Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên học viện chính sách và phát triển

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên Học viện Chính sách và Phát triển, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

• Trường học: Học Viện Chính Sách Và Phát Triển
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Nghiên Cứu Khoa Học Của Sinh Viên Học Viện Chính Sách Và Phát Triển

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN
• 1.1. Những vấn đề chung liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Khái niệm nghiên cứu khoa học
• 1.1.2. Khái niệm sinh viên đại học
• 1.1.3. Khái niệm hoạt động nghiên cứu khoa học
• 1.2. Vài nét về hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên Học viện Chính sách và Phát triển hiện nay
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên
• 1.3.1. Yếu tố liên quan đến sinh viên
• 1.3.2. Yếu tố liên quan tới giảng viên
• 1.3.3. Yếu tố liên quan tới cơ sở vật chất và cơ chế chính sách của học viện
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ KHẢO SÁT BẰNG PHẦN MỀM SPSS
• 2.1. Mô tả phiếu khảo sát
• 2.2. Mô tả mẫu
• 2.3. Đánh giá các thang đo
• 2.4. Phân tích tương quan và hồi quy
• 2.5. Kết quả nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN KHÓA 11 – HỌC VIỆN CHÍNH SÁCH VÀ PHÁT TRIỂN
• 3.1. Giới thiệu chung
• 3.1.1. Giới thiệu về Học viện Chính sách và Phát triển
• 3.1.2. Giới thiệu về khoá 11
• 3.2. Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên Khóa 11 - Học viện Chính sách và Phát triển
• 3.2.1. Số lượng sinh viên tham gia Nghiên cứu khoa học
• 3.2.2. Kết quả Nghiên cứu khoa học của sinh viên
• 3.2.2.1. Năng lực nghiên cứu khoa học của sinh viên
• 3.2.2.2. Chất lượng của giảng viên trong việc hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học
• 3.2.2.3. Công tác quản lý và cơ chế chính sách của học viện Chính Sách và Phát Triển với hoạt động nghiên cứu khoa học
• 3.3. Đánh giá chung
• 3.3.1. Những thành tựu nổi bật của sinh viên khóa 11
• 3.3.2. Một số hạn chế còn tồn tại
• 3.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH VIÊN
• 4.1. Định hướng của Bộ giáo dục đối với hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên trong giai đoạn tới
• 4.2. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên Học viện Chính sách và Phát triển
• 4.2.1. Nhóm giải pháp về môi trường nghiên cứu
• 4.2.2. Nhóm giải pháp về lợi ích nghiên cứu
• 4.2.3. Nhóm giải pháp về giải thưởng cho hoạt động nghiên cứu khoa học
• 4.2.4. Nhóm các giải pháp cho sinh viên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Khoa Học Với Sinh Viên APD

Hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên (NCKH) là một trụ cột không thể thiếu trong giáo dục đại học, đặc biệt tại Học viện Chính sách và Phát triển (APD). Đây không chỉ là nhiệm vụ học thuật mà còn là quá trình rèn luyện, phát triển toàn diện, giúp hình thành nên những cán bộ tương lai có năng lực lý luận và thực tiễn vững vàng. Việc tham gia vào hoạt động NCKH giúp sinh viên hệ thống hóa kiến thức, phát triển tư duy phản biện và trang bị những kỹ năng nghiên cứu khoa học cần thiết. Theo Luật Khoa học và Công nghệ (2013), nghiên cứu khoa học là hoạt động khám phá bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng và sáng tạo giải pháp ứng dụng vào thực tiễn. Đối với sinh viên, quá trình này bắt đầu từ việc xác định đề tài nghiên cứu sinh viên, vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học để giải quyết vấn đề. Thông qua đó, sinh viên không chỉ củng cố kiến thức chuyên ngành mà còn có cơ hội tiếp xúc với các vấn đề thực tiễn, nâng cao khả năng tự học và làm việc độc lập. Tại Học viện CS&PT, hoạt động này được xem là thước đo quan trọng để đánh giá chất lượng đào tạo và năng lực nghiên cứu của sinh viên. Các công trình nghiên cứu thành công không chỉ mang lại giá trị cho cá nhân sinh viên mà còn góp phần nâng cao uy tín học thuật của nhà trường, tạo ra những sản phẩm tri thức mới phục vụ xã hội. Việc đầu tư và thúc đẩy phong trào này là một chiến lược quan trọng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động, đòi hỏi nguồn nhân lực có khả năng phân tích, sáng tạo và giải quyết vấn đề một cách khoa học.

1.1. Khái niệm và mục tiêu của hoạt động nghiên cứu khoa học

Theo Dương Thiệu Tống (2005), hoạt động nghiên cứu khoa học là một quá trình tìm hiểu có hệ thống nhằm đạt đến sự hiểu biết được kiểm chứng. Đây là một nỗ lực có chủ đích, có tổ chức để thu thập, phân tích và đánh giá thông tin. Đối với sinh viên, hoạt động này là quá trình vận dụng tổng hợp kiến thức đã học để từng bước giải quyết các vấn đề khoa học do thực tiễn đặt ra. Mục tiêu chính là đào sâu, mở rộng và hoàn thiện vốn hiểu biết, đồng thời rèn luyện phương pháp luận khoa học. Hoạt động này bao gồm việc thực hiện các đề tài, tham gia hội thảo khoa học sinh viên, viết bài cho các tạp chí, và ứng dụng kết quả vào thực tiễn. Quá trình này giúp sinh viên phát triển năng lực nghiên cứu, từ việc hình thành ý tưởng, xây dựng đề cương, thu thập dữ liệu đến viết báo cáo và bảo vệ kết quả trước hội đồng.

1.2. Lợi ích thiết thực khi sinh viên APD tham gia NCKH

Việc tham gia nghiên cứu khoa học sinh viên mang lại nhiều lợi ích vượt trội. Trước hết, nó giúp sinh viên nâng cao tính chủ động, khả năng tư duy logic và sáng tạo. Sinh viên học được cách tiếp cận vấn đề một cách khoa học, hình thành các kỹ năng nghiên cứu khoa học quan trọng như kỹ năng làm việc nhóm, quản lý thời gian, và thuyết trình. Hơn nữa, quá trình làm việc với giảng viên hướng dẫn giúp sinh viên có định hướng rõ ràng và tiếp cận các nguồn tri thức chuyên sâu. Các công trình NCKH chất lượng, đặc biệt là các khóa luận tốt nghiệp xuất sắc, là một điểm cộng lớn trong hồ sơ xin việc, minh chứng cho năng lực chuyên môn và tinh thần cầu tiến. Theo nghiên cứu tại APD, sinh viên tham gia NCKH thường tự tin hơn và có khả năng giải quyết vấn đề tốt hơn sau khi ra trường. Đây là nền tảng vững chắc cho sự nghiệp học thuật hoặc chuyên môn trong tương lai.

