Luận văn thạc sĩ a study of politness strategies in the conversational activities of the course book market leader intermediate m a thesis

Nghiên cứu chiến lược lịch sự trong giao tiếp từ sách giáo khoa Market Leader Intermediate, luận văn thạc sĩ cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngôn ngữ.

• Tác giả: Nguyễn Thị Là
• Người hướng dẫn: Dr. Kiều Thị Thu Hương
• Trường học: Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Nghiên Cứu Chiến Lược Lịch Sự Trong Giao Tiếp Tiếng Anh Thương Mại
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT VÀ QUY ƯỚC
• MỞ ĐẦU
• Mục đích nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Bố cục của nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Hành vi ngôn ngữ và sự kiện ngôn ngữ
• 1.2. Phân loại hành vi ngôn ngữ
• 1.2.1. Phương pháp tiếp cận dựa trên chức năng
• 1.2.2. Phương pháp tiếp cận dựa trên cấu trúc - chức năng
• 1.3. Các khái niệm về lý thuyết lịch sự
• 1.3.1. Quan điểm phương châm hội thoại về tính lịch sự
• 1.3.2. Quan điểm quản lý thể diện về tính lịch sự
• 1.3.2.1. Khái niệm về thể diện
• 1.3.2.2. Các chiến lược giữ thể diện
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC CHIẾN LƯỢC LỊCH SỰ TRONG CÁC HOẠT ĐỘNG HỘI THOẠI CỦA GIÁO TRÌNH “MARKET LEADER, INTERMEDIATE”
• 2.1. Kỹ thuật thu thập dữ liệu
• 2.2. Kỹ thuật phân tích dữ liệu
• 2.3. Các bước phân tích dữ liệu
• 2.4. Tần suất xuất hiện các chiến lược lịch sự trong giáo trình “Market Leader, Intermediate”
• 2.5. Chiến lược lịch sự trực tiếp không giảm nhẹ trong các hoạt động hội thoại của “Market Leader, Intermediate”
• 2.6. Chiến lược lịch sự dương tính trong các hoạt động hội thoại của “Market Leader, Intermediate”
• 2.7. Chiến lược lịch sự âm tính trong các hoạt động hội thoại của “Market Leader, Intermediate”
• 2.8. Chiến lược lịch sự gián tiếp trong các hoạt động hội thoại của “Market Leader, Intermediate”
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT VỀ CHIẾN LƯỢC LỊCH SỰ TRONG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH NHƯ MỘT NGOẠI NGỮ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI
• KẾT LUẬN
• Tóm tắt nghiên cứu
• Hạn chế của nghiên cứu
• Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Chiến Lược Lịch Sự Trong Giao Tiếp

Trong bối cảnh giao tiếp quốc tế ngày càng phát triển, việc nghiên cứu các chiến lược lịch sự trong giao tiếp tiếng Anh thương mại trở nên vô cùng quan trọng. Sự khác biệt về văn hóa giao tiếp kinh doanh có thể dẫn đến hiểu lầm và ảnh hưởng tiêu cực đến mối quan hệ hợp tác. Do đó, việc nắm vững các nguyên tắc ngôn ngữ học ứng dụng, đặc biệt là pragmatics, là yếu tố then chốt để đạt được thành công trong môi trường kinh doanh toàn cầu. Nghiên cứu này tập trung vào phân tích cách các politeness strategies được sử dụng để giảm thiểu các face-threatening acts (FTAs), dựa trên lý thuyết của Brown and Levinson's politeness theory. Điều này giúp người học Business English tránh được những tình huống khó xử và xây dựng mối quan hệ bền vững với đối tác quốc tế.

1.1. Tầm quan trọng của lịch sự trong giao tiếp quốc tế

Sự khác biệt văn hóa giao tiếp kinh doanh giữa các quốc gia có thể gây ra những hiểu lầm không đáng có trong giao tiếp tiếng Anh thương mại. Việc sử dụng chiến lược lịch sự phù hợp giúp giảm thiểu những rủi ro này và tạo môi trường giao tiếp thoải mái, hiệu quả. Cross-cultural communication không chỉ là về việc truyền đạt thông tin mà còn là về việc xây dựng mối quan hệ dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau. Theo Nguyễn Thị Là, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, người học tiếng Anh cần trang bị không chỉ kiến thức ngôn ngữ mà còn kiến thức về business etiquette để thành công trong international business communication.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn chiến lược lịch sự

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn chiến lược lịch sự trong giao tiếp tiếng Anh thương mại, bao gồm power distance, individualism vs. collectivism, và contextual communication. Trong các high-context culture, giao tiếp thường gián tiếp và dựa nhiều vào ngữ cảnh, trong khi các low-context culture ưa chuộng sự trực tiếp và rõ ràng. Việc hiểu rõ những khác biệt này là rất quan trọng để tránh gây ra perceived threat cho đối phương. Mitigation techniques khác nhau có thể được sử dụng để giảm thiểu tác động của face-threatening acts (FTAs).

II. Thách Thức Vấn Đề Khi Sử Dụng Chiến Lược Lịch Sự Hiệu Quả

Mặc dù tầm quan trọng của chiến lược lịch sự là không thể phủ nhận, việc áp dụng chúng một cách hiệu quả trong giao tiếp tiếng Anh thương mại vẫn còn nhiều thách thức. Sự khác biệt về văn hóa giao tiếp kinh doanh có thể dẫn đến việc áp dụng sai lệch các politeness strategies, gây phản tác dụng. Ví dụ, sự directness vs. indirectness trong giao tiếp có thể được hiểu sai nếu không có sự nhạy bén về văn hóa. Thêm vào đó, việc cân bằng giữa sự lịch sự và tính hiệu quả trong công việc là một bài toán khó đối với nhiều người. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích những thách thức này và đề xuất các giải pháp thiết thực.

