Nghiên cứu chấn thương cột sống ngực-thắt lưng và phương pháp điều trị hiệu quả

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu triệu chứng lâm sàng cận lâm sàng và kết quả điều trị phẫu thuật chấn thương cột sống, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Hoàng Tiến Bảo
• Trường học: Bệnh viện Chợ Rẫy
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Nghiên cứu chấn thương cột sống ngực-thắt lưng: Phương pháp điều trị và kết quả
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Sử lược lịch sử phát triển và các phương pháp phẫu thuật chèn thương CSNTL

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu chấn thương cột sống ngực thắt lưng

Chấn thương cột sống ngực-thắt lưng (CSNTL) là một trong những loại chấn thương phổ biến trong tai nạn lao động và giao thông. Theo thống kê, tỷ lệ chấn thương này dao động từ 20 đến 64 trường hợp trên 100.000 dân mỗi năm. Nghiên cứu về CSNTL không chỉ giúp hiểu rõ hơn về nguyên nhân và cơ chế gây ra chấn thương mà còn mở ra hướng đi mới cho các phương pháp điều trị hiệu quả.

1.1. Nguyên nhân và cơ chế gây chấn thương cột sống

Chấn thương cột sống ngực-thắt lưng thường xảy ra do tai nạn giao thông, lao động hoặc sinh hoạt. Các yếu tố như va chạm mạnh, ngã từ độ cao hoặc lực tác động trực tiếp có thể gây ra tổn thương nghiêm trọng đến cột sống.

1.2. Tình hình chấn thương cột sống tại Việt Nam

Tại Việt Nam, chấn thương cột sống ngực-thắt lưng đang gia tăng, đặc biệt trong các vụ tai nạn giao thông. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc điều trị và phục hồi chức năng cho bệnh nhân gặp khó khăn do thiếu trang thiết bị và phương pháp điều trị hiện đại.

II. Thách thức trong điều trị chấn thương cột sống ngực thắt lưng

Điều trị chấn thương cột sống ngực-thắt lưng gặp nhiều thách thức, bao gồm việc xác định đúng mức độ tổn thương và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Các biến chứng như liệt tứ chi, đau lưng mãn tính và các vấn đề về thần kinh có thể xảy ra nếu không được điều trị kịp thời.

2.1. Các biến chứng thường gặp sau chấn thương

Biến chứng sau chấn thương cột sống có thể bao gồm liệt, đau mãn tính và rối loạn chức năng sinh lý. Những biến chứng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn tác động đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

2.2. Khó khăn trong việc phục hồi chức năng

Phục hồi chức năng cho bệnh nhân chấn thương cột sống ngực-thắt lưng là một quá trình dài và phức tạp. Nhiều bệnh nhân gặp khó khăn trong việc hồi phục do thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng.

III. Phương pháp điều trị chấn thương cột sống ngực thắt lưng hiệu quả

Có nhiều phương pháp điều trị chấn thương cột sống ngực-thắt lưng, bao gồm phẫu thuật, vật lý trị liệu và sử dụng thiết bị hỗ trợ. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của bệnh nhân.

3.1. Phẫu thuật cột sống Lợi ích và rủi ro

Phẫu thuật cột sống có thể giúp ổn định cột sống và giảm đau. Tuy nhiên, nó cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro như nhiễm trùng, chảy máu và biến chứng sau phẫu thuật.

3.2. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi chức năng cho bệnh nhân. Các bài tập giúp cải thiện sức mạnh cơ bắp và linh hoạt, từ đó hỗ trợ bệnh nhân trở lại cuộc sống bình thường.

3.3. Sử dụng thiết bị hỗ trợ trong điều trị

Thiết bị hỗ trợ như nẹp cột sống và khung tập đi có thể giúp bệnh nhân duy trì tư thế đúng và giảm áp lực lên cột sống. Việc sử dụng thiết bị này cần được hướng dẫn bởi các chuyên gia y tế.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về chấn thương cột sống ngực-thắt lưng đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong việc cải thiện phương pháp điều trị. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, việc áp dụng các phương pháp điều trị hiện đại giúp tăng tỷ lệ phục hồi chức năng cho bệnh nhân.

