Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tới môi trường nước và đa dạng sinh học của huyện điện biên tỉnh điện biên

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là một trong những thách thức lớn nhất của nhân loại trong thế kỷ 21. 59 trang · Đại học Thái Nguyên · 2014.

• Tác giả: Hoàng Nguyễn Thái
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Chí Hiểu
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Môi Trường Nước Và Đa Dạng Sinh Học Tại Điện Biên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN CHUNG CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái niệm chung về biến đổi khí hậu
• 2.2. Xu hướng chung của biến đổi khí hậu toàn cầu, Châu Á và khu vực Đông Nam Á
• 2.2.1. Xu hướng chung của Biến đổi khí hậu toàn cầu
• 2.2.2. Các kịch bản về phát thải KNK (SRES), kinh tế, xã hội, khí hậu và nước biển dâng
• 2.2.3. Một số biểu hiện chính của BĐKH
• 2.2.4. Xu hướng của Biến đổi khí hậu ở Châu Á và khu vực Đông Nam Á
• 2.3. PHẠM VI, THỜI GIAN VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
• 2.3.1. Địa điểm và phạm vi nghiên cứu
• 2.3.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, xã hội của huyện Điện Biên
• 3.2. Ảnh hưởng BĐKH tới môi trường nước tại huyện Điện Biên
• 3.2.1. Hiện trạng môi trường nước
• 3.2.2. Ảnh hưởng của BĐKH tới Môi trường nước
• 3.3. Ảnh hưởng của BĐKH tới đa dạng sinh học
• 3.3.1. Hiện trạng đa dạng sinh học của huyện Điện Biên
• 3.3.2. Ảnh hưởng của BĐKH tới đa dạng sinh học
• 3.3.3. Các giải pháp phòng ngừa và ứng phó với BĐKH đối với đa dạng sinh học
• 3.4. Xây dựng kịch bản chi tiết, mô hình dự báo BĐKH đối với huyện Điện Biên đến năm 2100
• 3.5. Đánh giá chung về ảnh hưởng của BĐKH đến môi trường, kinh tế và xã hội của huyện Điện Biên
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Biến Đổi Khí Hậu Điện Biên

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là một trong những thách thức lớn nhất của nhân loại trong thế kỷ 21. Nó tác động nghiêm trọng đến sản xuất, đời sống và môi trường trên toàn cầu. Tại Việt Nam, nhiệt độ trung bình năm đã tăng khoảng 0.7°C, mực nước biển dâng khoảng 20 cm trong 50 năm qua. Các hiện tượng El-Nino và La-Nina ngày càng tác động mạnh mẽ. Điện Biên, một tỉnh miền núi biên giới, cũng không tránh khỏi những ảnh hưởng này. Các loại hình thiên tai gia tăng cả về mức độ và tần suất, đặc biệt là trượt lở đất, lũ lụt, lũ ống, lũ quét. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến môi trường nước và đa dạng sinh học tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho các giải pháp ứng phó và giảm thiểu tác động tiêu cực.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu về biến đổi khí hậu

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh khí hậu toàn cầu diễn biến phức tạp. Điện Biên, với đặc điểm địa hình, vị trí địa lý và trình độ phát triển, dễ bị tổn thương trước tác động của biến đổi khí hậu. Tài nguyên và môi trường chịu áp lực lớn từ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các giải pháp, kế hoạch và công tác chỉ đạo thực hiện ở tất cả các cấp, các khu vực và các lĩnh vực, đặc biệt là môi trường nước, đất, các hệ sinh thái.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu tại Điện Biên

Mục tiêu chính của nghiên cứu là điều tra, đánh giá hiện trạng môi trường nước và đa dạng sinh học, cũng như xu thế biến đổi khí hậu của huyện Điện Biên. Nghiên cứu cũng nhằm đánh giá mức độ tác động của biến đổi khí hậu đến môi trường nước và đa dạng sinh học, từ đó xây dựng các kế hoạch hành động nhằm giảm thiểu và thích ứng với các ảnh hưởng tiêu cực. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên, với các số liệu và thông tin thu thập được trong giai đoạn gần đây.

II. Thách Thức Biến Đổi Khí Hậu Ảnh Hưởng Môi Trường Nước Điện Biên

Huyện Điện Biên đang đối mặt với nhiều thách thức do biến đổi khí hậu. Lượng mưa trung bình năm có xu hướng suy giảm, nhưng số ngày mưa lớn trung bình tháng lại có sự dịch chuyển. Tần suất và cường độ các trận lũ quét gia tăng. Các hiện tượng cực đoan của thời tiết diễn biến bất thường, đặc biệt là số lượng và cường độ các đợt rét. Từ tháng 10/2012 đến tháng 5/2013, có 4 đợt rét đậm và rét hại ảnh hưởng tới huyện Điện Biên. Những thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nước, gây ra tình trạng hạn hán và lũ lụt luân phiên, đe dọa an ninh lương thực và sinh kế của người dân.

2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến nguồn nước mặt

Sự thay đổi về lượng mưa và cường độ mưa ảnh hưởng lớn đến nguồn nước mặt ở Điện Biên. Lượng mưa giảm dẫn đến tình trạng khô hạn kéo dài, làm cạn kiệt các sông suối, ao hồ. Ngược lại, mưa lớn tập trung gây ra lũ quét, lũ ống, làm ô nhiễm nguồn nước và gây thiệt hại về tài sản, hoa màu. Theo nghiên cứu, biến đổi khí hậu làm thay đổi chu kỳ nước, ảnh hưởng đến khả năng cung cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất.

