Luận văn thạc sĩ về năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên THCS tại Móng Cái, Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên tại trường THCS thành phố Móng Cái, Quảng Ninh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Phùng Thị Hằng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Tư Vấn Tâm Lý Cho Giáo Viên THCS Tại Móng Cái, Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Móng Cái

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên ở trường THCS

Năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên THCS là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Tư vấn tâm lý không chỉ giúp học sinh giải quyết các vấn đề tâm lý mà còn hỗ trợ giáo viên trong việc quản lý lớp học hiệu quả hơn. Theo nghiên cứu, việc bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý cho giáo viên cần được thực hiện một cách đồng bộ và có hệ thống. Giáo viên THCS cần được trang bị các kỹ năng cần thiết để thực hiện công tác tư vấn một cách hiệu quả. Điều này bao gồm việc hiểu rõ về tâm lý học, các phương pháp tư vấn và cách thức giao tiếp với học sinh. Việc bồi dưỡng này không chỉ giúp giáo viên nâng cao năng lực cá nhân mà còn góp phần vào sự phát triển toàn diện của học sinh.

1.1. Tầm quan trọng của việc bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học đường

Bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên ở trường THCS là một nhiệm vụ cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Năng lực tư vấn không chỉ giúp giáo viên nhận diện và xử lý các vấn đề tâm lý của học sinh mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực. Theo Thông tư 31/2017/TT-BGDĐT, việc tư vấn tâm lý học đường là một phần quan trọng trong công tác giáo dục. Giáo dục tâm lý không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng sống mà còn giảm thiểu tình trạng bạo lực học đường. Việc bồi dưỡng này cần được thực hiện thường xuyên và liên tục để đảm bảo giáo viên luôn cập nhật kiến thức và kỹ năng mới nhất.

1.2. Nội dung và phương pháp bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý

Nội dung bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên cần bao gồm các kiến thức về tâm lý học, kỹ năng giao tiếp và các phương pháp tư vấn hiệu quả. Đào tạo giáo viên cần được thiết kế sao cho phù hợp với thực tiễn tại các trường THCS. Các phương pháp bồi dưỡng có thể bao gồm hội thảo, khóa học ngắn hạn và các buổi tập huấn thực hành. Kỹ năng tư vấn cần được rèn luyện thông qua các tình huống thực tế, giúp giáo viên có thể áp dụng kiến thức vào công việc hàng ngày. Việc này không chỉ nâng cao năng lực cá nhân mà còn tạo ra sự gắn kết giữa giáo viên và học sinh.

II. Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên ở Móng Cái

Thực trạng quản lý bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên ở các trường THCS tại Móng Cái, Quảng Ninh cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Giáo viên thường thiếu các kỹ năng cần thiết để thực hiện công tác tư vấn. Nhiều giáo viên chỉ dựa vào kinh nghiệm cá nhân mà không có sự đào tạo bài bản. Điều này dẫn đến hiệu quả tư vấn không cao. Quản lý bồi dưỡng cũng chưa được thực hiện một cách đồng bộ, thiếu sự quan tâm từ các cấp quản lý giáo dục. Việc này cần được khắc phục để nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương.

2.1. Nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của tư vấn tâm lý

Nhiều giáo viên nhận thức được tầm quan trọng của tư vấn tâm lý nhưng chưa có đủ kiến thức và kỹ năng để thực hiện. Họ thường cảm thấy thiếu tự tin khi phải đối mặt với các vấn đề tâm lý của học sinh. Điều này cho thấy cần có sự bồi dưỡng và hỗ trợ từ các chuyên gia trong lĩnh vực tâm lý học. Học sinh THCS cũng cần được giáo viên tư vấn một cách chuyên nghiệp để có thể vượt qua các khó khăn trong học tập và cuộc sống.

2.2. Thực trạng nội dung và phương pháp bồi dưỡng

Nội dung bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên hiện nay còn hạn chế. Các chương trình đào tạo chưa được cập nhật thường xuyên, dẫn đến giáo viên không nắm bắt được các phương pháp tư vấn mới. Phương pháp bồi dưỡng cũng chưa đa dạng, chủ yếu tập trung vào lý thuyết mà thiếu thực hành. Điều này cần được cải thiện để giáo viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tế một cách hiệu quả hơn.

III. Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên

Để nâng cao năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên ở các trường THCS tại Móng Cái, cần thực hiện một số biện pháp quản lý cụ thể. Chương trình đào tạo cần được thiết kế lại để phù hợp với nhu cầu thực tế của giáo viên. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở giáo dục và các chuyên gia tâm lý để tổ chức các khóa bồi dưỡng chất lượng. Hỗ trợ tâm lý cho giáo viên cũng cần được chú trọng, giúp họ tự tin hơn trong công tác tư vấn.

3.1. Tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu

Các khóa bồi dưỡng chuyên sâu về tư vấn tâm lý cần được tổ chức thường xuyên. Nội dung khóa học nên bao gồm các kỹ năng thực hành, giúp giáo viên có thể áp dụng ngay vào công việc. Đào tạo giáo viên không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà cần có sự tương tác và thực hành thực tế. Điều này sẽ giúp giáo viên tự tin hơn khi tư vấn cho học sinh.

3.2. Tăng cường hỗ trợ từ các chuyên gia

Cần có sự hỗ trợ từ các chuyên gia tâm lý trong quá trình bồi dưỡng giáo viên. Hỗ trợ tâm lý không chỉ giúp giáo viên nâng cao kỹ năng mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực. Các chuyên gia có thể tổ chức các buổi hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức mới nhất về tư vấn tâm lý học đường. Điều này sẽ giúp giáo viên có thêm nguồn lực để thực hiện công tác tư vấn hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG CHO GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Trên thế giới, có những nghiên cứu khác nhau liên quan đến tư vấn tâm lý học đường và quản lý bồi dưỡng tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên, cụ thể như: John L. Kachgal cho rằng tư vấn tâm lý và tư vấn học đường đã trở nên khá xa cách nhau mặc dù có chung lịch sử, có các giá trị tương tự, và thực tế là nhiều chương trình đào tạo cho hai ngành học cùng tồn tại trong cùng một khoa đại học hoặc cao đẳng.

Tâm lý học tư vấn, với cam kết mạnh mẽ về tâm lý nghề nghiệp, đào tạo và giám sát tư vấn, đa văn hóa, phòng ngừa và nghiên cứu khoa học để gây ảnh hưởng lớn trong doanh nghiệp giáo dục. Các mô hình đào tạo cố vấn học đường và cung cấp dịch vụ gần đây đã được phát triển và mang đến nhiều cơ hội hợp tác giữa các nhà tâm lý học tư vấn và cố vấn học đường. Một mô hình hợp tác bao gồm các chương trình đào tạo, nghiên cứu, dịch vụ và kích thước tổ chức chuyên nghiệp của các chuyên ngành được mô tả một cách chi tiết. Những thách thức có thể cản trở sự hợp tác mạnh mẽ hơn giữa tâm lý tư vấn và tư vấn học đường, cũng như các đề xuất để giải quyết chúng, cũng được thảo luận [26]., Mary Ann Clark, Ph trong nghiên cứu của mình đã sử dụng một phương pháp lý thuyết có căn cứ để đánh giá các quan niệm về vai trò cố vấn học đường được tổ chức bởi 26 quản trị viên làm việc trong các trường tiểu học, trung học cơ sở hoặc trung học công lập.

Nghiên cứu được thiết kế để xây dựng sự hiểu biết sâu sắc hơn về cách các nhà quản lý trường học nhận thức về vai trò của cố vấn trường học. Trong đó, vai trò của nhân viên 5 tư vấn được nhấn mạnh với các yêu cầu được trang bị cả về kiến thức và kĩ năng nghề nghiệp để có thể đảm nhận chương trình tư vấn học đường 24. Allan Wigfield, Susan L. Laurel Wagner thảo luận về sự phát triển tâm lý của HS trong những năm đầu của thanh thiếu niên, tập trung vào nghiên cứu về những thay đổi sinh học, nhận thức, bản thân học sinh.