II. Top Rào Cản Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Nghiên Cứu Khoa Học

Mặc dù lợi ích của hoạt động NCKH là không thể phủ nhận, sinh viên Học viện CS&PT vẫn đối mặt với nhiều rào cản trong nghiên cứu khoa học. Những thách thức này là các yếu tố ảnh hưởng NCKH tiêu cực, làm giảm sút động lực nghiên cứu khoa học và hạn chế số lượng cũng như chất lượng các công trình. Một trong những rào cản lớn nhất đến từ chính bản thân sinh viên, bao gồm việc thiếu hụt kỹ năng nghiên cứu khoa học, hạn chế về thời gian và đặc biệt là thiếu đam mê nghiên cứu. Nhiều sinh viên chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của NCKH, coi đây là một gánh nặng thay vì cơ hội học hỏi. Theo kết quả khảo sát tại Học viện, một bộ phận lớn sinh viên gặp khó khăn trong việc quản lý thời gian giữa việc học, làm thêm và nghiên cứu. Bên cạnh đó, các yếu tố khách quan từ môi trường học thuật cũng tạo ra không ít trở ngại. Cơ sở vật chất hỗ trợ nghiên cứu, chẳng hạn như thư viện với nguồn tài liệu hạn chế, phòng thực hành thiếu thốn, đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận thông tin của sinh viên. Hơn nữa, các chính sách khuyến khích NCKH đôi khi chưa đủ hấp dẫn để tạo ra một cú hích mạnh mẽ, khiến sinh viên ngần ngại đầu tư công sức và thời gian. Việc phân tích rõ những rào cản này là bước đi tiên quyết để xây dựng các giải pháp nâng cao NCKH hiệu quả.

2.1. Phân tích thực trạng nghiên cứu khoa học tại Học viện

Thực trạng nghiên cứu khoa học tại Học viện CS&PT cho thấy sự gia tăng về số lượng đề tài qua các năm, từ 147 đề tài (năm học 2021-2022) lên 190 đề tài (2022-2023). Tuy nhiên, số lượng sinh viên tham gia vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng. Khảo sát chỉ ra rằng dù 61.2% sinh viên có dự định tham gia, nhưng có tới 52.6% chưa từng có kinh nghiệm. Phần lớn sinh viên (60.7%) chỉ có thể dành dưới 4 giờ mỗi tuần cho NCKH. Điều này phản ánh một thực tế rằng hoạt động NCKH chưa thực sự trở thành một phong trào sâu rộng, và vẫn còn nhiều sinh viên đứng ngoài cuộc do các rào cản trong nghiên cứu khoa học.

2.2. Khó khăn từ năng lực nghiên cứu của sinh viên và thời gian

Yếu tố nội tại của sinh viên là một trong những trở ngại chính. Năng lực nghiên cứu của sinh viên còn hạn chế, đặc biệt là kỹ năng xác định vấn đề, xây dựng giả thuyết và phân tích dữ liệu. Nhiều sinh viên cảm thấy thiếu tự tin khi bắt đầu một đề tài nghiên cứu sinh viên. Thêm vào đó, áp lực từ chương trình học chính khóa và các hoạt động ngoại khóa khiến quỹ thời gian dành cho nghiên cứu bị thu hẹp. Việc thiếu kinh nghiệm thực tế và kỹ năng quản lý thời gian hiệu quả làm cho quá trình nghiên cứu trở nên căng thẳng, dễ dẫn đến nản lòng và bỏ cuộc giữa chừng.

2.3. Hạn chế từ cơ sở vật chất và chính sách khuyến khích NCKH

Các yếu tố bên ngoài cũng đóng vai trò quan trọng. Cơ sở vật chất hỗ trợ nghiên cứu như thư viện thiếu sách chuyên khảo, hệ thống tài liệu trực tuyến chưa phong phú là một hạn chế lớn. Bên cạnh đó, chính sách khuyến khích NCKH mặc dù đã có nhưng chưa thực sự tạo động lực mạnh mẽ. Các giải thưởng về vật chất và tinh thần đôi khi chưa tương xứng với công sức sinh viên bỏ ra. Theo nghiên cứu, các yếu tố như quy định cộng điểm rèn luyện hay giải thưởng chưa phải là tác nhân có ảnh hưởng mạnh nhất, cho thấy cần có những chính sách đột phá và thực chất hơn để thu hút sinh viên.

III. Bí Quyết Nâng Cao Năng Lực Nghiên Cứu Khoa Học Sinh Viên

Để vượt qua các rào cản, việc nâng cao năng lực nghiên cứu của sinh viên là yếu tố then chốt. Đây là một quá trình đòi hỏi sự nỗ lực từ chính bản thân mỗi sinh viên, bắt nguồn từ việc xây dựng động lực nghiên cứu khoa học và niềm đam mê nghiên cứu. Động lực không chỉ đến từ các yếu tố bên ngoài như giải thưởng hay điểm số, mà quan trọng hơn là từ nhận thức về giá trị mà hoạt động NCKH mang lại cho sự phát triển cá nhân và sự nghiệp. Sinh viên cần chủ động thay đổi tư duy, xem nghiên cứu là một hình thức học tập nâng cao, một cơ hội để khám phá và sáng tạo. Theo nghiên cứu của Kim Ngọc và Hoàng Nguyên (2015), khả năng và định hướng nghiên cứu của sinh viên có tác động lớn nhất đến việc tham gia NCKH. Do đó, việc tự trang bị kiến thức và kỹ năng là vô cùng cần thiết. Sinh viên cần rèn luyện các kỹ năng nghiên cứu khoa học cơ bản như tìm kiếm và tổng hợp tài liệu, tư duy phản biện, phân tích dữ liệu và viết báo cáo khoa học. Tham gia các buổi tập huấn, các hội thảo khoa học sinh viên và học hỏi từ các công trình đi trước là những phương pháp nghiên cứu khoa học hiệu quả để tích lũy kinh nghiệm. Sự chủ động trong việc tìm kiếm đề tài nghiên cứu sinh viên phù hợp với sở thích và năng lực cũng là một bước khởi đầu quan trọng, giúp duy trì sự hứng thú trong suốt quá trình thực hiện.