2.2. Ảnh hưởng đến nguồn nước ngầm và chất lượng nước

Biến đổi khí hậu cũng tác động đến nguồn nước ngầm ở Điện Biên. Hạn hán kéo dài làm giảm mực nước ngầm, gây khó khăn cho việc khai thác và sử dụng. Lũ lụt có thể làm ô nhiễm nguồn nước ngầm do nước thải, chất thải từ các khu dân cư và sản xuất xâm nhập vào lòng đất. Chất lượng nước suy giảm ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và các hoạt động kinh tế - xã hội.

2.3. Tác động đến hệ sinh thái nước ngọt và thủy sản

Sự thay đổi về môi trường nước do biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến hệ sinh thái nước ngọt và thủy sản ở Điện Biên. Các loài cá, tôm, cua và các sinh vật thủy sinh khác bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi về nhiệt độ, độ pH và nồng độ oxy trong nước. Ô nhiễm nguồn nước cũng gây suy thoái đa dạng sinh học và ảnh hưởng đến năng suất thủy sản.

III. Suy Thoái Đa Dạng Sinh Học Hậu Quả Biến Đổi Khí Hậu Điện Biên

Điện Biên là một tỉnh có đa dạng sinh học phong phú, với nhiều loài thực vật và động vật quý hiếm. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang đe dọa sự tồn tại của nhiều loài. Sự thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa và các hiện tượng thời tiết cực đoan làm thay đổi môi trường sống của các loài, gây ra tình trạng mất môi trường sống, xâm lấn của các loài ngoại lai và suy thoái hệ sinh thái. Điều này ảnh hưởng đến tài nguyên thiên nhiên và sinh kế của người dân địa phương.

3.1. Ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng và thực vật

Biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng và thực vật ở Điện Biên. Nhiệt độ tăng làm tăng nguy cơ cháy rừng, đặc biệt trong mùa khô. Lượng mưa thay đổi làm thay đổi thành phần và cấu trúc của rừng, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của các loài cây. Một số loài cây có thể bị mất môi trường sống do không thích nghi được với sự thay đổi của khí hậu.

3.2. Tác động đến động vật hoang dã và các loài đặc hữu

Biến đổi khí hậu cũng tác động đến động vật hoang dã và các loài đặc hữu ở Điện Biên. Sự thay đổi về môi trường sống, nguồn thức ăn và nguồn nước ảnh hưởng đến sự sinh tồn và phát triển của các loài. Một số loài có thể di cư đến các khu vực khác để tìm kiếm môi trường sống phù hợp, trong khi các loài khác có thể bị suy giảm số lượng hoặc thậm chí tuyệt chủng. Theo báo cáo của FFI, nhiều loài thú quý hiếm đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

3.3. Nguy cơ xâm lấn của các loài ngoại lai

Biến đổi khí hậu tạo điều kiện thuận lợi cho sự xâm lấn của các loài ngoại lai ở Điện Biên. Các loài ngoại lai có thể cạnh tranh với các loài bản địa về nguồn thức ăn, môi trường sống và nguồn nước, gây ra sự suy thoái đa dạng sinh học. Việc kiểm soát và ngăn chặn sự xâm lấn của các loài ngoại lai là một thách thức lớn đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học.

IV. Giải Pháp Ứng Phó Biến Đổi Khí Hậu Bảo Vệ Điện Biên Bền Vững

Để ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường nước và đa dạng sinh học ở Điện Biên, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm giảm thiểu phát thải khí nhà kính, thích ứng với các tác động của biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên một cách bền vững và nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các ngành chức năng và cộng đồng địa phương để thực hiện các giải pháp này.

4.1. Các biện pháp giảm thiểu phát thải khí nhà kính

Để giảm thiểu phát thải khí nhà kính, cần thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, phát triển giao thông công cộng và khuyến khích sử dụng các phương tiện giao thông thân thiện với môi trường. Cần có các chính sách và biện pháp khuyến khích các doanh nghiệp và người dân giảm thiểu phát thải khí nhà kính trong các hoạt động sản xuất và sinh hoạt.

4.2. Các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu

Để thích ứng với biến đổi khí hậu, cần xây dựng các công trình phòng chống thiên tai, quy hoạch sử dụng đất hợp lý, phát triển các giống cây trồng và vật nuôi chịu hạn, chịu úng và nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo thiên tai. Cần có các biện pháp hỗ trợ người dân địa phương thích ứng với các tác động của biến đổi khí hậu và bảo vệ sinh kế của họ.

4.3. Quản lý tài nguyên nước và bảo tồn đa dạng sinh học

Cần quản lý tài nguyên nước một cách bền vững, bảo vệ nguồn nước, sử dụng nước tiết kiệm và hiệu quả, ngăn chặn ô nhiễm nguồn nước và phục hồi các hệ sinh thái nước ngọt. Cần bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ các loài đặc hữu và các loài nguy cấp, ngăn chặn sự xâm lấn của các loài ngoại lai và phục hồi các hệ sinh thái bị suy thoái.

V. Nghiên Cứu Kịch Bản Biến Đổi Khí Hậu Đến 2100 Tại Điện Biên

Việc xây dựng các kịch bản chi tiết và mô hình dự báo biến đổi khí hậu đến năm 2100 cho huyện Điện Biên là rất quan trọng. Các kịch bản này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các xu hướng và tác động tiềm tàng của biến đổi khí hậu trong tương lai, từ đó có thể xây dựng các kế hoạch ứng phó và thích ứng phù hợp. Các kịch bản cần xem xét các yếu tố như nhiệt độ, lượng mưa, mực nước biển và các hiện tượng thời tiết cực đoan.

5.1. Xây dựng mô hình dự báo biến đổi khí hậu chi tiết

Việc xây dựng mô hình dự báo biến đổi khí hậu chi tiết cần dựa trên các dữ liệu và thông tin khoa học tin cậy, bao gồm các số liệu quan trắc về khí hậu, môi trường nước và đa dạng sinh học. Mô hình cần xem xét các yếu tố địa hình, địa lý và các hoạt động kinh tế - xã hội của huyện Điện Biên. Kết quả dự báo cần được đánh giá và quan trắc thường xuyên để đảm bảo tính chính xác.

