Luận văn thạc sĩ a study of politeness strategies in the conversations of the course book inside out pre intermediate

Nghiên cứu chiến lược lịch sự trong các cuộc hội thoại của sách giáo khoa Inside Out Pre-Intermediate, mang đến cái nhìn sâu sắc về giao tiếp.

• Tác giả: Nguyễn Thúy Hòa
• Người hướng dẫn: Prof. Nguyễn Quang, Ph.D
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Teaching Methodology
• Đề tài: Nghiên Cứu Chiến Lược Lịch Sự Trong Giáo Trình Tiếng Anh "Inside Out" (Pre-Intermediate)
• Loại tài liệu: minor thesis
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Văn hóa và giao tiếp
• 1.2. Năng lực giao tiếp
• 1.3. Thể diện và lịch sự
• 1.3.1. Định nghĩa thể diện
• 1.3.2. Định nghĩa lịch sự
• 1.4. Chiến lược lịch sự dương tính
• 1.4.1. Định nghĩa lịch sự dương tính
• 1.4.2. Các chiến lược lịch sự dương tính
• 1.5. Chiến lược lịch sự âm tính
• 1.5.1. Định nghĩa lịch sự âm tính
• 1.5.2. Các chiến lược lịch sự âm tính
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC CHIẾN LƯỢC LỊCH SỰ TRONG HOẠT ĐỘNG HỘI THOẠI CỦA GIÁO TRÌNH “INSIDE OUT” (PRE-INTERMEDIATE)
• 2.1. Tổng quan về các chiến lược lịch sự trong “Inside Out” (Pre-intermediate)
• 2.2. Các chiến lược lịch sự dương tính và âm tính trong hoạt động hội thoại của giáo trình “Inside Out” (Pre-intermediate)
• 2.2.1. Tần suất sử dụng các chiến lược lịch sự dương tính, âm tính và hỗn hợp trong “Inside Out” (Pre-intermediate)
• 2.2.2. Sự cân bằng giữa các chiến lược lịch sự dương tính, âm tính và hỗn hợp
• 2.2.3. Phân tích các chiến lược lịch sự dương tính
• 2.2.4. Phân tích các chiến lược lịch sự âm tính
• 2.3. Các chiến lược lịch sự dương tính, âm tính và mối quan hệ giữa người nói và người nghe (S-H)
• 2.3.1. Các chiến lược lịch sự dương tính và mối quan hệ S-H
• 2.3.2. Các chiến lược lịch sự âm tính và mối quan hệ S-H
• 3. CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG TRONG GIẢNG DẠY TIẾNG ANH
• 3.1. Ứng dụng trong giảng dạy tiếng Anh
• 3.2. Ứng dụng trong giảng dạy các chiến lược lịch sự
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chiến Lược Lịch Sự Trong Inside Out Pre

Nghiên cứu về chiến lược lịch sự đóng vai trò quan trọng trong việc giảng dạy và học tập tiếng Anh giao tiếp. Đặc biệt, việc phân tích cách các chiến lược lịch sự được thể hiện trong giáo trình là vô cùng cần thiết. Bài viết này tập trung vào việc nghiên cứu các chiến lược lịch sự được sử dụng trong các bài hội thoại của giáo trình Inside Out Pre-Intermediate. Giáo trình này được sử dụng rộng rãi trong giảng dạy tiếng Anh giao tiếp, đặc biệt là cho người mới bắt đầu. Nghiên cứu này sẽ làm sáng tỏ cách tính lịch sự được thể hiện trong các tình huống giao tiếp khác nhau, từ đó cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về văn hóa giao tiếp tiếng Anh. Việc hiểu rõ các loại chiến lược lịch sự giúp người học giao tiếp tự tin và hiệu quả hơn, tránh được những hiểu lầm không đáng có. Theo Krasner (1999), năng lực ngôn ngữ thôi là chưa đủ, người học cần nhận thức về những cách ứng xử phù hợp với văn hóa.

1.1. Tầm quan trọng của Nghiên Cứu Ngôn Ngữ Học Ứng Dụng

Nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng trong bối cảnh giáo trình tiếng Anh giao tiếp là vô cùng quan trọng. Nó giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách ngôn ngữ được sử dụng trong thực tế, và làm thế nào để người học có thể giao tiếp hiệu quả. Việc phân tích các chiến lược lịch sự trong giao tiếp giúp người học tránh được những sai sót ngữ dụng học có thể dẫn đến hiểu lầm. Giáo trình Inside Out Pre-Intermediate là một nguồn tài liệu phong phú để nghiên cứu hành vi ngôn ngữ và cách chúng được thể hiện trong các tình huống giao tiếp khác nhau. Phân tích diễn ngôn trong giáo trình cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách văn hóa giao tiếp tiếng Anh ảnh hưởng đến tính lịch sự trong ngôn ngữ.

