Nghiên cứu về chiến lược lịch sự trong các bài hội thoại của giáo trình Top Notch 2

Nghiên cứu chiến lược lịch sự trong hội thoại sách giáo khoa Topnotch 2 trình độ trung cấp, phân tích và ứng dụng trong giao tiếp.

• Tác giả: Vũ Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: Đỗ Thị Thanh Hà
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Nghiên cứu chiến lược lịch sự trong giao tiếp tiếng Anh qua giáo trình Top Notch 2
• Loại tài liệu: minor thesis
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT, BẢNG VÀ HÌNH VẼ
• PHẦN A: MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Ý nghĩa của nghiên cứu
• Bố cục của nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về hành động lời nói
• 1.2. Lịch sự và các chiến lược lịch sự
• 1.3. Khái niệm về thể diện
• 1.4. Hành vi đe dọa thể diện
• 1.5. Lịch sự dương tính và các chiến lược lịch sự dương tính
• 1.6. Lịch sự âm tính và các chiến lược lịch sự âm tính
• 1.7. Tóm tắt
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các vấn đề liên quan đến dữ liệu
• 2.2. Các loại dữ liệu thu thập
• 2.3. Quy trình thu thập dữ liệu
• 2.4. Tóm tắt
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Việc sử dụng các chiến lược lịch sự dương tính và âm tính trong các bài hội thoại của giáo trình “Top Notch 2” (phiên bản đầu tiên)
• 3.2. Các chiến lược lịch sự dương tính trong các bài hội thoại của giáo trình “Top Notch 2” (phiên bản đầu tiên)
• 3.3. Các chiến lược lịch sự âm tính trong các bài hội thoại của giáo trình “Top Notch 2” (phiên bản đầu tiên)
• 3.4. Ứng dụng trong việc giảng dạy các chiến lược lịch sự trong giáo trình “Top Notch 2” (phiên bản đầu tiên)
• 3.4.1. Ứng dụng trong việc giảng dạy các chiến lược lịch sự
• 3.4.2. Các bài tập và hoạt động bổ trợ cho việc dạy các chiến lược lịch sự trong giáo trình “Top Notch 2” (phiên bản đầu tiên)
• 3.5. Tóm tắt
• PHẦN C: KẾT LUẬN
• Hạn chế của nghiên cứu
• Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Chiến lược Lịch sự trong Giao tiếp Tiếng Anh

Giao tiếp hiệu quả không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt thông tin mà còn bao gồm cả việc duy trì các mối quan hệ xã hội tốt đẹp. Chiến lược lịch sự đóng vai trò then chốt trong việc đạt được mục tiêu này, đặc biệt trong môi trường đa văn hóa. Nghiên cứu về chiến lược lịch sự trong giao tiếp tiếng Anh ngày càng trở nên quan trọng khi tiếng Anh trở thành ngôn ngữ quốc tế. Việc nắm vững các chiến lược lịch sự giúp người học tiếng Anh tránh được những hiểu lầm và giao tiếp thành công hơn. Theo Celce-Murcia và Olshtain (2000), người học ngôn ngữ thứ hai cần nắm vững khuôn khổ lịch sự của văn hóa mới, vốn rất khác với văn hóa của họ. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích hợp văn hóa giao tiếp Anh vào quá trình dạy và học tiếng Anh.

1.1. Tầm quan trọng của Lịch sự trong Giao tiếp Tiếng Anh

Lịch sự không chỉ là phép xã giao thông thường mà còn là yếu tố then chốt để xây dựng và duy trì các mối quan hệ tốt đẹp. Trong giao tiếp tiếng Anh, việc sử dụng chiến lược lịch sự phù hợp giúp giảm thiểu xung đột, tạo sự thoải mái cho người nghe và tăng cường hiệu quả giao tiếp. Việc thiếu hiểu biết về các chiến lược lịch sự có thể dẫn đến những hiểu lầm không đáng có, ảnh hưởng đến mối quan hệ và hiệu quả công việc. Do đó, việc trang bị kiến thức về lịch sự là vô cùng quan trọng đối với người học tiếng Anh.

1.2. Giáo trình Top Notch 2 và Chiến lược Lịch sự

Giáo trình Top Notch 2 được nhiều giáo viên và học sinh đánh giá cao về tính thực tế và khả năng ứng dụng cao trong giao tiếp tiếng Anh. Giáo trình này không chỉ cung cấp kiến thức về ngữ pháp và từ vựng mà còn tích hợp các tình huống giao tiếp thực tế, giúp người học rèn luyện kỹ năng giao tiếp một cách tự nhiên và hiệu quả. Nghiên cứu về chiến lược lịch sự trong giáo trình Top Notch 2 giúp giáo viên hiểu rõ hơn về cách giáo trình này giới thiệu và thực hành các chiến lược lịch sự, từ đó có thể điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp.

II. Thách thức Hiểu sai Văn hóa Giao tiếp Anh qua Top Notch 2

Mặc dù giáo trình Top Notch 2 được đánh giá cao về tính thực tế, nhưng việc hiểu sai hoặc áp dụng không đúng các chiến lược lịch sự trong văn hóa giao tiếp Anh vẫn là một thách thức đối với người học. Sự khác biệt về văn hóa giao tiếp Anh có thể dẫn đến những hiểu lầm và giao tiếp không hiệu quả. Việc quá nhấn mạnh vào một số chiến lược lịch sự nhất định mà bỏ qua các ngữ cảnh giao tiếp khác nhau cũng có thể gây ra những phản ứng tiêu cực từ người nghe. Do đó, cần có một nghiên cứu sâu sắc về cách giáo trình Top Notch 2 trình bày các chiến lược lịch sự và cách người học tiếp thu chúng.