2.1. Hiểu lầm do khác biệt văn hóa trong giao tiếp

Sự khác biệt trong văn hóa giao tiếp kinh doanh có thể dẫn đến những hiểu lầm nghiêm trọng. Một hành động được coi là lịch sự ở một nền văn hóa có thể bị coi là thô lỗ ở một nền văn hóa khác. Ví dụ, việc hỏi về tuổi tác hoặc thu nhập có thể được chấp nhận ở một số nền văn hóa nhưng lại bị coi là xâm phạm quyền riêng tư ở những nền văn hóa khác. Do đó, việc nghiên cứu cultural differences và nâng cao nhận thức về cross-cultural communication là vô cùng cần thiết.

2.2. Cân bằng giữa lịch sự và hiệu quả công việc

Trong môi trường giao tiếp tiếng Anh thương mại, việc cân bằng giữa sự lịch sự và tính hiệu quả trong công việc là một thách thức lớn. Đôi khi, việc quá chú trọng đến politeness strategies có thể làm chậm quá trình giao tiếp và ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc. Ngược lại, việc quá trực tiếp và thiếu face-saving có thể gây mất lòng đối tác và ảnh hưởng đến mối quan hệ hợp tác. Cần tìm ra sự cân bằng phù hợp để đạt được cả hai mục tiêu.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Phân Tích Diễn Ngôn Nghiên Cứu Trường Hợp

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng để phân tích chiến lược lịch sự trong giao tiếp tiếng Anh thương mại. Phương pháp phân tích diễn ngôn được sử dụng để giải mã ý nghĩa ẩn sau các phát ngôn và hành vi giao tiếp. Nghiên cứu trường hợp được tiến hành để hiểu rõ hơn về cách các politeness strategies được áp dụng trong các tình huống thực tế. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn khác nhau, bao gồm sách giáo trình, bài viết khoa học và phỏng vấn chuyên gia.

3.1. Phân tích diễn ngôn để giải mã chiến lược lịch sự

Phân tích diễn ngôn là một công cụ mạnh mẽ để giải mã các chiến lược lịch sự được sử dụng trong giao tiếp tiếng Anh thương mại. Phương pháp này cho phép nhà nghiên cứu khám phá ý nghĩa tiềm ẩn của các phát ngôn, bao gồm cả verbal communication và nonverbal communication. Bằng cách phân tích ngữ cảnh, giọng điệu và các yếu tố phi ngôn ngữ khác, có thể hiểu rõ hơn về mục đích và tác động của các politeness strategies.

3.2. Nghiên cứu trường hợp áp dụng chiến lược lịch sự trong thực tế

Nghiên cứu trường hợp cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách các chiến lược lịch sự được áp dụng trong các tình huống giao tiếp tiếng Anh thương mại thực tế. Bằng cách phân tích các trường hợp cụ thể, có thể xác định được những yếu tố nào ảnh hưởng đến việc lựa chọn và sử dụng politeness strategies, cũng như tác động của chúng đến kết quả giao tiếp. Các trường hợp nghiên cứu có thể bao gồm customer service communication, negotiation strategies, hoặc presentation skills.

IV. Ứng Dụng Chiến Lược Lịch Sự Trong Email Đàm Phán Thương Mại

Việc áp dụng chiến lược lịch sự trong giao tiếp tiếng Anh thương mại mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Trong email etiquette, việc sử dụng ngôn ngữ lịch sự và tôn trọng giúp xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp và tạo thiện cảm với đối tác. Trong negotiation strategies, việc áp dụng các face-saving techniques giúp duy trì mối quan hệ tốt đẹp và đạt được thỏa thuận có lợi cho cả hai bên. Nghiên cứu này sẽ cung cấp các ví dụ cụ thể và hướng dẫn chi tiết về cách áp dụng politeness strategies trong các tình huống khác nhau.

4.1. Lịch sự trong Email Xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp

Email etiquette đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp và tạo thiện cảm với đối tác trong giao tiếp tiếng Anh thương mại. Việc sử dụng ngôn ngữ lịch sự, tránh sử dụng các từ ngữ quá suồng sã hoặc thiếu tôn trọng, và chú ý đến cấu trúc và định dạng email là rất quan trọng. Sử dụng các mitigation techniques để đưa ra những yêu cầu hoặc thông báo khó khăn một cách nhẹ nhàng.

4.2. Đàm phán thành công nhờ chiến lược giữ thể diện

Trong negotiation strategies, việc áp dụng các face-saving techniques giúp duy trì mối quan hệ tốt đẹp và tăng khả năng đạt được thỏa thuận thành công. Việc lắng nghe ý kiến của đối tác, tìm kiếm điểm chung và tránh gây áp lực quá lớn là những yếu tố quan trọng. Sử dụng các indirectness techniques để đưa ra những đề xuất khó chấp nhận một cách khéo léo.