3.1. Tầm quan trọng của động lực và đam mê nghiên cứu khoa học

Động lực nghiên cứu khoa học và đam mê nghiên cứu là ngọn lửa dẫn đường. Khi có đam mê, sinh viên sẽ không ngại khó khăn, sẵn sàng đầu tư thời gian và công sức để theo đuổi đề tài đến cùng. Động lực này có thể được khơi dậy thông qua việc nhận thức rõ lợi ích của NCKH đối với khóa luận tốt nghiệp và cơ hội nghề nghiệp. Theo khảo sát tại APD, biến “sinh viên có sự đam mê và thích thú với hoạt động nghiên cứu khoa học” được đánh giá ở mức độ đồng ý cao, cho thấy đây là yếu tố nền tảng mà sinh viên rất coi trọng.

3.2. Phương pháp rèn luyện kỹ năng nghiên cứu khoa học hiệu quả

Để rèn luyện kỹ năng nghiên cứu khoa học, sinh viên nên bắt đầu từ những việc nhỏ như làm tiểu luận môn học một cách nghiêm túc. Chủ động tiếp cận các nguồn tài liệu mở, học cách sử dụng các công cụ trích dẫn và phần mềm phân tích dữ liệu. Tham gia các câu lạc bộ học thuật, các nhóm nghiên cứu là cách tuyệt vời để học hỏi kinh nghiệm từ bạn bè và các anh chị khóa trên. Bên cạnh đó, sinh viên cần tích cực trao đổi với giảng viên hướng dẫn để được định hướng về phương pháp nghiên cứu khoa học và cách trình bày một vấn đề khoa học một cách logic, thuyết phục.

IV. Phương Pháp Tối Ưu Vai Trò Giảng Viên và Môi Trường NCKH

Bên cạnh nỗ lực của sinh viên, các yếu tố hỗ trợ từ bên ngoài đóng vai trò quyết định đến sự thành công của hoạt động NCKH. Trong đó, vai trò của giảng viên hướng dẫn và việc xây dựng một môi trường học thuật thuận lợi là hai nhân tố cốt lõi. Giảng viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người truyền cảm hứng, định hướng và đồng hành cùng sinh viên trong suốt quá trình nghiên cứu. Theo nghiên cứu tại Đại học Thủ Dầu Một (2017) của Đỗ Thị Ý Nhi, giảng viên hướng dẫn là một trong những nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất. Một người thầy tận tâm sẽ giúp sinh viên xác định đề tài nghiên cứu sinh viên phù hợp, cung cấp các phương pháp nghiên cứu khoa học hiệu quả và giúp tháo gỡ những khó khăn. Kết quả khảo sát tại APD cũng cho thấy nhóm nhân tố Giảng viên được sinh viên đánh giá rất cao, đặc biệt là sự tận tình và định hướng phù hợp. Song song với đó, nhà trường cần tạo ra một môi trường học thuật khuyến khích sự sáng tạo. Điều này bao gồm việc cải thiện cơ sở vật chất hỗ trợ nghiên cứu, làm phong phú thêm nguồn học liệu, và tổ chức thường xuyên các hội thảo khoa học sinh viên. Việc xây dựng các chính sách khuyến khích NCKH một cách thực chất và hấp dẫn, như hỗ trợ kinh phí, vinh danh các công trình xuất sắc, sẽ là đòn bẩy quan trọng để thúc đẩy phong trào nghiên cứu khoa học sinh viên phát triển mạnh mẽ.

4.1. Vai trò của giảng viên hướng dẫn trong định hướng đề tài

Vai trò của giảng viên hướng dẫn là cực kỳ quan trọng. Giảng viên giúp sinh viên biến những ý tưởng ban đầu thành một đề tài nghiên cứu sinh viên khả thi, có tính mới và giá trị thực tiễn. Họ định hướng cho sinh viên về phương pháp luận, cấu trúc bài nghiên cứu, và giúp kết nối với các nguồn tài liệu hoặc chuyên gia liên quan. Sự tương tác thường xuyên và hỗ trợ kịp thời từ giảng viên là nguồn động viên lớn, giúp sinh viên vượt qua các rào cản trong nghiên cứu khoa học và duy trì tiến độ công việc.

4.2. Xây dựng môi trường học thuật hỗ trợ hoạt động NCKH

Một môi trường học thuật lý tưởng cần có cơ sở vật chất hỗ trợ nghiên cứu hiện đại, bao gồm thư viện số, quyền truy cập các cơ sở dữ liệu khoa học quốc tế, và các phòng lab/phần mềm chuyên dụng. Nhà trường nên tổ chức nhiều hơn các buổi sinh hoạt học thuật, các cuộc thi ý tưởng sáng tạo để khơi dậy đam mê nghiên cứu trong sinh viên. Việc hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, liên kết giữa các khoa và giữa sinh viên các khóa cũng góp phần tạo ra một hệ sinh thái NCKH năng động và hiệu quả.

4.3. Đề xuất chính sách khuyến khích NCKH từ phía Học viện

Học viện cần xây dựng các chính sách khuyến khích NCKH toàn diện hơn. Ngoài việc tăng giá trị giải thưởng, có thể xem xét các hình thức ghi nhận khác như ưu tiên xét học bổng, cộng điểm vào các môn học liên quan, hoặc miễn một số học phần cho các đề tài đặc biệt xuất sắc. Hỗ trợ kinh phí cho các nhóm nghiên cứu để thực hiện khảo sát, mua tài liệu cũng là một chính sách thiết thực. Mục tiêu là tạo ra cơ chế để hoạt động NCKH không chỉ là trách nhiệm mà còn là quyền lợi hấp dẫn đối với mọi sinh viên.

V. Phân Tích Kết Quả Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến NCKH SV

Nghiên cứu tại Học viện Chính sách và Phát triển đã sử dụng các phương pháp phân tích định lượng để xác định mức độ tác động của các yếu tố ảnh hưởng NCKH. Dựa trên dữ liệu khảo sát từ 725 sinh viên và phân tích bằng phần mềm SPSS, mô hình nghiên cứu đã chỉ ra ba nhóm nhân tố chính tác động đến hoạt động NCKH của sinh viên. Các nhóm nhân tố này bao gồm: (1) Yếu tố thuộc về sinh viên, (2) Yếu tố thuộc về giảng viên hướng dẫn, và (3) Yếu tố thuộc về nhà trường (cơ sở vật chất và chính sách). Kết quả phân tích hồi quy cho thấy cả ba nhóm nhân tố đều có ảnh hưởng cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến mức độ hài lòng và quyết định tham gia nghiên cứu của sinh viên. Đáng chú ý, mô hình giải thích được 77.3% sự biến thiên của biến phụ thuộc, cho thấy đây là một mô hình có độ tin cậy cao. Phân tích sâu hơn cho thấy, nhóm yếu tố liên quan đến bản thân sinh viên (như động lực nghiên cứu khoa học, kỹ năng nghiên cứu khoa học, sự tự tin) có trọng số tác động lớn nhất. Điều này khẳng định rằng, dù các yếu tố hỗ trợ từ bên ngoài là quan trọng, nhưng yếu tố nội tại của sinh viên vẫn là quyết định. Những kết quả này cung cấp bằng chứng khoa học vững chắc, là cơ sở để đề xuất các giải pháp nâng cao NCKH một cách trúng đích và hiệu quả.