4.1. Kết quả điều trị tại các bệnh viện

Nhiều bệnh viện tại Việt Nam đã áp dụng thành công các phương pháp điều trị mới, giúp bệnh nhân phục hồi nhanh chóng và hiệu quả hơn. Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ hồi phục chức năng đạt trên 70%.

4.2. Ứng dụng công nghệ trong điều trị

Công nghệ mới như robot hỗ trợ phẫu thuật và thiết bị vật lý trị liệu hiện đại đang được áp dụng rộng rãi, giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thời gian hồi phục cho bệnh nhân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong nghiên cứu chấn thương cột sống

Nghiên cứu về chấn thương cột sống ngực-thắt lưng đang ngày càng được chú trọng. Các phương pháp điều trị mới và công nghệ tiên tiến hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cơ hội cho bệnh nhân trong việc phục hồi chức năng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

5.1. Tương lai của nghiên cứu chấn thương cột sống

Nghiên cứu trong lĩnh vực này sẽ tiếp tục phát triển, với mục tiêu tìm ra các phương pháp điều trị hiệu quả hơn và giảm thiểu biến chứng cho bệnh nhân.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong việc hỗ trợ bệnh nhân

Cộng đồng cần có sự quan tâm và hỗ trợ cho bệnh nhân chấn thương cột sống, từ việc cung cấp thông tin đến hỗ trợ tài chính và tinh thần, giúp họ vượt qua khó khăn trong quá trình hồi phục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 ®Æt vÊn ®Ò ChÊn th¬ng cét sèng b¶n lÒ ngùc – th¾t lng lµ th¬ng tæn ë ®o¹n cét sèng tõ ®èt sèng ngùc 11 ®Õn ®èt sèng th¾t lng 2, cã hoÆc kh«ng cã liÖt tñy.ChÊn th¬ng CSNTL lµ lo¹i chÊn th¬ng thêng gÆp trong tai n¹n lao ®éng, giao th«ng vµ sinh ho¹t. ChÊn th¬ng CSNTL cã thÓ g©y ra nh÷ng biÕn chøng nÆng nÒ vµ ®Ó l¹i nh÷ng di chøng vÜnh viÔn, thËm chÝ g©y tö vong. Theo thèng kª t¹i Mü, hµng n¨m cã kho¶ng tõ 20 ®Õn 64 trêng hîp CTCS trªn 100000 d©n/n·m [21]. ë ViÖt Nam mét sè t¸c gi¶ nh Hoµng TiÕn B¶o, Vò Träng KÝnh, §Æng Kim Ch©u, TrÇn M¹nh TrÝ, D¬ng §øc BÝnh, NguyÔn §øc Phóc, §oµn Lª D©n, Vâ V¨n Thµnh,.

lµ nh÷ng ngêi tiªn phong trong lÜnh vùc nµy. Vµo ®Çu thËp kû 1990 ph¬ng ph¸p Roy Camille ®· b¾t ®Çu ®îc øng dông t¹i ViÖt Nam, víi c¸c bµi nghiªn cøu cña BÖnh viÖn Chî RÉy, BÖnh viÖn 108, BÖnh viÖn ViÖt §øc. - N¨m 1991, D¬ng §øc BÝnh ®· sö dông ph¬ng ph¸p cña Dove lµ mæ cè ®Þnh cét sèng ngùc - th¾t lng b»ng khung Hartschill vµ chØ thÐp buéc vµo cung sau. - N¨m 1996, Vò Tam TØnh ®· thö chÕ t¹o mét hÖ thèng cè ®Þnh cét sèng ngùc - th¾t lng ®Ó ®iÒu trÞ cho nh÷ng tr- êng hîp g·y cét sèng ngùc - th¾t lng cã liÖt tuû [ 15 ].