1.2. Mục tiêu và phạm vi của Nghiên Cứu Chiến Lược Lịch Sự

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định và phân tích các chiến lược lịch sự (cả tích cực và tiêu cực) được sử dụng trong các bài hội thoại của giáo trình Inside Out Pre-Intermediate. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các hoạt động hội thoại của giáo trình, chú trọng vào mối quan hệ giữa người nói và người nghe (S-H). Mục tiêu chính là cung cấp những gợi ý để giảng dạy và học tập các chiến lược lịch sự hiệu quả hơn, đồng thời đề xuất các hoạt động giao thoa văn hóa để giúp học sinh tránh những hiểu lầm trong giao tiếp đa văn hóa. Nghiên cứu này cũng xem xét ảnh hưởng của mối quan hệ S-H đến việc sử dụng các chiến lược lịch sự khác nhau. Các thành phần khác của giao tiếp như mục đích, bối cảnh, thời gian không thuộc phạm vi nghiên cứu.

II. Thách Thức Trong Dạy Và Học Chiến Lược Lịch Sự Tiếng Anh

Việc dạy và học chiến lược lịch sự trong tiếng Anh đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự khác biệt về văn hóa giao tiếp giữa người học và người bản xứ. Những gì được coi là lịch sự trong một nền văn hóa có thể bị coi là thô lỗ hoặc không phù hợp trong một nền văn hóa khác. Hơn nữa, người học thường gặp khó khăn trong việc nhận biết và sử dụng các chiến lược lịch sự một cách tự nhiên. Điều này đòi hỏi người học phải có kiến thức sâu rộng về ngữ dụng học tiếng Anh và khả năng áp dụng kiến thức đó vào thực tế giao tiếp. Theo Nguyen Thi Tuyet (2005), khi dạy tiếng Anh, cần dạy nhiều hơn âm thanh, từ vựng và cấu trúc ngữ pháp.

2.1. Rào cản văn hóa trong Giao Tiếp Tiếng Anh Hiệu Quả

Sự khác biệt về văn hóa giao tiếp là một rào cản lớn đối với việc giao tiếp tiếng Anh hiệu quả. Các chuẩn mực lịch sự trong tiếng Anh có thể khác biệt đáng kể so với các nền văn hóa khác, dẫn đến những hiểu lầm và khó khăn trong giao tiếp. Người học cần nhận thức được những khác biệt này và điều chỉnh cách giao tiếp của mình cho phù hợp. Ví dụ, một số văn hóa có thể coi việc nói thẳng là lịch sự, trong khi những văn hóa khác lại coi trọng sự gián tiếp và vòng vo. Nghiên cứu so sánh văn hóa giao tiếp giúp người học hiểu rõ hơn về những khác biệt này và tránh được những sai sót ngữ dụng học.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng Ngữ Dụng Học Tiếng Anh

Áp dụng ngữ dụng học tiếng Anh vào thực tế giao tiếp là một thách thức đối với nhiều người học. Ngữ dụng học liên quan đến việc hiểu ý nghĩa của ngôn ngữ trong bối cảnh cụ thể, bao gồm cả những yếu tố phi ngôn ngữ như giọng điệu, biểu cảm khuôn mặt và ngôn ngữ cơ thể. Người học cần phát triển khả năng phân tích diễn ngôn và nhận biết các dấu hiệu ngữ dụng học để hiểu đúng ý nghĩa của người nói. Ngoài ra, người học cần rèn luyện khả năng sử dụng các chiến lược lịch sự trong giao tiếp một cách tự nhiên và phù hợp với từng tình huống.

III. Phân Tích Chi Tiết Chiến Lược Lịch Sự Trong Giáo Trình Inside Out

Giáo trình Inside Out Pre-Intermediate cung cấp nhiều ví dụ về việc sử dụng các chiến lược lịch sự trong các tình huống giao tiếp khác nhau. Nghiên cứu này sẽ phân tích chiến lược lịch sự trong tiếng Anh một cách chi tiết, tập trung vào cả chiến lược lịch sự tích cực và tiêu cực. Việc phân tích ngôn ngữ học này sẽ giúp người học hiểu rõ hơn về cách các chiến lược lịch sự được sử dụng trong thực tế và cách chúng ảnh hưởng đến hiệu quả giao tiếp. Nghiên cứu cũng sẽ xem xét ảnh hưởng của mối quan hệ S-H đến việc lựa chọn và sử dụng các chiến lược lịch sự khác nhau. Brown và Levinson (1987) định nghĩa tính lịch sự là một sự lệch lạc so với bản chất hữu hiệu của ngôn ngữ.

3.1. Các Loại Chiến Lược Lịch Sự Tích Cực Trong Inside Out

Chiến lược lịch sự tích cực tập trung vào việc đáp ứng nhu cầu được yêu thích, được chấp nhận và được coi trọng của người nghe. Trong Inside Out Pre-Intermediate, có nhiều ví dụ về việc sử dụng các chiến lược lịch sự tích cực như khen ngợi, đồng ý, tìm kiếm điểm chung và sử dụng ngôn ngữ thân mật. Việc sử dụng các chiến lược lịch sự tích cực giúp tạo ra một bầu không khí thoải mái và thân thiện trong giao tiếp. Ví dụ, lời khen 'What a green thumb!' cho thấy sự quan tâm đến sở thích của người nghe.

