Nghiên cứu thực trạng bệnh quanh răng ở học sinh 12-14 tuổi tại Quế Phong, Nghệ An

Nghiên cứu thực trạng bệnh quanh răng ở học sinh 12-14 tuổi tại huyện Quế Phong, Nghệ An và hiệu quả can thiệp giai đoạn 2016-2017.

• Trường học: Trường Trung Học Cơ Sở Huyện Quế Phong
• Chuyên ngành: Nha Khoa
• Đề tài: Nghiên Cứu Thực Trạng Và Một Số Yếu Tố Liên Quan Đến Bệnh Quanh Răng Ở Học Sinh 12 -14 Tuổi Tại Huyện Quế Phong, Tỉnh Nghệ An
• Loại tài liệu: Đề Tài Nghiên Cứu
• Năm xuất bản: 2016 - 2017
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Đại cương về bệnh quanh răng
• 1.1.1. Đặc điểm giải phẫu và tổ chức học vùng quanh răng
• 1.1.2. Khái niệm bệnh quanh răng
• 1.1.3. Phân loại bệnh quanh răng
• 1.2. Sơ lược lịch sử nghiên cứu bệnh quanh răng
• 1.2.1. Trên thế giới
• 1.2.2. Tại Việt Nam
• 1.3. Dịch tễ học bệnh quanh răng
• 1.3.1. Tình hình bệnh quanh răng trên thế giới
• 1.3.2. Tình hình bệnh quanh răng tại Việt Nam
• 1.4. Một số đặc điểm sinh bệnh học quanh răng
• 1.4.1. Mảng bám răng
• 1.4.2. Cao răng
• 1.4.3. Vi khuẩn trong mảng bám răng

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh quanh răng ở học sinh 12 14 tuổi tại Quế Phong

Bệnh quanh răng (BQR) là một trong những vấn đề sức khỏe răng miệng phổ biến, đặc biệt ở lứa tuổi học sinh từ 12-14 tuổi. Tại Quế Phong, Nghệ An, tình trạng này đang gia tăng do nhiều yếu tố như điều kiện vệ sinh răng miệng kém và nhận thức hạn chế của cộng đồng. Nghiên cứu này nhằm mục đích mô tả thực trạng và các yếu tố liên quan đến BQR ở đối tượng học sinh trong độ tuổi này.

1.1. Đặc điểm bệnh quanh răng ở học sinh 12 14 tuổi

BQR có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Các triệu chứng thường gặp bao gồm chảy máu lợi, viêm lợi và tụt lợi. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để ngăn ngừa các vấn đề nghiêm trọng hơn.

1.2. Tình hình bệnh quanh răng tại Quế Phong Nghệ An

Tại Quế Phong, tỷ lệ học sinh mắc BQR đang có xu hướng gia tăng. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng điều kiện kinh tế khó khăn và thiếu thốn về dịch vụ y tế đã góp phần làm gia tăng tình trạng này. Việc thiếu kiến thức về vệ sinh răng miệng cũng là một yếu tố quan trọng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phòng ngừa bệnh quanh răng

Mặc dù BQR có thể phòng ngừa được, nhưng nhiều thách thức vẫn tồn tại trong việc giáo dục và nâng cao nhận thức cho học sinh và phụ huynh. Thiếu sự quan tâm từ chính quyền địa phương và các cơ sở y tế cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

2.1. Nguyên nhân gây bệnh quanh răng ở học sinh

Nguyên nhân chính gây BQR ở học sinh bao gồm vệ sinh răng miệng không đúng cách, chế độ ăn uống không hợp lý và thiếu sự chăm sóc y tế định kỳ. Những yếu tố này tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây bệnh.

2.2. Thách thức trong việc nâng cao nhận thức về bệnh quanh răng

Việc nâng cao nhận thức về BQR trong cộng đồng còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều phụ huynh chưa hiểu rõ tầm quan trọng của việc chăm sóc răng miệng cho con cái, dẫn đến việc không thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết.

III. Phương pháp nghiên cứu bệnh quanh răng ở học sinh 12 14 tuổi

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp khảo sát và phân tích dữ liệu từ các trường học tại Quế Phong. Các thông tin được thu thập từ học sinh và phụ huynh nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe răng miệng và các yếu tố liên quan đến BQR.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và đối tượng tham gia

Nghiên cứu được thực hiện trên 3 trường trung học cơ sở với sự tham gia của học sinh từ 12-14 tuổi. Các tiêu chí lựa chọn đối tượng tham gia được xác định rõ ràng để đảm bảo tính đại diện cho cộng đồng.