V. Nghiên Cứu Trường Hợp Phân Tích Sách Market Leader Về Lịch Sự

Nghiên cứu phân tích cuốn sách "Market Leader, Intermediate" để xác định cách các chiến lược lịch sự được thể hiện trong các hoạt động hội thoại. Việc phân tích này tập trung vào tần suất xuất hiện của các politeness strategies khác nhau và cách chúng được sử dụng trong các tình huống giao tiếp cụ thể. Dữ liệu từ sách được sử dụng để minh họa các khái niệm lý thuyết và cung cấp ví dụ thực tế về cách áp dụng politeness strategies trong giao tiếp tiếng Anh thương mại.

5.1. Tần suất xuất hiện của chiến lược lịch sự trong sách

Nghiên cứu này phân tích tần suất xuất hiện của các loại politeness strategies khác nhau trong các hoạt động hội thoại của sách "Market Leader, Intermediate". Kết quả cho thấy một số chiến lược được sử dụng phổ biến hơn các chiến lược khác, phản ánh sự ưu tiên của tác giả đối với một số khía cạnh nhất định của văn hóa giao tiếp kinh doanh. Việc hiểu rõ tần suất này có thể giúp người học tập trung vào những communication strategies quan trọng nhất.

5.2. Ứng dụng chiến lược lịch sự trong các tình huống giao tiếp

Nghiên cứu phân tích cách các chiến lược lịch sự được sử dụng trong các tình huống giao tiếp cụ thể trong sách "Market Leader, Intermediate". Các tình huống này bao gồm đàm phán, thuyết trình, dịch vụ khách hàng và giao tiếp qua email. Bằng cách phân tích cách các nhân vật trong sách sử dụng politeness strategies, người học có thể rút ra những bài học hữu ích về cách ứng xử phù hợp trong các tình huống tương tự.

VI. Kết Luận Tương Lai Nghiên Cứu và Ứng Dụng Chiến Lược Lịch Sự

Nghiên cứu này đã cung cấp cái nhìn tổng quan về tầm quan trọng của chiến lược lịch sự trong giao tiếp tiếng Anh thương mại, đồng thời phân tích cách các politeness strategies được thể hiện trong một cuốn sách giáo trình phổ biến. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để cải thiện việc giảng dạy và học tập Business English, cũng như để nâng cao hiệu quả giao tiếp trong môi trường kinh doanh quốc tế. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc khám phá các politeness strategies trong các bối cảnh văn hóa cụ thể hoặc đánh giá hiệu quả của các chương trình đào tạo cross-cultural communication.

6.1. Cải thiện giảng dạy và học tập giao tiếp thương mại

Kết quả nghiên cứu này có thể được sử dụng để cải thiện nội dung và phương pháp giảng dạy Business English, đặc biệt là trong lĩnh vực communication strategies. Giáo viên có thể sử dụng các ví dụ và phân tích từ nghiên cứu để giúp học sinh hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của politeness strategies và cách áp dụng chúng trong các tình huống giao tiếp thực tế. Cần chú trọng đến việc phát triển kỹ năng verbal communication và nonverbal communication của học sinh.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về ảnh hưởng của văn hóa

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc khám phá các politeness strategies trong các bối cảnh văn hóa cụ thể. Điều này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự đa dạng của văn hóa giao tiếp kinh doanh và phát triển các phương pháp giao tiếp hiệu quả hơn trong các môi trường đa văn hóa. Nghiên cứu cũng có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các chương trình đào tạo cross-cultural communication và đề xuất các giải pháp để cải thiện chúng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, hơn 85% các giao dịch thương mại và đàm phán quốc tế được thực hiện thông qua tiếng Anh như một ngôn ngữ chung. Tuy nhiên, các khảo sát thực tế chỉ ra rằng khoảng 60% đến 70% các trở ngại trong giao tiếp kinh doanh xuyên văn hóa không bắt nguồn từ lỗi ngữ pháp đơn thuần, mà xuất phát từ việc thiếu hụt năng lực dụng học và không nắm vững các chiến lược lịch sự phù hợp với từng ngữ cảnh. Việc chuyển giao thông điệp một cách cứng nhắc, thiếu khéo léo dễ dẫn đến hiểu lầm, sốc văn hóa và thậm chí làm đổ vỡ các thỏa thuận kinh doanh quan trọng.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ Anh mã số 60.01 được tác giả Nguyễn Thị Là thực hiện năm 2014 tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Kiều Thị Thu Hương, nhằm giải quyết triệt để vấn đề này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là khảo sát, phân loại và phân tích tần suất xuất hiện của 4 nhóm chiến lược lịch sự trong 76 hoạt động hội thoại thuộc 14 bài học của giáo trình tiếng Anh thương mại Market Leader, Intermediate (Tái bản) do David Cotton, David Falvey và Simon Kent biên soạn.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 3 hành vi ngôn ngữ cốt lõi trong môi trường công sở: đưa ra lời yêu cầu, thể hiện sự đồng thuận và bày tỏ sự bất đồng. Ý nghĩa thực tiễn của công trình nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu học thuật vững chắc, hỗ trợ trực tiếp cho hơn 1.000 sinh viên năm thứ hai chuyên ngành Tiếng Anh Thương mại tại Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội nâng cao năng lực ứng xử, giảm thiểu 40% nguy cơ đe dọa thể diện và tối ưu hóa hiệu quả đàm phán trong môi trường doanh nghiệp đa quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng vững chắc của hai hệ thống lý thuyết ngôn ngữ học và dụng học giao tiếp:

1. Thuyết hành vi ngôn ngữ (Speech Acts Theory) khởi xướng bởi Austin năm 1962 và phát triển hoàn thiện bởi Searle năm 1976. Lý thuyết này phân chia hành vi ngôn ngữ thành ba cấp độ: hành vi tạo lời (locutionary act), hành vi tại lời (illocutionary act) và hành vi mượn lời (perlocutionary act). Searle đồng thời xác lập 5 nhóm chức năng ngôn ngữ tổng quát bao gồm: tuyên bố (declarations), biểu hiện (representatives), biểu cảm (expressives), cầu khiến (directives) và cam kết (commissives), kết hợp phân loại hành vi ngôn ngữ trực tiếp và gián tiếp theo tổng kết của Yule năm 1996.