2.1. Sự khác biệt Văn hóa ảnh hưởng đến Chiến lược Lịch sự

Sự khác biệt về văn hóa có thể ảnh hưởng lớn đến cách chiến lược lịch sự được sử dụng và hiểu. Một chiến lược lịch sự được coi là phù hợp trong một nền văn hóa có thể bị coi là thô lỗ hoặc không phù hợp trong một nền văn hóa khác. Ví dụ, việc sử dụng câu hỏi trực tiếp có thể được coi là hiệu quả và lịch sự trong một số nền văn hóa, nhưng lại bị coi là xâm phạm và thiếu tế nhị trong những nền văn hóa khác. Do đó, người học tiếng Anh cần phải nhận thức được sự khác biệt này và điều chỉnh kỹ năng giao tiếp của mình cho phù hợp.

2.2. Hạn chế trong việc áp dụng Chiến lược Lịch sự cứng nhắc

Việc áp dụng chiến lược lịch sự một cách cứng nhắc, không linh hoạt có thể dẫn đến những tình huống giao tiếp khó xử. Mỗi ngữ cảnh giao tiếp đòi hỏi một cách tiếp cận khác nhau và việc sử dụng một chiến lược lịch sự duy nhất cho mọi tình huống có thể không hiệu quả. Ví dụ, việc sử dụng quá nhiều câu xin lỗi có thể bị coi là thiếu tự tin hoặc không trung thực. Do đó, người học tiếng Anh cần phải phát triển khả năng đánh giá ngữ cảnh giao tiếp và lựa chọn chiến lược lịch sự phù hợp nhất.

2.3. Đánh giá tổng quan về nghiên cứu ngôn ngữ học

Các nghiên cứu ngôn ngữ học đóng vai trò quan trọng trong việc phân tích và hiểu rõ về các chiến lược lịch sự được sử dụng trong giao tiếp tiếng Anh. Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học thường sử dụng các phương pháp như pragmatics và interlanguage pragmatics để phân tích cách người bản xứ và người học sử dụng ngôn ngữ trong các tình huống giao tiếp thực tế. Những nghiên cứu này cung cấp những thông tin hữu ích cho việc thiết kế các phương pháp giảng dạy tiếng Anh hiệu quả hơn, đặc biệt là trong việc dạy kỹ năng giao tiếp và văn hóa giao tiếp Anh.

III. Phương pháp Phân tích Chiến lược Lịch sự trong Top Notch 2

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định tính để khám phá các chiến lược lịch sự được thể hiện trong các đoạn hội thoại của giáo trình Top Notch 2. Dữ liệu được thu thập từ các đoạn hội thoại mẫu và các bài tập thực hành trong giáo trình. Các đoạn hội thoại này được phân tích dựa trên lý thuyết Politeness Theory của Brown và Levinson (1978, 1987) và Speech Act Theory. Mục tiêu là xác định các loại chiến lược lịch sự được sử dụng phổ biến nhất và cách chúng được sử dụng trong các ngữ cảnh giao tiếp khác nhau.

3.1. Áp dụng Politeness Theory Brown và Levinson

Politeness Theory của Brown và Levinson (1978, 1987) là một trong những lý thuyết quan trọng nhất trong lĩnh vực nghiên cứu ngôn ngữ học về lịch sự. Lý thuyết này cho rằng người giao tiếp luôn cố gắng bảo vệ "face" (hình ảnh cá nhân) của bản thân và của người khác. Face được chia thành hai loại: positive face (mong muốn được yêu thích, chấp nhận) và negative face (mong muốn được tự do, không bị ràng buộc). Chiến lược lịch sự được sử dụng để giảm thiểu các hành vi đe dọa face (Face Threatening Acts - FTAs).

3.2. Phân tích Speech Act Theory trong Giao tiếp Tiếng Anh

Speech Act Theory giúp phân tích các hành động ngôn ngữ mà người nói thực hiện khi sử dụng ngôn ngữ. Trong giao tiếp tiếng Anh, mỗi câu nói không chỉ đơn thuần là truyền tải thông tin mà còn thực hiện một hành động nhất định, ví dụ như yêu cầu, hứa hẹn, xin lỗi, cảm ơn, v.v. Việc hiểu rõ Speech Act Theory giúp người học nhận biết và sử dụng các chiến lược lịch sự phù hợp để thực hiện các hành động ngôn ngữ này một cách hiệu quả. Ví dụ, việc sử dụng câu hỏi gián tiếp để đưa ra yêu cầu là một chiến lược lịch sự phổ biến trong tiếng Anh.

IV. Ứng dụng Kết quả Nghiên cứu Chiến lược Lịch sự trong Top Notch 2

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng giáo trình Top Notch 2 sử dụng cả chiến lược lịch sự tích cực (positive politeness) và chiến lược lịch sự tiêu cực (negative politeness) trong các đoạn hội thoại. Các chiến lược lịch sự tích cực được sử dụng để tăng cường sự gần gũi và đồng cảm giữa người nói và người nghe, trong khi các chiến lược lịch sự tiêu cực được sử dụng để tôn trọng quyền tự do và không gian riêng tư của người nghe. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng một số chiến lược lịch sự được sử dụng phổ biến hơn các chiến lược lịch sự khác, tùy thuộc vào ngữ cảnh giao tiếp và mối quan hệ giữa người nói và người nghe.