5.1. Mô hình các nhân tố chính tác động đến hoạt động nghiên cứu

Mô hình được xây dựng dựa trên cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước đó, điển hình là mô hình 3P của Biggs (1999). Các nhân tố được xác định gồm: (X) Sinh viên, (Y) Giảng viên, và (Z) Nhà trường. Phân tích nhân tố khám phá (EFA) đã xác nhận sự tồn tại của ba nhóm nhân tố này từ 18 biến quan sát đạt yêu cầu. Mô hình hồi quy cuối cùng cho thấy mối quan hệ: Hoạt động NCKH = f(Sinh viên, Giảng viên, Nhà trường). Đây là một mô hình toàn diện, phản ánh đúng các khía cạnh ảnh hưởng đến quá trình NCKH tại Học viện.

5.2. Kết quả từ khảo sát Tác động của sinh viên và giảng viên

Kết quả phân tích hồi quy cho thấy hệ số Beta của nhóm nhân tố Sinh viên (X) là cao nhất, khẳng định đây là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất. Các biến như “sự đam mê và thích thú”, “sự tự tin” và “kế hoạch thời gian rõ ràng” đều có ý nghĩa quan trọng. Tiếp theo là nhóm nhân tố Giảng viên (Y), với các biến như “sự tận tình” và “định hướng phù hợp” được sinh viên đánh giá rất cao. Điều này cho thấy sự tương tác và hỗ trợ từ giảng viên hướng dẫn có tác động trực tiếp đến chất lượng và tiến độ của đề tài.

5.3. Đánh giá ảnh hưởng của nhà trường và cơ sở vật chất

Nhóm nhân tố Nhà trường (Z), bao gồm cơ sở vật chất hỗ trợ nghiên cứu và công tác tuyên truyền, có hệ số Beta thấp nhất trong ba nhóm nhưng vẫn có ý nghĩa thống kê. Điều này cho thấy dù không phải là yếu tố quyết định hàng đầu, việc cải thiện thư viện, cung cấp phần mềm và phổ biến rộng rãi về hoạt động NCKH vẫn là những hỗ trợ cần thiết, tạo điều kiện nền tảng để sinh viên có thể thực hiện nghiên cứu một cách thuận lợi hơn. Các biến như “giải thưởng hấp dẫn” và “quy định điểm rèn luyện” đã bị loại trong phân tích EFA, cho thấy đây không phải là những tác nhân chính trong mô hình.

VI. Hướng Dẫn Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động NCKH

Từ những phân tích về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng NCKH, việc đề xuất các giải pháp nâng cao NCKH là nhiệm vụ cấp thiết nhằm thúc đẩy phong trào nghiên cứu khoa học sinh viên tại Học viện Chính sách và Phát triển. Các giải pháp cần được xây dựng một cách đồng bộ, tác động vào cả ba nhóm nhân tố chính: sinh viên, giảng viên và nhà trường. Đối với sinh viên, giải pháp trọng tâm là nâng cao nhận thức và trang bị kỹ năng nghiên cứu khoa học. Đối với nhà trường và giảng viên, cần tập trung vào việc kiến tạo một môi trường học thuật truyền cảm hứng và xây dựng các chính sách khuyến khích NCKH đủ mạnh. Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường tổ chức các buổi tham quan thực tế tại doanh nghiệp, viện nghiên cứu để khơi dậy đam mê nghiên cứu và giúp sinh viên tìm kiếm các đề tài nghiên cứu sinh viên có tính ứng dụng cao. Bên cạnh đó, việc phát triển mạnh các câu lạc bộ NCKH, tổ chức thường xuyên các hội thảo khoa học sinh viên sẽ tạo ra không gian để trao đổi, học hỏi và hợp tác. Cuối cùng, việc cải thiện hệ thống phần thưởng, công nhận kịp thời các nỗ lực và thành tích sẽ là nguồn động viên vật chất và tinh thần to lớn, góp phần vào sự phát triển bền vững của hoạt động NCKH và nâng cao chất lượng công bố khoa học của sinh viên.

6.1. Nhóm giải pháp trọng tâm cho sinh viên và nhà trường

Giải pháp cho sinh viên tập trung vào việc chủ động trau dồi kiến thức chuyên môn và kỹ năng mềm. Về phía nhà trường, cần đưa hoạt động giới thiệu NCKH vào tuần sinh hoạt công dân đầu khóa, tăng cường học liệu tại thư viện, và phát triển các chính sách khuyến khích NCKH như tăng điểm rèn luyện, cấp chứng nhận tham gia để làm đẹp hồ sơ ứng tuyển. Hỗ trợ kinh phí phù hợp cho các đề tài có tính ứng dụng cao cũng là một giải pháp cần được ưu tiên, giúp sinh viên yên tâm thực hiện nghiên cứu.

6.2. Triển vọng và định hướng phát triển công bố khoa học

Định hướng lâu dài là không chỉ dừng lại ở các cuộc thi cấp trường mà còn khuyến khích sinh viên hướng tới công bố khoa học trên các tạp chí uy tín hoặc trình bày tại các hội thảo trong và ngoài nước. Nhà trường có thể tổ chức các khóa học về viết bài báo khoa học, hỗ trợ dịch thuật và kinh phí đăng bài. Việc nâng cao chất lượng đầu ra của các đề tài NCKH, hướng đến các công bố có giá trị, sẽ là minh chứng rõ nét nhất cho sự trưởng thành của hoạt động nghiên cứu khoa học tại Học viện, góp phần khẳng định vị thế và uy tín học thuật.

Nội dung chính

Dưới đây là bài viết SEO hoàn chỉnh chuẩn khoa học, phân tích chuyên sâu báo cáo nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên:

---

Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hoạt Động Nghiên Cứu Khoa Học Của Sinh Viên: Khảo Sát Thực Nghiệm Tại Học Viện Chính Sách Và Phát Triển

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Nghiên cứu này tập trung giải quyết câu hỏi trọng tâm: Những yếu tố nào tác động trực tiếp và đóng vai trò quyết định đến hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH) của sinh viên đại học khối ngành kinh tế? Thực hiện tại Học viện Chính sách và Phát triển (APD), đề tài khảo sát mẫu đại diện gồm 725 sinh viên Khóa 11 thuộc 9 khoa chuyên ngành khác nhau trong năm học 2022–2023.