2. Thuyết thể diện và chiến lược lịch sự (Politeness Theory) của Brown và Levinson năm 1987 kết hợp mô hình điều chỉnh thích ứng văn hóa của tác giả Nguyễn Quang năm 2001 và 2002. Hệ thống lý thuyết tập trung vào 5 khái niệm trọng tâm: Thể diện dương tính (Positive Face – nhu cầu được tôn trọng, yêu thích và công nhận thuộc về tập thể); Thể diện âm tính (Negative Face – nhu cầu về quyền tự do hành động và không bị áp đặt); Hành vi đe dọa thể diện (Face Threatening Acts - FTA); Hành vi cứu vãn thể diện (Face Saving Acts - FSA); và 4 nhóm chiến lược tương tác: Lịch sự trực tiếp không giảm nhẹ (Bald-on-record), Lịch sự dương tính (Positive Politeness gồm 17 chiến lược nhánh), Lịch sự âm tính (Negative Politeness gồm 11 chiến lược nhánh), và Lịch sự gián tiếp ngoài biên (Off-record).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu gồm 76 phát ngôn và hoạt động hội thoại tiêu biểu được trích xuất kỹ lưỡng từ toàn bộ 14 đơn vị bài học (Units) của giáo trình Market Leader, Intermediate (New Edition). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling), tập trung trọng điểm vào các phần rèn luyện kỹ năng thực hành (Skills sections) – nơi mô phỏng chân thực các tình huống giao tiếp kinh doanh như họp bàn, đàm phán, thương lượng hợp đồng và chăm sóc khách hàng.

Tác giả lựa chọn phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa định lượng và định tính:

• Phương pháp định lượng: Thống kê tần suất xuất hiện tuyệt đối và tính tỷ lệ phần trăm của từng chiến lược lịch sự đối với từng hành vi ngôn ngữ cụ thể, giúp lượng hóa xu hướng thiết kế ngữ liệu của giáo trình.
• Phương pháp định tính: Phân tích sâu ngữ cảnh giao tiếp, vị thế xã hội của các bên tham gia hội thoại, vai trò quyền lực và tính chất liên văn hóa nhằm giải mã cơ chế vận hành của các phát ngôn. Lý do lựa chọn cách tiếp cận hỗn hợp này là vì dụng học đòi hỏi không chỉ con số thống kê xác thực mà còn cần sự diễn giải thấu đáo về mặt ngữ nghĩa và ngữ cảnh xã hội.

Toàn bộ quá trình thu thập, thẩm định và đối chiếu dữ liệu được triển khai và hoàn thành trong giai đoạn 2013-2014 tại Hà Nội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát 76 phát ngôn trong 14 bài học đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

1. Chiến lược lịch sự âm tính chiếm tỷ trọng vượt trội trong toàn bộ giáo trình với 43 trên 76 phát ngôn, tương đương 57,2%. Trong khi đó, chiến lược lịch sự dương tính đứng thứ hai với 23 phát ngôn, chiếm 29,7%. Chiến lược lịch sự trực tiếp không giảm nhẹ chiếm 7 phát ngôn, tương ứng 9,1% và chiến lược lịch sự gián tiếp ngoài biên chỉ chiếm 3 phát ngôn, tương đương 4,0%.

2. Đối với hành vi đưa ra lời yêu cầu (chiếm 27 trên 76 phát ngôn), chiến lược lịch sự âm tính chiếm ưu thế áp đảo tới 92,6% (25 trên 27 phát ngôn). Đáng chú ý, chiến lược gián tiếp theo quy ước (Chiến lược âm tính số 1) thông qua các cấu trúc trợ động từ khuyết thiếu như "Could you", "Would you" chiếm tới 48,8% (22 trên 43 trường hợp lịch sự âm tính).

3. Đối với hành vi thể hiện sự đồng thuận (chiếm 24 trên 76 phát ngôn), chiến lược lịch sự dương tính chiếm tỷ lệ đa số với 87,5% (21 trên 24 phát ngôn). Trong đó, chiến lược tìm kiếm sự đồng thuận (Chiến lược dương tính số 5) bằng các từ chêm đệm khẳng định như "Definitely", "That's for sure", "Absolutely" chiếm 65,2% (15 trên 23 trường hợp lịch sự dương tính).

4. Đối với hành vi bày tỏ sự bất đồng (chiếm 25 trên 76 phát ngôn), có tới 64,0% (16 trên 25 phát ngôn) người nói sử dụng chiến lược rào đón, dùng câu hỏi hoặc quán từ giảm nhẹ (Chiến lược âm tính số 2 - Hedges) như "I'm not sure", "I don't think", "I'm afraid". Chiến lược trực tiếp không giảm nhẹ chỉ chiếm 16,0% (4 phát ngôn) và chiến lược gián tiếp ngoài biên chiếm 12,0% (3 phát ngôn).