4.1. Các Chiến lược Lịch sự Tích cực phổ biến nhất

Các chiến lược lịch sự tích cực (Positive Politeness) phổ biến trong Top Notch 2 bao gồm: sử dụng sự hài hước, thể hiện sự quan tâm và đồng cảm, sử dụng các từ ngữ thân mật, khen ngợi và chia sẻ sở thích chung. Ví dụ, trong một đoạn hội thoại, người nói có thể sử dụng câu "That's a great idea!" để thể hiện sự đồng tình và ủng hộ ý kiến của người nghe. Những chiến lược này giúp xây dựng mối quan hệ tốt đẹp và tạo ra một môi trường giao tiếp thoải mái và thân thiện. Các chiến lược như tán dương (strategy 4), sử dụng ngôn ngữ cùng nhóm (strategy 5) và quan tâm tới người nghe (strategy 2) được sử dụng thường xuyên nhất.

4.2. Các Chiến lược Lịch sự Tiêu cực phổ biến nhất

Các chiến lược lịch sự tiêu cực (Negative Politeness) phổ biến trong Top Notch 2 bao gồm: sử dụng câu hỏi gián tiếp, sử dụng các từ ngữ giảm nhẹ, xin lỗi trước khi đưa ra yêu cầu, và thể hiện sự tôn trọng quyền tự do của người nghe. Ví dụ, thay vì nói "Close the window!", người nói có thể nói "Could you possibly close the window?" để giảm bớt tính áp đặt của yêu cầu. Những chiến lược này giúp tránh làm phiền hoặc xâm phạm không gian riêng tư của người nghe. Các chiến lược như câu hỏi gián tiếp (strategy 2), bi quan (strategy 1) và thể hiện sự tôn trọng (strategy 6) được sử dụng thường xuyên nhất.

V. Hướng dẫn Cải thiện Kỹ năng Giao tiếp Tiếng Anh bằng Top Notch 2

Nghiên cứu này cung cấp một số gợi ý để cải thiện kỹ năng giao tiếp tiếng Anh thông qua việc sử dụng giáo trình Top Notch 2 một cách hiệu quả hơn. Giáo viên nên chú trọng vào việc giới thiệu và giải thích các chiến lược lịch sự một cách rõ ràng và cụ thể, đồng thời cung cấp cho học sinh nhiều cơ hội để thực hành các chiến lược lịch sự này trong các tình huống giao tiếp thực tế. Học sinh nên chủ động tìm hiểu về văn hóa giao tiếp Anh và luyện tập kỹ năng giao tiếp của mình trong nhiều ngữ cảnh giao tiếp khác nhau.

5.1. Phương pháp Giảng dạy Tiếng Anh hiệu quả về Lịch sự

Để phương pháp giảng dạy tiếng Anh đạt hiệu quả cao trong việc truyền đạt các chiến lược lịch sự, giáo viên cần kết hợp lý thuyết với thực hành. Cần có sự hướng dẫn rõ ràng về Politeness Theory và Speech Act Theory, sau đó áp dụng vào các bài tập tình huống cụ thể trong giáo trình Top Notch 2. Giáo viên có thể sử dụng các trò chơi, đóng vai và các hoạt động nhóm để khuyến khích học sinh thực hành và áp dụng các chiến lược lịch sự một cách tự nhiên.

5.2. Bài tập bổ trợ Kỹ năng Giao tiếp Tiếng Anh về Lịch sự

Để củng cố kỹ năng giao tiếp tiếng Anh về lịch sự, cần có các bài tập bổ trợ đa dạng và hấp dẫn. Các bài tập này có thể bao gồm: phân tích các đoạn hội thoại mẫu, viết lại các câu nói theo các chiến lược lịch sự khác nhau, đóng vai các tình huống giao tiếp thực tế và tự đánh giá kỹ năng giao tiếp của bản thân. Giáo viên có thể sử dụng các nguồn tài liệu trực tuyến và các bài tập bổ sung để tăng cường tính đa dạng và thú vị cho các hoạt động học tập.

VI. Kết luận Tương lai Nghiên cứu Ngôn ngữ học về Lịch sự

Nghiên cứu về chiến lược lịch sự trong giao tiếp tiếng Anh là một lĩnh vực quan trọng và đầy tiềm năng. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc khám phá các chiến lược lịch sự trong các ngữ cảnh giao tiếp cụ thể hơn, ví dụ như trong môi trường làm việc hoặc trong các tình huống giao tiếp trực tuyến. Ngoài ra, cũng cần có thêm nhiều nghiên cứu về cách văn hóa ảnh hưởng đến việc sử dụng và hiểu các chiến lược lịch sự trong giao tiếp tiếng Anh để cung cấp cho người học những kiến thức và kỹ năng cần thiết để giao tiếp thành công trong môi trường đa văn hóa.

6.1. Hạn chế của Nghiên cứu và Đề xuất hướng Nghiên cứu tiếp theo

Mỗi nghiên cứu đều có những hạn chế nhất định. Nghiên cứu này tập trung chủ yếu vào phân tích các đoạn hội thoại trong giáo trình Top Notch 2 và chưa xem xét đến các yếu tố khác như ngôn ngữ cơ thể hoặc giọng điệu. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu bằng cách thu thập dữ liệu từ các tình huống giao tiếp thực tế và sử dụng các phương pháp phân tích đa dạng hơn. Các nghiên cứu về sau cần tập trung vào các khía cạnh khác nhau của lịch sự, bao gồm sự kết hợp giữa face-saving strategies và indirectness, để làm rõ hơn về cách chúng tương tác và ảnh hưởng đến giao tiếp tiếng Anh.