5.2. Phân tích các kịch bản biến đổi khí hậu khác nhau

Cần phân tích các kịch bản biến đổi khí hậu khác nhau, từ kịch bản phát thải thấp đến kịch bản phát thải cao, để đánh giá các tác động tiềm tàng của biến đổi khí hậu trong các tình huống khác nhau. Phân tích cần xem xét các yếu tố như tính dễ bị tổn thương và khả năng phục hồi của các hệ sinh thái và cộng đồng địa phương.

5.3. Sử dụng thông tin dự báo để xây dựng kế hoạch ứng phó

Thông tin dự báo từ các kịch bản biến đổi khí hậu cần được sử dụng để xây dựng các kế hoạch ứng phó và thích ứng phù hợp. Kế hoạch cần xác định các ưu tiên, mục tiêu và các biện pháp cụ thể để giảm thiểu các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường nước và đa dạng sinh học.

VI. Đánh Giá Ảnh Hưởng Biến Đổi Khí Hậu Đến Kinh Tế Xã Hội Điện Biên

Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu không chỉ giới hạn ở môi trường mà còn lan rộng đến kinh tế và xã hội của huyện Điện Biên. Các ngành như nông nghiệp, thủy sản, và du lịch đều chịu tác động tiêu cực. Sự thay đổi trong tài nguyên nước và đa dạng sinh học ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người dân, đặc biệt là các cộng đồng dân tộc thiểu số. Đánh giá toàn diện các ảnh hưởng này là cần thiết để xây dựng các chính sách và giải pháp hỗ trợ phù hợp.

6.1. Tác động đến ngành nông nghiệp và an ninh lương thực

Biến đổi khí hậu gây ra nhiều thách thức cho ngành nông nghiệp ở Điện Biên. Sự thay đổi về nhiệt độ và lượng mưa ảnh hưởng đến năng suất cây trồng, gây ra tình trạng mất mùa và an ninh lương thực bị đe dọa. Cần có các biện pháp hỗ trợ nông dân thích ứng với biến đổi khí hậu, như sử dụng các giống cây trồng chịu hạn, chịu úng và áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến.

6.2. Ảnh hưởng đến ngành thủy sản và sinh kế cộng đồng

Sự thay đổi về môi trường nước do biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến ngành thủy sản và sinh kế của các cộng đồng ven sông, hồ. Ô nhiễm nguồn nước và sự suy giảm đa dạng sinh học làm giảm năng suất thủy sản và ảnh hưởng đến thu nhập của người dân. Cần có các biện pháp bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học để đảm bảo sinh kế bền vững cho các cộng đồng này.

6.3. Tác động đến sức khỏe cộng đồng và các vấn đề xã hội

Biến đổi khí hậu có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe cộng đồng, như gia tăng các bệnh truyền nhiễm liên quan đến nước và các bệnh do thời tiết cực đoan. Sự thay đổi về môi trường sống và sinh kế có thể gây ra các vấn đề xã hội, như di cư, xung đột về tài nguyên và gia tăng nghèo đói. Cần có các chính sách và biện pháp hỗ trợ để giảm thiểu các tác động tiêu cực này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Nguyễn Thái được thực hiện trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức môi trường và kinh tế - xã hội trên quy mô toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Theo các nghiên cứu được tác giả dẫn giải, trong khoảng 50 năm qua tại Việt Nam, nhiệt độ trung bình năm đã tăng khoảng 0,7°C, mực nước biển dâng khoảng 20 cm, đi kèm với sự gia tăng về tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt và hạn hán. Để định hướng công tác ứng phó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1216/QĐ-TTg ngày 05/09/2013 phê duyệt Chiến lược bảo vệ môi trường Quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; đồng thời Hội nghị Trung ương 7 (Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI) đã thông qua Nghị quyết về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Tại tỉnh Điện Biên, đặc biệt là địa bàn huyện Điện Biên – huyện miền núi biên giới phía Tây Bắc giáp Lào – các tác động của biến đổi khí hậu bộc lộ rõ rệt thông qua xu thế suy giảm lượng mưa trung bình năm, sự dịch chuyển thời gian mưa lớn tập trung từ tháng 7 sang tháng 8, cùng sự gia tăng các đợt lũ quét, trượt lở đất và rét đậm, rét hại. Cụ thể, trong 20 năm gần đây, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra hơn 30 trận lũ quét làm 229 người chết, hơn 300 người bị thương và thiệt hại kinh tế trên 300 tỷ đồng. Riêng giai đoạn từ tháng 10/2012 đến tháng 5/2013, huyện Điện Biên hứng chịu 4 đợt rét đậm, rét hại, trong đó có 2 đợt rét hại trên diện rộng. Huyện Điện Biên có 8 dân tộc cùng sinh sống, tỷ lệ hộ nghèo tính đến tháng 5/2013 chiếm 37,01% (16.544 hộ) và hộ cận nghèo chiếm 5,35% (2.617 hộ); đây là nhóm đối tượng có mức độ dễ bị tổn thương cao trước các biến cố khí hậu. Do đó, việc nghiên cứu định lượng các tác động của biến đổi khí hậu đối với nguồn tài nguyên nước và hệ sinh thái đa dạng sinh học là yêu cầu cấp thiết nhằm phục vụ kế hoạch hành động thích ứng của địa phương.