- N¨m 2004, NguyÔn §¾c NghÜa ®· c¶i tiÕn thªm ph- 2 ¬ng ph¸p cña Dove - ®ã lµ hÖ thèng cè ®Þnh cét sèng b»ng khung Hartschill kÕt hîp 2 cÇu ngang vµ 4 vÝt cuèng cung víi chØ thÐp. - Năm 2004, Nguyễn Lª Bảo Tiến đ· nghiªn cứu kết qủa chấn thương gẫy cột sống ngực- thắt lưng bằng bắt vÝt qua cuống với dụng cụ Moss Miami. - N¨m 2006, NguyÔn Hoµng Long đã nghiªn cứu kết qủa chấn thương gẫy cột sống ngực- thắt lưng bằng hîp hai ®êng mæ sau vµ tríc, ®ång thêi gi¶i Ðp vµ ghÐp x¬ng kÕt hîp bắt vÝt qua cuống với dụng cụ Moss Miami. - N¨m 2007, NguyÔn V¨n Th¹ch nghiªn cøu ®iÒu trÞ phÉu thuËt g·y cét sèng ngùc - th¾t lng kh«ng v÷ng, kh«ng liÖt tñy vµ liÖt tñy kh«ng hoµn toµn b»ng dông cô Moss Miami.

HiÖn nay, c¸c thÕ hÖ dông cô ®Òu c¶i biªn dùa trªn nguyªn lý cña Contrel Dubousset: TSRH, Moss Miami, CD-M8 vµ ®Òu cã ®iÓm chung lµ gåm nhiÒu thµnh phÇn l¾p r¸p, g¾n kÕt víi nhau rÊt ch¾c ch¾n, thuËn lîi cho viÖc n¾n chØnh cét sèng, lÊy l¹i ®êng cong sinh lý, gi¶m chiÒu dµi ®o¹n cét sèng cÇn cè ®Þnh. VËy nghiªn cøu øng dông hÖ thèng CD-M8 trªn nhãm bÖnh nh©n g·y cét sèng ngùc - th¾t lng kh«ng v÷ng, cã tæn th¬ng thÇn kinh. Ph©n lo¹i theo hiÖp héi chÊn th¬ng cét sèng Mü 2006 - ASIA (American Spinal Injury Association ) vÒ triÖu chøng l©m sµng, ph©n lo¹i theo Denis vÒ cËn l©m sµng vµ kÕt qu¶ ®iÒu trÞ phÉu thuËt chÊn th¬ng cét sèng ®o¹n b¶n lÒ ngùc - th¾t lng. Do cha cã thèng kª ®Çy ®ñ, 3 cho nªn gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nµy chóng t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi:“ Nghiªn cøu triÖu chøng l©m sµng, cËn l©m sµng vµ kÕt qu¶ ®iÒu trÞ phÉu thuËt chÊn th¬ng cét sèng b¶n lÒ Ngùc – Th¾t lng cã tæn th¬ng thÇn kinh” víi hai môc tiªu sau: 1.

Nghiªn cøu triÖu chøng l©m sµng, cËn l©m sµng trªn c¸c bÖnh nh©n g·y cét sèng ngùc - th¾t lng kh«ng v÷ng, cã tæn th¬ng thÇn kinh. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ phÉu thuËt chÊn th¬ng cét sèng b¶n lÒ ngùc – th¾t lng víi hÖ thèng CD-M8. Ch¬ng 1 Tæng quan 4 1. S¬ lîc lÞch sö ph¸t triÓn vµ c¸c ph¬ng ph¸p phÉu thuËt chÊn th¬ng CSNTL 1.