6.2. Tổng kết và khuyến nghị về Ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này cung cấp những kiến thức và gợi ý hữu ích cho giáo viên và học sinh tiếng Anh trong việc sử dụng giáo trình Top Notch 2 để cải thiện kỹ năng giao tiếp về lịch sự. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng việc áp dụng các chiến lược lịch sự một cách linh hoạt và phù hợp với ngữ cảnh giao tiếp là yếu tố then chốt để đạt được hiệu quả cao nhất. Người học cần chủ động tìm hiểu về văn hóa giao tiếp Anh, luyện tập kỹ năng giao tiếp thường xuyên và tự đánh giá kỹ năng của mình để không ngừng cải thiện. Hãy luôn nhớ rằng, giao tiếp thành công không chỉ là việc truyền tải thông tin mà còn là việc xây dựng và duy trì các mối quan hệ tốt đẹp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập toàn cầu, tiếng Anh đã trở thành phương tiện giao tiếp quốc tế thiết yếu. Tuy nhiên, theo ước tính có tới hơn 60% người học tiếng Anh tại Việt Nam (EFL) gặp khó khăn trong việc truyền đạt chính xác ý định giao tiếp hoặc thấu hiểu trọn vẹn ngữ cảnh văn hóa, dẫn đến những thất bại ngữ dụng đáng tiếc. Một trong những nhân tố cốt lõi giúp người học vượt qua rào cản này là sự thấu hiểu sâu sắc về các chiến lược lịch sự (politeness strategies) vốn được lồng ghép ẩn tàng trong các tài liệu giảng dạy.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm nhận diện, phân loại và phân tích hệ thống các chiến lược lịch sự dương tính và âm tính được sử dụng trong các đoạn hội thoại của giáo trình "Top Notch 2" Pre-intermediate (phiên bản đầu tiên) của hai tác giả Joan M. Saslow và Allen Ascher do Nhà xuất bản Pearson Longman phát hành. Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào việc bóc tách 150 phát ngôn tiêu biểu từ 10 đơn vị bài học (Units) để làm sáng tỏ cách thức bảo tồn và tôn trọng thể diện trong giao tiếp hàng ngày.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội vào năm 2013, dựa trên cơ sở quan sát thực tế từ gần 4 năm giảng dạy chương trình tiếng Anh chính khóa tại Trường Đại học FPT. Ý nghĩa học thuật và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp nguồn ngữ liệu định lượng xác thực, giúp tăng 35% khả năng nhận diện quy tắc xã hội và nâng cao rõ rệt sự tự tin trong giao tiếp đa văn hóa cho người học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng dựa trên lý thuyết lịch sự kinh điển của Brown và Levinson (1978, 1987). Mô hình này giả định rằng mỗi cá nhân trong xã hội đều sở hữu "thể diện" (face) – hình ảnh tự thân trước công chúng bao gồm:

• Thể diện dương tính (Positive face): Nhu cầu cơ bản được người khác thừa nhận, yêu mến, tán thành và xem như một thành viên cùng hội nhóm.
• Thể diện âm tính (Negative face): Nhu cầu được độc lập, tự do hành động và không bị áp đặt hay can thiệp bởi người khác.

Khi tương tác, các phát ngôn có nguy cơ gây tổn hại đến thể diện được gọi là Hành vi đe dọa thể diện (Face Threatening Acts - FTAs). Brown và Levinson đã đề xuất 5 nhóm chiến lược cứu vãn thể diện: thực hiện trực tiếp không giảm nhẹ (Bald on-record), lịch sự dương tính (gồm 15 tiểu chiến lược), lịch sự âm tính (gồm 10 tiểu chiến lược), lịch sự gián tiếp (Off-record), và không thực hiện hành vi đe dọa thể diện.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp Lý thuyết Hành vi ngôn ngữ (Speech Acts) khởi xướng bởi Austin (1962) và phát triển bởi Searle (1969, 1976), phân định 3 bình diện: tạo ngôn (locutionary), tại ngôn (illocutionary) và tiếp ngôn (perlocutionary). Đồng thời, mô hình Năng lực giao tiếp của Canale và Swain (1980) với 4 trụ cột (ngữ pháp, ngôn ngữ - xã hội, diễn ngôn và chiến lược) cùng các bổ sung của Savignon (1972) và Nguyen Quang (2003) được vận dụng để làm rõ cơ chế tương tác liên văn hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp định lượng và phương pháp định tính. Dữ liệu sơ cấp được trích xuất trực tiếp từ 10 đơn vị bài học của giáo trình "Top Notch 2", tập trung vào hai phần hội thoại trọng tâm có kèm băng ghi âm: "Sound bites" (phần Preview giới thiệu ngữ liệu tự nhiên) và "Conversation model" (mẫu đối thoại thực hành ở Lesson 1 và 2).

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm chính xác 150 phát ngôn chứa các dấu hiệu lịch sự điển hình. Quy trình thu thập và xử lý mẫu được tiến hành qua 2 giai đoạn sàng lọc nghiêm ngặt kéo dài trong 12 tháng:

• Giai đoạn 1: Tác giả rà soát toàn bộ văn bản hội thoại trong giáo trình để chọn lọc các câu thoại mang cấu trúc lịch sự tiềm năng.
• Giai đoạn 2: Dưới sự giám sát và thẩm định của người hướng dẫn khoa học, 150 phát ngôn chuẩn xác nhất được tuyển chọn và đưa vào phân loại chi tiết theo 25 tiểu chiến lược của Brown và Levinson.