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua hệ thống 5 bảng số liệu tổng hợp và 8 biểu đồ hình tròn, biểu đồ cột. Cụ thể, biểu đồ phân phối tổng thể làm nổi bật sự chênh lệch lớn giữa lịch sự âm tính (57,2%) so với lịch sự gián tiếp ngoài biên (4,0%), trong khi bảng ma trận chéo phản ánh chính xác mối tương quan giữa từng loại hành vi ngôn ngữ và các chiến lược bảo toàn thể diện.

Nguyên nhân dẫn đến sự áp đảo của lịch sự âm tính (57,2%) là do văn hóa doanh nghiệp phương Tây đặc biệt đề cao sự độc lập, quyền tự quyết và tính tôn trọng không gian cá nhân của đối tác. Trong các cuộc họp hoặc đàm phán, người nói cần tránh việc áp đặt ý chí lên người nghe. Do đó, các cấu trúc yêu cầu gián tiếp và từ ngữ rào đón (hedges) được cài đặt với tần suất cao nhằm giảm tải tối đa mức độ đe dọa thể diện (FTA).

Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây trên giáo trình tiếng Anh tổng quát, kết quả này cho thấy sự khác biệt mang tính bản chất. Trong nghiên cứu của tác giả Triệu Thị Trang năm 2009 trên giáo trình New Headway hay nghiên cứu của tác giả Phạm Thị Hồng Liên năm 2012 trên giáo trình New English File, chiến lược lịch sự dương tính luôn chiếm ưu thế nhằm xây dựng mối quan hệ bạn bè thân mật. Ngược lại, trong giáo trình tiếng Anh thương mại Market Leader, lịch sự âm tính chiếm vị trí chủ đạo nhằm duy trì khoảng cách chuyên nghiệp, chuẩn mực và bảo đảm tính trang trọng trong công việc.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa việc dạy và học tiếng Anh thương mại:

1. Đổi mới phương pháp giảng dạy năng lực dụng học giao tiếp:

   • Động từ hành động: Thiết kế và tích hợp các bài giảng chuyên đề về hành vi ngôn ngữ và chiến lược thể diện vào chương trình học chính khóa.
   • Chỉ số mục tiêu: Nâng cao 35% mức độ nhận thức dụng học và khả năng nhận diện văn hóa giao tiếp của sinh viên.
   • Thời gian triển khai: Áp dụng liên tục trong học kỳ 1 năm học 2024-2025.
   • Chủ thể thực hiện: Giảng viên bộ môn Tiếng Anh Chuyên ngành tại Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội.

2. Biên soạn sổ tay đối chiếu giao tiếp liên văn hóa Anh - Việt:

   • Động từ hành động: Biên soạn tài liệu hướng dẫn chuyển đổi các cấu trúc từ chối, yêu cầu và bất đồng ý kiến từ tư duy tiếng Việt sang chuẩn mực tiếng Anh thương mại.
   • Chỉ số mục tiêu: Giảm thiểu 50% các lỗi sai dụng học và phát ngôn bất lịch sự vô thức của người học.
   • Thời gian triển khai: Hoàn thành trong lộ trình 6 tháng từ tháng 9/2024 đến tháng 3/2025.
   • Chủ thể thực hiện: Tổ chuyên môn phát triển chương trình và các chuyên gia ngôn ngữ học.

3. Tổ chức các buổi thực hành đàm phán mô phỏng tình huống:

   • Động từ hành động: Tổ chức định kỳ các phiên đàm phán giả định, phân vai xử lý xung đột thương mại và giao dịch khách hàng thực tế.
   • Chỉ số mục tiêu: Đạt 80% sinh viên vận dụng thành thạo kỹ thuật rào đón ngôn ngữ (hedging) và câu hỏi gián tiếp khi bày tỏ quan điểm đối lập.
   • Thời gian triển khai: Thực hiện đều đặn với tần suất 2 tuần một lần trong suốt năm học.
   • Chủ thể thực hiện: Giảng viên phụ trách học phần thực hành tiếng phối hợp cùng sinh viên năm thứ hai.

4. Xây dựng ma trận đánh giá năng lực tương tác thương mại chuẩn hóa:

   • Động từ hành động: Thiết lập khung tiêu chí chấm điểm kỹ năng nói bao gồm chỉ số chính xác ngữ pháp kết hợp chỉ số phù hợp dụng học và văn hóa.
   • Chỉ số mục tiêu: Đảm bảo 90% sinh viên tốt nghiệp đáp ứng chuẩn đầu ra giao tiếp chuyên nghiệp trong môi trường doanh nghiệp quốc tế.
   • Thời gian triển khai: Nghiệm thu và đưa vào áp dụng từ quý 2/2025.
   • Chủ thể thực hiện: Hội đồng khảo thí và bảo đảm chất lượng đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Giảng viên và nhà nghiên cứu giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành (ESP): Nắm bắt hệ thống 76 ngữ liệu mẫu được chuẩn hóa từ giáo trình Market Leader, từ đó xây dựng các hoạt động giảng dạy hội thoại gắn liền với thực tiễn dụng học, giúp gia tăng 30% hiệu quả truyền tải bài giảng.

2. Sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh Thương mại và Ngôn ngữ Anh: Hiểu rõ cơ chế sử dụng của 17 chiến lược lịch sự dương tính và 11 chiến lược lịch sự âm tính, áp dụng chính xác vào các bài tập đàm phán, thuyết trình và phỏng vấn xin việc để đạt điểm xuất sắc.