Trªn ThÕ giíi. ChÊn th¬ng cét sèng ngêi ®Çu tiªn cã nh÷ng ph¬ng ph¸p ®iÒu trÞ g·y cét sèng chÝnh lµ Hypocrates (460 - 377 tr- íc c«ng nguyªn). Ngêi ta ®Æt bÖnh nh©n n»m sÊp trªn giêng, hai tay vµ hai ch©n ®îc buéc vµo d©y vµ kÐo vÒ bèn phÝa trong khi mét ngêi ngåi lªn trªn lng ngêi bÖnh. Môc ®Ých lµ ®Ó n¾n chØnh cét sèng g·y [49].

Ambroise ParÐ (1510-1590) vµ trong y v¨n thêi Trung Quèc cæ ®¹i còng m« t¶ c¸ch kÐo n¾n b»ng c¸ch ®Ó ngêi bÖnh n»m sÊp, buéc vßng mét ®ai réng b¶n trªn ngùc vµ kÐo lªn cao cßn ch©n th× th¶ tù do. N¨m 1891, nhê cã ph¸t minh cña Rontgen C (1845- 1923) víi m¸y chôp XQ, viÖc chÈn ®o¸n g·y cét sèng cã nhiÒu tiÕn bé vît bËc. ThÕ kû thø VII, Paulus of Aegina lµ ngêi ®Çu tiªn ®Ò xuÊt ý tëng, sau ®ã ®îc Malgaigne (1806-1865), Mac Ewen (1848-1924) ph¸t triÓn thµnh thñ thuËt c¾t cung sau [49]. 5 Trong nh÷ng n¨m ®Çu cña thÕ kû XX, tû lÖ tö vong ®èi víi phÉu thuËt cét sèng cßn kh¸ cao vµ tû lÖ phôc håi thÇn kinh cßn qu¸ thÊp.

Harrington lµ ngêi tiªn phong trong phÉu thuËt cè ®Þnh cét sèng tõ phÝa sau. Ph¬ng ph¸p ®îc ph¸t minh n¨m 1958 vµ mang tªn cña chÝnh t¸c gi¶. Nguyªn t¾c cña dông cô nµy lµ dïng hai mãc ngîc chiÒu nhau ®Ó g¾n vµo hai bªn r·nh sèng vµ nèi víi nhau b»ng thanh gi»ng. Víi nh÷ng thanh gi»ng cã ren sÏ t¹o ®îc søc Ðp khi cÇn thiÕt.

T¸c gi¶ ®· sö dông lo¹i dông cô nµy ®Ó phÉu thuËt cho nh÷ng trêng hîp vÑo cét sèng sang bªn (Scolioses deformity). Dông cô cña Harrington ®· ®îc øng dông trong mét thêi gian dµi vµ vÒ sau dïng c¶ trong chÊn th¬ng cét sèng [19],[30]. Mãc vµ thanh gi»ng cña Harrington. Tõ n¨m 1963 - 1975, Roy - Camille [54] ®· hoµn thiÖn ph¬ng ph¸p dïng nÑp vµ vÝt cuèng cung.

NÑp vµ vÝt lµ lo¹i ®Æc biÖt dµnh riªng cho cét sèng. Roy - Camille dïng kü thuËt b¾t vÝt “th¼ng tõ sau ra tríc”. Ph¬ng ph¸p nµy cè ®Þnh v÷ng ch¾c, nÕu th¬ng tæn ë ®o¹n b¶n lÒ, cét sèng sÏ bÞ h¹n chÕ vËn ®éng. Kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c vÝt lµ cè ®Þnh, 6 nhiÒu khi kh«ng t¬ng øng víi gi¶i phÉu cô thÓ cña mçi bÖnh nh©n.