3.2. Các Loại Chiến Lược Lịch Sự Tiêu Cực Trong Inside Out

Chiến lược lịch sự tiêu cực tập trung vào việc tôn trọng quyền tự do hành động và không bị làm phiền của người nghe. Trong Inside Out Pre-Intermediate, có nhiều ví dụ về việc sử dụng các chiến lược lịch sự tiêu cực như xin lỗi, sử dụng câu hỏi gián tiếp và đưa ra lựa chọn. Việc sử dụng các chiến lược lịch sự tiêu cực giúp giảm thiểu sự áp đặt và tôn trọng quyền tự chủ của người nghe. Ví dụ, việc xin phép trước khi đưa ra yêu cầu thể hiện sự tôn trọng đối với không gian cá nhân của người nghe.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Vào Giảng Dạy Chiến Lược Lịch Sự Tiếng Anh

Kết quả nghiên cứu về chiến lược lịch sự trong Inside Out Pre-Intermediate có thể được ứng dụng vào việc giảng dạy chiến lược lịch sự hiệu quả hơn. Giáo viên có thể sử dụng các ví dụ từ giáo trình để minh họa cách các chiến lược lịch sự được sử dụng trong thực tế và giúp học sinh nhận biết và sử dụng chúng một cách tự nhiên. Ngoài ra, giáo viên có thể thiết kế các hoạt động thực hành giao tiếp để giúp học sinh rèn luyện kỹ năng sử dụng các chiến lược lịch sự trong các tình huống khác nhau. Theo Nguyen Quang (2004), người Việt có xu hướng giữ kín mong muốn giúp đỡ người khác.

4.1. Phương Pháp Giảng Dạy Chiến Lược Lịch Sự Hiệu Quả

Để giảng dạy chiến lược lịch sự hiệu quả, giáo viên nên sử dụng các phương pháp giảng dạy tích cực và tương tác. Các phương pháp này bao gồm đóng vai, thảo luận nhóm, phân tích tình huống và phản hồi từ bạn bè. Giáo viên nên khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động thực hành giao tiếp để rèn luyện kỹ năng sử dụng các chiến lược lịch sự trong các tình huống khác nhau. Ngoài ra, giáo viên nên cung cấp phản hồi chi tiết và cụ thể cho học sinh về cách sử dụng các chiến lược lịch sự của họ.

4.2. Thiết Kế Bài Học Về Lịch Sự Trong Inside Out Pre Intermediate

Giáo viên có thể thiết kế các bài học cụ thể về lịch sự trong Inside Out Pre-Intermediate. Bài học có thể tập trung vào một chiến lược lịch sự cụ thể hoặc một nhóm các chiến lược lịch sự liên quan. Bài học nên bao gồm các hoạt động như giới thiệu về chiến lược lịch sự, phân tích ví dụ từ giáo trình, thực hành giao tiếp và phản hồi từ bạn bè. Giáo viên nên khuyến khích học sinh suy nghĩ về cách các chiến lược lịch sự được sử dụng trong các nền văn hóa khác nhau và cách họ có thể điều chỉnh cách giao tiếp của mình cho phù hợp.

V. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Chiến Lược Lịch Sự Trong Tương Lai

Nghiên cứu về chiến lược lịch sự trong Inside Out Pre-Intermediate cung cấp những hiểu biết sâu sắc về cách tính lịch sự được thể hiện trong giáo trình và cách nó có thể được ứng dụng vào việc giảng dạy tiếng Anh giao tiếp. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng Inside Out Pre-Intermediate cung cấp nhiều ví dụ về việc sử dụng các chiến lược lịch sự khác nhau, và giáo viên có thể sử dụng những ví dụ này để giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp hiệu quả. Tuy nhiên, nghiên cứu này cũng có những hạn chế, và cần có những nghiên cứu sâu hơn trong tương lai để khám phá thêm về chiến lược lịch sự trong tiếng Anh và cách chúng được sử dụng trong các bối cảnh khác nhau.

5.1. Tóm tắt Kết Quả Nghiên Cứu Chính Về Chiến Lược Lịch Sự

Nghiên cứu này đã xác định và phân tích các chiến lược lịch sự được sử dụng trong các bài hội thoại của giáo trình Inside Out Pre-Intermediate. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng giáo trình cung cấp nhiều ví dụ về việc sử dụng cả chiến lược lịch sự tích cực và tiêu cực, và những ví dụ này có thể được sử dụng để giảng dạy chiến lược lịch sự hiệu quả hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mối quan hệ giữa người nói và người nghe (S-H) có ảnh hưởng đến việc lựa chọn và sử dụng các chiến lược lịch sự khác nhau.