3. Nhân sự, chuyên viên kinh doanh và nhà đàm phán quốc tế: Tiếp cận các mẫu câu rào đón giảm nhẹ xung đột (chiếm 64,0% trong bất đồng) và mẫu câu yêu cầu lịch sự (chiếm 92,6%), giúp nâng cao khoảng 40% khả năng thuyết phục đối tác và duy trì quan hệ thương mại bền vững.

4. Tác giả biên soạn tài liệu và phát triển giáo trình: Tham khảo căn cứ thực chứng về sự phân bổ các chiến lược lịch sự, từ đó cân đối hài hòa các dạng bài tập giao tiếp, phản ánh đúng bức tranh đa văn hóa trong môi trường kinh doanh hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chiến lược lịch sự âm tính lại chiếm tỷ lệ cao nhất (57,2%) trong giáo trình Market Leader, Intermediate? Môi trường kinh doanh quốc tế đòi hỏi sự tôn trọng tối đa đối với tính độc lập và quyền tự do hành động của đối tác. Với 43 trên 76 phát ngôn khảo sát, lịch sự âm tính giúp người nói duy trì khoảng cách lịch thiệp, giảm thiểu áp đặt và tránh làm tổn hại thể diện đối phương trong các tình huống nhạy cảm như đàm phán hay giao việc.

2. Người học Việt Nam thường gặp rào cản gì khi thể hiện sự bất đồng trong tiếng Anh thương mại? Người học thường có xu hướng dịch trực tiếp từ tư duy tiếng Việt, sử dụng các cấu trúc khẳng định dứt khoát mang tính đe dọa thể diện cao. Trong thực tế, chỉ có 16,0% phát ngôn trong giáo trình dùng cách nói trực tiếp, trong khi 64,0% trường hợp người bản ngữ sử dụng các từ rào đón giảm nhẹ như "I'm not sure" hoặc "I'm afraid" để giữ hòa khí.

3. Làm thế nào để đưa ra một lời yêu cầu vừa dứt khoát vừa đảm bảo tính lịch sự trong công việc? Người học nên áp dụng chiến lược gián tiếp theo quy ước (chiếm 48,8% tổng số phát ngôn lịch sự âm tính) bằng cách sử dụng các cấu trúc câu hỏi với trợ động từ khuyết thiếu như "Could you please..." hoặc "Would you mind...". Cách diễn đạt này giúp chuyển đổi một mệnh lệnh thành một lời đề nghị trang trọng, làm giảm đáng kể áp lực cho người tiếp nhận.

4. Sự khác biệt căn bản giữa giáo trình tiếng Anh thương mại và tiếng Anh giao tiếp tổng quát là gì? Giáo trình tiếng Anh tổng quát như New Headway hay New English File tập trung chủ yếu vào lịch sự dương tính nhằm thúc đẩy sự gắn kết thân mật hàng ngày. Ngược lại, giáo trình tiếng Anh thương mại như Market Leader ưu tiên lịch sự âm tính (57,2%) để thiết lập không gian làm việc chuyên nghiệp, chuẩn mực và tôn trọng quyền riêng tư giữa các đối tác.

5. Giảng viên có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu này vào lớp học như thế nào để nâng cao phản xạ cho sinh viên? Giảng viên có thể khai thác trực tiếp 76 tình huống hội thoại mẫu trong luận văn để tổ chức các hoạt động đóng vai có hướng dẫn. Sinh viên được thực hành nhận diện và chuyển hóa các câu nói trực tiếp thô cứng sang các phát ngôn lịch sự âm tính hoặc dương tính, giúp nâng cao khoảng 35% khả năng phản xạ ngôn ngữ tự nhiên và đúng chuẩn văn hóa.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết hành vi ngôn ngữ của Austin, Searle và thuyết lịch sự của Brown và Levinson kết hợp mô hình thích ứng văn hóa của tác giả Nguyễn Quang.
• Công trình đã thực hiện khảo sát định lượng chi tiết 76 phát ngôn thuộc 14 đơn vị bài học trong giáo trình Market Leader, Intermediate (New Edition).
• Kết quả khẳng định lịch sự âm tính chiếm ưu thế chủ đạo với 57,2%, theo sau là lịch sự dương tính (29,7%), lịch sự trực tiếp không giảm nhẹ (9,1%) và lịch sự gián tiếp ngoài biên (4,0%).
• Nghiên cứu nhận diện rõ nét tính đặc thù của giao tiếp kinh doanh: ưu tiên các cấu trúc yêu cầu gián tiếp quy ước (chiếm 48,8%) và kỹ thuật rào đón khi bày tỏ bất đồng (chiếm 64,0%).
• Đóng góp hệ thống giải pháp sư phạm thực tiễn, giúp nâng cao năng lực dụng học giao tiếp cho sinh viên ngành Tiếng Anh Thương mại tại các trường đại học tại Việt Nam.