Văn bản khóa luận xác định hệ thống mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Điều tra đánh giá được hiện trạng môi trường nước và đa dạng sinh học; xác định xu thế biến đổi khí hậu của huyện Điện Biên.
2. Đánh giá mức độ tác động của biến đổi khí hậu tới môi trường nước và đa dạng sinh học của huyện Điện Biên.
3. Xây dựng các kế hoạch hành động nhằm giảm thiểu và thích ứng với các ảnh hưởng tiêu cực của biến đổi khí hậu tới môi trường nước và đa dạng sinh học trên địa bàn huyện.
4. Cung cấp những dẫn liệu khoa học cho việc nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu của người dân trên địa bàn huyện nhằm bảo vệ tài nguyên và môi trường trong sự phát triển bền vững tương lai.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Không gian nghiên cứu: Địa bàn hành chính huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên; trong đó nội dung đa dạng sinh học và tài nguyên nước tập trung chuyên sâu vào khu vực hồ Pa Khoang (xã Mường Phăng) và lưu vực hệ thống sông Nậm Rốm.
• Thời gian nghiên cứu: Khóa luận được thực hiện từ ngày 05/05/2014 đến ngày 05/08/2014; chuỗi số liệu quan trắc khí hậu được thu thập và phân tích trong giai đoạn 50 năm (1961 – 2010), cùng các số liệu thống kê hiện trạng môi trường và kinh tế - xã hội cập nhật đến tháng 5/2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận vận dụng hệ thống khái niệm chuẩn mực về thời tiết, khí hậu và biến đổi khí hậu dựa trên các định nghĩa của Ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC). Khung kịch bản phát thải khí nhà kính (SRES) gồm các nhóm kịch bản A1, A2, B1, B2 được tác giả tổng thuật, trong đó kịch bản phát thải trung bình (B2) được lựa chọn làm cơ sở phân tích chính theo khuyến nghị của Bộ Tài nguyên và Môi trường đối với điều kiện phát triển của Việt Nam.

Hệ thống cơ sở pháp lý và quy chuẩn tham chiếu bao gồm:

• Luật Đa dạng sinh học năm 2008 (Quốc hội khóa XII thông qua ngày 13/11/2008, hiệu lực từ ngày 01/07/2009).
• Nghị định số 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm (phân loại nhóm IA, IIA, IB, IIB).
• Quyết định số 1216/QĐ-TTg ngày 05/09/2013 của Thủ tướng Chính phủ.
• Sách Đỏ Việt Nam (phần Động vật năm 2000, phần Thực vật năm 2007) và Danh lục Đỏ của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN 2007).

Tác giả đã triển khai kết hợp các phương pháp nghiên cứu thực tế sau:

• Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp: Tiếp cận và phân loại dữ liệu từ Niên giám thống kê tỉnh Điện Biên, Trung tâm Dữ liệu và Truyền thông phòng ngừa thiên tai (Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu), Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương, và báo cáo điều tra hiện trạng đa dạng sinh học của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Điện Biên năm 2012.
• Phương pháp thống kê khí hậu: Sử dụng chuỗi số liệu khí tượng 50 năm (1961 – 2010) tại trạm khí tượng Điện Biên (độ cao 475 m) để tính toán chuẩn sai nhiệt độ (°C) và tỷ chuẩn sai lượng mưa (%) theo công thức: $$dR = \frac{R_i - \bar{R}}{\bar{R}} \times 100%$$ Trong đó $R_i$ là lượng mưa năm thứ $i$ và $\bar{R}$ là lượng mưa trung bình thời kỳ đánh giá.
• Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến các chuyên gia thuộc lĩnh vực sinh thái học, tài nguyên nước và quản lý môi trường để nhận diện các điểm tổn thương sinh thái và đề xuất các giải pháp thích ứng.
• Phương pháp mô hình hóa và chi tiết hóa thống kê (Statistical Downscaling): Ứng dụng hai phương pháp tiếp cận là Thống kê từ đầu ra của mô hình (MOS - Model Output Statistics) và Phương pháp sử dụng số liệu phân tích lại kết hợp quan trắc (PP - Perfect Prognosis). Nghiên cứu dùng chuỗi số liệu 1982 – 2000 tại trạm Điện Biên để thiết lập hàm chuyển hồi quy tuyến tính một biến cho nhiệt độ. Đối với yếu tố lượng mưa, do hệ số tương quan giữa số liệu tái phân tích và quan trắc trạm Điện Biên rất thấp, tác giả sử dụng trực tiếp kết quả tính toán từ mô hình hoàn lưu chung toàn cầu (GCMs) kết hợp mô hình khí hậu khu vực RCMs với độ phân giải lưới 10x10 km trong phạm vi tọa độ 19°45' – 23°00' vĩ độ Bắc và 102°00' – 104°00' kinh độ Đông.

Nội dung chính theo từng phần và chương

Cấu trúc khóa luận được trình bày thành 4 phần chính cùng phần mở đầu, kết luận và kiến nghị:

Phần I: Mở đầu

Nội dung phần này xác định tính cấp thiết của đề tài, lý do lựa chọn địa bàn nghiên cứu tại huyện Điện Biên, thiết lập 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, đồng thời nêu rõ ý nghĩa học tập, nghiên cứu khoa học độc lập của sinh viên và ý nghĩa thực tiễn cung cấp cơ sở dữ liệu cho kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu của địa phương.

Phần II: Tổng quan chung các vấn đề nghiên cứu

Tác giả hệ thống hóa các định nghĩa học thuật về thời tiết, khí hậu, các nguyên nhân và biểu hiện của hiện tượng ấm lên toàn cầu, băng tan và nước biển dâng dựa trên Báo cáo đánh giá lần thứ tư (AR4) của IPCC (2007). Phần này tổng kết xu thế biến đổi khí hậu trên thế giới, khu vực châu Á, Đông Nam Á và Việt Nam. Đối với huyện Điện Biên, tác giả phân tích số liệu lịch sử 50 năm (1961 – 2010): nhiệt độ trung bình tăng từ 0,2 đến 0,3°C/thập kỷ; số ngày rét hại ($T_{min} < 13^\circ\text{C}$) giảm mạnh từ 80,1 ngày/năm (thập kỷ 1963 – 1970) xuống còn 49,7 ngày/năm (thập kỷ 2001 – 2013); số ngày nắng nóng ($T_{max} > 35^\circ\text{C}$) tăng lên mức 7,2 ngày/năm trong giai đoạn 2001 – 2013. Lượng mưa năm tăng từ mức trên 1.400 mm lên trên 1.500 mm, tuy nhiên lượng mưa mùa cạn có xu hướng giảm khoảng 1%/thập kỷ.