N¨m 1973, Edwardo Luque ë Mªhic« [34] ®a ra ph¬ng ph¸p cè ®Þnh cét sèng b»ng hai thanh ®òa thÐp h×nh ch÷ “L”, ®îc buéc vµo cung sau däc theo hai bªn m¸ng sèng nhê c¸c sîi chØ thÐp luån díi m¶nh ®èt sèng ®Ó ®iÒu trÞ vÑo cét sèng, sau nµy còng ®îc ¸p dông cho c¶ g·y cét sèng. Tõ n¨m 1963-1975, Roy-Camille ®· hoµn thiÖn h¬n b»ng kü thuËt dïng nÑp vµ vÝt cuèng cung, víi kü thuËt b¾t vÝt “th¼ng tõ sau ra tríc”, Roy-Camille sö dông c¸c vÝt cã ®- êng kÝnh 4mm, dµi tõ 35 - 45mm, vÝt khèi khíp dµi 19mm. Kü thuËt b¾t vÝt qua cuèng ®èt sèng ®îc giíi thiÖu bëi Roy- Camille ®· ®em l¹i kh¶ n¨ng n¾n chØnh còng nh cè ®Þnh v÷ng ch¾c cét sèng. §©y lµ ph¬ng ph¸p cè ®Þnh cét sèng v÷ng ch¾c, song l¹i lµm h¹n chÕ vËn ®éng vïng CSNTL, ®ång thêi vÝt qua khèi khíp sÏ cµng lµm t¨ng thªm nhîc ®iÓm nµy.

ngoµi ra do kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c vÝt kh«ng t¬ng xøng víi kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c cuèng trªn gi¶i phÉu cña tõng bÖnh nh©n [54]. NÑp cña Roy-Camille N¨m 1977, Magel thuéc nhãm AO [35] ®Ò xuÊt ph¬ng ph¸p cè ®Þnh ngoµi cét sèng ph¬ng ph¸p nµy cång kÒnh vµ bÖnh nh©n kh«ng thÓ n»m ngöa ®îc, nªn ph¬ng ph¸p nµy kh«ng ®îc phæ biÕn. N¨m 1986, Dove ®· c¶i tiÕn dông cô cña Luque b»ng mét khung, mét vßng khÐp kÝn h×nh ch÷ nhËt. N¨m 1987, Dick c¶i tiÕn thµnh dông cô cè ®Þnh bªn trong hÖ thèng dông cô bao gåm vÝt cuèng cung kiÓu Schanz, ®êng kÝnh mòi lµ 5mm, ®Çu thon dÇn; ren trªn mét ®o¹n dµi 3,5 mm; ®êng kÝnh 7mm, dµi tõ 70 - 300mm vµ c¸c bé phËn nèi thanh gi»ng víi vÝt cuèng [24].

HÖ thèng USS víi vÝt SCHANZ (titanium) H×nh 1. VÝt Schanz vµ hÖ thèng cè ®Þnh trong cña Dick. N·m 1991, Kaneda c¶i tiÕn tõ ph¬ng ph¸p cña Dwyer. 8 §êng vµo lµ ®êng sau phóc m¹c hoÆc sau phóc m¹c mµng phæi.

Ph¬ng ph¸p cña Kaneda ®îc chØ ®Þnh khi cã vì vôn th©n ®èt. Víi ®êng vµo tõ phÝa tríc, lÊy bá th©n ®èt bÞ vì dËp n¸t ®Ó gi¶i phãng èng tñy lµ mét ph¬ng ph¸p gi¶i chÌn Ðp tèt [32], [33]. Ph¬ng ph¸p Kaneda Ph¬ng ph¸p cña CD ®· t¹o ra mét híng míi trong viÖc cè ®Þnh cét sèng phÝa sau, ®ã lµ hÖ thèng thµnh phÇn ®îc g¾n víi nhau rÊt ch¾c ch¾n, gióp cho cè ®Þnh ch¾c, lÊy l¹i ®êng cong sinh lý cña cét sèng vµ thuËn lîi cho viÖc n¾n chØnh. §îc ®Ò cËp lÇn ®Çu tiªn vµo n¨m 1982 bëi phÉu thuËt viªn ngêi Ph¸p, Yves Cotrel, hÖ thèng Cotrel-Dubosset ®· ®a ngµnh phÉu thuËt cét sèng sang kû nguyªn míi [22].