5.2. Đề xuất Nghiên cứu tiếp theo về Văn Hóa Giao Tiếp Tiếng Anh

Trong tương lai, cần có những nghiên cứu sâu hơn về văn hóa giao tiếp tiếng Anh và cách nó ảnh hưởng đến việc sử dụng các chiến lược lịch sự. Các nghiên cứu này có thể tập trung vào việc so sánh văn hóa giao tiếp giữa các quốc gia khác nhau hoặc khám phá cách các yếu tố như giới tính, tuổi tác và địa vị xã hội ảnh hưởng đến việc sử dụng các chiến lược lịch sự. Ngoài ra, cần có những nghiên cứu về hiệu quả của các phương pháp giảng dạy chiến lược lịch sự khác nhau và cách chúng có thể được cải thiện để giúp người học phát triển kỹ năng giao tiếp hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập quốc tế và đổi mới phương pháp giảng dạy ngoại ngữ, năng lực giao tiếp (Communicative Competence) không chỉ dừng lại ở sự chuẩn xác về mặt ngữ pháp mà còn đòi hỏi người học phải làm chủ các quy tắc tương tác xã hội và chuẩn mực văn hóa bản ngữ. Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thúy Hòa được bảo vệ năm 2010 tại Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội (mã ngành 60 14 10) dưới sự hướng dẫn khoa học của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang đã giải quyết trực diện vấn đề khoảng cách ngữ dụng học trong đào tạo tiếng Anh. Đề tài tập trung phân tích hệ thống chiến lược lịch sự trong 133 ngữ cảnh hội thoại thuộc giáo trình "Inside Out" trình độ Tiền Trung cấp (Pre-Intermediate), một bộ tài liệu giảng dạy chuẩn mực của Nhà xuất bản Macmillan được áp dụng rộng rãi tại Khoa Công nghệ Thông tin – Đại học Thái Nguyên.

Vấn đề cốt lõi mà luận văn đặt ra là việc người học ngoại ngữ thường mắc các lỗi giao tiếp văn hóa do thiếu hiểu biết về chiến lược lịch sự dương tính (Positive Politeness) và lịch sự âm tính (Negative Politeness). Mục tiêu cụ thể của công trình gồm:

1. Định lượng và phân tích tần suất xuất hiện của các chiến lược lịch sự theo mô hình lý thuyết chuyên sâu.
2. Đánh giá sự chi phối của mối quan hệ vai giao tiếp giữa người nói và người nghe (S-H role relationships) ở 3 cấp độ tương tác.
3. Thiết kế hệ thống bài tập thực hành tương tác giao văn hóa nhằm nâng cao ít nhất 80% khả năng phản xạ và nhận thức thực tế cho sinh viên.

Ý nghĩa của đề tài được khẳng định qua việc cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm giúp giảng viên chuyển dịch từ việc dạy cấu trúc ngôn ngữ thuần túy sang phát triển năng lực văn hóa giao tiếp toàn diện cho người học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết lịch sự kinh điển của Brown và Levinson (1987), kết hợp chặt chẽ với khung phát triển và bản địa hóa của Nguyễn Quang (2001, 2003, 2004) nhằm phù hợp với bối cảnh đối chiếu văn hóa Việt – Anh/Mỹ. Khung lý thuyết tập trung vào các khái niệm trụ cột:

• Thể diện (Face) và Hành vi đe dọa thể diện (Face-Threatening Acts - FTAs): Thể diện được định nghĩa là hình ảnh xã hội công khai mà mỗi cá nhân xây dựng và muốn duy trì. Thể diện bao gồm thể diện dương tính (nhu cầu được công nhận, yêu mến, tán đồng) và thể diện âm tính (nhu cầu tự do hành động, không bị xâm phạm quyền riêng tư hoặc áp đặt).
• 17 chiến lược lịch sự dương tính (PPS): Mở rộng từ 15 chiến lược của Brown và Levinson lên 17 chiến lược theo phân loại của Nguyễn Quang, bổ sung các chiến lược đặc thù như khích lệ tinh thần và đặt câu hỏi mang tính cá nhân để tạo dựng sự gắn kết, thân mật.
• 11 chiến lược lịch sự âm tính (NPS): Tập trung vào việc giảm thiểu sự áp đặt, giữ khoảng cách xã hội, sử dụng các phương thức gián tiếp quy ước, rào đón (hedges), và xưng hô tôn kính.
• Năng lực giao tiếp (Communicative Competence): Vận dụng mô hình của Hymes (1970) và Saville-Troike, nhấn mạnh sự tương tác giữa tri thức ngôn ngữ học, kỹ năng tương tác và tri thức văn hóa xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng làm trọng tâm, kết hợp tham chiếu phân tích định tính nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và giá trị ứng dụng thực tiễn:

• Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu: Toàn bộ 133 phát ngôn giao tiếp chứa đựng các chiến lược lịch sự được trích xuất có hệ thống từ các hoạt động luyện nghe và bài tập hội thoại xuyên suốt các đơn vị bài học (Units) của giáo trình "Inside Out" (Pre-Intermediate) do Sue Kay, Vaughan Jones và Philip Kerr biên soạn.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu có chủ đích kết hợp thẩm định chuyên gia. Toàn bộ ngữ cảnh hội thoại được rà soát và đánh giá tính tự nhiên, chuẩn xác bởi nhóm giảng viên tiếng Anh người Việt cùng các chuyên gia bản ngữ.
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu được mã hóa, phân loại theo 17 chiến lược lịch sự dương tính và 11 chiến lược lịch sự âm tính, sau đó đối chiếu chéo với 3 cấp độ quan hệ vai giao tiếp: khoảng cách gần (close proximity - gia đình, người thân), khoảng cách trung bình (medium proximity - bạn bè, đồng nghiệp, láng giềng) và khoảng cách xa (long range - phỏng vấn viên - người được phỏng vấn, nhân viên - khách hàng). Quy trình nghiên cứu được triển khai chặt chẽ, đảm bảo tính khách quan của dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ 133 mẫu phát ngôn hội thoại mang lại 4 phát hiện quan trọng:

1. Sự vượt trội của chiến lược lịch sự dương tính: Trong tổng số các chiến lược được nhận diện, chiến lược lịch sự dương tính chiếm ưu thế áp đảo với 96 trường hợp, tương đương khoảng 56.84% tỷ lệ phân bổ, phản ánh định hướng xây dựng tính kết nối, thân mật và hòa đồng trong các bài học giao tiếp hàng ngày của người bản ngữ.
2. Xu hướng tập trung trong lịch sự dương tính: Trong số 17 chiến lược PPS, chiến lược số 4 (Sử dụng các chỉ tố nhận diện nhóm thân mật) xuất hiện nhiều nhất với 26 lần (chiếm 22.86%), theo sau là chiến lược số 7 (Xác lập vùng tương đồng/tiền giả định) đạt 13.79% với 16 lần. Ngược lại, các chiến lược số 1, 8, 9, 14, 17 xuất hiện rất hạn chế, chỉ chiếm khoảng 0.86% cho mỗi loại.
3. Sự tập trung cao độ ở nhóm lịch sự âm tính: Đối với 11 chiến lược NPS, chiến lược số 2 (Sử dụng câu hỏi và từ ngữ rào đón - Question and hedge) chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 52.05% (khoảng 38 lượt). Chiến lược số 1 (Gián tiếp theo quy ước) chiếm 13.70% (10 lượt). Đặc biệt, các chiến lược mang tính quy chuẩn hoặc quá trang trọng như chiến lược số 8 (Nêu hành vi đe dọa thể diện thành quy tắc chung), số 9 (Danh từ hóa) và số 11 (Tránh hỏi câu hỏi cá nhân) ghi nhận tỷ lệ xuất hiện là 0.00%.
4. Sự chi phối của mối quan hệ vai giao tiếp (S-H Relationship): Trong giao tiếp khoảng cách xa (Long range), lịch sự âm tính chiếm tới 73.86% (55 trường hợp) nhằm duy trì khoảng cách tôn trọng và giảm áp đặt giữa các bên chưa quen biết. Trong khi đó, ở các mối quan hệ khoảng cách gần và trung bình, tỷ lệ này lần lượt chỉ là 17.86% (13 trường hợp) và 8.33% (6 trường hợp).

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm giải thích rõ ràng cơ chế vận hành của ngôn ngữ trong đời sống thực tế. Việc chiến lược dùng từ định danh nhóm thân mật (PPS 4) và câu hỏi rào đón (NPS 2) chiếm tần suất vượt trội chứng minh rằng giáo trình "Inside Out" tập trung tối đa vào các tình huống giao tiếp thường nhật sinh động. Người bản ngữ Anh - Mỹ có xu hướng sử dụng các yếu tố làm mềm như "I think", "Excuse me", "Do you think..." để giảm thiểu tính đe dọa thể diện mà không tạo ra cảm giác xa cách, cứng nhắc.

Dữ liệu của luận văn được trực quan hóa sinh động qua các biểu đồ tròn (Pie Charts) và biểu đồ cột (Bar Charts), thể hiện rõ ràng tỷ lệ tương quan giữa 3 nhóm quan hệ vai giao tiếp và tần suất xuất hiện của từng chiến lược cụ thể. So sánh với các nghiên cứu đối chiếu văn hóa của Nguyễn Quang (2002), người Việt cũng có thiên hướng sử dụng lịch sự dương tính trong giao tiếp cộng đồng để thể hiện sự quan tâm. Sự tương đồng này tạo điều kiện thuận lợi để sinh viên Việt Nam tiếp cận tự nhiên với văn hóa giao tiếp tiếng Anh nếu được hướng dẫn đúng phương pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa hoạt động giảng dạy và học tập ngoại ngữ:

1. Chuyển dịch trọng tâm giảng dạy từ cấu trúc sang chức năng thực hành: Giảng viên cần phân bổ ít nhất 35-40% thời lượng bài học cho việc phân tích ngữ cảnh xã hội, hướng dẫn sinh viên nhận diện mục đích giao tiếp và lựa chọn chiến lược lịch sự phù hợp thay vì chỉ giải thích cấu trúc ngữ pháp.
2. Tích hợp bộ bài tập nâng cao nhận thức giao văn hóa: Áp dụng hệ thống 5 dạng bài tập tình huống thực hành (chào hỏi, từ biệt, khen ngợi và đáp lại lời khen, xác định chủ đề giao tiếp an toàn/nhạy cảm, xử lý tương tác đa vai) nhằm giảm thiểu trên 80% rủi ro sốc văn hóa và hiểu lầm ngữ dụng.
3. Thúc đẩy các mô hình học tập tương tác thực tế: Ban chủ nhiệm khoa và bộ môn cần duy trì sinh hoạt Câu lạc bộ tiếng Anh định kỳ 2 tuần/lần với các chủ đề đối thoại văn hóa, đồng thời tạo điều kiện cho 100% giảng viên và sinh viên tham gia các chương trình trao đổi học thuật, giao lưu quốc tế để cọ xát thực tế.
4. Bổ sung chú giải ngữ dụng học trong đề cương và giáo trình: Bộ môn Ngoại ngữ cần cập nhật tài liệu hướng dẫn giảng dạy cho 100% các đơn vị bài học của giáo trình "Inside Out", chỉ rõ sắc thái lịch sự dương tính và âm tính theo từng vai giao tiếp cụ thể.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giảng viên và giáo viên tiếng Anh (EFL/ESL Teachers): Khai thác khung lý thuyết và ngân hàng ngữ liệu thực tế để thiết kế bài giảng phát triển năng lực giao tiếp và các hoạt động nhập vai (role-play) sinh động.
• Nhà phát triển chương trình và biên soạn học liệu: Ứng dụng các số liệu thực nghiệm về phân bổ chiến lược lịch sự để cân đối nội dung hội thoại trong sách giáo khoa, đảm bảo tính tự nhiên và chuẩn mực văn hóa.
• Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Phương pháp Giảng dạy tiếng Anh và Ngôn ngữ học Ứng dụng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính trong lĩnh vực ngữ dụng học đối chiếu.
• Người học tiếng Anh giao tiếp và nhân sự làm việc trong môi trường đa quốc gia: Nắm bắt các quy tắc ứng xử ngầm định của người bản xứ, nâng cao kỹ năng đàm phán, phỏng vấn và xây dựng mối quan hệ công việc hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chiến lược lịch sự dương tính lại chiếm ưu thế trong giáo trình "Inside Out"?

Chiến lược lịch sự dương tính chiếm khoảng 56.84% tổng số phát ngôn do giáo trình "Inside Out" (Pre-Intermediate) hướng tới phát triển kỹ năng giao tiếp đời thường cho thanh niên và người lớn. Các chủ đề xoay quanh sở thích, đời sống thường nhật và kết bạn, nơi các bên tương tác ưu tiên rút ngắn khoảng cách xã hội, bày tỏ sự đồng cảm và xây dựng tinh thần hợp tác.

Vì sao chiến lược dùng câu hỏi và rào đón (NPS 2) lại chiếm hơn 52% trong nhóm lịch sự âm tính?

Trong văn hóa giao tiếp Anh - Mỹ, các cấu trúc rào đón như "Do you think...", "I think", "Excuse me" (chiếm 52.05% trong nhóm NPS) là phương thức tự nhiên và linh hoạt nhất để làm giảm mức độ áp đặt lên người nghe, giúp phát ngôn trở nên mềm dẻo, lịch thiệp mà không làm mất đi sự thân thiện cần thiết trong hội thoại hàng ngày.

Mối quan hệ vai giao tiếp (S-H relationship) tác động thế nào đến việc chọn chiến lược lịch sự?

Khoảng cách xã hội tỷ lệ thuận với mức độ trang trọng và lịch sự âm tính. Khi khoảng cách giao tiếp xa (như nhân viên - khách hàng, phỏng vấn viên - người được phỏng vấn), lịch sự âm tính chiếm tới 73.86% để bảo vệ thể diện và duy trì ranh giới chuyên nghiệp; ngược lại, quan hệ thân thiết và trung bình thiên hẳn về lịch sự dương tính để tạo sự gắn kết.

Những chiến lược lịch sự nào không xuất hiện trong các bài hội thoại khảo sát và vì sao?

Các chiến lược như Nêu quy tắc chung (NPS 8), Danh từ hóa (NPS 9) và Tránh hỏi thông tin cá nhân (NPS 11) ghi nhận 0.00% tần suất xuất hiện. Nguyên nhân là do các chiến lược này mang tính hành chính, văn bản học thuật hoặc quá trang trọng, không phù hợp với tính chất khẩu ngữ tự nhiên của trình độ Pre-Intermediate.

Giáo viên có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu vào lớp học như thế nào?