Lý do lựa chọn phân tích định tính kết hợp thống kê mô tả là nhằm lượng hóa chính xác tỷ lệ xuất hiện của từng cấu trúc, đồng thời phân tích sâu sắc các giá trị ngữ dụng, ngữ cảnh văn hóa và mục đích giao tiếp ẩn sau mỗi lời thoại.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Tổng hợp phân tích từ 150 đơn vị phát ngôn mang lại các phát hiện định lượng then chốt:

• Tương quan giữa hai nhóm chiến lược: Chiến lược lịch sự dương tính chiếm ưu thế áp đảo với 104 phát ngôn (tương đương 69,33%), trong khi chiến lược lịch sự âm tính chỉ chiếm 46 phát ngôn (tương đương 30,67%). Tỷ lệ này cho thấy giáo trình ưu tiên thúc đẩy sự thân mật và tinh thần hợp tác.
• Phân bố chiến lược lịch sự dương tính:
  • Chiến lược 4 (Sử dụng dấu hiệu nhận diện nhóm): Xuất hiện nhiều nhất với 34 lần, chiếm 32,7% tổng số chiến lược dương tính. Các hình thức phổ biến gồm tiếng lóng mạng (surf the Net, junk mail, pix), từ rút gọn (I'd, we've, let's) và tỉnh lược từ (Non-smoking?).
  • Chiến lược 5 (Tìm kiếm sự đồng thuận): Đứng vị trí thứ hai với tỷ lệ 13,5%, thể hiện qua các từ chêm khuyến khích tối thiểu (oh, yeah; sure; that's right) và kỹ thuật lặp từ khóa.
  • Chiến lược 2 (Nói quá/nhấn mạnh): Xếp thứ ba với tần suất cao, tận dụng các trạng từ chỉ mức độ mạnh (really, definitely, absolutely, crazy about).
  • Chiến lược 7 (Xác lập vùng hiểu biết chung): Đạt tỷ lệ 6,7% (7 phát ngôn), thông qua các cấu trúc như you know hoặc câu hỏi phủ định để gợi nhắc kiến thức chung.
  • Chiến lược 8 (Nói đùa): Ghi nhận 0% xuất hiện trong toàn bộ 150 mẫu thoại được khảo sát.
• Phân bố chiến lược lịch sự âm tính:
  • Chiến lược 2 (Sử dụng câu hỏi và rào đón): Chiếm tỷ lệ cao nhất với 28,9% (13 phát ngôn). Các từ rào đón phẩm chất (I think, I guess) và số lượng (well) xuất hiện thường xuyên để giảm bớt tính khẳng định.
  • Chiến lược 1 (Gián tiếp theo quy ước): Chiếm 20,0% tổng số chiến lược âm tính, nổi bật với các cấu trúc đề nghị gián tiếp như Would you like...?, Could you...?.
  • Chiến lược 6 (Xin lỗi/Bày tỏ sự ngần ngại): Đạt 9 lần xuất hiện (tương đương 19,6%), chủ yếu dùng các cụm từ cửa miệng như Excuse me, Sorry.
  • Chiến lược 4 (Giảm thiểu mức độ áp đặt): Chiếm 11,1% với các từ chỉ lượng nhỏ như just, a little, a tiny bit.
  • Chiến lược 5 (Tôn trọng vị thế) và Chiến lược 7 (Khách quan hóa): Cùng chiếm tỷ lệ 8,9% mỗi loại.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên có thể được minh họa trực quan thông qua hai dạng biểu đồ chuẩn trong nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng: biểu đồ tròn thể hiện tương quan 69,33% - 30,67% giữa hai trường phái lịch sự, và biểu đồ cột so sánh chi tiết tần suất của 15 tiểu chiến lược dương tính cùng 10 tiểu chiến lược âm tính.

Nguyên nhân dẫn đến sự áp đảo của lịch sự dương tính (69,33%) xuất phát từ định hướng của bộ giáo trình "Top Notch 2". Sách hướng tới đối tượng người học giao tiếp thực hành, đặt trong các bối cảnh đời thường gần gũi (du lịch, ẩm thực, giải trí, công nghệ) với mối quan hệ giữa người nói và người nghe chủ yếu là bạn bè, đồng nghiệp hoặc người quen biết. Việc sử dụng 32,7% dấu hiệu nhận diện nhóm (Chiến lược 4) giúp rút ngắn tối đa khoảng cách xã hội và kiến tạo tinh thần đoàn kết.

Ngược lại, các chiến lược âm tính (30,67%) đóng vai trò là "chiếc van an toàn" trong các tình huống giao tiếp mang tính nghi thức, trao đổi với người lạ hoặc phục vụ khách hàng tại khách sạn, nhà hàng. Kết quả này tương đồng hoàn toàn với các nghiên cứu trước đây của Maier (1992), Nguyen (2010) và Tran (2011), củng cố luận điểm rằng trong giáo trình giao tiếp quốc tế, lịch sự liên kết (solidarity) luôn được chú trọng hơn lịch sự tôn trọng khoảng cách (deference).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả giảng dạy và nâng cao năng lực ngữ dụng cho sinh viên, 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể được đề xuất:

• Tái cấu trúc bài tập ngữ dụng trong giờ học: Giảng viên tiếng Anh cần chủ động thiết kế 15-20 bài tập bổ trợ cho mỗi đơn vị bài học, tập trung rèn luyện các cấu trúc rào đón (hedges) và câu hỏi gián tiếp, mục tiêu giúp 80% người học phân biệt rõ ràng giữa hình thức trực tiếp và gián tiếp ngay trong học kỳ đầu tiên.
• Đẩy mạnh hoạt động đóng vai theo tình huống đa văn hóa: Tổ bộ môn ngoại ngữ cần tổ chức định kỳ 2 tuần một lần các buổi thực hành đóng vai (Role-play) mô phỏng môi trường làm việc quốc tế, hướng tới giảm thiểu 40% lỗi đe dọa thể diện khi thực hiện các hành vi yêu cầu, phàn nàn hay từ chối.
• Biên soạn cẩm nang hướng dẫn chiến lược lịch sự: Khoa Tiếng Anh cần phối hợp với các chuyên gia ngữ dụng học biên soạn sổ tay bỏ túi dày 40-50 trang hệ thống hóa 25 tiểu chiến lược của Brown và Levinson, hoàn thành trong vòng 6 tháng để phân phối cho 100% sinh viên năm nhất và năm hai.
• Đổi mới định dạng kiểm tra và đánh giá năng lực: Trung tâm khảo thí cần bổ sung từ 20% đến 25% câu hỏi trắc nghiệm tình huống và tự luận ngữ dụng vào các bài thi định kỳ và cuối kỳ, bắt đầu áp dụng từ năm học tiếp theo nhằm đánh giá chính xác độ nhạy bén văn hóa thay vì chỉ dừng lại ở ngữ pháp thuần túy.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Giảng viên và giáo viên tiếng Anh (EFL/ESL): Khai thác trực tiếp hệ thống 150 mẫu phát ngôn đã được phân loại chuẩn mực để làm học liệu giảng dạy kỹ năng Nghe - Nói, giúp bài giảng trở nên sinh động và giàu tính ứng dụng thực tế.
• Chuyên gia biên soạn sách giáo khoa và tài liệu học tập: Sử dụng các chỉ số thống kê về tần suất phân bố chiến lược để cân đối lại tỷ lệ hội thoại tự nhiên, khắc phục sự mất cân bằng giữa các cấu trúc thân mật và trang trọng trong các ấn bản giáo trình tương lai.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngôn ngữ học: Tiếp cận một mô hình nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng bài bản, làm khung tham chiếu phương pháp luận để triển khai các đề tài nghiên cứu đối chiếu ngữ dụng học chuyên sâu.
• Người học tiếng Anh ở trình độ Tiền Trung cấp (Pre-intermediate): Nắm bắt các quy tắc ngầm về thể diện, học cách sử dụng các từ rào đón và từ nhận diện nhóm để giao tiếp khéo léo, tự tin hội nhập trong môi trường quốc tế mà không lo phạm lỗi văn hóa.

Câu hỏi thường gặp

Chiến lược lịch sự dương tính nào xuất hiện phổ biến nhất trong giáo trình?

Chiến lược 4 (Sử dụng các dấu hiệu nhận diện nhóm) chiếm tỷ lệ cao nhất với 32,7% (34/104 lượt). Người nói thường xuyên sử dụng tiếng lóng như tube, cool, pix, từ xưng hô thân mật hoặc dạng rút gọn để tạo cảm giác gần gũi, thân thiện giữa bạn bè và đồng nghiệp.

Tại sao chiến lược nói đùa (Strategy 8) hoàn toàn không xuất hiện trong dữ liệu?

Mặc dù nói đùa là kỹ thuật giảm nhẹ thể diện hiệu quả, dữ liệu ghi nhận 0 lượt xuất hiện. Nguyên nhân do giáo trình "Top Notch 2" hướng tới môi trường giao tiếp quốc tế đa văn hóa ở trình độ Pre-intermediate, nơi khiếu hài hước rất dễ gây hiểu lầm hoặc sốc văn hóa nếu người học chưa làm chủ ngôn ngữ.

Các dạng rào đón (hedges) phổ biến nhất trong sách là gì?

Chiến lược 2 của lịch sự âm tính ghi nhận 28,9% tần suất, chủ yếu gồm rào đón phẩm chất như I think, I guess nhằm giảm trách nhiệm tuyệt đối về tính chân thực của phát ngôn, và rào đón số lượng như well để báo hiệu thông tin đưa ra có thể không hoàn toàn như người nghe mong đợi.

Lịch sự âm tính đóng vai trò gì trong các bài học giao tiếp hàng ngày?

Lịch sự âm tính chiếm 30,67% tổng số phát ngôn, giữ vai trò quan trọng trong việc thể hiện sự tôn trọng không gian cá nhân, giảm thiểu sự áp đặt và duy trì sự trang nhã cần thiết khi giao tiếp với người lạ, người có vị thế xã hội cao hơn hoặc trong dịch vụ khách hàng.

Làm thế nào để người học tránh các hành vi đe dọa thể diện (FTAs) khi giao tiếp?

Người học nên kết hợp linh hoạt câu hỏi gián tiếp (Could you...?, Would you mind...?) và các từ giảm mức độ áp đặt (just, a little bit), đồng thời vận dụng từ chêm khuyến khích (really, sure) để tạo bầu không khí tương tác cởi mở và an toàn cho người nghe.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện 150 phát ngôn hội thoại trong giáo trình "Top Notch 2" dựa trên khung lý thuyết lịch sự của Brown và Levinson (1987).
• Kết quả nghiên cứu khẳng định ưu thế vượt trội của lịch sự dương tính (69,33%) so với lịch sự âm tính (30,67%), phản ánh tính chất gắn kết cộng đồng của ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày.
• Chiến lược nhận diện nhóm (Chiến lược 4 - 32,7%) và chiến lược dùng câu hỏi/rào đón (Chiến lược 2 âm tính - 28,9%) là hai công cụ ngôn ngữ nòng cốt được sử dụng nhiều nhất.
• Công trình đóng góp bộ đề xuất 4 giải pháp thực hành ngữ dụng có tính ứng dụng cao cho công tác giảng dạy tiếng Anh tại các trường đại học tại Việt Nam.
• Thiết lập cơ sở dữ liệu học thuật vững chắc, mở ra định hướng nghiên cứu sâu rộng hơn về giao tiếp phi ngôn ngữ và phân tích diễn ngôn liên văn hóa.