Về phương pháp, nhóm nghiên cứu kết hợp giữa nghiên cứu định tính và định lượng, sử dụng thang đo Likert 5 điểm, kiểm định độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy tuyến tính đa biến trên phần mềm thống kê SPSS.

Kết quả thực nghiệm chỉ ra rằng mô hình hồi quy giải thích được 77.3% sự biến thiên ($R^2 = 0.773$) của mức độ tham gia và sự hài lòng trong hoạt động NCKH của sinh viên. Cả ba nhóm nhân tố độc lập gồm: Bản thân sinh viên ($X$), Giảng viên hướng dẫn ($Y$) và Cơ sở vật chất/Nhà trường ($Z$) đều có tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$). Trong đó, yếu tố bản thân sinh viên có trọng số tác động mạnh nhất, theo sau là năng lực và sự đồng hành của giảng viên hướng dẫn. Từ phát hiện này, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp 4 nhóm nhằm tối ưu hóa môi trường học thuật và thúc đẩy phong trào NCKH sinh viên thực chất.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và hội nhập giáo dục toàn cầu, hoạt động nghiên cứu khoa học được xem là một trong hai trụ cột cốt lõi của giáo dục đại học, song hành cùng công tác đào tạo. Các tổ chức xếp hạng đại học uy tín trên thế giới như QS World, ARWU, THE hay Webometrics đều đặt tiêu chí nghiên cứu khoa học làm thước đo trọng yếu để đánh giá vị thế và chất lượng của một cơ sở giáo dục. Đối với sinh viên, NCKH không chỉ đơn thuần là việc hoàn thành một đề tài học thuật mà còn là phương thức tối ưu nhằm rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng làm việc độc lập, phương pháp phân tích dữ liệu và năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn phức tạp.

Tại Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cụ thể hóa hành lang pháp lý bằng Thông tư số 26/2021/TT-BGDĐT, khẳng định rõ quyền lợi và trách nhiệm của sinh viên khi tham gia NCKH. Tuy nhiên, một khoảng trống nghiên cứu (research gap) lớn đang tồn tại: phần lớn sinh viên khối đại học kinh tế vẫn đối mặt với tâm lý e ngại, thiếu kinh nghiệm và chưa có định hướng nghiên cứu bài bản. Các nghiên cứu trước đây tại Đại học Cần Thơ, Đại học Duy Tân hay Đại học Thủ Dầu Một chủ yếu tiếp cận theo từng lát cắt đơn lẻ mà chưa gắn liền với bối cảnh đặc thù của các cơ sở đào tạo chính sách và kinh tế vĩ mô.

Học viện Chính sách và Phát triển (trực thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư) với quy mô đào tạo ngày càng mở rộng là một môi trường mang tính đặc thù cao. Nghiên cứu này ra đời đúng thời điểm hậu đại dịch COVID-19—giai đoạn sinh viên Khóa 11 quay trở lại giảng đường trực tiếp và đối mặt với nhiều xáo trộn về phương pháp học tập. Đề tài cung cấp những bằng chứng thực nghiệm chuẩn xác, giúp lãnh đạo nhà trường và các khoa chuyên môn hoạch định chính sách hỗ trợ đúng trọng tâm, biến NCKH thành vườn ươm nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Nghiên cứu ứng dụng quy trình tiếp cận khoa học đa chiều, tích hợp các phương pháp tiếp cận hệ thống, liên ngành và nguyên lý nhân - quả nhằm bảo đảm tính khách quan và độ chính xác của dữ liệu.

1. Thiết kế nghiên cứu và Thu thập dữ liệu

• Đối tượng khảo sát: Toàn bộ sinh viên Khóa 11 (năm thứ 3) thuộc Học viện Chính sách và Phát triển.
• Cỡ mẫu: Tổng cộng 725 phiếu khảo sát hợp lệ được chọn lọc để đưa vào phân tích định lượng. Mẫu phân bổ đa dạng qua các khoa: Kinh tế (23.72%), Tài chính - Ngân hàng (18.34%), Kinh tế quốc tế (17.79%), Kế toán (13.93%), Quản trị kinh doanh (12.69%), Luật kinh tế (7.17%), Kinh tế phát triển (4.28%), Chính sách công (1.38%) và Viện đào tạo quốc tế.
• Công cụ đo lường: Bảng hỏi gồm 2 phần với 22 biến quan sát sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (từ 1 = Hoàn toàn không đồng ý đến 5 = Hoàn toàn đồng ý).

2. Kỹ thuật phân tích dữ liệu trên SPSS

• Đánh giá độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha): Cả 3 nhóm nhân tố sơ bộ đều đạt độ tin cậy cao: Nhóm Sinh viên ($\alpha = 0.953$), Nhóm Giảng viên ($\alpha = 0.897$), Nhóm Nhà trường ($\alpha = 0.884$). Tất cả các hệ số tương quan biến - tổng (Corrected Item-Total Correlation) đều lớn hơn 0.3.
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Kết quả kiểm định $KMO = 0.950 > 0.5$ và kiểm định Bartlett có mức ý nghĩa $Sig. = 0.000 < 0.05$, chứng minh tính tương quan giữa các biến là hoàn toàn phù hợp. Sau khi loại bỏ 3 biến quan sát không đạt yêu cầu ma trận xoay, mô hình trích được 3 nhân tố với tổng phương sai trích đạt 72.888% ($Eigenvalues > 1$), bao gồm 10 biến thuộc nhóm Sinh viên ($X$), 5 biến thuộc nhóm Giảng viên ($Y$) và 3 biến thuộc nhóm Nhà trường ($Z$).
• Mô hình Hồi quy tuyến tính: Phương trình hồi quy đa biến được kiểm định với hệ số $R^2 = 0.773$, kiểm định Durbin-Watson đạt 1.781 (nằm trong ngưỡng tối ưu $1.5 - 2.5$, loại trừ hiện tượng tự tương quan). Tất cả hệ số phóng đại phương sai VIF < 2.5, khẳng định mô hình không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Từ phân tích xử lý dữ liệu SPSS trên 725 sinh viên, nghiên cứu rút ra 5 phát hiện cốt lõi mang tính đột phá:

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  MÔ HÌNH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NCKH SINH VIÊN APD (R² = 0.773)                 |
|                                                                                   |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

1. Năng lực và Động lực nội tại của Sinh viên là biến số chi phối mạnh nhất

Kết quả hồi quy cho thấy nhóm nhân tố Bản thân sinh viên ($X$) có hệ số tương quan Pearson và trọng số hồi quy chuẩn hóa cao nhất. Các biến quan sát như: Ý tưởng nghiên cứu xuất phát từ thực tế, Đam mê và sự thích thú, Kỹ năng quản lý thời gian và Sự tự tin quyết định trực tiếp tới khả năng đi đến cùng của đề tài. Khi sinh viên có động lực tự thân mạnh mẽ, họ sẵn sàng vượt qua các rào cản kỹ thuật để hoàn thành nghiên cứu.