Phần III: Phạm vi, thời gian và phương pháp thực hiện đề tài

Xác định phạm vi nghiên cứu tập trung vào 2 lĩnh vực nhạy cảm nhất là tài nguyên nước và đa dạng sinh học. Trình bày chi tiết thời gian tiến hành đề tài (05/05/2014 – 05/08/2014), nội dung thu thập tài liệu và quy trình kỹ thuật triển khai 4 phương pháp nghiên cứu chính (thu thập dữ liệu thứ cấp, thống kê khí tượng, phương pháp chuyên gia, và mô hình hóa kịch bản biến đổi khí hậu).

Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung toàn bộ các dẫn liệu và kết quả nghiên cứu độc lập của khóa luận qua 5 tiểu mục chính:

1. Điều kiện tự nhiên, xã hội của huyện Điện Biên: Huyện có tổng diện tích tự nhiên 163.985 ha (đất nông nghiệp 13.544 ha, đất lâm nghiệp 36.956 ha), đường biên giới với Lào dài 154 km, dân số 108.389 người gồm 8 dân tộc (Thái 53,72%, Kinh 27,86%, Mông 8,51%, Khơ Mú 5%, Lào 3,17%, còn lại là các dân tộc khác). Địa hình chia làm 2 vùng sinh thái rõ rệt: Vùng lòng chảo gồm 10 xã (34.041 ha), độ dốc dưới 15 độ, có cánh đồng Mường Thanh rộng trên 4.000 ha là vựa lúa của tỉnh; Vùng núi cao gồm 9 xã (129.503 ha, chiếm 79% diện tích huyện), có đỉnh Pú Pha Sung cao trên 1.000 m. Khí hậu nhiệt đới gió mùa núi cao, nhiệt độ trung bình năm 22,6°C, lượng mưa trung bình 1.500 mm/năm.

2. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tới môi trường nước tại huyện Điện Biên: Hệ thống thủy văn thuộc lưu vực sông Mê Kông trên địa bàn huyện có diện tích lưu vực 1.650 km², trục chính là sông Nậm Rốm và Nậm Núa cùng các phụ lưu Nậm Phăng, Nậm Khẩu Hu, Nậm Cọ. Hồ Pa Khoang (xã Mường Phăng) có diện tích mặt nước 6 km² (diện tích bề mặt mực nước dâng bình thường 600 ha), dung tích 37,2 triệu m³, dung tích hữu ích 34,2 triệu m³, dung tích phòng lũ 50 triệu m³, đóng vai trò cấp nước tưới cho cánh đồng Mường Thanh và chạy nhà máy thủy điện Thác Bay. Biến đổi khí hậu làm gia tăng tình trạng hạn hán vụ đông xuân: giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5/2012, lượng mưa chỉ đạt 460 – 720 mm (thấp hơn 40 – 101 mm so với trung bình nhiều năm), khiến 803 ha lúa đông xuân bị thiếu nước, mực nước các hồ chứa thấp hơn bình thường từ 0,5 – 0,8 m. Vào mùa mưa, lượng mưa tập trung cường độ cao làm gia tăng bồi lắng lòng hồ, giảm sức chứa và tăng nguy cơ ngập úng diện rộng vùng lòng chảo Mường Thanh.

3. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tới đa dạng sinh học: Tác giả dẫn liệu chi tiết hiện trạng khu hệ sinh thái hồ Pa Khoang (diện tích lưu vực 9.000 ha):

• Thực vật: Gồm 6 ngành thực vật bậc cao có mạch với 1.014 loài thuộc 201 họ. Ngành Mộc lan chiếm ưu thế tuyệt đối (911 loài, 89,84%), tiếp đến là Dương xỉ (79 loài, 7,79%), Thông (13 loài, 1,28%), Thông đất (9 loài, 0,89%), Cỏ tháp bút (1 loài, 0,1%) và Quyết lá thông (1 loài, 0,1%). Có 9 họ thực vật có trên 20 loài, dẫn đầu là họ Cúc (109 loài), Đậu (65 loài), Thầu dầu (56 loài). Khu vực có 4 loài đặc hữu Việt Nam (Lục lạc trung bộ, Ràng ràng mật, Dây móng bò diên, Đồng tiền nhá) và 8 loài thuộc Nghị định 32/2006/NĐ-CP (2 loài nhóm IA, 6 loài nhóm IIA). Sách Đỏ Việt Nam (2007) ghi nhận 39 loài thực vật nguy cấp (2 CR, 16 EN, 21 VU).
• Động vật: Ghi nhận 148 loài động vật hoang dã thuộc 59 họ, 25 bộ, 4 lớp (32 loài thú, 74 loài chim, 17 loài bò sát, 12 loài ếch nhái). Khu hệ thú chiếm 12,5% tổng số loài thú cả nước, trong đó bộ Gặm nhấm có 12 loài. Mật độ thú suy giảm nghiêm trọng: chỉ có 31% số loài thường gặp, 47% ít gặp và 22% rất ít gặp. Có 5 loài thú quý hiếm gồm Tê tê vàng (Manis pentadactyla), Cu li nhỏ (Nycticebus pygmaeus), Rái cá thường (Lutra lutra), Sơn dương (Capricornis sumatraensis), và Sóc đen (Ratufa bicolor).
• Dự báo tác động: Khi nhiệt độ trung bình tăng vượt ngưỡng 0,7 – 1,5°C, ước tính có khoảng 10 – 15% các loài thực vật và động vật tại hồ Pa Khoang đối mặt với nguy cơ bị tiêu diệt tăng cao do ranh giới nhiệt dịch chuyển lên cao và về phía Bắc, các loài ôn đới và á nhiệt đới bị thu hẹp môi trường sống, kết hợp nguy cơ cháy rừng mùa khô và xói mòn đất do mưa cực đoan.