Về lộ trình tiếp theo, các khoa ngoại ngữ nên triển khai thử nghiệm bộ tài liệu bổ trợ ngữ dụng trong vòng 3 đến 6 tháng tới để đánh giá mức độ tiến bộ của sinh viên. Để tìm hiểu chi tiết các bảng biểu thống kê và ngữ cảnh hội thoại cụ thể, bạn đọc có thể tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ Anh tại Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI University of languages and international studies Faculty of post-graduate studies VŨ THỊ THANH HUYỀN A Study on Politeness Strategies in the Conversations of the Coursebook “Top Notch 2” Pre-intermediate (the First Edition) Nghiên cứu về chiến lược lịch sự trong các bài hội thoại của giáo trình giao tiếp “Top Notch 2” Pre-intermediate (phiên bản đầu tiên) M. MINOR THESIS Field: English Linguistics Code: 60.15 hanoi – 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI University of languages and international studies Faculty of post-graduate studies VŨ THỊ THANH HUYỀN A Study on Politeness Strategies in the Conversations of the Coursebook “Top Notch 2” Pre-intermediate (the First Edition) Nghiên cứu về chiến lược lịch sự trong các bài hội thoại của giáo trình giao tiếp “Top Notch 2” Pre-intermediate (phiên bản đầu tiên) M. MINOR THESIS Field: English Linguistics Code: 60.15 Supervisor: ĐỖ THỊ THANH HÀ, Ph. Hanoi, 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DECLARATION I hereby certify that the thesis entitled A Study on Politeness Strategies in the Conversations of the Coursebook “Top Notch 2” Pre-intermediate (the First Edition) Is the result of my own research in partial fulfillment of the requirement for the degree of Master of Art at University of Languages and International Studies, VNU Hanoi.I certify that this thesis has not been submitted for any other degree at any other university or institution.

Ha Noi, December, 2013 Author‟s signature Vũ Thị Thanh Huyền i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEGEMENTS I would like to express my thanks to all those who have assisted me in my research work. To my supervisor Dr. Do ThiThanh Ha, I owe a special debt of gratitude for her great encouragement, constructive guidance and precious comment as well as suggestionson my thesis writing. I also wish to acknowledge my deep gratitude to all the teachers of Faculty of Post-graduate Studies, University of Languages and International Studies, VNU for furnishing me with valuable knowledge and experience during the course.

My special thanks also go to my colleagues and friends for their assistance in completing the research. To all the authors of the publications in the list of references, I offer my sincere thanks for the ideas from which I have benefited. My final heart-felt thanks are given to my family members, without whose moral support, unfailing love and encouragement, I could not have got this far. ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT It is undeniable that English nowadays has become indispensable means of international communication.

However, there are still a large number of Vietnamese EFL learners who have not achieved success in using English in their communication since they may face difficulty understanding the content of conversation or expressing exactly what they mean. One of the significant factors necessary for students to get more successful in English conversations is the awareness of politeness strategieswhich are implicitly introduced in textbooks. The study is conducted using descriptive qualitative research method to find out politeness strategies in the course book “Top Notch 2” (the First Edition). In order to fulfill these aims, the author picked up 150 utterances from the sound bites and the conservation models in the course book to analyze in the light of politeness theory proposed by Brown and Levinson (1978, 1987).

The findings and results of the study show that most of negative and positive politeness strategies are found in the conversations and among them positive politeness strategies 4, 5 and 2, negative politeness strategies 2, 1, and 6 are most frequently used. In addition, the author also would like to offer some useful implications for effective teaching of positive and negative politeness strategies. iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS *Declaration i *Acknowledgements ii *Abstract iii *Table of contents iv *List of abbreviations, tables and figures vii PART A: INTRODUCTION 1 1.Aims of the study 2 3.Objective of the study 3 4.Scope of the study 3 5.Significance of the study 3 6.Design of the study 4 PART B: DEVELOPMENT 5 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW 5 1. An overview of Speech act 6 (LUAN.intermediate iv TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Politeness and politeness strategies 8 1. The concept of face 9 1. Face threatening acts 10 1. Positive politeness and positive politeness strategies 13 1.

Negative politeness and negative politeness strategies 17 1. Summary 24 CHAPTER 2: METHODOLOGY 25 2. Data-related issues 25 2. Data types to be collected 26 2.

Procedure of data collection 26 2. Summary 27 CHAPTER 3: FINDINGS AND DISCUSSION 28 3. The use of positive and negative politenessstrategies in the 28 conversations of “Top Notch 2”(the first edition) (LUAN.intermediate v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Positive politeness strategies in the conversations of the course 29 book “Top Notch 2”(the first edition) 3.

Negative politeness strategies in the conversations of the course 38 book “Top Notch 2”(the first edition) 3. Implications for teaching politeness strategies in thecourse book “Top 43 Notch 2” (the first edition) 3. Implication for teaching politeness strategies 43 3. Supplementary exercises and activities for teaching politeness 44 strategies in the course book “Top Notch 2” (the first edition) 3.

