CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC PHÁT TRIỂN MỐI QUAN HỆ GIỮA NHÀ TRƯỜNG, GIA ĐÌNH VÀ CỘNG ĐỒNG CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Đại hội Đảng toàn quốc lần XI đã khẳng định, cần quán triệt thực hiện công tác đổi mới cơ chế trong QLGD, vì vậy các HĐBD dành cho đội ngũ GV và CBQL trở thành nhiệm vụ cốt lõi, cần được ưu tiên thực hiện ngay để kịp thời đáp ứng bối cảnh giáo dục mói. Nhiệm vụ chăm lo bồi dưỡng cho đội ngũ GV ngày càng vững mạnh là nhiệm vụ thường xuyên, định kỳ của các cấp chính quyền nói chung và của nền giáo dục nói riêng. Từ sự cấp bách đổi mới, đòi hỏi cần có những nghiên cứu chuyên sâu về đề tài bồi dưỡng năng lực cho nhà giáo này, để cung cấp những cơ sở khoa học cho việc đào tạo, nâng cao chất lượng giáo viên phổ thông nói chung, GVMN nói riêng.
Ở góc độ cụ thể hơn, nó còn liên quan đến khả năng xây dựng MQH giữa những người chịu trách nhiệm giáo dục: nhà trường, gia đình, cộng đồng và vấn đề phát huy khả năng này của giáo viên trong các CSGD nói chung. Nhiều tác giả đã viết nhiều tác phẩm có nội dung tương tự, trong đó có luận văn thạc sĩ giáo dục Đại học Thái Nguyên “Quản lý bồi dưỡng kỹ năng xây dựng MQH giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng đối với GV các trường PTDTBT huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang”. Tác giả Nông Khánh Lịch (2020) trình bày kết quả nghiên cứu dưới góc độ khoa học giáo dục, nêu bật những đặc điểm, đặc điểm của vấn đề phát huy kỹ năng này ở giáo viên, nhưng người tiếp cận vấn đề này dưới góc độ sư phạm không có ý nghĩa. Nhưng các tiêu chí cần thiết để đánh giá, phân loại trong CNN đào tạo giáo viên mà tác giả này nêu ra trong công trình nghiên cứu thì rất đáng được ghi nhận và cần được nghiên cứu thêm.
Một ví dụ khác là Luận văn Thạc sĩ với đề tài “Tổ chức hoạt động phát triển năng lực xây dựng MQH nhà trường, gia đình và xã hội cho GV THCS Yên Hòa, thành phố Hà Nội theo CNN GV cấp THCS” của tác giả Nguyễn Thị Thu Hạnh (2019). Mặc dù công trình này liên quan đến việc nghiên cứu việc nâng cao năng lực của giáo viên trong việc phát triển các MQH nhà trường - gia đình - xã hội theo quan điểm QLGD nhưng nó chỉ coi đó là một tiêu chuẩn pháp lý để quản lý chứ không coi đó là một tiêu chí pháp lý cho HĐGD, tuy đã được tổ chức nhưng hoạt động QLGD chưa được nghiên cứu sâu, chưa tiến hành khảo sát ở cấp trung học cơ sở và đối tượng nghiên cứu là quận Cầu Giấy. Đối với nghiên cứu: Quản lý bồi dưỡng năng lực giáo viên trong việc phát triển MQH với gia đình và cộng đồng ( Tạp chí Giáo dục 2022- Tác giả: Nguyễn Đức Tài) và đề tài nghiên cứu: Nâng cao năng lực giao tiếp giữa nhà trường và gia đình trong bối cảnh giáo dục hiện đại ( Hội nghị khoa học quốc gia 2023 – Tác giả: Trần Thanh Bình , Phan Thị Mai) đều nói về việc đào tạo bồi dưỡng kỹ năng giao tiếp, xử lý các tình huống, tạo dựng MQH tốt giứ nhà trường, gia đình và xã hội. Từ các tài liệu cho thấy, đặc điểm giữa các cấp học có nhiều đặc điểm khác biệt với cấp MN, cũng như địa bàn nghiên cứu là thị trấn lớn khác, nên tồn tại nhiều điểm khác biệt so với mặt bằng chung của giáo dục ở mỗi phạm vi nghiên cứu.
Ngoài ra, trên Tạp chí Giáo dục của Bộ giáo dục & ĐT cũng có nhiều bài báo với các chủ đề khác nhau liên quan đến phát triển HĐBD và quản lí sự phát triển MQH giữa nhà trường, gia đình và xã hội đối với đội ngũ GV theo CNN nhà giáo ở nhiều bậc học phổ thông và tại nhiều địa phương khác nhau, cả ở khía cạnh khoa học cũng như thực tiễn. Trong công tác Nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục trẻ ở bậc học Mầm non thì sự phối hợp nhà trường, gia đình và cộng đồng và năng lực phát triển MQH này ở GV đặc biệt rất quan trọng, góp phần tạo nên sự bồi dưỡng toàn diện cho trẻ cả 5 mặt lĩnh vực “Đức -Trí - Thể - Mỹ - Tình cảm xã hội” nhất là đối với cấp học MN khi các em chuẩn bị bước vào môi trường giáo dục học tập thật sự chứ không như mọi hoạt động làm quen ở MN. Vì vậy, việc lựa chọn đề tài nghiên cứu “Quản lý bồi dưỡng năng lực phát triển MQH giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng cho GV tại các trường Mầm non huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa theo CNN” sẽ góp phần làm rõ hơn và đưa đến những giải pháp mới mẻ hơn trong lĩnh vực QLGD nói chung, khai thác sâu hơn các tiêu chí bồi dưỡng năng lực cho người GVMN theo CNN nói riêng, đặc biệt là trong nhiệm vụ quản lý bồi dưỡng năng lực phát triển MQH giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Quản lý Theo nhóm tác giả Harold Koontz, Siri O'Donnell và Heinz Weirich (1998), họ định nghĩa là: “Quản lý bao gồm nhiều hoạt động thiết yếu để đảm bảo rằng từng cá nhân trong hệ thống vận hành, đều làm việc hiệu quả nhằm hướng tới các mục tiêu chung tổ chức” [10, tr. Có MQH ảnh hưởng, ảnh hưởng lẫn nhau giữa đơn vị quản lý và đối tượng được quản lý và hệ thống hoạt động hướng tới mục tiêu của nó dựa trên MQH này. K Mác cũng viết: “Công tác xã hội trực tiếp hay công tác tổng hợp dưới bất kỳ hình thức nào được thực hiện trên quy mô lớn đều đòi hỏi sự lãnh đạo ít nhiều để điều phối hoạt động và thực hiện cơ thể của nó so với sự vận động của từng cơ quan độc lập” [13, tr. Nguyễn Quốc Chi và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Quản lý là đảm bảo cho một tổ chức phát triển và đạt được các mục tiêu của mình.