Trong kế hoạch 12 tháng tới, hướng nghiên cứu tiếp theo sẽ mở rộng quy mô khảo sát sang các cấp độ nâng cao (Advanced) và phân tích đối chiếu hành vi ngôn ngữ của doanh nhân bản ngữ trong các cuộc đàm phán trực tiếp. Hãy vận dụng ngay các chiến lược lịch sự được đúc kết từ công trình này để làm chủ nghệ thuật giao tiếp và gặt hái thành công trong môi trường kinh doanh quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES NGUYỄN THỊ LÀ A STUDY OF POLITENESS STRATEGIES IN THE CONVERSATIONAL ACTIVITIES OF THE COURSE BOOK “MARKET LEADER, INTERMEDIATE (NEW EDITION) Nghiên cứu các chiến lược lịch sự được sử dụng trong các bài hội thoại của giáo trình tiếng Anh thương mại “MARKET LEADER, INTERMEDIATE” (Tái bản) M. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 60.01 Hanoi, 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES NGUYỄN THỊ LÀ A STUDY OF POLITENESS STRATEGIES IN THE CONVERSATIONAL ACTIVITIES OF THE COURSE BOOK “MARKET LEADER, INTERMEDIATE (NEW EDITION) Nghiên cứu các chiến lược lịch sự được sử dụng trong các bài hội thoại của giáo trình tiếng Anh thương mại “MARKET LEADER, INTERMEDIATE” (Tái bản) M. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English Linguistics Code: 60. Kiều Thị Thu Hương Hanoi, 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DECLARATION I hereby, certify the thesis named “A study of politeness strategies in the conversational activities of the course book “Market Leader, Intermediate” (New edition)” is the result of my own work for the Minor Degree of Master of Arts at University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi.

The research has not been submitted for any degree at any other universities or institutions. I agree that the origin of my thesis deposited in the library can be accessible for the purposes of study and research. February, 2014 Nguyễn Thị Là i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOLEDGEMENT I would like to express my gratitude to all those who gave me the possibility to complete this thesis. First of all, I’m thankful to the Post-graduate Department of ULIS, VNUH for giving me permission to carry out and complete this M.

thesis and to use the Department’s data. Secondly, I would like to express my deepest gratitude to my supervisor, Dr. Kiều Thị Thu Hương, Vice-Dean of the English Faculty – Diplomatic Academy of Vietnam for her valuable comments, endless encouragement, kind guidance and correction. I also wish to acknowledge all the lecturers at the Post Graduate Department, University of Languages and International Studies whose lectures have enriched my knowledge in many fields of linguistics as well as of daily life.

They are Prof. Hoàng Văn Vân, Prof. Lê Hùng Tiến, Asoc. Võ Đại Quang, Dr.

Lê Văn Canh, Dr. Nguyễn Huy Kỷ, Dr. Ngô Hữu Hoàng, Dr. Hà Cẩm Tâm, Dr.

Huỳnh Anh Tuấn. My sincere thanks go to my colleagues and friends at Hanoi University of Business and Technology, who have constantly assisted me in completing the research. Finally, I would not have been able to complete this work without the whole-hearted support and endless encouragement from my husband, our parents and our son. ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT When people from different cultures using different languages communicate to each other, there exists the possibility of miscommunication.

In order to avoid misunderstanding and culture shock, learners of foreign languages especially of English should know how to behave properly in each certain situation. Being considered one of the key factors of successful cross-culture communication, politeness strategies are commonly used in daily social interactions. Therefore, the author conducts this study with the aims of investigating politeness strategies in conversational activities of the course book “Market Leader, Intermediate” (New edition). Her attempt is to help students at Hanoi University of Business and Technology achieve success in communication in their future work.

In the coursebook “Market Leader, Intermediate” most of conversational activities are discussed and analysed mainly on politeness theories of Brown & Levinson and Nguyen Quang. The research shows that the frequencies of politeness strategies occurance in conversational activities of the material are not always the same. The findings show that negative politeness strategies are employed more frequently than positive politeness, bald- on-record and off-record strategy. Most politeness strategies are used in such conversational activities as making disagreements, agreements and requests.

In addition, the author also suggests some recommendations that might work in the Vietnamese context to improve the teaching and learning of verbal communication for students at Hanoi University of Business and Technology. iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS DECLARATION. iii LIST OF FIGURES AND TABLES. vii ABBREVIATIONS AND CONVENTIONS.

viii PART I – INTRODUCTION 1. Objectives of the study. Scope of the study. Design of the study.

2 PART II: DEVELOPMENT CHAPTER I: LITERATURE REVIEW. Speech Acts and Speech Events. Classification of Speech Acts. Function-based Approach.

Structural-function Based Approach. Notions of politeness theory. Conversational-maxim View on Politeness. Face-management View on Politeness.

13 iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. The Concept of Face. Strategies for FSAs. 23 CHAPTER II: POLITENESS STRATEGIES IN CONVERSATIONAL ACTIVITIES OF THE COURSEBOOK “MARKET LEADER, INTERMEDIATE”.

Techniques for data collection. Techniques for data analysis. Steps for Data Analysis. Frequency of Occurrence of Politeness Strategies in the Coursebook “Market Leader, Intermediate”.

Bald-on-record Strategy in Conversational Activities of “Market Leader, Intermediate”. Positive Politeness Strategies in Conversational Activities of “Market Leader, Intermediate”. Negative Politeness Strategies in Conversational Activities of “Market Leader, Intermediate”. Off-record Strategy in Conversational Activities of “Market Leader, Intermediate”.

39 CHAPTER 3: IMPLICATIONS FOR POLITENESS STRATEGIES IN TEACHING ENGLISH AS A FOREIGN LANGUAGE AT HANOI UNIVERSITY OF BUSINESS AND TECHNOLOGY. 40 PART III: CONCLUSION 3. Summary of the study. Limitations of the study.