3.2. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các phương pháp thống kê để xác định mối liên hệ giữa các yếu tố nguy cơ và tình trạng BQR.

IV. Kết quả nghiên cứu về bệnh quanh răng ở học sinh

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ học sinh mắc BQR tại Quế Phong là khá cao. Nhiều học sinh gặp phải các triệu chứng như chảy máu lợi và viêm lợi. Những phát hiện này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời.

4.1. Tình trạng sức khỏe răng miệng của học sinh

Kết quả khảo sát cho thấy hơn 70% học sinh có dấu hiệu của BQR. Điều này cho thấy tình trạng sức khỏe răng miệng của học sinh tại Quế Phong đang ở mức báo động.

4.2. Hiệu quả của các biện pháp can thiệp

Các biện pháp can thiệp giáo dục truyền thông đã cho thấy hiệu quả tích cực trong việc nâng cao nhận thức và cải thiện tình trạng sức khỏe răng miệng của học sinh. Tuy nhiên, cần tiếp tục duy trì và mở rộng các chương trình này.

V. Kết luận và hướng phát triển trong nghiên cứu bệnh quanh răng

Nghiên cứu về BQR ở học sinh 12-14 tuổi tại Quế Phong đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để nâng cao nhận thức và cải thiện tình trạng sức khỏe răng miệng.

5.1. Tầm quan trọng của việc phòng ngừa bệnh quanh răng

Phòng ngừa BQR là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe răng miệng cho học sinh. Việc giáo dục và nâng cao nhận thức cho học sinh và phụ huynh cần được thực hiện thường xuyên.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các chương trình can thiệp hiệu quả hơn, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố nguy cơ gây BQR ở học sinh.

Nội dung chính

Nghiên cứu Thực trạng, Yếu tố Liên quan và Hiệu quả Can thiệp Bệnh Quanh Răng ở Học sinh 12–14 Tuổi tại Quế Phong, Nghệ An

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Thực trạng bệnh quanh răng (BQR) và các yếu tố liên quan ở lứa tuổi học sinh 12–14 tuổi tại địa bàn miền núi Quế Phong (Nghệ An) như thế nào, và mô hình can thiệp kết hợp giữa điều trị lâm sàng với truyền thông giáo dục sức khỏe (TT-GDSK) đạt hiệu quả ra sao?
• Phương pháp tóm tắt (Methodology Snapshot): Nghiên cứu dịch tễ học mô tả cắt ngang có phân tích kết hợp nghiên cứu can thiệp cộng đồng trên 653 học sinh tại 3 trường THCS (Mường Noọc, Châu Thôn, Thông Thụ) và 225 cặp phụ huynh – học sinh (điều tra KAP). Sử dụng chỉ số chuẩn hóa lâm sàng WHO (GI, OHI-S, CPITN) kết hợp kỹ thuật sinh học phân tử (nuôi cấy kỵ khí trong túi Genbag, PCR và giải trình tự gen 16S rRNA để định danh vi khuẩn).
• Phát hiện chính (Key Findings): Bệnh quanh răng ở lứa tuổi 12–14 tuổi tại vùng sâu, vùng xa có tỷ lệ lưu hành cao, chịu tác động trực tiếp từ mảng bám vi khuẩn kỵ khí, tình trạng thiếu hụt nguồn nước sạch và hạn chế về kiến thức – thái độ – thực hành (KAP) của cả học sinh lẫn phụ huynh. Can thiệp lâm sàng kết hợp GDSK tạo ra sự cải thiện vượt trội về chỉ số vệ sinh và giảm viêm quanh răng ở các mốc 15 ngày, 6 tháng và 12 tháng.
• Hàm ý thực tiễn (Implications): Khẳng định sự cần thiết phải chuẩn hóa và tái thiết lập chương trình nha học đường lồng ghép tại các huyện miền núi khó khăn nhằm bảo vệ sức khỏe răng miệng toàn diện cho thanh thiếu niên.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Bệnh quanh răng (Periodontal disease) là một trong những bệnh lý mạn tính phổ biến nhất trên phạm vi toàn cầu, ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi và tầng lớp xã hội. Về mặt bệnh học, đây là quá trình viêm và thoái hóa phức tạp gây tổn thương mô nâng đỡ răng bao gồm lợi, dây chằng quanh răng, xương răng và xương ổ răng. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh sẽ tiến triển dẫn đến tụt lợi, tiêu xương ổ răng, hình thành túi quanh răng sâu, lung lay răng, mất răng sớm, đồng thời là ổ nhiễm khuẩn tiềm tàng khởi phát các biến chứng toàn thân nghiêm trọng như viêm nội tâm mạc, viêm cầu thận và viêm khớp.