Nghiên cứu cũng thảo luận về sự ảnh hưởng của bạo lực học đường đối với thanh thiếu niên. Các nghiên cứu trình bày về mối quan hệ tích cực giữa giáo viên và học sinh, và cố vấn và học sinh có thể dễ dàng chuyển đổi. Nghiên cứu được trình bày cho thấy những tác động tích cực của các chương trình tư vấn được thiết kế để giúp học sinh dễ dàng chuyển sang học trung học cơ sở, cùng với các đề xuất tái cơ cấu vai trò của các cố vấn trung học để đáp ứng nhu cầu phát triển của thanh thiếu niên sớm [22]. Ervin, and Gretchen Gimpel Peacock trong cuốn sách của mình đã trình bày các định nghĩa khác nhau của tâm lý học đường và các lĩnh vực TVTLHĐ; Mô tả Đặc điểm chung của nhà tâm lý học bao gồm các khía cạnh như số lượng và vị trí của các cá nhân làm việc trong lĩnh vực này, các tổ chức chuyên nghiệp và trình độ đào tạo.

Cuốn sách trình bày tổng hợp các khía cạnh của các cá nhân làm việc trong lĩnh vực tâm lý học. Những khía cạnh nghề nghiệp cho thấy sự đa dạng, sức mạnh, sáng tạo và thách thức trong nghề [27]. Tác giả Elias Zambrano, Felicia Castro-Villarreal, and Jeremy Sullivan University of Texas at San Antonio trong công trình School Counselors and School Psychologists: Partners in Collaboration for Student Success Within RTI and CDCGP Frameworks đi sâu nghiên cứu về vai trò ban đầu của cố vấn trường học và nhà tâm lý học trường học là nhà cung cấp dịch vụ sức khỏe tâm thần cho học sinh. Theo các tác giả này, để công tác hỗ trợ học sinh về sức khỏe tâm thần được tốt, nhà quản lý phải quan tâm đến vai trò của hai đối tượng chính là cố vấn trường học và nhà tâm lý học trường học.

Họ là những 6 người trực tiếp làm nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người học và đây là công việc chính của họ ở trường học. Họ không phải là giáo viên [23]. Markie Falotico đã thiết kế bộ công cụ để kiểm tra việc sử dụng thời gian của các nhà tâm lý học ở trường từ đó xác định hoạt động nào đòi hỏi nhiều thời gian nhất. Kết quả chỉ ra các nhà tâm lý học ở trường dành phần lớn thời gian của họ để đánh giá và đánh giá lại nhiều hơn là các hoạt động tư vấn hỗ trợ học sinh.

Kết quả này cho thấy một số hoạt động trong nhà trường có thể mất một lượng thời gian không tương xứng và thời gian cho hoạt động hỗ trợ tâm lý học sinh ít được nhà trường quan tâm [28]. Hội nghị của tổ chức khoa học, giáo dục và văn hoá của liên hợp quốc (Unesco) tổ chức tại NePan vào năm 1998 về tổ chức quản lý nhà trường đã khẳng định: Xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là vấn đề cơ bản trong phát triển giáo dục. Đa số các trường sư phạm ở Úc, New Zeland, Canada,. đã thành lập các cơ sở chuyên bồi dưỡng giáo viên để tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên tham gia học tập nhằm không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.

Tại Pakistan, nhà nước đã xây dựng chương trình bồi dưỡng về sư phạm cho đội ngũ giáo viên và quy định trong thời gian 3 tháng cần bồi dưỡng những nội dung gồm: giáo dục nghiệp vụ dạy học; cơ sở tâm lý học của hoạt động dạy học và giáo dục; phương pháp nghiên cứu, đánh giá nhận xét học sinh,…đối với ĐNGV mới vào nghề chưa quá 3 năm. Tại Liên Xô (cũ), các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục như: M.Khudôminxki… đã rất quan tâm đến việc nâng cao chất lượng dạy học thông qua các biện pháp quản lý có hiệu quả. Muốn nâng cao chất lượng dạy học phải có đội ngũ giáo viên có năng lực chuyên môn, năng lực giáo dục. Họ cho rằng kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác quản lý bồi dưỡng đội ngũ giáo viên.

Trong đó, có nội dung bồi dưỡng giáo viên về năng lực hiểu học sinh và biết cách tác động đến tâm lý học sinh. 7 Các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến những khía cạnh khác nhau của hoạt động TVTLHĐ cũng như các vấn đề về việc quản lý hoạt động này ở trường học. Các công trình đều nhấn mạnh một nhà trường tốt là một nhà trường mà ở đó người quản lý phải quan tâm đến vai trò của nhà hỗ trợ tâm lý học đường. Nhà quản lý phải cung cấp cho học sinh những thông tin về nhà hỗ trợ tâm lý học đường, đây là những người không làm nhiệm vụ dạy học.