4. Các giải pháp phòng ngừa và ứng phó: Đề xuất hệ thống giải pháp thuộc 3 nhóm công cụ:

• Công cụ luật pháp và chính sách: Thực thi nghiêm chỉnh Luật Đa dạng sinh học 2008, Nghị định 32/2006/NĐ-CP; tăng cường hợp tác nghiên cứu bảo tồn.
• Công cụ kỹ thuật quản lý môi trường: Lập phương án phục hồi sinh cảnh; quy hoạch các khu bảo tồn tự nhiên (rừng, hồ chứa); ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường trong nông nghiệp thích ứng BĐKH.
• Công cụ truyền thông và giáo dục: Tuyên truyền cộng đồng địa phương bảo vệ rừng, ngăn chặn nạn phá rừng làm nương rẫy; bồi dưỡng năng lực tích hợp BĐKH vào quy hoạch ngành cho cán bộ quản lý địa phương.

5. Xây dựng kịch bản chi tiết biến đổi khí hậu đến năm 2100: Dựa trên mô hình chi tiết hóa kịch bản phát thải trung bình (B2):

• Về nhiệt độ: Tăng dần qua các thập kỷ, tốc độ tăng mùa đông nhanh hơn mùa hè. Đến năm 2020, nhiệt độ toàn huyện tăng 0,63°C; năm 2050 tăng từ 1,1 – 1,4°C; đến năm 2100 tăng từ 2,1 – 2,79°C (trung bình tăng 2,7°C so với thời kỳ cơ sở 1980 – 1999).
• Về lượng mưa: Xu thế phân hóa trái ngược giữa các mùa. Lượng mưa mùa xuân giảm dần (cuối thế kỷ giảm khoảng 2,8%), trong khi mùa hè tăng nhanh (cuối thế kỷ tăng 12,1%). Lượng mưa năm tăng khoảng 3,5% vào giữa thế kỷ và tăng 6,7% vào cuối thế kỷ 21.

Kết quả và đóng góp nghiên cứu

Nghiên cứu của tác giả Hoàng Nguyễn Thái đã lượng hóa các dẫn liệu sinh thái học và khí tượng thủy văn của huyện Điện Biên thông qua các bảng tổng hợp số liệu thực tế:

Phân loại Taxon	Tên khoa học	Số họ	Số loài	Tỷ lệ (%)
Ngành Mộc lan	Magnoliophyta	168	911	89,84
Ngành Dương xỉ	Polypodiophyta	23	79	7,79
Ngành Thông	Pinophyta	6	13	1,28
Ngành Thông đất	Lycopodiophyta	2	9	0,89
Ngành Cỏ tháp bút	Equisetophyta	1	1	0,10
Ngành Quyết lá thông	Psilotophyta	1	1	0,10
Tổng cộng		201	1.014	100,0

Bảng: Hiện trạng đa dạng các taxon thực vật bậc cao có mạch tại khu vực hồ Pa Khoang (Nguồn: Khóa luận trích từ Sở TN&MT tỉnh Điện Biên, 2012)

Đối với khu hệ động vật quý hiếm, nghiên cứu đã thống kê tình trạng bảo tồn của 5 loài thú đặc hữu, có giá trị sinh học cao:

TT	Tên loài	Tên khoa học	Sách Đỏ VN (2000)	IUCN (2007)	Nghị định 32/2006/NĐ-CP
1	Tê tê vàng	Manis pentadactyla	EN	LR/nt	IIB
2	Cu li nhỏ	Nycticebus pygmaeus	VU	VU	IB
3	Rái cá thường	Lutra lutra	VU	VU	IB
4	Sơn dương	Capricornis sumatraensis	EN	VU	IB
5	Sóc đen	Ratufa bicolor	VU	-	-

Bảng: Danh mục các loài thú quý hiếm ghi nhận tại khu vực hồ Pa Khoang

Về mặt dự báo khí hậu, nghiên cứu đã đưa ra các kết quả định lượng cụ thể theo kịch bản phát thải trung bình B2 đối với huyện Điện Biên:

Mốc thời gian	Mức tăng nhiệt độ trung bình năm (°C)	Mức thay đổi lượng mưa mùa mưa (%)	Mức thay đổi lượng mưa mùa khô (%)	Mức thay đổi lượng mưa cả năm (%)
Năm 2020	+0,63	Tăng nhẹ	Giảm	Tăng nhẹ
Năm 2050	+1,1 đến +1,4	+5,0 đến +7,0	-1,5 đến -2,0	+3,5
Năm 2100	+2,1 đến +2,79	+12,1	-2,8	+6,7

Bảng: Dự báo biến đổi nhiệt độ và lượng mưa huyện Điện Biên đến năm 2100 (kịch bản B2)

Đóng góp thực tiễn của khóa luận:

• Cung cấp một bộ dữ liệu có hệ thống về diễn biến các yếu tố khí tượng (nhiệt độ, lượng mưa, số ngày rét hại, số ngày nắng nóng) suốt nửa thế kỷ (1961 – 2010) tại trạm Điện Biên.
• Lượng hóa các ngưỡng nguy cơ sinh thái: xác định mức tăng nhiệt độ từ 0,7 – 1,5°C sẽ đặt 10 – 15% loài sinh vật hồ Pa Khoang vào tình trạng bị đe dọa sinh tồn.
• Khóa luận trực tiếp đóng góp các cơ sở khoa học phục vụ dự án "Xây dựng và triển khai kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu của tỉnh Điện Biên".