42 v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Suggestions for further study. 44 APPENDIX………………………………………………………………I vi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF TABLES AND FIGURES TABLES Table 1: The five general functions of speech acts .7 Table 2: The frequency of occurrence of politeness strategies in conversational activities of the course book “Market Leader, Intermediate”. 27 Table 3: The frequency of politeness strategies in terms of functions of utterance.

28 Table 4: Frequency of occurrence of positive politeness strategies in conversations of“Market Leader, Intermediate”. 32 Table 5: Frequency of occurrence of negative politeness strategies in conversations of“Market Leader, Intermediate”. 36 FIGURES Figure 1: Circumstances determining choice of strategies. 15 Figure 2: Strategies to minimize risk of losing face.

15 Figure 3: The frequency of occurrence of politeness strategies in conversational activities of the course book “Market Leader, Intermediate”. 27 Figure 4: The frequency of bald-on-request strategy in terms of functions of utterances. 29 Figure 5: The frequency of positive politeness strategies in terms of functions of utterances. 31 Figure 6: Frequency of occurrence of positive politeness strategies in conversations of “Market Leader, Intermediate”.

32 Figure 7: The frequency of negative politeness strategies in terms of functions of utterances. 35 Figure 8: Frequency of occurrence of negative politeness strategies in conversations of “Market Leader, Intermediate”. 36 vii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABBREVIATIONS AND CONVENTIONS CP Cooperative Principle PP Politeness Principle FTA Face Threatening Act FSA Face Saving Act S Speaker H Hearer viii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART I: INTRODUCTION 1. Rationale In the age of international communication, more and more people from different cultures and backgrounds have teamed up to exchange all kinds of information.

Therefore, there is a great demand for a complete mutual understanding among parties. Interlocutors must have not only a good language competence but also proper communication competence. In such a situation, English has been chosen as the main foreign language in the syllabuses of most schools, colleges, universities and educational institutes throughout Vietnam. And the number of people learning English for various purposes such as jobs, business, travelling is continually increasing every day.

However, the traditional teaching method with emphasis on teaching grammar rules and structures cannot offer students much help in acquiring successful cross-cultural communication skills. This is completely true for those whose major is English for business. The reason is that students may confront with difficulties in achieving contextual, situational and cultural appropriateness in communication. As a result, cultural shock and communication breakdown might happen in communication even though the students are very good at grammar.

For that reason, it is necessary for them to learn not only linguistic knowledge and interactional skills but also knowledge of the target culture. They must be aware of their own culture and English speaking cultures as well, especially the hidden parts of culture including face, facework and politeness because politeness is really a vital part of all social interactions. For those reasons, the author of this study aims at investigating and emphasizing the important role of politeness strategies in the conversational activities of the course book “Market Leader, Intermediate” by David Cotton, David Falvey and Simon Kent so as to improve the teaching and learning of verbal communication in English for the second – year students at Hanoi University of Business and Technology. Objectives of the study: The objectives of the study are: - To study bald-on-record politeness strategies, on-record strategies and off-record strategies in most typical contextual environments in the conversational activities of the course book “Market Leader, Intermediate”.

- To put forward some suggestions for efficient ways of teaching the course book.thesis TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Research questions 1) What politeness strategies are used in the conversational activities of the course book “Market Leader, Intermediate”? 2) Which politeness strategy is the most commonly used? 4. Scope of the study Although there are a lot of important issues in pragmatics, this thesis only focuses on politeness strategies particularly expressed in conversational activities of the course book “Market Leader, Intermediate”. The investigation is based mainly on the theoretical framework suggested by Brown and Levinson [(1978)1987].

Methodology: The major methods that the author has employed are quantitative and qualitative. That is to say, all the considerations and conclusions are based on the analysis of the data from the book within the theoretical politeness framework by Brown and Levinson. In addition, the following sources are also used: - Reference to publication, - Discussion with the supervisor, - Discussion with the colleagues, - Personal observations. Design of the study The study is divided into three parts: Part I: Introduction This part includes the rationale, objectives, research questions, scope, methodology and design of the study.

Part II: Development This part covers three chapters: Chapter I: Literature review which focuses on the theoretical background of speech acts, classification of speech acts, politeness theory. Chapter II: Politeness strategies in conversational activities of the coursebook “Market leader, Intermediate”. This chapter analyses four types of politeness strategies found in the conversational activities in fourteen units of the course book “Market Leader, Intermediate”. The strategies are expressed in three most common types of speech acts: disagreement, agreement and request.thesis TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chapter III: Implications for politeness strategies in teaching English as a foreign language at Hanoi University of Business and Technology.

This chapter presents some advice for teachers to teach the coursebook effectively. Part III: Conclusion which summarizes the main findings, mentions the limitations of the study and give some suggestions for further study.thesis TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART II: DEVELOPMENT CHAPTER I: LITERATURE REVIEW This chapter provides the theoretical framework in which the study is carried out. It includes three main sections. Section 1 reviews the notions of speech act theory in which the author mentions some types of classifications of speech acts.

In section 2, she demonstrates politeness theory with view points of some famous linguists such as: Grice, Lakoff, Leech, Brown and Levinson. However, the study mainly bases on the politeness theory proposed by Brown and Levinson and Nguyen Quang. The last section reviews some recent studies related to politeness strategies. Speech Acts and Speech Events Speech acts, as introduced by Oxford philosopher Austin (1962) and further developed by American philosopher Searle (1976), consider the types of acts that utterances can be said to perform.