Các Cấp Độ Thời Lưu Trong Dưới Bóng Những Cô Gái Đương Hoa Của Marcel Proust

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các cấp độ của thời lưu trong dưới bóng những cô gái đương hoa của marcel proust, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Duy Hiệp
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn học nước ngoài
• Đề tài: Các Cấp Độ Thời Lưu Trong Tác Phẩm Dưới Bóng Những Cô Gái Đương Hoa Của Marcel Proust
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Lí do chọn đề tài
• Lịch sử vấn đề
• Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc luận văn
• 1. Chương 1: Khái lược về Thời gian trong truyện kể và cấp độ Thời lưu
• 1.1. Lí thuyết về Thời gian trong truyện kể
• 1.2. Kết cấu thời gian cốt truyện trong Dưới bóng những cô gái đương hoa
• 1.3. Tiểu kết
• 2. Chương 2: Quãng ngưng trong Dưới bóng những cô gái đương hoa
• 2.1. Quãng ngưng trong lý thuyết về thời gian truyện kể
• 2.2. Quãng ngưng – “những nốt tròn kì diệu” ngưng đọng thời gian cảm xúc trong Dưới bóng những cô gái đương hoa
• 3. Chương 3: Tỉnh lược và Cảnh trong Dưới bóng những cô gái đương hoa
• 3.1. Tỉnh lược trong truyện kể
• 3.2. Tỉnh lược trong Dưới bóng những cô gái đương hoa
• 3.3. Cảnh trong lý thuyết thời gian truyện kể
• 3.4. Cảnh – Xã hội Pháp thu nhỏ trong Dưới bóng những cô gái đương hoa
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Các Cấp Độ Thời Lưu Trong Dưới Bóng Những Cô Gái Đương Hoa

Nghiên cứu các cấp độ thời lưu trong tác phẩm "Dưới bóng những cô gái đương hoa" của Marcel Proust là một lĩnh vực hấp dẫn trong văn học Pháp. Tác phẩm này không chỉ nổi bật với nghệ thuật kể chuyện độc đáo mà còn thể hiện những cách tân về thời gian. Việc phân tích các cấp độ thời lưu giúp người đọc hiểu rõ hơn về cấu trúc và ý nghĩa của tác phẩm. Đặc biệt, nghiên cứu này sẽ làm sáng tỏ những khía cạnh tâm lý và xã hội trong bối cảnh lịch sử của Pháp.

1.1. Giới Thiệu Về Marcel Proust Và Tác Phẩm

Marcel Proust là một trong những nhà văn vĩ đại nhất thế kỷ XX. Tác phẩm "Dưới bóng những cô gái đương hoa" là phần thứ hai trong bộ tiểu thuyết "Đi tìm thời gian đã mất". Tác phẩm này đã được trao giải thưởng Goncourt và thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu.

1.2. Ý Nghĩa Của Thời Gian Trong Văn Học

Thời gian là một yếu tố quan trọng trong văn học, ảnh hưởng đến cách tổ chức và diễn đạt câu chuyện. Trong tác phẩm của Proust, thời gian không chỉ là bối cảnh mà còn là một nhân vật sống động, phản ánh tâm trạng và cảm xúc của nhân vật.

II. Vấn Đề Thời Gian Trong Tác Phẩm Dưới Bóng Những Cô Gái Đương Hoa

Tác phẩm "Dưới bóng những cô gái đương hoa" thể hiện một cách tinh tế các vấn đề liên quan đến thời gian. Proust đã sử dụng nhiều cấp độ thời gian khác nhau để tạo ra một không gian nghệ thuật phong phú. Việc nghiên cứu các cấp độ thời gian giúp làm rõ hơn những mối liên hệ giữa nhân vật và bối cảnh xã hội.

2.1. Các Cấp Độ Thời Gian Trong Tác Phẩm

Tác phẩm sử dụng nhiều cấp độ thời gian như thời gian cốt truyện, thời gian trần thuật và thời gian tâm lý. Mỗi cấp độ này đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng cốt truyện và phát triển nhân vật.