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

Khóa luận bộc lộ một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu và phương pháp xử lý số liệu:

• Về phương pháp mô hình hóa: Phương pháp chi tiết hóa thống kê (MOS và PP) chỉ áp dụng thành công đối với biến nhiệt độ trung bình nhờ hệ số tương quan tuyến tính chặt chẽ giữa số liệu tái phân tích và quan trắc trạm. Đối với biến lượng mưa, hệ số tương quan quá thấp khiến tác giả không thể xây dựng được hàm chuyển hồi quy, buộc phải sử dụng trực tiếp kết quả thô từ mô hình khí hậu toàn cầu.
• Về phạm vi dữ liệu đa dạng sinh học: Dẫn liệu thực địa về động vật và thực vật mới chỉ tập trung chuyên sâu tại khu vực hồ Pa Khoang (xã Mường Phăng), chưa mở rộng điều tra đại diện trên toàn bộ các kiểu sinh cảnh của 19 xã trên địa bàn huyện Điện Biên.
• Về mạng lưới quan trắc thủy văn: Các số liệu định lượng về lưu lượng dòng chảy và chất lượng nước mặt phần lớn dựa trên dữ liệu hồi cố và thống kê gián tiếp, thiếu các trạm quan trắc tự động tại các phụ lưu sông Nậm Rốm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Hoàn thiện việc xây dựng mô hình hàm chuyển cho lượng mưa bằng cách thử nghiệm các thuật toán phân loại thời tiết (Weather Typing) hoặc máy tạo thời tiết (Weather Generator).
• Mở rộng điều tra thực địa khu hệ sinh vật tại các xã vùng cao biên giới (đỉnh Pú Pha Sung và các xã vùng ngoài).
• Thiết lập mô hình mô phỏng dòng chảy lưu vực sông Nậm Rốm nhằm đánh giá tương tác cụ thể giữa lịch tích nước của các công trình thủy điện với nhu cầu cấp nước tưới tiêu cho cánh đồng Mường Thanh trong mùa kiệt.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn đối với các đối tượng sau:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên và Môi trường, Biến đổi khí hậu: Tài liệu cung cấp ví dụ mẫu về việc vận dụng phương pháp chi tiết hóa thống kê (MOS/PP), cách tính tỷ chuẩn sai lượng mưa, và quy trình phân tích tác động khí hậu đối với thủy văn miền núi.
• Cán bộ quản lý tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Điện Biên, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Điện Biên: Nguồn tài liệu tra cứu hữu ích về danh mục các loài thực vật, động vật quý hiếm tại hồ Pa Khoang cùng các mốc kịch bản nhiệt độ và lượng mưa đến năm 2100 để lồng ghép vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
• Ban quản lý rừng phòng hộ và hồ chứa Pa Khoang: Cơ sở dữ liệu về 1.014 loài thực vật và 148 loài động vật là căn cứ thực tế phục vụ công tác tuần tra, bảo tồn nguồn gen bản địa và quản lý cân bằng nước hồ chứa.

Câu hỏi thường gặp

1. Đặc điểm phân hóa địa hình tự nhiên của huyện Điện Biên ảnh hưởng như thế nào đến khả năng tổn thương trước biến đổi khí hậu?
Địa hình huyện Điện Biên phân hóa thành hai vùng rõ rệt: vùng lòng chảo bằng phẳng (10 xã) tập trung dân cư và có cánh đồng Mường Thanh (>4.000 ha), đối mặt với nguy cơ ngập úng mùa lũ do dòng chảy sông Nậm Rốm tập trung nhanh; vùng núi cao (9 xã, chiếm 79% diện tích huyện, độ cao trên 1.000 m) với địa hình dốc mạnh, dễ bị sạt lở đất, lũ quét vào mùa mưa và kiệt quệ nguồn nước, cháy rừng vào mùa khô.

2. Chuỗi số liệu quan trắc 50 năm (1961 – 2010) tại trạm Điện Biên ghi nhận những biến đổi nhiệt độ và lượng mưa thực tế nào?
Nhiệt độ trung bình năm tăng từ 0,2 đến 0,3°C mỗi thập kỷ; số ngày rét hại ($T_{min} < 13^\circ\text{C}$) giảm mạnh từ 80,1 ngày (1963 – 1970) xuống 49,7 ngày (2001 – 2013); số ngày nắng nóng ($T_{max} > 35^\circ\text{C}$) tăng lên 7,2 ngày/năm. Lượng mưa năm tăng từ trên 1.400 mm lên trên 1.500 mm, nhưng lượng mưa mùa khô giảm khoảng 1%/thập kỷ, dẫn đến sự phân hóa cực đoan giữa mùa mưa và mùa khô.

3. Khu hệ sinh thái hồ Pa Khoang sở hữu những giá trị đa dạng sinh học đặc thù nào được ghi nhận trong nghiên cứu?
Hồ Pa Khoang có 1.014 loài thực vật có mạch bậc cao thuộc 201 họ, trong đó có 4 loài đặc hữu Việt Nam (Lục lạc trung bộ, Ràng ràng mật, Móng bò diên, Đồng tiền nhá) và 39 loài trong Sách Đỏ Việt Nam 2007. Khu hệ động vật gồm 148 loài hoang dã, nổi bật với 5 loài thú quý hiếm thuộc Sách Đỏ và Nghị định 32/2006/NĐ-CP gồm Tê tê vàng, Cu li nhỏ, Rái cá thường, Sơn dương và Sóc đen.