2. Giảng viên hướng dẫn là nhân tố có điểm đánh giá trung bình cao nhất (Mean = 3.88)

Nhóm nhân tố Giảng viên hướng dẫn ($Y$) đạt điểm trung bình mức độ hài lòng cao nhất ($3.88 \pm 0.85$). Các biến nổi bật bao gồm: Sự tận tình, sát sao của thầy cô và Khả năng định hướng đề tài phù hợp với năng lực sinh viên. Điều này chứng minh vai trò “người truyền lửa” và dẫn dắt học thuật của giảng viên là điểm tựa thiết yếu giúp sinh viên năm 3 vượt qua sự bỡ ngỡ ban đầu.

3. Nghịch lý giữa "Mong muốn tham gia" và "Quỹ thời gian thực tế"

• 61.2% sinh viên khảo sát khẳng định có nguyện vọng tham gia NCKH.
• Tuy nhiên, có tới 27.3% sinh viên cho biết hoàn toàn không có thời gian dành cho nghiên cứu, và 33.4% chỉ có thể dành từ 1 đến 4 giờ mỗi tuần.
• Hơn 52.6% sinh viên chưa từng có bất kỳ trải nghiệm nghiên cứu nào trước đó. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới hiện tượng nhiều nhóm đăng ký đề tài ban đầu nhưng xin rút lui giữa chừng do quá tải lịch học, thực tập và thiếu kỹ năng cân đối thời gian.

4. Bất ngờ về vai trò của Giải thưởng và Điểm rèn luyện

Phân tích EFA đã loại 3 biến: Học phần hỗ trợ nghiên cứu trong chương trình, Quy định xét điểm rèn luyện và Giải thưởng hấp dẫn. Phát hiện bất ngờ này chỉ ra rằng, đối với sinh viên, các yếu tố phần thưởng bề nổi không phải là động lực tiên quyết. Sinh viên quan tâm nhiều hơn đến giá trị học thuật thực chất, kỹ năng tích lũy cho bản thân và sự hỗ trợ phương pháp luận từ giảng viên.

5. Hạn chế về Hạ tầng dữ liệu và Học liệu mở

Nhóm nhân tố Nhà trường ($Z$) có điểm đánh giá trung bình thấp nhất ($3.12 \pm 1.30$). Sinh viên phản ánh khó khăn trong việc tiếp cận các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, thư viện điện tử, phần mềm phân tích thống kê bản quyền và phòng máy thực hành phục vụ nghiên cứu.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

Nghiên cứu mang lại những giá trị đóng góp quan trọng cả về mặt lý luận học thuật lẫn thực tiễn quản trị giáo dục:

1. Đóng góp về mặt lý luận và phương pháp

• Bổ sung và kiểm chứng mô hình lý thuyết: Nghiên cứu đã kiểm định thành công mô hình 3P của Biggs (Tiên liệu đầu vào - Quá trình - Sản phẩm) và các mô hình hành vi học thuật trong bối cảnh cụ thể của một trường đại học công lập khối ngành kinh tế tại Việt Nam.
• Chuẩn hóa thang đo thực nghiệm: Cung cấp bộ thang đo gồm 18 biến quan sát đạt độ hội tụ và độ phân biệt cao, có thể tái sử dụng cho các nghiên cứu tiếp theo về hành vi học thuật của sinh viên.

2. Ý nghĩa thực tiễn và Hàm ý chính sách

• Đối với cơ sở đào tạo: Cung cấp cơ sở khoa học để Học viện Chính sách và Phát triển tái cấu trúc quy trình quản lý NCKH, tích hợp kỹ năng nghiên cứu vào các môn học chính khóa và đầu tư hệ thống thư viện số/phần mềm thống kê.
• Đối với chính sách giảng viên: Đề xuất điều chỉnh định mức giờ chuẩn giảng dạy và NCKH cho giảng viên, tạo quỹ thời gian hợp lý để thầy cô đồng hành sâu sát cùng các nhóm sinh viên.
• Hỗ trợ xây dựng hồ sơ năng lực (CV) cho sinh viên: Việc cấp chứng nhận tham gia NCKH cấp Khoa/Học viện tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội cho sinh viên khi ứng tuyển học bổng sau đại học và thị trường lao động.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Bài viết và công trình nghiên cứu này đặc biệt hữu ích đối với các nhóm độc giả:

• Các nhà nghiên cứu giáo dục & Giảng viên đại học: Nắm bắt tâm lý, rào cản và nhu cầu của sinh viên; từ đó cải tiến phương pháp hướng dẫn khoa học và xây dựng các bài giảng gợi mở tư duy nghiên cứu.
• Ban Giám hiệu & Các nhà hoạch định chính sách giáo dục: Tham khảo cơ sở dữ liệu thực nghiệm để ban hành các quy chế khuyến khích, phân bổ kinh phí tài trợ đề tài theo gói đầu ra và đầu tư hạ tầng học liệu số phù hợp.
• Sinh viên các trường đại học khối ngành Kinh tế & Quản trị: Tự nhận diện những khó khăn về thời gian, kỹ năng để chủ động xây dựng lộ trình nghiên cứu, trau dồi kỹ năng mềm và tận dụng tối đa sự hướng dẫn từ giảng viên.
• Tổ chức Đoàn Thanh niên – Hội Sinh viên: Thiết kế các diễn đàn, tọa đàm khoa học và câu lạc bộ học thuật đúng với nhu cầu thực chất của hội viên.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp) (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu này là gì?

Phát hiện quan trọng nhất là động lực nội tại của sinh viên và năng lực định hướng của giảng viên là hai nhân tố quyết định trực tiếp tới thành công của đề tài NCKH, chiếm tỷ trọng giải thích tới 77.3% biến thiên mô hình, trong khi giải thưởng vật chất chỉ đóng vai trò thứ yếu.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì đặc biệt?

Nghiên cứu đạt quy mô mẫu lớn ấn tượng với 725 sinh viên từ 9 khoa chuyên ngành, áp dụng quy trình kiểm định định lượng khắt khe qua SPSS với đầy đủ các bước kiểm tra Cronbach's Alpha, phân tích EFA và kiểm soát hiện tượng đa cộng tuyến ($VIF < 2.5$).