2.2. Thách Thức Trong Việc Nghiên Cứu Thời Gian

Việc phân tích thời gian trong tác phẩm của Proust gặp nhiều thách thức do sự phức tạp trong cách tổ chức thời gian. Các nhà nghiên cứu cần phải xem xét kỹ lưỡng các yếu tố như quãng ngưng và tỉnh lược để hiểu rõ hơn về nghệ thuật của tác giả.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Các Cấp Độ Thời Lưu Trong Tác Phẩm

Để nghiên cứu các cấp độ thời lưu trong "Dưới bóng những cô gái đương hoa", cần áp dụng các phương pháp phân tích thi pháp học. Phương pháp này giúp làm rõ cách thức mà Proust tổ chức thời gian và tạo ra những hiệu ứng nghệ thuật độc đáo.

3.1. Phương Pháp Thi Pháp Học

Phương pháp thi pháp học giúp phân tích cấu trúc thời gian trong tác phẩm. Điều này cho phép người nghiên cứu nhận diện được các quy luật và quy ước trong việc sử dụng thời gian của Proust.

3.2. Phân Tích Tâm Lý Học Trong Nghiên Cứu

Phân tích tâm lý học giúp hiểu rõ hơn về cách mà thời gian ảnh hưởng đến cảm xúc và hành động của nhân vật. Điều này tạo ra một cái nhìn sâu sắc hơn về mối liên hệ giữa thời gian và tâm lý trong tác phẩm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Thời Gian Trong Tác Phẩm

Nghiên cứu các cấp độ thời lưu không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tác phẩm mà còn có thể áp dụng vào việc giảng dạy văn học. Việc phân tích thời gian trong tác phẩm của Proust có thể giúp sinh viên và độc giả tiếp cận văn học một cách sâu sắc hơn.

4.1. Giáo Dục Văn Học Qua Nghiên Cứu Thời Gian

Việc giảng dạy văn học có thể được cải thiện thông qua việc nghiên cứu thời gian trong tác phẩm. Điều này giúp sinh viên phát triển khả năng phân tích và cảm nhận văn học một cách sâu sắc.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Thời Gian Trong Tác Phẩm

Kết quả nghiên cứu về thời gian trong "Dưới bóng những cô gái đương hoa" có thể cung cấp những hiểu biết mới về nghệ thuật kể chuyện và cách mà Proust thể hiện thời gian trong tác phẩm.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Các Cấp Độ Thời Lưu Trong Tác Phẩm

Nghiên cứu các cấp độ thời lưu trong "Dưới bóng những cô gái đương hoa" của Marcel Proust mở ra nhiều khía cạnh mới trong việc hiểu và phân tích tác phẩm. Những cách tân về thời gian trong tác phẩm không chỉ thể hiện tài năng nghệ thuật của Proust mà còn phản ánh sâu sắc tâm lý và xã hội của thời đại.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Thời Gian Trong Văn Học

Nghiên cứu thời gian trong văn học sẽ tiếp tục là một lĩnh vực hấp dẫn, mở ra nhiều cơ hội cho các nhà nghiên cứu khai thác sâu hơn về nghệ thuật kể chuyện.