Tại Việt Nam, các cuộc điều tra sức khỏe răng miệng quốc gia cho thấy tỷ lệ mắc bệnh quanh răng và viêm lợi ở lứa tuổi học sinh 12–14 tuổi dao động ở mức rất cao (từ 70% đến trên 90%). Tuy nhiên, phần lớn các dữ liệu nghiên cứu dịch tễ học và can thiệp chuyên sâu từ trước đến nay chủ yếu tập trung tại các vùng đồng bằng hoặc đô thị phát triển. Có một khoảng trống nghiên cứu (research gap) rất lớn tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa – nơi địa hình hiểm trở, điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, cơ cấu dân số đa phần là đồng bào dân tộc thiểu số (Thái, Tày, Khơ Mú...) và công tác nha học đường gần như bị bỏ trống.

Huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An là địa bàn miền núi đặc thù giáp biên giới Việt – Lào, toàn huyện chỉ có 01 y sỹ chuyên khoa Răng Hàm Mặt, nguồn nước sinh hoạt và điều kiện vệ sinh hạn chế. Đề tài nghiên cứu được triển khai mang tính cấp thiết và ý nghĩa xã hội to lớn, không chỉ giúp lấp đầy khoảng trống dữ liệu dịch tễ học mà còn xây dựng cơ sở khoa học – thực tiễn vững chắc nhằm đề xuất các chiến lược y tế công cộng và mô hình can thiệp trường học khả thi, bền vững cho trẻ em vùng cao.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Nghiên cứu áp dụng thiết kế đa phương pháp kết hợp chặt chẽ giữa dịch tễ học mô tả cắt ngang có phân tích và nghiên cứu dịch tễ học can thiệp cộng đồng:

• Đối tượng và Cỡ mẫu:
  • Nghiên cứu mô tả: Cỡ mẫu 653 học sinh từ 12–14 tuổi được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên phân tầng tại 3 trường THCS đại diện cho 3 tiểu vùng địa lý của huyện Quế Phong (xã Mường Noọc – gần thị trấn, Châu Thôn – vùng núi cao thuần nông, Thông Thụ – vùng sâu giáp biên giới).
  • Nghiên cứu yếu tố liên quan: Khảo sát 225 học sinh kết hợp 225 phụ huynh/người nuôi dưỡng trực tiếp để đánh giá Kiến thức – Thái độ – Thực hành (KAP) và các yếu tố môi trường (nguồn nước, dinh dưỡng, thói quen vệ sinh).
• Phương pháp thu thập dữ liệu lâm sàng & cận lâm sàng:
  • Khám lâm sàng theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): sử dụng thám trâm quanh răng đầu tròn CPITN (lực chuẩn 20g), gương nha khoa, đo độ sâu túi lợi, đánh giá tổn thương chẽ chân răng.
  • Hệ thống chỉ số chuẩn hóa: Chỉ số lợi GI (Loe & Silness 1963), Chỉ số vệ sinh răng miệng đơn giản OHI-S (gồm CI-S và DI-S), Chỉ số quanh răng PI, Chỉ số bệnh quanh răng PDI, Chỉ số nhu cầu điều trị quanh răng cộng đồng CPITN.
• Kỹ thuật vi sinh và sinh học phân tử hiện đại:
  • Lấy mảng bám dưới lợi/bờ lợi, bảo quản vô trùng và nuôi cấy trong điều kiện kỵ khí chuẩn bằng túi Genbag (bioMérieux) tại phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp 2.
  • Chiết tách DNA vi khuẩn bằng bộ kit MasterPure™ DNA Purification Kit, khuếch đại gen đích bằng kỹ thuật PCR gen mồi 16S rRNA, tinh sạch sản phẩm (DNA Clean & Concentrator-5) và giải trình tự gen bằng hệ thống BigDye Terminator v3.0 Cycle Sequencing, đối chiếu dữ liệu ngân hàng GenBank quốc tế (độ tương đồng $\ge 95%$).
• Mô hình can thiệp và kiểm soát sai số:
  • Can thiệp lâm sàng: Lấy cao răng siêu âm, làm sạch mảng bám, điều trị viêm lợi tại chỗ bằng dung dịch Chlorhexidine 0,2%, kháng sinh toàn thân (Amoxicillin) theo phác đồ đối với các ca viêm nặng.
  • Can thiệp TT-GDSK: Giáo dục sức khỏe 6 tháng thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề, chiếu video trực quan, thực hành chải răng đúng cách tại lớp học và sinh hoạt dưới cờ thứ Hai hàng tuần.
  • Đánh giá hiệu quả: Tái khám và đo lường sự thay đổi của các chỉ số ở các mốc thời gian 15 ngày, 6 tháng và 12 tháng sau can thiệp.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