Chúng tôi tin rằng đó là sự can thiệp có định hướng và có mục đích của cơ quan quản lý nhằm hướng tới các mục tiêu quản lý trong một tổ chức” [5, tr. Từ một số khái niệm trên, tác giả kết luận: “Quản lý là hoạt động có hệ thống nhằm kiểm soát các ảnh hưởng của đối tượng được quản lý lên chính nó, sử dụng các công cụ quản lý phù hợp, điếu phối các nguồn lực hợp lý để đạt được những mục tiêu đã xác định từ trước”. Năng lực Trích Từ điển Bách khoa Việt Nam biên soạn thì "Năng lực là khả năng được hình thành và nuôi dưỡng, giúp con người thực hiện được thành công thông qua một hoạt động thể lực, trí lực hoặc nghề nghiệp. Năng lực được thể hiện ở khả năng tiến hành một hoạt động, thực hiện một nhiệm vụ” [11, tr.Weinert (2001) cũng cho rằng: “Năng lực là những kỹ năng có thể học hỏi được hoặc sẵn có của cá nhân để giải quyết các tình huống cụ thể, cũng như sự hiểu biết về động lực cộng đồng.
và khả năng áp dụng các phương pháp đã có thích hợp trong từng điều kiện, để giải quyết các vấn đề một cách có trách nhiệm và hiệu quả đối với các tình huống tương tự, linh hoạt” [30, tr. Theo Trần Khánh Đức và Trịnh Văn Minh (2013): "Năng lực là khả năng thu nhận và sử dụng hợp lý, có hiệu quả mọi tiềm lực của con người (kiến thức, kĩ năng, ý chí, nghị lực, niềm tin,.) nhằm thực hiện nhiệm vụ hoặc ứng phó với một tình huống, hoặc trạng thái nào đó trong cuộc sống và trong lao động nghề nghiệp” [7, tr. Từ các phân tích trên, ta thấy năng lực bao gồm tất cả các yếu tố và đặc điểm của một cá nhân mà phù hợp với những yêu cầu của một hoạt động hoặc kế hoạch nhất định. Nó cần đảm bảo rằng hoạt động hay kế hoạch đó được thực hiện một cách mượt mà và đạt hiệu quả tối ưu nhất có thể.
Năng lực của từng cá nhân là một yếu tố khó định lượng cần phải được xác định cũng như tổng hợp hài hòa bởi nhiều yếu tố xen kẽ. Một số khía cạnh tiêu biểu của năng lực: tài năng nghệ thuật, kỹ năng xã hội, kiến thức chuyên môn,. Tóm lại "Năng lực là khả năng tổng hợp của một cá nhân để thực hiện một công việc, nhiệm vụ hay hành động cụ thể nào đó trong các tình huống khác nhau. Năng lực không chỉ dựa vào kiến thức, mà còn bao gồm các yếu tố như kỹ năng, thái độ, kinh nghiệm và các khả năng tư duy cần thiết để giải quyết vấn đề và đạt được mục tiêu trong một bối cảnh cụ thể.
Năng lực phát triển MQH giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng Năng lực phát triển môi quan hệ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng là thực hiện các hoạt động có mục đích, có sự hợp tác, cùng thống nhất hành động và hỗ trợ lẫn nhau của nhà trường và gia đình học sinh, cùng thực hiện các nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ trong và ngoài nhà trường. Năng lực phát triển MQH giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng của GVMN là tập hợp các tri thức, phẩm chất, năng lực bảo đảm cho việc tổ chức thực hiện các MQH này có kết quả, phù hợp theo mục tiêu của giáo dục mầm non; bao gồm các kỹ năng, nhận thức, thực hiện hoạt động, kiểm tra đánh giá và xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình bồi dưỡng MQH này. Năng lực giải quyết MQH giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng của từng GV cũng là năng lực xử lý tình huống phát sinh có hiệu quả một cách có trách nhiệm các công việc, áp dụng các giải pháp phát huy sức mạnh tổng hợp của nhà trường với gia đình và cộng đồng trong những hoàn cảnh khác nhau trên nền tảng tri thức, kĩ năng, kỹ xảo và kinh nghiệm cũng như thái độ sẵn sàng hành động nhằm giáo dục hiệu quả cho trẻ. Bồi dưỡng Năng lực phát triển môi quan hệ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng 1.
Khái niệm Bồi dưỡng Theo quan niệm của UNESCO đưa ra: “Bồi dưỡng có ý nghĩa là nâng cao nghề nghiệp, quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức hoặc năng lực chuyên môn - nghiệp vụ cho bản thân nhằm đáp ứng nhu cầu lao động nghề nghiệp".