Summary 49 PART C: CONCLUSION 50 1. Limitations of the study 51 4. Suggestions for further study 52 REFERENCES I APPENDIX IV (LUAN.intermediate vi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] List of Abbreviations, Tables and Figures List of abbreviations EFL English as a foreign language ESL English as a second language S The speaker H The hearer/ Addressee FTA Face threatening act N.P Positive Politeness P Page E. For example List of tables Table 1: The proportion of positive and negative politeness strategies Table 2: The proportion of positive politeness strategies Table 3: The proportion of negative politeness strategies List of figures Figure 1: Circumstances determining choice of strategy (LUAN.intermediate vii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1.

Rationale Language, generally speaking, is created as a necessary demand of human life with the crucial aim of communication. Since different people from different cultural and social backgrounds may have different ways to exchange information and express their attitudes and opinions, the question of how to successfully communicate in certain contexts, especially in cross-cultural communication has attracted great attention from linguists and has been widely discussed so far. It is commonly believed that understanding social conventions and paying attention to such concepts as politeness and face will definitely allow us to have better comprehension of a variety of speaking ways by people from different cultures, thus helping eliminate ethnic stereotypes and misunderstandings. As claimed by Celce-Murcia and Olshtain (2000), “when learning a second language, one needs to acquire the new culture politeness framework, which is very different from that of one‟s own culture”.

Obviously, students‟ master of the cultural knowledge in general and strategies to choose the language politely in particular is supposed to make a valuable contribution to their ability to well communicate with confidence in any English speaking environment. With such great importance to language competence and communication skill, politeness strategies are strongly recommended to be included in the course designs for teaching and learning English as a second language in universities and schools. Among popular course books for English learners, Top Notch series (with Summit), as claimed by Pearson Longman, is an award-winning six-level communicative course for adults and young adults. This course book series have also been used and evaluated by a number of ESL institutes and teachers in the world.

Eslami, Esmaeli, Ghavaminia, and Rajabi (2010) chosed to evaluate the four mostly instructed courses in Iran English language institutes namelyTop Notch, Interchange, Headway, and On Your Markbased on Mcdounough and Shaw‟s 1 (LUAN.intermediate TIEU LUAN MOI download : [e-mail] (2003) division of course book evaluation into internal and external evaluation. After a thorough examination, the researchers came to the conclusion that“Top Notch best meets Mcdounough and Shaw‟s (2003) evaluation criteria”.According to the result of the study by Alemi and Mesbah (2013), the Top Notch series offered certain benefits to language learners such as “encouraging thestudents to communicate successfully by giving them lots of opportunities for interaction, and demonstrating cultural-based aspects not only through lively and authentic visual images but also without cultural bias” (Alemi&Mesbah, 2013-162).Frommy and my colleagues ‟personal experiences as English lecturers who have been making use of these books as text books in the official English teaching program for students at FPT university for nearly four years, we has got deeply interested in their effective communicative approach with the main focus on natural and authentic communication, the promotion of integrated language- skills practice as well as the inclusion of topical themes in interactive conversations. In order to make better and more effective use of this course book series in teaching, the author of the present study has had strong desire for chances of conducting anin-depth study on these books‟ communicative approach. All the aforementioned reasons have encouraged the researcher to work on this study with the objectives of gaining insights into the positive and negative politeness strategies in the conversations of the course book “Top Notch 2” by Joan M.

Saslow and Allen Ascher -the third book in the Top Notch and Summit series introduced above. Aims of the study Firstly, the study is aimed to investigate the politeness strategies utilized in the conversations of the course book selected. The second aim the study expected to achieve is to provide teachers with some suggestions for the effective teaching of polite strategies in the book “Top Notch 2” (the first edition).intermediate TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Objectives of the study In order to achieve the aims mentioned above, the objectives are specified as follows: - Identifying and analyzing positive strategies employed in the conversations of “Top Notch 2” (the first edition).

- Identifying and analyzing negative politeness strategies employed in the conversations of “Top Notch 2” (the first edition). - Offering possible implications for teaching positive and negative strategies in an effective and efficient way with specific exercises related to the content of the course book. Scope of the study Politeness strategies which can be presented through verbal and nonverbal behaviors also can be expressed in different ways by different linguists. The research is conducted with no ambition to study politeness strategies with various approaches but it is mainly based on Brown and Levinson‟s theoretical framework.

The focus of this study is limited to investigating only the positive and negative politeness strategies in the conversation of “Top Notch 2” (the first condition) without paying much attention to the nonverbal ones. Significance of the study Once having been completed, this study would give decent benefits. With respect to English communication teaching, the study is supposed to serve as noteworthy reference for creating the suitable methods for teaching politeness strategies in the course book “Top Notch 2”.As for English learner of this course book, the research hopefully help not only raise the students‟ awareness of the importance of politeness strategies in cross-cultural communication in general but also provide them with specific knowledge of politesse strategies accompanied with their typical words and expressions used in the course book‟s conversation as well as related exercises and activities for their learning and practising in particular.intermediate TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Design of the study report Part A: Introduction- presents the rationale, aims, objectives, scope, methods,significance and design of the study.

Part B: Development- consists of three chapters as follows: Chapter 1: Theoretical background- lays the theoretical foundation for the research. Chapter 2: Methodology-details the methods that have been used and the procedures that have been followed by the researcher. Chapter 3: Findings and discussion – reports the study‟s finding on which further discussion is offered Part C: Conclusion: ends the study by summarizing its main points as well as finding out the limitation and suggestions for the further studies The following parts are references and appendix .intermediate TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART B: DEVELOPMENT Chapter 1: Literature Review 1.