5.2. Đánh Giá Tổng Quan Về Tác Phẩm

Tác phẩm "Dưới bóng những cô gái đương hoa" không chỉ là một tác phẩm văn học nổi bật mà còn là một công trình nghiên cứu về thời gian, mở ra nhiều hướng đi mới cho nghiên cứu văn học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bộ tiểu thuyết gồm 7 tập "Đi tìm thời gian đã mất" của Marcel Proust được đánh giá là một trong những tượng đài vĩ đại nhất của văn học thế giới thế kỷ XX. Trong đó, tập thứ hai mang tên "Dưới bóng những cô gái đương hoa" sau khi giành giải thưởng Goncourt danh giá vào năm 1919 đã tạo nên bước ngoặt thay đổi hoàn toàn tầm đón nhận của giới phê bình văn học châu Âu. Nghiên cứu này tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi trong nghệ thuật tự sự của Marcel Proust: sự phá vỡ cấu trúc thời gian truyền thống và việc tổ chức các cấp độ thời lưu nhằm biểu đạt thế giới nội tâm phức cảm của con người hiện đại.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là vận dụng hệ thống lý thuyết tự sự học của Gérard Genette để khảo sát, định lượng và phân tích chuyên sâu các cấp độ thời lưu bao gồm quãng ngưng, tỉnh lược và cảnh. Phạm vi nghiên cứu được xác lập trọn vẹn trên 594 trang văn bản của bản dịch tiếng Việt mới nhất do dịch giả Dương Tường thực hiện, được Nhà xuất bản Văn học và Công ty Nhã Nam ấn hành vào năm 2018. Luận văn được thực hiện và bảo vệ thành công năm 2020 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội.

Ý nghĩa khoa học của đề tài thể hiện qua việc lượng hóa thành công cấu trúc trần thuật khi chỉ ra quãng ngưng chiếm tới 69,9% tổng dung lượng văn bản với 415 trang, qua đó chứng minh Marcel Proust đã biến đổi thời gian vật lý thành thời gian tâm lý chủ quan. Công trình mở ra hướng tiếp cận định lượng mới mẻ cho ngành nghiên cứu văn học nước ngoài tại Việt Nam, mang lại nguồn ngữ liệu học thuật chuẩn xác cho các công trình nghiên cứu thi pháp học hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết tự sự học hiện đại, chủ yếu dựa vào công trình "Hình thái III" của nhà thi pháp học Gérard Genette cùng các phát triển lý luận của giáo sư Trần Đình Sử và tiến sĩ Đào Duy Hiệp. Mô hình nghiên cứu vận dụng 5 khái niệm then chốt để phân tích diễn ngôn tác phẩm: thời gian cốt truyện (thời gian diễn ra biến cố sự kiện), thời gian văn bản (số trang, số dòng trần thuật), giả thời gian (nghệ thuật sắp xếp trật tự kể), trần thuật xảy lặp và thời lưu (tốc độ, nhịp điệu trần thuật).

Thời lưu trong tự sự học được định nghĩa thông qua mối quan hệ tương quan giữa thời gian văn bản và thời gian cốt truyện. Hệ thống lý thuyết phân chia thời lưu thành 4 hình thái vận động cơ bản:

• Tóm tắt: Thời gian văn bản ngắn hơn thời gian cốt truyện nhằm rút gọn biến cố.
• Quãng ngưng: Thời gian văn bản tiếp diễn trong khi thời gian cốt truyện bằng 0, phục vụ việc miêu tả và suy tư.
• Tỉnh lược: Thời gian cốt truyện trôi qua nhưng thời gian văn bản bằng 0, tạo khoảng trống thời gian.
• Cảnh: Thời gian văn bản tương đương với thời gian cốt truyện, tạo sự chân thực như kịch trường.

Bên cạnh đó, luận văn còn kết hợp lý thuyết phân tích niên biểu lịch sử của Willy Hachez để xác lập độ chênh lệch giữa các mốc sự kiện thực tế như Chiến tranh Nga - Nhật giai đoạn 1904-1905 hay chuyến bay lịch sử năm 1903 với niên biểu hư cấu trong tiểu thuyết.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu khảo sát toàn diện cỡ mẫu gồm 594 trang văn bản của tác phẩm "Dưới bóng những cô gái đương hoa", chia tách thành 2 phần cấu trúc: Phần 1 gồm 246 trang và Phần 2 gồm 349 trang. Phương pháp chọn mẫu là khảo sát toàn văn bản (exhaustive sampling) nhằm đảm bảo tính bao quát tuyệt đối và không bỏ sót bất kỳ biến thiên trần thuật nào.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích kết hợp giữa thi pháp học cấu trúc và thống kê định lượng xuất phát từ yêu cầu cần giải mã bản chất hình thức nghệ thuật của Marcel Proust một cách chuẩn xác, vượt thoát khỏi lối phê bình cảm tính thuần túy. Việc thống kê chi tiết từng dòng, từng trang chứa các cấp độ thời lưu cho phép xác lập hằng số tốc độ kể chuyện một cách khoa học.