1. Thực trạng bệnh quanh răng ở mức báo động cao:

   • Tỷ lệ học sinh 12–14 tuổi tại Quế Phong mắc các thể bệnh quanh răng (chủ yếu là viêm lợi do mảng bám và viêm quanh răng mức độ nhẹ – trung bình) ở mức rất cao, phản ánh bức tranh chung của các khu vực miền núi chưa được tiếp cận dịch vụ nha khoa định kỳ.
   • Chỉ số vệ sinh răng miệng OHI-S và chỉ số mảng bám (DI-S) ở mức kém chiếm tỷ lệ chủ đạo; tích tụ cao răng dưới lợi và trên lợi (CI-S) xuất hiện rõ nét ngay từ lứa tuổi 12 do thiếu hụt thói quen chải răng đúng kỹ thuật.

2. Cơ cấu vi sinh vật gây bệnh đặc thù qua phân tích phân tử:

   • Định danh chính xác sự hiện diện của các chủng vi khuẩn kỵ khí và bán kỵ khí có độc lực cao trong mảng bám răng của học sinh thông qua giải trình tự gen 16S rRNA, tiêu biểu gồm: Streptococcus spp., Staphylococcus spp., Micromonas micros, Veillonella spp., Enterococcus faecalis, Prevotella oralis, cùng các phức hệ vi khuẩn kỵ khí phá hủy mô liên kết nha chu.

3. Mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa yếu tố xã hội, hành vi và bệnh quanh răng:

   • Nguồn nước sinh hoạt: Học sinh sử dụng nguồn nước không hợp vệ sinh (nước sông, suối cuối nguồn, ao hồ) có tỷ lệ mắc BQR cao hơn rõ rệt so với nhóm sử dụng nước giếng khoan hoặc nước dẫn đầu nguồn ($p < 0,05$; tỷ suất chênh OR cao).
   • Kiến thức – Thực hành (KAP): Có mối tương quan nghịch rõ rệt giữa điểm số hiểu biết, thực hành vệ sinh răng miệng của học sinh và phụ huynh với mức độ viêm lợi/viêm quanh răng. Thiếu bàn chải cá nhân, không dùng kem đánh răng có chứa Fluor và thói quen tiêu thụ đồ ngọt là các yếu tố nguy cơ độc lập làm gia tăng tổn thương mô quanh răng.

4. Hiệu quả vượt trội của mô hình can thiệp tích hợp:

   • Sau 15 ngày can thiệp điều trị lâm sàng, chỉ số viêm lợi (GI) và tình trạng chảy máu khi thăm khám giảm mạnh, niêm mạc lợi săn chắc và phục hồi chức năng rõ rệt.
   • Sau 6 tháng và 12 tháng theo dõi can thiệp GDSK kết hợp, chỉ số OHI-S duy trì ở mức tốt – trung bình, tỷ lệ tái phát BQR giảm sâu so với trước can thiệp. Kiến thức và hành vi tự chăm sóc răng miệng của học sinh và cha mẹ có sự chuyển biến tích cực và bền vững.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Về mặt lý luận và khoa học lâm sàng:
  • Công trình cung cấp hệ thống dữ liệu sinh bệnh học và dịch tễ học thực chứng toàn diện về bệnh quanh răng ở lứa tuổi thanh thiếu niên tại vùng dân tộc thiểu số miền núi Việt Nam.
  • Làm sáng tỏ vai trò vi sinh vật kỵ khí qua kỹ thuật sinh học phân tử 16S rRNA, chứng minh mối quan hệ tác động qua lại giữa vi khuẩn mảng bám, đáp ứng miễn dịch tại chỗ và các rào cản xã hội – môi trường.
• Về mặt phương pháp luận:
  • Thiết lập quy trình chuẩn hóa kết hợp giữa điều tra dịch tễ học lâm sàng thực địa (sử dụng trọn bộ chỉ số WHO) với kỹ thuật vi sinh phân tử chuyên sâu (bảo quản mảng bám, nuôi cấy Genbag, PCR và Sequencing) trong điều kiện y tế tuyến huyện còn nhiều hạn chế.
• Về mặt thực tiễn và chính sách y tế:
  • Cung cấp bằng chứng thực địa xác đáng để ngành y tế và ngành giáo dục tỉnh Nghệ An tái cơ cấu mạng lưới nha học đường, phân bổ nhân lực Răng Hàm Mặt cho các huyện miền núi.
  • Khẳng định tính khả thi và hiệu quả kinh tế – y tế của mô hình can thiệp phối hợp: “Điều trị bảo tồn sớm + Giáo dục hành vi thông qua nhà trường và gia đình”.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