4. Vì sao tác giả không thể xây dựng hàm chuyển hồi quy cho lượng mưa bằng phương pháp chi tiết hóa thống kê?
Khi khảo sát mối quan hệ giữa tỷ chuẩn mưa quy về trạm từ nguồn số liệu tái phân tích và nguồn số liệu quan trắc thực tế tại trạm Điện Biên giai đoạn 1982 – 2000, kết quả cho thấy hệ số tương quan tuyến tính rất thấp, không đạt tiêu chuẩn thống kê để lập phương trình hồi quy. Do đó, nghiên cứu phải sử dụng trực tiếp kết quả dự báo từ mô hình toàn cầu thay vì mô hình thống kê địa phương.

5. Kịch bản phát thải trung bình (B2) đưa ra dự báo biến đổi khí hậu cụ thể nào cho huyện Điện Biên vào năm 2100?
Đến năm 2100, nhiệt độ trung bình năm tại huyện Điện Biên dự báo tăng từ 2,1 đến 2,79°C (trung bình tăng 2,7°C so với thời kỳ 1980 – 1999). Lượng mưa cả năm tăng 6,7%; trong đó lượng mưa mùa khô giảm khoảng 2,8% và lượng mưa mùa mưa tăng 12,1%, làm tăng nguy cơ hạn hán cục bộ đầu năm và lũ quét, ngập úng vào giữa năm.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Nguyễn Thái đã hệ thống hóa và phân tích định lượng chuỗi số liệu khí hậu 50 năm cùng hiện trạng môi trường nước và đa dạng sinh học tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Kết quả nghiên cứu chỉ ra tác động rõ nét của biến đổi khí hậu đến sự suy giảm dòng chảy mùa kiệt, gây thiếu nước cho sản xuất nông nghiệp lòng chảo Mường Thanh và đặt 10 – 15% loài sinh vật tại hồ Pa Khoang trước nguy cơ suy thoái sinh cảnh khi nhiệt độ tăng vượt ngưỡng 1,5°C. Các kịch bản dự báo phát thải trung bình B2 đến năm 2100 được xây dựng trong đề tài cung cấp luận cứ khoa học tin cậy phục vụ công tác xây dựng kế hoạch hành động thích ứng biến đổi khí hậu của địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Biến đổi khí hậu (BĐKH) là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong Thế kỷ 21. Biến đổi khí hậu sẽ tác động nghiêm trọng đến sản xuất, đời sống và môi trường trên phạm vi toàn thế giới. Nhiệt độ tăng, mực nước biển dâng gây ngập lụt, gây nhiễm mặn nguồn nước, ảnh hưởng đến nông nghiệp, gây rủi ro lớn đối với công nghiệp và hệ thống kinh tế - xã hội trong tương lai.

Tại Việt Nam, trong khoảng 50 năm qua, nhiệt độ trung bình năm đã tăng khoảng 0,7oC, mực nước biển đã dâng khoảng 20 cm. Hiện tượng El-Nino, La-Nina ngày càng tác tác động mạnh mẽ đến Việt Nam. Biến đổi khí hậu thực sự đã làm cho các thiên tai, đặc biệt là bão, lũ, hạn hán ngày càng ác liệt. Theo tính toán, nhiệt độ trung bình ở Việt Nam có thể tăng lên 3oC và mực nước biển có thể dâng 1 m vào năm 2100.

Số các đợt không khí lạnh ảnh hưởng đến Việt Nam đã giảm đi rõ rệt trong hai thập kỷ qua; bão có cường độ mạnh xuất hiện nhiều hơn với quỹ đạo bão có dấu hiệu dịch chuyển dần về phía nam và mùa bão kết thúc muộn hơn. Nhằm đưa ra giải pháp bảo vệ môi trường, góp phần giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, ngày 05 tháng 09 năm 5/2013 Thủ Tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 1216/QĐ-TTg “Phê duyệt chiến lược bảo vệ môi trường Quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030”. Tại điều 1 của Quyết định có nội dung: Xây dựng năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm nhẹ phát thải khí nhà kính; Khai thác, sử dụng hiệu quả và bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên; bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học. Đưa ra các giải pháp hướng tới mục tiêu phục hồi, tái sinh các hệ sinh thái tự nhiên đã bị suy thoái.

Đặc biệt, kết luận của Hội nghị Trung ương 7, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI đã nhất trí thông qua Nghị quyết về “Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và môi trường” và khẳng định, đây là 2 vấn đề chiến lược có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển bền vững của nước ta. Trong bối cảnh khí hậu toàn cầu diễn biến phức tạp, do đặc điểm địa hình, vị trí địa lý, trình độ phát triển, nước ta dễ bị tổn thương trước tác động của biến đổi khí hậu; tài nguyên, môi trường chịu áp lực lớn từ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Điện Biên là tỉnh miền núi biên giới nằm ở phía Tây Bắc của tổ quốc, bao gồm 9 đơn vị hành chính là thành phố Điện Biên Phủ, thị xã Mường Lay, và các huyện Mường Nhé, Mường Chà, Tủa Chùa, Tuần Giáo, Điện Biên, Điện Biên Đông và Mường Ảng. Trong những năm gần đây, dưới sự tác động của biến đổi khí hậu thì các loại hình thiên tai đều đã gia tăng cả về mức độ lẫn tần số; các tai biến thiên nhiên liên quan đến trượt lở đất, lũ lụt, lũ ống, lũ quét…đang có xu hướng ngày một gia tăng.

Trên địa bàn huyện Điện Biên trong những năm qua, những biểu hiện của BĐKH đã biểu hiện rõ rệt, đó là lượng mưa trung bình năm có xu hướng suy giảm nhưng số ngày mưa lớn trung bình tháng đã có sự dịch chuyển rõ rệt từ tháng 7 sang tháng 8 trong giai đoạn 2006 – 2012; tần xuất và cường độ các trận lũ quét gia tăng; các hiện tượng cực đoan của thời tiết diễn biến bất thường, đặc biệt là số lượng và cường độ các đợt rét.