3. Kết quả nghiên cứu có thể tổng quát hóa (generalize) cho các trường đại học khác không?

Hoàn toàn có thể. Kết quả có giá trị tham khảo cao đối với các trường đại học, học viện đào tạo khối ngành Kinh tế, Tài chính, Quản trị kinh doanh và Chính sách công có mô hình đào tạo tín chỉ tương đồng tại Việt Nam.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next steps) của đề tài là gì?

Nhóm tác giả đề xuất mở rộng nghiên cứu theo chuỗi thời gian (longitudinal study) để so sánh sự thay đổi của sinh viên từ năm nhất đến năm cuối, đồng thời đánh giá hiệu quả thương mại hóa và ứng dụng thực tiễn của các đề tài đạt giải.

5. Những ứng dụng thực tiễn (Practical applications) ngay sau nghiên cứu là gì?

Triển khai ngay 4 giải pháp: mở rộng workshop phương pháp nghiên cứu, đẩy mạnh Câu lạc bộ NCKH sinh viên, cấp chứng nhận học thuật phục vụ CV xin việc, và trang bị bản quyền phần mềm phân tích (SPSS, Stata, R) tại phòng máy trường.

---

Kết luận (150 từ)

Công trình nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động NCKH của sinh viên Khóa 11 – Học viện Chính sách và Phát triển đã phác họa bức tranh thực trạng toàn diện và lượng hóa chính xác mức độ tác động của từng nhân tố. NCKH không chỉ là một hoạt động phong trào mà là cầu nối then chốt biến tri thức lý thuyết thành năng lực hành động thực tiễn.

Để nâng tầm chất lượng học thuật, nhà trường cần đóng vai trò kiến tạo môi trường với học liệu hiện đại; giảng viên là người dẫn dắt tâm huyết; và trên hết, sinh viên cần chủ động thắp sáng đam mê học hỏi, rèn luyện kỹ năng tự học suốt đời. Đã đến lúc các trường đại học cần đồng bộ hóa các giải pháp chính sách để biến hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên thành một trải nghiệm học thuật giá trị và đầy cảm hứng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN 1.1 Những vấn đề chung liên quan đến đề tài 1.1 Khái niệm nghiên cứu khoa học Từ trước đến nay, khái niệm nghiên cứu khoa học được dùng để chỉ các hoạt động nhằm nghiên cứu, khám phá bản chất, quy luật, tác dụng của các sự vật, hiện tượng trong lòng. Theo Treswell (2018) [1], trong quá trình phát triển của xã hội, yêu cầu thực tiễn đối với khoa học không ngừng tăng lên. Hàm lượng nghiên cứu ứng dụng trong hoạt động nghiên cứu khoa học ngày càng được nâng cao. Lewis (2015) [2] đã nghiên cứu rằng khái niệm nghiên cứu khoa học trở nên quen thuộc, bao gồm các yêu cầu đối với cả nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và nghiên cứu triển khai.

Nghiên cứu khoa học là một hoạt động tìm kiếm, kiểm tra, điều tra hoặc thử nghiệm. Bên cạnh đó, theo tác giả Nguyễn Đình Thọ (2011) [3], nghiên cứu khoa học là cách thức con người tìm hiểu các hiện tượng khoa học một cách có hệ thống. Trong thế giới này, để hiểu biết một sự việc, chúng ta có hai cách đó là chấp nhận và nghiên cứu. Chấp nhận là cách thức con người hiểu biết sự việc thông qua việc thừa nhận các nghiên cứu hay kinh nghiệm của người khác.

Trong khi đó, nghiên cứu là cách thức con người tìm hiểu sự việc thông qua việc thực hiện các nghiên cứu hay kinh nghiệm của chính mình. Dương Thiệu Tống (2005) [4] cũng chỉ ra rằng nghiên cứu khoa học là một hoạt động tìm hiểu có tính hệ thống đạt đến sự hiểu biết được kiểm chứng. Nó là một hoạt động nổ lực có chủ đích, có tổ chức nhằm thu thập những thông tin, xem xét kỹ, phân tích xếp đặc các dữ kiện lại với nhau rồi đánh giá các thông tin ấy bằng con đường quy nạp và diễn dịch. Còn đối với Vũ Cao Đàm (2007) [5] cho rằng , nghiên cứu khoa học là một quá trình sử dụng những phương pháp khoa học, phương pháp tư duy, để khám phá các hiện tượng, phát hiện quy luật để nâng cao trình độ hiểu biết, để giải quyết những nhiệm vụ lý luận hay thực tiễn, các đề xuất trên cơ sở kết quả nghiên cứu.

Ngoài ra, nghiên cứu khoa học không chỉ ở các phòng thí nghiệm, trong các viện nghiên cứu, mà tăng mạnh ở các trường đại học. Đặc biệt là giáo dục ở Đại học đòi hỏi phải kết hợp chặt chẽ với nghiên cứu khoa học. Giảng dạy và nghiên cứu trở thành hai nhiệm vụ chính của giảng viên sinh viên các trường đại học.Theo luật khoa học và công nghệ (Quốc Hội 2013) [6], nghiên cứu khoa học là hoạt động khám phá, phát hiện, tìm hiểu bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy, sáng tạo giải pháp nhằm ứng dụng nghiên cứu khoa học vào thực tiễn. 13 Theo Salgueira cùng cộng sự (2012) [7], sự tham gia nghiên cứu khoa học của sinh viên bị tác động bởi đặc điểm cá nhân và điểm trung bình học của sinh viên.

Đối với đặc điểm cá nhân thì giới tính, tính tình có ảnh hưởng nhiều đối với quyết định tham gia nghiên cứu của sinh viên. Những sinh viên có tính tình cở mở, năng động, hướng ngoại thì có khả năng tham gia nghiên cứu khoa học cao hơn những sinh viên trầm tính, ít nói. Song song với đó, những sinh viên có điểm trung bình học càng cao thì khả năng tham gia nghiên cứu càng nhiều. Khám phá này của các tác giả là nền tảng lý luận cho nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến sự tham gia nghiên cứu khoa học của sinh viên sau này.

Theo Armstrong và Sperry (1994) [8], nghiên cứu khoa học dựa vào việc ứng dụng các phương pháp khoa học để phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự nhiên và xã hội, và để sáng tạo phương pháp và phương tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn. Hình thức nghiên cứu này cung cấp thông tin và lý thuyết khoa học nhằm giải thích bản chất và tính chất của thế giới. Kết quả của nghiên cứu khoa học tạo ra những ứng dụng cho thực tiễn. Hoạt động nghiên cứu khoa học được tài trợ bởi các cơ quan chính quyền, các tổ chức tài trợ xã hội.