Quy trình nghiên cứu được triển khai xuyên suốt trong 2 năm từ 2018 đến 2020 thông qua 4 bước: thu thập ngữ liệu bản dịch 2018, bóc tách các phân đoạn thời gian, thống kê định lượng số trang theo 4 hình thái thời lưu và tổng hợp so sánh để rút ra đặc trưng thi pháp của tác giả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát định lượng trên toàn bộ 594 trang văn bản đã đưa ra 4 phát hiện mang tính đột phá về cấu trúc thời lưu của tác phẩm:

Thứ nhất, cấp độ quãng ngưng giữ vai trò áp đảo tuyệt đối trong thi pháp trần thuật của Marcel Proust. Tổng số trang chứa quãng ngưng là 415 trang, chiếm tỷ lệ 69,9% toàn bộ văn bản. Trong đó, Phần 1 chiếm 64,4% với 159 trang trên 246 trang; Phần 2 tiếp tục gia tăng tỷ lệ lên mức 73,4% với 256 trang trên 349 trang.

Thứ hai, có sự biến thiên gia tốc trần thuật hoàn toàn tương phản giữa 2 phần của cuốn sách. Ở Phần 1, thời gian sự kiện kéo dài khoảng 2 năm được gói gọn trong 246 trang với tốc độ trung bình 2,92 ngày/trang văn bản. Ngược lại ở Phần 2, thời gian sự kiện chỉ kéo dài từ 3 đến 4 tháng nhưng lại chiếm tới 349 trang, tạo nên tốc độ trần thuật siêu chậm từ 0,26 đến 0,34 ngày/trang văn bản.

Thứ ba, sự phân bổ dung lượng vi mô cho thấy tính cân đối hoàn hảo trong dụng ý nghệ thuật của tác giả. Tại Phần 1, dung lượng dành cho những suy tư về mối tình với Gilberte chiếm 46,5 trang (tương đương 29,2% quãng ngưng Phần 1), cân bằng gần như tuyệt đối với 47 trang dành cho không gian Madame Swann và giới quý tộc (chiếm 29,6% quãng ngưng Phần 1).

Thứ tư, hiệu ứng kéo dãn thời gian đạt đỉnh điểm ở các trường đoạn giao tiếp cá nhân. Điển hình là bữa ăn tối cùng hầu tước De Norpois chỉ diễn ra trong khoảng 2 giờ đồng hồ thực tế nhưng được tác giả trần thuật chi tiết trong 36 trang văn bản, chiếm 14,6% dung lượng Phần 1. Tương tự, hình ảnh nhóm thiếu nữ tại Balbec chiếm tới 80,5 trang, tương đương 23% dung lượng của Phần 2.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến sự chiếm lĩnh của quãng ngưng xuất phát từ quan niệm mỹ học xem trọng dòng chảy tâm lý và ký ức vô thức của Marcel Proust. Thay vì thúc đẩy cốt truyện bằng biến cố bên ngoài, nhà văn sử dụng kỹ thuật trần thuật xảy lặp để làm ngưng đọng dòng thời gian khách quan, mở rộng tối đa không gian cảm nhận chủ quan của nhân vật trung tâm.

Khi so sánh với các nghiên cứu tự sự học kinh điển, ta thấy một sự tương phản rõ rệt. Nếu như kịch cổ điển Pháp thế kỷ XVII tuân thủ luật tam duy nhất gò bó sự kiện trong vòng 24 giờ, hay văn xuôi hiện thực Việt Nam như truyện ngắn "Chí Phèo" của Nam Cao dành 10 trang cho 40 năm cuộc đời và 20 trang cho 5 ngày thức tỉnh, thì Marcel Proust đã đẩy độ lệch giữa thời gian văn bản và thời gian cốt truyện lên mức cực đại. Dữ liệu nghiên cứu thời lưu này có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ biến thiên gia tốc trần thuật kết hợp cùng bảng ma trận đối sánh 4 cấp độ thời lưu, giúp người đọc hình dung rõ nét cấu trúc hình học phi tuyến tính của tiểu thuyết.