Cã mét chi tiÕt ®¸ng lu ý lµ trong khi nghiªn cøu thiÕt kÕ hÖ thèng nµy, Cotrel ®· kh«ng may bÞ rèi lo¹n vÒ tim m¹ch dÉn ®Õn ph¶i ®Æt m¸y t¹o nhÞp. ¤ng tiÕp tôc c«ng viÖc vµ truyÒn ®¹t l¹i cho ngêi häc trß cña m×nh lµ Jean 9 Dubosset (Paris) vµ kû nguyªn cña hÖ thèng Cotrel- Dubosset chÝnh thøc ra ®êi. N¨m 1984, hÖ thèng Cotrel-Dubosset (CD) ®îc giíi thiÖu t¹i B¾c Mü, ®Õn ®Çu nh÷ng n¨m 1990 ®îc c«ng nhËn vµ ¸p dông cho phÉu thuËt n¾n chØnh c¸c biÕn d¹ng cét sèng t¹i Mü. Tõ ®ã, rÊt nhiÒu c¸c s¶n phÈm ra ®êi dùa trªn nguyªn lý cña Cotrel-Dubosset, trong ®ã Yves Cotrel ®a ra nguyªn lý ®Æt dông cô cho tõng ph©n ®o¹n cña cét sèng (segmental spinal instrumentation) vµ Jean Dubosset ®Æt nÒn mãng cho nguyªn lý n¾n chØnh cét sèng trong kh«ng gian 3 chiÒu.

HÖ thèng Cotrel-Dubosset ®Çu tiªn Ban ®Çu, CD gåm c¸c thanh rod ®êng kÝnh 7mm cã khÝa, c¸c mãc (hook) vµ vÝt (screw) ®îc b¾t chÆt vµo thanh rod nhê c¸c bu-l«ng. Tuy nhiªn, do liªn kÕt qu¸ chÆt, chØ cã thÓ mµi ph¸ míi lÊy bá ®i ®îc nªn phÉu thuËt lÇn sau sÏ v« cïng khã kh¨n. §Ó kh¾c phôc nhîc ®iÓm nµy, c¸c thanh rod ®îc gi¶m ®êng kÝnh xuèng 5.5mm, bÒ mÆt tr¬n nh½n, kh«ng cã khÝa vµ c¸c bu-l«ng cã thÓ lÊy bá sau khi bÎ khãa. ¦u ®iÓm næi tréi cña hÖ thèng nµy bao gåm: 1.

Cã thÓ lÊy bá dÔ dµng 10 2. §Æt dông cô, siÕt èc vµ bÎ khãa ®Òu tõ trªn xuèng 4. Thanh rod t¬ng ®èi mÒm gióp dÔ uèn nÑp t¹i chç trong mæ còng nh gi¶m thiÓu kh¶ n¨ng nhæ vÝt, mãc ra khái cét sèng C¸c u ®iÓm nµy gióp cho thao t¸c phÉu thuËt ®îc thuËn lîi, nhanh vµ an toµn. HÖ thèng Cotrel-Dubosset thÕ hÖ thø hai ®îc ra ®êi sau vµi n¨m víi ®êng kÝnh bu-l«ng gi¶m xuèng 10mm, thÕ hÖ thø 3 lµ 8 mm, ®©y chÝnh lµ hÖ thèng CD M8 vµ thÕ hÖ míi nhÊt lµ CD Legacy.

HÖ thèng CD M8 ®îc phæ biÕn vµ sö dông réng r·i nhÊt cho ®Õn nay [22]. PhÉu thuËt cét sèng ë ViÖt Nam. ë ViÖt Nam, viÖc chÈn ®o¸n vµ ®iÒu trÞ c¸c bÖnh lý cét sèng còng nh chÊn th¬ng cét sèng - tñy sèng cßn kh¸ míi mÎ.