Giáo viên có thể sử dụng trực tiếp bộ 5 bài tập bổ trợ văn hóa giao tiếp được thiết kế trong luận văn, tổ chức cho sinh viên so sánh cách chào hỏi, phản hồi lời khen và thảo luận các chủ đề an toàn/nhạy cảm giữa văn hóa Việt Nam và phương Tây, giúp tăng cường khả năng ứng biến ngữ dụng trong mọi tình huống.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện 133 phát ngôn hội thoại trong giáo trình "Inside Out" (Pre-Intermediate), chứng minh sự vượt trội của chiến lược lịch sự dương tính (chiếm 56.84%) so với lịch sự âm tính trong giao tiếp Anh ngữ thực tế.
• Khẳng định mối liên hệ chặt chẽ giữa 3 cấp độ quan hệ vai giao tiếp (S-H relationships) với xu hướng lựa chọn chiến lược ngôn ngữ, trong đó giao tiếp cự ly xa chiếm tới 73.86% lượng sử dụng lịch sự âm tính.
• Làm rõ tính ứng dụng vượt trội của chiến lược dùng chỉ tố xưng hô nhóm (PPS 4 - 22.86%) và câu hỏi rào đón (NPS 2 - 52.05%) trong xây dựng hội thoại giao tiếp tự nhiên.
• Đóng góp hệ thống giải pháp sư phạm và 5 bộ bài tập thực hành giao văn hóa chuyên sâu, hỗ trợ đắc lực cho công tác đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh tại các trường đại học.
• Định hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai đối với toàn bộ các tập tiếp theo của bộ giáo trình "Inside Out" nhằm hoàn thiện bức tranh toàn cảnh về ngữ dụng học trong tài liệu giảng dạy tiếng Anh chuẩn quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES NGUYỄN THÚY HÒA A STUDY OF POLITENESS STRATEGIES IN THE CONVERSATIONS OF THE COURSE BOOK “INSIDE OUT” (PRE-INTERMEDIATE) Nghiên cứu các chiến lược lịch sự trong các bài hội thoại của giáo trình “Inside Out” (Pre-intermediate) M. MINOR THESIS FIELD: ENGLISH TEACHING METHODOLOGY CODE: 60 14 10 HA NOI - 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES NGUYỄN THÚY HÒA A STUDY OF POLITENESS STRATEGIES IN THE CONVERSATIONS OF THE COURSE BOOK “INSIDE OUT” (PRE-INTERMEDIATE) Nghiên cứu các chiến lược lịch sự trong các bài hội thoại của giáo trình “Inside Out” (Pre-intermediate) M. MINOR THESIS FIELD: ENGLISH TEACHING METHODOLOGY CODE: 60 14 10 SUPERVISOR: Prof. NGUYỄN QUANG, Ph.D HA NOI - 2010 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS Page: Part 1.

Aims of the study. 1 III Scope of the study. Design of the study. Culture and Communication.

Face and Politeness .1 Positive Politeness defined .2 Positive Politeness strategies .1 Negative politeness defined .2 Negative politeness strategies. Positive and negative politeness strategies found in the conversational activities of the coursebook Inside Out (pre- intermediate). Overview of politeness strategies in “Inside Out” (Pre-intermediate). Frequency of positive, negative and mixed politeness strategies used in “Inside Out” (Pre-intermediate).

Balance of positive, negative and mixed politeness strategies. Analysis of positive politeness strategies. Analysis of negative politeness strategies …………………………………. Positive and negative politeness strategies and S-H relationships.

25 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Positive politeness strategies and S-H relationships. Negative politeness strategies and S-H relationships. Implications for English Language Teaching.

Implications for teaching politeness strategies. Suggestions for further research. III TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Rationale Linguists and anthropologists have long recognized that the forms and uses of a given language reflect the cultural values of the society in which the language is spoken.

Linguistic competence alone is not enough for learners of a language to become competent in that language (Krasner, 1999). Language learners need to be aware, for example, of the culturally appropriate ways to address people, express gratitude, make requests, and agree or disagree with someone. Language learners should know that behaviors and intonational patterns that are appropriate to their own speech community may be perceived differently by members of the target speech community. Learners have to understand that in order for communication to be successful, language use must be associated with other culturally appropriate behavior.

Hence, to be successful in communicating in the target language, learners must be aware of their own culture and the culture of the target speech community. Especially, they must understand the hidden and very important parts of the target culture including the politeness strategies used in everyday conversations. Inside Out is an English coursebook written by Sue Kay, Vaughan Jones and Philip Kerr. This coursebook is employed at the Faculty of Information Technology (Thai Nguyen University) where the thesis author works as a teacher of English.

Fully aware of the benefit of understanding politeness strategies, the author conducts an investigation into the performance of positive and negative politeness strategies in conversational activities of the course book Inside Out (Pre-Intermediate) with the hope of improving the teaching of communicative English. Aims of the study The aims of the study are: (LUAN.intermediate) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) - To study the performance of positive and negative politeness strategies under the pressure of S-H role relationships in the conversational activities of the coursebook Inside Out (Pre-Intermediate). - To provide suggestions for more effective teaching and learning of positive and negative politeness strategies. - To adapt and design some cross-cultural activities to help students avoid misinterpretations and misunderstandings in cross-cultural communication.

Scope of the study This study focuses on the positive and negative politeness strategies in conversational activities of the coursebook Inside Out (Pre-Intermediate) which, for a long time, has been in use at the author‟s university. The study also highlights S-H role relationships. Other components of communication (eg., purpose, setting, time availability …), important though they obviously are, are beyond the scope of this study. Methodology: The major method employed in this study is the quantitative method with due reference to the qualitative method since this study sets priority on the practical aspects of cross- cultural communication.

All considerations and conclusions are largely based on data analysis. For the theory to be provided, the data to be collected and analyzed, and the findings to be discovered, the following approaches are resorted to: - Critical reading of publications. - Discussion with supervisor. - Discussion with colleagues.

- Discussion with students. Design of the study This study includes the following three parts: Part 1 is the introduction which presents the rationale, aims of the study, scope of the study and methodology.intermediate) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) Part 2 is the development that consists of three chapters. Chapter 1 discusses the theoretical background of culture and communication, communicative competence, face and politeness, positive politeness and negative politeness strategies. Chapter 2 analyzes the performance of politeness strategies in the conversational activities of the coursebook (Book 2 - Pre-Intermediate) in terms of the performance and frequency of positive and negative politeness strategies with S-H role relationships in view.