Đặc biệt, tác giả còn kết hợp nhuần nhuyễn giữa quãng ngưng và thủ pháp treo. Thủ pháp treo cho phép câu chuyện tạm ngắt quãng để mở ra một hồi ức quá khứ rồi quay trở lại mạch chính, giúp 594 trang tiểu thuyết liền mạch như một bản giao hưởng tâm trạng mà không hề tạo cảm giác đứt gãy thô bạo.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thi pháp thời lưu, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị và giải pháp ứng dụng thiết thực cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và dịch thuật văn học:

Thứ nhất, chuẩn hóa bộ chỉ số đo lường nhịp điệu trần thuật (Narrative Velocity Metrics) ứng dụng cho 100% các đề tài luận văn thạc sĩ và luận án tiến sĩ chuyên ngành lý luận văn học giai đoạn 2026-2028. Các cơ sở đào tạo sau đại học cần đưa phương pháp định lượng dòng và trang văn bản thành tiêu chuẩn bổ trợ bắt buộc khi nghiên cứu thi pháp tự sự.

Thứ hai, triển khai ứng dụng công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) để số hóa và phân tích tự động cấu trúc thời lưu cho 100 tác phẩm kinh điển dịch tại Việt Nam. Dự án do Viện Văn học phối hợp cùng các trường đại học khối khoa học xã hội thực hiện trong lộ trình 18 tháng, hoàn thành trước quý 4 năm 2027.

Thứ ba, cải tiến chương trình giảng dạy học phần Văn học Pháp và Tự sự học tại bậc đại học từ năm học 2026-2027. Các khoa ngữ văn cần tăng thời lượng thực hành phân tích văn bản lên tối thiểu 15 tiết chuyên đề, tập trung vào kỹ thuật quãng ngưng và thủ pháp treo trong tiểu thuyết hiện đại thế kỷ XX.

Thứ tư, các nhà xuất bản và hội đồng dịch thuật chuyên môn cần xây dựng hệ thống chú giải học thuật đa tầng cho 7 tập của bộ tiểu thuyết "Đi tìm thời gian đã mất". Đơn vị dịch thuật cần hoàn thiện các bản dịch tái bản có đối chiếu cấu trúc diễn ngôn trong thời hạn 24 tháng nhằm phục vụ nhu cầu tiếp nhận chuyên sâu của độc giả Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

Nhóm 1: Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học nước ngoài và Lý luận văn học. Luận văn cung cấp khung phương pháp luận tự sự học mẫu mực theo trường phái Gérard Genette, giúp người học dễ dàng áp dụng phân tích định lượng cho các đề tài nghiên cứu văn xuôi tự sự hiện đại.

Nhóm 2: Giảng viên và nhà nghiên cứu văn học phương Tây thế kỷ XX. Tài liệu này đóng vai trò như một cẩm nang chuyên khảo về Marcel Proust, cung cấp các số liệu thống kê chuẩn xác 69,9% thời lưu để phục vụ công tác biên soạn bài giảng và viết bài báo khoa học.

Nhóm 3: Dịch giả và biên tập viên sách văn học nước ngoài. Việc nắm bắt cấu trúc thời gian, kỹ thuật phân đoạn câu và nhịp điệu trần thuật trong 594 trang bản dịch của Dương Tường giúp nâng cao chất lượng hiệu đính các tác phẩm văn học dòng ý thức.

