với một trong hai đối tác trên bị nghiêng về bên nào thì Philippines sẽ điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hướng ngược lại để đảm bảo sự cân bằng trong quan hệ đối ngoại với các cường quốc đang trực tiếp cạnh tranh chiến lược ở khu vực. Vai trò, tầm quan trọng c a mối quan hệ đồng minh Mỹ đối với Philippines Mỹ và Philippines có mối quan hệ sâu s c dựa trên c sở hợp tác trong nhiều lĩnh vực bao gồm liên minh an ninh song phư ng, quan hệ nhân dân chặt chẽ và chia sẻ lợi ích chiến lược và kinh tế. Mối quan hệ đồng minh an ninh với Mỹ đem lại cho Philippines lợi ích nhiều mặt.

Trước hết, Mỹ cung cấp nguồn viện trợ lớn cho Philippines để giải quyết những vấn đề ở trong nước [48]. Riêng trong năm 2022, Philippines đã nhận được viện trợ của Mỹ lên tới 155,2 triệu USD [48]. Mỹ cung cấp viện trợ dưới nhiều hình thức bao gồm viện trợ của C quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) và hỗ trợ phát triển và an ninh do Bộ Ngoại giao Mỹ cung cấp. Hỗ trợ phát triển bao gồm các chư ng trình nhằm mục đích thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội toàn diện, pháp quyền và nhân quyền, cải thiện sức khỏe gia đình, giáo dục c bản và quản lý môi trường [100].

Ngoài ra, Mỹ cũng cung cấp các chư ng trình viện trợ cho các khu vực chịu ảnh hưởng bởi xung đột nội bộ. USAID cam kết 63,6 triệu USD cho các nỗ lực nhân đạo và phục hồi ở Marawi, một thành phố bị phá hủy trong trận chiến giữa lực lượng chính phủ và quân nổi dậy Hồi giáo Philippines và nước ngoài vào năm 2017 [48]. Cùng với đó, trong những năm qua Philippines cũng luôn nhận được hỗ trợ của Mỹ trong ứng phó với các thảm họa tại Philippines. Từ năm 2010, Philippines đã nhận được h n 363 triệu USD hỗ trợ chuẩn bị, ứng phó và phục hồi sau thảm họa – không bao gồm hỗ trợ liên quan đến COVID-19 – để giúp đỡ h n 100 thành phố và đô thị trên kh p Philippines [90].

16 Nguồn viện trợ kinh tế của Mỹ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự ổn định và phát triển của Philippines trong các giai đoạn lịch sử của nước này. Khi Tổng thống Marcos bị lật đổ vào năm 1986, các chư ng trình hỗ trợ kinh tế của Mỹ đã giúp Philippines tái kiến thiết nền kinh tế quốc gia cũng như thúc đẩy các chư ng trình phát triển. Từ giữa những năm 2000, các chư ng trình hỗ trợ của Mỹ đã giúp Philippines tiến gần h n với mục tiêu phát triển dài hạn “tăng trưởng bền vững, công bằng và ổn định hoà bình” thông qua chư ng trình hỗ trợ trực tiếp cho vực bị ảnh hưởng bởi xung đột tại Mindanao. Ngoài ra, viện trợ kinh tế của Mỹ còn góp phần hoàn thiện thể chế trong đó có việc tăng cường quản lý tư pháp và xã hội, cũng như đầu tư mạnh mẽ vào chiến dịch giảm nghèo của Philippines, đấu tranh chống tội phạm khủng bố, giải quyết những vấn đề an ninh trên biển.

Thứ hai, Mỹ là cái ô an ninh cho Philippines. Philippines là nước được Mỹ “ưu tiên” ở Đông Nam Á về các khoản hỗ trợ an ninh và là nước nhận viện trợ lớn nhất của chư ng trình tài trợ quân sự nước ngoài (FMF) của Mỹ. FMF chủ yếu hỗ trợ an ninh hàng hải, ứng phó thảm họa, chuyên nghiệp hóa quân sự và trang bị vũ khí, thiết bị cho các hoạt động chống khủng bố [57]. Các chư ng trình chống khủng bố cung cấp đào tạo và tài trợ thiết bị cho Cảnh sát Quốc gia Philippines [47].