Chapter 3 offers implications for English language teaching and supplementary activities for cross-cultural awareness. Part 3 is the conclusion in which the author summarizes the study, raising limitations and offering suggestions for further research.intermediate) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Culture and Communication The term “culture” refers to the complex collection of knowledge, folklore, language, rules, rituals, habits, lifestyles, attitudes, beliefs, and customs that link and give a common identity to a particular group of people at a specific point in time. According to Phillip K.

Bock, culture is regarded “in its broadest sense, as what makes you a stranger when you are away from home. It includes all those beliefs and expectations about how people should speak and act, which have become a kind of second nature to one as a result of social learning. When you are with members of a group who share your culture, you do not have to think about it, for you are all viewing the world in pretty much the same way and you all know, in general terms, what to expect of one another” (cited from Nguyen Thi Tuyet, 2005:3). And “culture enables us to communicate with each other since it is a shared language background (e., national, religious) resulting from a common language and communicative style, customs, beliefs, attitudes, values” (Levine & Adelman, cited from Nguyen Quang, 1998:3) The relationship between communication and culture is a very complex and intimate one.

First, cultures are created through communication; that is, communication is the means of human interaction through which cultural characteristics - whether customs, roles, rules, rituals, laws, or other patterns - are created and shared. It is not so much that individuals set out to create a culture when they interact in relationships, groups, organizations, or societies, but rather that cultures are a natural by-product of social interaction. In a sense, cultures are the “residue” of social communication. Without communication and communicative media, it would be impossible to preserve and pass along cultural characteristics from one place and time to another.

Culture is created, shaped, transmitted, and learned through communication. The reverse is also the case; that is, communicative practices are largely created, shaped, and transmitted by culture.intermediate) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) This is true with any culture; communication shapes culture, and culture shapes communication. Hence, learning to communicate in one new language ought to assist with learning a new culture. Communicative Competence (CC) Hymes‟s original idea is that speakers of a language have to have more than grammatical competence in order to be able to communicate effectively in a language; they also need to know how language is used by members of a speech community to accomplish their purposes.

CC is the knowledge and skills which enable people to use a language effectively and their ability to actually use this knowledge for communication (Hymes, 1970). Hymes distinguishes four sectors of CC: knowledge of what is possible, feasible, appropriate and actually done. In Saville – Troike‟s opinion, in order to acquire CC, learners needs three components: linguistic knowledge, interactive skills and cultural knowledge. Linguistic knowledge includes verbal factors, nonverbal factors, and stereotypes in specific speech events, possible continuation of variables and the meaning of variables in specific context.

Interactive skills include awareness of predominant features in context; choice and interpretation of forms, suitable to specific contexts, roles and relations; norms in communication and interpretation; communicative strategies to gain oriented targets. And cultural knowledge includes social structures, values and attitudes, and acculturalization. According to Nguyen Quang (1998:13), the components of linguistic knowledge and interactive skills, almost always convey awareness of cultural knowledge. Thus, it is assumed that these three factors in CC, particularly in cross-cultural speech, overlap and affect one another.intermediate) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) That is the reason why “when we teach a language like English to speakers who already know another language, we must be aware that we have to teach more than sounds, words and grammatical structures” (Wardhaugh, cited from Nguyen Thi Tuyet, 2005:5).

Face and politeness I. Face defined When people are involved in conversations, they individually consider certain variables, whether consciously or sub-consciously, that help them determine the form that their speech will take. Goffman (1955) calls these variables “face”, and defines it as “ the positive social value a person effectively claims for himself by the line others assume he has taken during a particular contact” (Goffman 1955:213) Brown and Levinson (1987), using Goffman‟s definition of face as a starting point, propose a comprehensive and, according to Brown and Levinson, universal theory of politeness. Face is defined as the public self-image that all rational adult members have when engaged in spoken interactions, and it must be constantly adhered to.

They then divide face into two separate, but related aspects: positive face and negative face. Positive face refers to "the positive self-image that people have and want to be appreciated and approved of by at least some people" (Brown and Levinson, 1987 :61). In other words, positive face is seen as the desire that others like, admire, value or approve of one's wants (material or non-material), or the need to be accepted and liked by others, treated as a member of the group, and to know that one's desires are shared by others(Cutting 2002:45). Brown and Levinson (1987) define negative face as a "basic claim to territories, personal preserves, and right to non-distraction - i.

freedom of action and freedom from imposition". The negative face, therefore, "is reflected in the desire not to be impeded or put upon, to have the freedom to act as one chooses' (Thomas 1995: 169), 'the wants that one's (LUAN.intermediate) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) action be unimpeded by others' (Eelen 2001 : 3) and „the need to be independent, to have freedom of action, and not to be imposed upon by others‟. In general, participants will co-operate with each other due to the mutual vulnerability of face. However, it is not possible for conversation to flow without a demand or intrusion being made on another person's autonomy.

Certain illocutionary acts are liable to damage or threaten another person's face. Brown and Levinson (1987) define the performance of such utterances as potential face-threatening acts (FTAs). When confronted with the need to perform an FTA, the speaker needs to decide how it should be uttered. Brown and Levinson (1987) argue that the first choice to be made is whether the FTA should be performed on record or off record.