Nhóm 4: Nhà văn, nhà biên kịch và người sáng tạo nội dung văn học nghệ thuật. Công trình mang lại những gợi ý thực hành đắt giá về cách thức vận dụng quãng ngưng và thủ pháp treo nhằm làm sâu sắc hóa thế giới nội tâm nhân vật trong tác phẩm sáng tác mới.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Cấp độ thời lưu (duration) trong tự sự học được xác định bằng cách nào? Trả lời: Thời lưu được xác định dựa trên tỷ lệ so sánh giữa thời gian cốt truyện (đo bằng giờ, ngày, năm của biến cố) và thời gian văn bản (đo bằng số dòng, số trang in). Hằng số tốc độ trần thuật cho biết mức độ co giãn nhanh hay chậm của câu chuyện kể.

Câu hỏi 2: Tại sao quãng ngưng lại chiếm tỷ lệ áp đảo tới 69,9% trong tác phẩm của Marcel Proust? Trả lời: Marcel Proust chú trọng khám phá thế giới tinh thần và ký ức cảm giác hơn là biến cố hành động. Tác giả dành 415 trang văn bản để miêu tả cảnh vật, nội tâm và các nhận thức triết mỹ, khiến thời gian sự kiện dừng lại để thời gian tâm lý thăng hoa.

Câu hỏi 3: Sự khác biệt bản chất giữa quãng ngưng và thủ pháp treo là gì? Trả lời: Quãng ngưng là điểm dừng miêu tả hoặc suy ngẫm đơn thuần không làm phát triển cốt truyện. Trong khi đó, thủ pháp treo là hành động tạm hoãn một sự kiện đang diễn ra để kể xen một câu chuyện phụ trợ, sau đó tái khởi động lại mạch trần thuật chính.

Câu hỏi 4: Vì sao tốc độ trần thuật ở phần Balbec lại chậm hơn gấp 10 lần so với phần ở Paris? Trả lời: Tốc độ tại Paris là 2,92 ngày/trang trong khi tại Balbec là 0,26 đến 0,34 ngày/trang. Điều này phản ánh Balbec là không gian trọng tâm của tác phẩm, nơi nhân vật trải nghiệm tình yêu với Albertine và hòa mình vào xã hội quý tộc nghỉ dưỡng.

Câu hỏi 5: Luận văn sử dụng bản dịch nào làm ngữ liệu nghiên cứu chính? Trả lời: Luận văn sử dụng toàn văn 594 trang bản dịch tiếng Việt của dịch giả Dương Tường xuất bản năm 2018. Bản dịch này có ưu thế về văn phong hiện đại, giúp khảo sát chuẩn xác các cấu trúc câu phức và nhịp điệu trần thuật của nguyên tác tiếng Pháp.

Kết luận

• Luận văn đã vận dụng thành công lý thuyết tự sự học của Gérard Genette để giải mã trọn vẹn thi pháp thời gian trong kiệt tác của Marcel Proust.
• Công trình lượng hóa chính xác tỷ lệ quãng ngưng chiếm 69,9% tổng dung lượng với 415 trang trên 594 trang văn bản khảo sát.
• Phát hiện quy luật biến thiên tốc độ trần thuật đối nghịch giữa 2 phần tác phẩm từ 2,92 ngày/trang xuống mức 0,26 ngày/trang.
• Chỉ ra sự đan cài tinh tế giữa quãng ngưng, tỉnh lược, cảnh và thủ pháp treo nhằm tái hiện chân thực bức tranh xã hội Pháp thu nhỏ.
• Mở ra hướng tiếp cận định lượng hiện đại cho ngành nghiên cứu thi pháp học văn xuôi tự sự tại Việt Nam giai đoạn 2026-2028.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là chứng minh thời gian trong văn học của Marcel Proust không chỉ là hình thức phản ánh mà là một phương thức sáng tạo nghệ thuật độc lập mang tính cách tân vĩ đại. Quý độc giả, học viên và các nhà nghiên cứu quan tâm đến tự sự học hiện đại hãy khai thác ngữ liệu từ công trình này để tiếp tục phát triển các hướng nghiên cứu chuyên sâu về văn học phương Tây.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu không phải bắt đầu từ khi Chí Phèo được nhặt được từ khi còn đỏ hỏn ở lò gạch cũ mà được kể từ khi hắn ra tù, uống rượu và chửi. Lúc đó, Chí cũng đã khoảng 26 – 27 tuổi. Sau đó nhà văn mới quay trở lại kể chuyện anh thả ống lươn nhặt được hắn buổi sáng sớm, kể lại cuộc đời lớn lên của Chí. Có thể nói, mỗi một nhà văn khi sáng tác, muốn để lại ấn tượng cho người đọc, cuốn hút người đọc lại có những cách kể chuyện riêng, đó chính là việc nhà văn sử dụng nghệ thuật sắp xếp các sự kiện – giả - thời gian.