Điều này thể hiện sự khác biệt rõ nét về công tác quản lý hoạt động TVTLHĐ giữa nước ngoài và Việt Nam. Ở Việt Nam Nghị quyết IV của Ban chấp hành Trung ương Đảng, khoá VII chỉ rõ: “Để đảm bảo chất lượng của giáo dục và đào tạo, phải giải quyết tốt vấn đề thầy giáo”, chăm lo xây dựng đội ngũ giáo viên, đổi mới công tác đào tạo và bồi dưỡng; muốn nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên phải tạo ra sự chuyển biến về chất lượng các trường sư phạm; “Kết hợp đào tạo giáo viên mới với bồi dưỡng thường xuyên những giáo viên đang làm việc”. Liên quan đến hoạt động bồi dưỡng giáo viên, các tác giả Lục Thị Nga (2005) [16], Nguyễn Mậu Đức, Lê Huy Hoàng (2011) [6]… đã đề xuất thực hiện đồng bộ một số biện pháp QLBD nghiệp vụ cho giáo viên như: Xây dựng cơ chế quản li chỉ đạo; quản lí tốt việc tự bồi dưỡng của giáo viên; đề ra chuẩn định mức cho giáo viên phấn đấu; nâng cao chất lượng hoạt động các tổ chuyên môn; kiểm tra đánh giá việc thực hiện hoạt động bồi dưỡng. Trong các nội dung bồi dưỡng cho giáo viên, vấn đề bồi dưỡng năng lực tư vấn tâm lý học đường cho giáo viên còn là một vấn đề khá mới mẻ, mặc dù lĩnh vực tư vấn tâm lý học đường đã được đề cập đến từ những năm 2000.

Cụ thể: Năm 2005, với sự chấp thuận của Ủy ban Dân số - Gia đình - Trẻ em Thành phố Hồ Chí Minh và sự tư vấn của Tổ chức UNICEF. Văn phòng tư vấn trẻ em Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức hội thảo “Kinh nghiệm bước đầu thực hiện mô hình tư vấn trong trường học” cũng nhận được sự quan tâm và chia sẻ kinh nghiệm thực tế của nhiều chuyên gia và những nhà lãnh đạo các 8 trường học. Đầu năm 2006, hội nghị toàn quốc về “Tư vấn tâm lý - giáo dục - thực tiễn và định hướng phát triển” do Hội khoa học Tâm lý - Giáo dục Thành phố HCM cũng đề cập đến vấn đề tư vấn học đường như là một điều “khẩn thiết” nhằm hỗ trợ học sinh và nhà trường trong hoạt động giáo dục. Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố HCM cũng tổ chức những buổi sinh hoạt đề cập đến hoạt động tư vấn học đường trong thời gian này với sự tham gia của các nhà tâm lý, giáo dục, nhà trường và phụ huynh HS [14] Tác giả Nguyễn Thị Oanh trong chuyên mục tham vấn học đường do báo Phụ nữ TP.

Hồ Chí Minh khởi xướng cũng nhận được sự hưởng ứng rất nhiệt tình của đông đảo HS, phụ huynh và các trường học. Tháng 06 năm 2006, cuốn sách “Tư vấn tâm lý học đường” của tác giả Nguyễn Thị Oanh đã được nhà xuất bản Trẻ phát hành trên toàn quốc [17]. Tác giả Lê Thục Anh trong nghiên cứu của mình đã khẳng định: Ngày nay, vai trò của tâm lý học đã được thừa nhận trong việc trợ giúp HS vượt qua những vấn đề về hành vi và học tập. Song thực tế hoạt động trợ giúp tâm lý trong nhà trường chưa trở thành một hoạt động mang tính phổ biến và chuyên nghiệp.

Nguyên nhân cơ bản của những hạn chế này là sự thiếu vắng các điều kiện cần thiết để chính thức hóa đội ngũ làm công tác trợ giúp tâm lý trong các nhà trường phổ thông cả về số lượng lẫn chất lượng. Bài viết này bàn về sự cần thiết của hoạt động trợ giúp tâm lý cũng như đội ngũ làm công tác này trong các nhà trường phổ thông hiện nay [1].