• Bác sĩ Chuyên khoa Răng Hàm Mặt & Nhà nghiên cứu Nha chu: Nắm bắt mô hình bệnh tật quanh răng ở thanh thiếu niên, đặc điểm vi sinh vật học mảng bám kỵ khí, và dữ liệu tham chiếu lâm sàng từ chỉ số GI, OHI-S, CPITN.
• Cán bộ Y tế Công cộng & Y tế Dự phòng: Sử dụng số liệu dịch tễ học thực địa để hoạch định chương trình phòng bệnh cấp 1 (vệ sinh răng miệng, bổ sung Fluor, cải thiện nguồn nước) và cấp 2 (điều trị bảo tồn sớm tại cộng đồng).
• Nhà quản lý Giáo dục & Ban Giám hiệu các trường Phổ thông: Tham khảo mô hình truyền thông giáo dục sức khỏe răng miệng lồng ghép vào tiết sinh hoạt dưới cờ và lớp học, biến việc chăm sóc vệ sinh cá nhân thành tiêu chí rèn luyện nếp sống văn hóa học đường.
• Các tổ chức phi chính phủ (NGOs) & Dự án Chăm sóc Sức khỏe Cộng đồng: Cơ sở dữ liệu định hướng tài trợ trang thiết bị nha khoa, lọc nước sinh hoạt và sản phẩm chăm sóc răng miệng cho học sinh vùng cao.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp) (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu là gì?

Tỷ lệ bệnh quanh răng ở học sinh 12–14 tuổi tại vùng sâu Quế Phong ở mức rất cao do tác động cộng hưởng từ mảng bám vi khuẩn kỵ khí (Streptococcus, Prevotella, Veillonella...), nguồn nước chưa hợp vệ sinh và lỗ hổng lớn trong công tác nha học đường.

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì đặc biệt?

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ giữa dịch tễ học lâm sàng diện rộng (653 học sinh, đo đạc đa chỉ số WHO) với sinh học phân tử hiện đại (nuôi cấy kỵ khí Genbag, giải trình tự gen PCR 16S rRNA) và điều tra xã hội học KAP trên 225 cặp phụ huynh – học sinh.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) không?

Có giá trị khái quát hóa cao cho các huyện miền núi, vùng sâu vùng xa có điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội và nhân lực y tế tương đồng trên toàn quốc.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next steps) là gì?

Mở rộng theo dõi thuần tập dọc đa trung tâm trên 3–5 năm để đánh giá tỷ lệ mất bám dính lâu dài, đồng thời thử nghiệm ứng dụng các chế phẩm thảo dược tự nhiên xúc miệng tại chỗ diệt khuẩn kỵ khí.

5. Ứng dụng thực tiễn lớn nhất của đề tài là gì?

Triển khai ngay mô hình can thiệp lồng ghép: Khám sàng lọc định kỳ kết hợp truyền thông trực quan tại trường học nhằm giảm tải chi phí điều trị nha khoa phức tạp cho người dân nghèo.