Khi kể chuyện, sử dụng giả - thời gian, mỗi một tác giả lại chọn cho mình cách thức riêng. Có ba vấn đề chính trong nghệ thuật giả - thời gian: Trật tự, Thời lưu, Tần suất. Nhắc đến Proust, nhắc đến việc nghiên cứu thời gian trong Đi tìm thời gian đã mất, cần nhắc đến bài nghiên cứu ―Niên biểu của Đi tìm thời gian đã mất và sự kiện lịch sử‖ của Willy Hachez. Nhà nghiên cứu xuất phát từ những sự kiện lịch sử cụ thể để xác định thời gian niên biểu trong bộ tiểu thuyết đồ sộ này.

Các mốc sự kiện chính được Willy Hachez đề xuất1 có thể thống kê lại vào bảng dưới đây như sau : Bảng 1. Mốc thời gian sự kiện được Willy Hachez đề xuất Sự kiện Năm thật diễn ra Năm sự kiện sự kiện được hư cấu Chiến tranh Nga – Nhật 1904-1905 1907 Chiếc máy bay bay thành công 1903 1900 Như vậy, thời gian diễn ra các sự kiện có thật và thời gian diễn ra các sự kiện có thật đó đi vào tiểu thuyết của Proust đã có sự biến đổi, chênh lệch. Hachez cũng đưa ra nhận định rằng thời gian của các nhân vật trong tiểu thuyết 1 Trích dẫn từ Đào Duy Hiệp (2003), Luận án Tiến sĩ Thời gian trong Đi tìm thời gian đã mất của Marcel Proust, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn 14 không hề trùng nhau nhưng lại đan cài, chồng xếp lên nhau nhưng lại được phân biệt bởi các sự kiện có thật trong lịch sử mà cũng phân biệt với đời thực bởi các sự kiện lịch sử đó. Các sự kiện lịch sử có thật đã kéo cuốn tiểu thuyết của Proust đến gần hơn, quen thuộc hơn với độc giả.

Cấp độ Thời lƣu Khi nhắc về vấn đề Thời lưu, cần lưu ý mối quan hệ giữa thời gian cốt truyện và thời gian văn bản. Mối quan hệ này ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp, tốc độ của truyện. Ví dụ như cũng viết về một tiết học kéo dài 45 phút, có nhà văn viết trong một câu chẳng hạn như: Vậy là một tiết học đã trôi qua. Nhưng cũng có nhà văn viết trong mấy trang liền, kể chi tiết các sự việc diễn ra trong tiết học đó ra làm sao, nội dung gì, thái độ học tập của học sinh như thế nào, quang cảnh lớp học ra làm sao… Điều này có thể hiểu nếu sự kiện ngắn được viết dài tức là sự kiện ấy là một sự kiện quan trọng.

Nhịp kể chuyện cũng liên quan đến tốc độ kể chuyện. Tốc độ kể chuyện càng nhanh, nhịp càng mạnh và ngược lại. Trong sự vận động tự sự, có hai hình thái, cách thức hoàn toàn trái ngược nhau đó là tỉnh lược (ellipsis) và quãng ngưng (pause), ngoài ra còn có hai hình thức trung gian giữa hai thái cực này là cảnh (scene) và tóm tắt (summary). Có thể tóm tắt lại các cách thức trên qua bảng sau : Bảng 1.