Hoạt động nghiên cứu khoa học được phân loại tùy lĩnh vực học thuật và ứng dụng. Nghiên cứu khoa học là một tiêu chí được sử dụng rộng rãi trong đánh giá vị thế của các cơ sở học thuật. Như vậy, nghiên cứu khoa học là hoạt động tìm hiểu, xem xét, điều tra hoặc thử nghiệm, dựa trên những số liệu, tài liệu, kiến thức đạt được từ thực nghiệm, để phát hiện ra cái mới về bản chất sự vật, về thế tự nhiên và xã hội. Nghiên cứu khoa học chú trọng vào vào cả quá trình và kết quả nghiên cứu từ đó giúp sinh viên mạnh dạn và tự tin, sinh viên có các kĩ năng nghiên cứu và có thể chủ động, độc lập, sáng tạo trong học tập.2 Khái niệm sinh viên đại học Căn cứ tại Điều 2 Quy chế công tác sinh viên đối với chương trình đào tạo đại học hệ chính quy ban hành kèm theo Thông tư 10/2016/TT-BGDĐT quy định về khái niệm sinh viên như sau: “Điều 2.

Sinh viên được quy định tại quy chế này là người đang học chương trình đào tạo trình độ đại học hệ chính quy tại các cơ sở giáo dục đại học. Sinh viên là trung tâm của các hoạt động giáo dục và đào tạo trong cơ sở giáo dục đại học, được bảo đảm Điều kiện thực hiện đầy đủ nhiệm vụ và quyền trong quá trình học tập và rèn luyện tại cơ sở giáo dục và đào tạo.” Sinh viên là những người học tập tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp. Ở đó họ được truyền đạt kiến thức bài bản về một ngành nghề, chuẩn bị cho công việc sau này của họ. Họ được xã hội công nhận qua những bằng cấp đạt được trong quá trình học.Sinh viên hiện nay có đủ điều kiện để thuận tham gia nghiên cứu khoa học.

Sinh viên có những đặc điểm riêng nổi bật đó là có tuổi đời còn trẻ thường từ 18 tuổi đến 25 tuổi, chưa định hình rõ rệt về nhân cách, có tri thức đang được trường đại học, cao đẳng đào tạo chuyên môn, họ ưa các hoạt động giao tiếp. Sinh viên là những người dễ tiếp thu tri thức, thích sự mới mẻ, họ sáng tạo và đầy năng động. Sinh viên hiện nay có đủ điều kiện thuận lợi học tập trong môi trường học tập có cơ sở vật chất hiện đại, giao thông thuận tiện di chuyển, sinh viên có nhiều phương tiện tiếp xúc với các tài liệu khoa học : qua sách báo điện tử, qua sách, các công trình nghiên cứu trước đó,. Nghiên cứu khoa học là thước đo quan trọng để đánh giá chất lượng của trường cũng như năng lực của đội ngũ giảng viên.

Nghiên cứu khoa học còn được các tổ chức uy tín trên thế giới như ARWU, QS World, Webometrics, QS Asia, THE xem như là một tiêu chí quan trọng để xếp hạng các trường đại học, là cơ sở làm tăng giá trị của một trường đại học (White và đtg, 2012) [9]. Nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học và đổi mới phương pháp giảng dạy. Nghiên cứu khoa học của sinh viên trong trường đại học là một quá trình phát triển năng lực của sinh viên giúp sinh viên vận dụng phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu khoa học trong học tập vào thực tiễn. Trong đó, sinh viên bước đầu vận dụng một cách tổng hợp những tri thức đã học để tiến hành quá trình nhận thức có tính chất nghiên cứu, bước đầu góp phần giải quyết những vấn đề khoa học do thực tiễn cuộc sống và nghề nghiệp đặt ra để từ đó có thể đào sâu, mở rộng và hoàn thiện vốn hiểu biết của mình.

Nghiên cứu khoa học sinh viên là một hình thức tổ chức nghiên cứu khoa học, đặc trưng bởi một nhiệm vụ nghiên cứu và do một người hoặc một nhóm người thực hiện. Một số hình thức tổ chức nghiên cứu khác, tuy không hoàn toàn mang tính chất nghiên cứu khoa học nhưng có những đặc điểm tương tự với đề tài, và do vậy có thể vận dụng các phương pháp của một đề tài khoa học như : chương trình, dự án, đề án. Nghiên cứu khoa học sinh viên là đề tài do sinh viên thực hiện khi đang theo học tại các cơ sở đào tạo, vì vậy nó bao gồm các đặc trưng. Các cơ sở đào tạo có vai trò quan trọng trong việc xây dựng môi trường giúp sinh viên tham gia vào hoạt động này.

Nếu các cơ sở đào tạo không có chính sách hỗ trợ thì hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên khó lòng phát triển được. Do sinh viên còn hạn chế về kiến thức và kỹ năng nghiên cứu, do vậy mỗi đề tài nghiên cứu do sinh viên thực hiện đều được phân công ít nhân một người hướng dẫn. Người hướng dẫn đóng vai trò rất quan trọng trong việc định hướng và giúp đỡ sinh viên hoàn thành đề tài nghiên cứu.3 Khái niệm hoạt động nghiên cứu khoa học Theo Dương Thiệu Tống (2005) [10], Hoạt động nghiên cứu khoa học là quá trình thực hiện nghiên cứu. Một họat động tìm kiếm, xem xét, điều tra, hoặc thử nghiệm.

Dựa trên những số liệu, tài liệu, kiến thức,… đạt được từ các thí nghiệm nghiên cứu khoa học để phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật, 15 về thế giới tự nhiên và xã hội và để sáng tạo phương pháp và phương tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn. Người muốn làm nghiên cứu khoa học phải có kiến thức nhất định về lĩnh vực nghiên cứu và cái chính là phải rèn luyện cách làm việc tự lực, có phương pháp từ lúc ngồi trên ghế nhà trường. Hoạt động nghiên cứu là việc xác định một vấn đề đang tồn tại trong đời sống, xem xét, thu nhập thông tin, phân tích số liệu và hoàn thành một báo cáo, nghiên cứu khoa học là một quá trình thiết yếu của các nhà khoa học, được thực hiện một cách có tổ chức, giải thích các vấn đề đang tồn tại trong xã hội một cách khoa học, khám phá các vấn đề mới, gia tăng sự hiểu biết của con người về thế giới. Hoạt động nghiên cứu khoa học dành cho sinh viên thể hiện được vai trò rất quan trọng trong việc đào tạo như nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phát hiện và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước và góp phần tạo ra tri thức, sản phẩm mới cho xã hội.