---

Kết luận (150 từ)

Nghiên cứu về bệnh quanh răng ở học sinh 12–14 tuổi tại huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An đã phác họa toàn diện bức tranh dịch tễ học, cơ chế vi sinh vật học và các yếu tố nguy cơ xã hội của bệnh lý quanh răng tại khu vực miền núi. Kết quả thử nghiệm can thiệp chứng minh rõ ràng: sự phối hợp đồng bộ giữa điều trị lâm sàng tại chỗ và giáo dục truyền thông nâng cao nhận thức học đường là giải pháp chiến lược, mang lại hiệu quả bền vững và tiết kiệm chi phí. Các cấp quản lý y tế và giáo dục cần khẩn trương nhân rộng mô hình nha học đường chủ động, đầu tư nhân lực chuyên khoa và đảm bảo các điều kiện vệ sinh thiết yếu nhằm bảo vệ và nâng cao sức khỏe răng miệng cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh quanh răng (BQR) nói riêng, các bệnh răng miệng nói chung đã được nghiên cứu từ thời Hyppocrate (460 -372 trước công nguyên). Nhưng những hiểu biết về bệnh còn rất hạn chế trong một thời gian dài, đến cuối thế kỷ 19 một số nhà y học như: Pere đã mô tả BQR nhưng chưa đầy đủ, Fones đã mô tả bệnh BQR một cách đầy đủ cả về lâm sàng và sinh bệnh học. Sau nghiên cứu của Pere và Fones đến nay các nghiên cứu về BQR phát triển rộng khắp thế giới [33]. Ngày nay, với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, đã tìm ra cơ chế bệnh sinh của BQR, kết hợp với việc vệ sinh răng miệng một cách khoa học, đã làm giảm đáng kể BQR nói riêng và bệnh răng miệng nói chung [14], [54].

Bệnh quanh răng, là bệnh phổ biến trên thế giới, ở mọi lứa tuổi, mọi thành phần của xã hội [36]. Ngay tại Hoa Kỳ, là nước có nền y học rất phát triển, dân trí cao thì tỷ lệ mắc BQR cũng trên 50%, thậm chí tới 90% [52], [66]. Việt Nam và các nước chậm phát triển, do điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, điều kiện vệ sinh răng miệng chưa tốt, nhận thức của người dân về BQR còn nhiều hạn chế đã làm cho BQR không những không giảm mà có xu hướng tăng cao trong những năm gần đây, do ảnh hưởng của cách sinh hoạt của người dân có nhiều thay đổi. Đặc biệt ở những vùng sâu, vùng xa, công tác nha học đường chưa được quan tâm thỏa đáng vì vậy tỷ lệ bệnh về răng miệng, nhất là BQR còn cao[23], [33], [53].

BQR có thể dẫn đến viêm tủy răng, viêm tủy xương hàm, nhiễm trùng huyết và là nguyên nhân chính gây mất răng. Việc chẩn đoán các căn nguyên gây BQR đã có nhiều kỹ thuật chuyên sâu, hiện đại như: Sinh học phân tử, miễn dịch học, kỹ thuật RAPID ID 32A định danh vi khuẩn [10], [15], [59]. 2 Tại Nghệ An nói chung và Quế Phong nói riêng, là một huyện miền núi điều kiện kinh tế còn hết sức khó khăn, đa số người dân là đồng bào dân tộc thiểu số như: Người Thái, người Tày và người Kinh đi xây dựng kinh tế mới. Công tác vệ sinh răng miệng học đường chưa được quan tâm, thiếu thốn mọi nguồn lực cho công tác chăm sóc y tế, cả huyện chỉ có 1 y sỹ chuyên khoa răng hàm mặt.

Kết hợp với nhận thức của người dân về bệnh răng miệng còn kém. Vì vậy, các yếu tố nguy cơ cho bệnh răng miệng phát triển. Nhưng cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào có tính chất quy mô và đầy đủ về tình trạng BQR trên địa bàn, mức độ ảnh hưởng của bệnh đến cộng đồng ra sao? nhất là ở đối tượng học sinh 12-14 tuổi. Để giải quyết các vấn đề trên, chúng tôi thực hiện đề tài: Nghiên cứu thực trạng và một số yếu tố liên quan đến bệnh quanh răng ở học sinh 12 -14 tuổi tại huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An, hiệu quả can thiệp (2016 -2017), nhằm các mục tiêu nghiên cứu sau: 1.

Mô tả thực trạng và một số yếu tố liên quan đến bệnh quanh răng ở học sinh 12 - 14 tuổi tại 3 trường trung học cơ sở huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An năm 2016. Đánh giá hiệu quả can thiệp giáo dục truyền thông và điều trị các bệnh quanh răng. 3 Chƣơng 1: TỔNG QUAN 1. Đại cƣơng về bệnh quanh răng 1.

Đặc điểm giải phẫu và tổ chức học vùng quanh răng Cấu trúc giải phẫu quanh răng gồm: Lợi, dây chằng quanh răng. - Lợi: Là niêm mạc được biệt hóa, bám vào cổ răng và chân răng và xương ổ răng.