Chương 1: Tổng quan về năng lực cung ứng dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển Chương 2: Cơ sở lý luận về năng lực cung ứng dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển Chương 3: Thực trạng năng lực cung ứng dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển của Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Văn Lam Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển của Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Văn Lam 8 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CUNG ỨNG DỊCH VỤ GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 2. Khái quát về dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển 2. Khái niệm về dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển Dịch vụ giao nhận (Freight Forwarding Service), theo sự thống nhất của Hiệp hội FIATA và Hiệp hội Châu Âu vào ngày 29/10/2004, được hiểu: “Giao nhận vận tải là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa”. Dịch vụ giao nhận bao gồm dịch vụ logistics, liên quan chặt chẽ đến quá trình vận tải, xếp dỡ hoặc lưu kho bãi và quản lý chuỗi cung ứng thực tế.
Những dịch vụ này có thể được cung cấp và áp dụng một cách linh hoạt để đáp ứng nhu cầu khách hàng. Tại Việt Nam, theo quy định Điều 167, Luật Thương mại 1997: “Giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự ủy thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người giao nhận khác”. Theo Điều 223, Luật Thương mại 2005: “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công việc bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan đến hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao”. Có thể thấy rằng dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu là tập hợp các nghiệp vụ, thủ tục có liên quan đến quá trình vận tải (vận đơn đường biển, khai hải quan, thông quan nhập khẩu…) nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng đến nơi nhận hàng dưới sự ủy thác của khách hàng.
Như vậy, có thể hiểu dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển là hoạt động vận tải có sự kết hợp của việc sử dụng kết cấu hạ tầng và phương tiện 9 vận tải biển; là việc sử dụng những khu đất, khu nước gắn liền với các tuyến đường biển nối liền các quốc gia, các vùng lãnh thổ và việc sử dụng các thiết bị xếp dỡ, tàu biển, cơ sở hạ tầng tại cảng biển… để thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) ở quốc gia này (nước xuất khẩu) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng) ở quốc gia khác (nước xuất khẩu) bằng đường biển. Hiện nay, phương thức giao nhận hàng hóa đường biển thường được sử dụng nhất là tàu biển. Đặc điểm của dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển Dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển mang đầy đủ đặc điểm của một loại hình dịch vụ, là hàng hóa vô hình nên không có tiêu chuẩn đánh giá chất lượng đồng nhất; không thể lưu trữ, cất giữ trong kho; sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời; chất lượng của dịch vụ phụ thuộc vào cảm nhận của người được phục vụ. Ngoài ra, dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển còn mang một số đặc điểm riêng: Thứ nhất, dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển không tạo ra sản phẩm vật chất, nó chỉ làm cho đối tượng thay đổi vị trí về mặt không gian chứ không tác động về mặt kỹ thuật làm thay đổi các đối tượng đó.
Thứ hai, dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển mang tính thụ động. Do dịch vụ này phụ thuộc rất nhiều vào nhu cầu của khách hàng, các quy định của người vận chuyển, các ràng buộc về luật pháp, thể chế chính sách của các chính phủ (nước xuất/nhập khẩu, nước thứ ba). Thứ ba, dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển mang tính thời vụ. Dịch vụ này là dịch vụ phục vụ cho hoạt động nhập khẩu nên nó phụ thuộc rất lớn vào lượng hàng hóa nhập khẩu, do đó nó chịu ảnh hưởng của tính thời vụ và chu kỳ kinh doanh của khách hàng.
Ngoài những công việc như làm thủ tục, môi giới, lưu cước, người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển còn tiến hành các dịch vụ khác như gom hàng, chia hàng, bốc xếp… Các thiết bị thường được sử dụng trong giao nhận bằng đường biển: container, xe đầu kéo, rơ-mooc….; và đòi hỏi nhiều loại chứng từ khác nhau liên quan đến hàng hóa, đặc biệt là vận đơn đường biển. Do đó, 10 dịch vụ có tốt hay không phụ thuộc nhiều vào cơ sở vật chất kỹ thuật và kinh nghiệm của người giao nhận. Vai trò của dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển Diện tích biển chiếm ⅔ tổng diện tích trái đất, một cách hoàn toàn tự nhiên, tạo nên tuyến hàng hải quốc tế nối liền phần lớn các quốc gia trên thế giới, điều này khiến cho dịch vụ giao nhận đường biển nói chung và dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển nói riêng có vai trò ngày càng quan trọng trong hoạt động thương mại quốc tế. Thứ nhất, giúp tạo điều kiện cho hàng hóa lưu thông nhanh chóng, an toàn, với khối lượng chuyên chở lớn và chi phí tiết kiệm mà không có sự tham gia hiện diện của người gửi cũng như người nhận vào tác nghiệp.
Thứ hai, giúp các nhà xuất nhập khẩu giảm bớt các chi phí không cần thiết như chi phí xây dựng kho cảng bến bãi, chi phí nhân công… Thứ ba, giúp cho người chuyên chở đẩy nhanh tốc độ quay vòng của các phương tiện vận tải, tận dụng một cách tối đa và có hiệu quả dung tích cũng như tải trọng của các phương tiện vận tải, các công cụ vận tải, cũng như các phương tiện hỗ trợ khác. Quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển Tham khảo từ Giáo trình Quản trị giao nhận vận chuyển hàng hóa quốc tế, Bộ môn Quản trị tác nghiệp Thương mại quốc tế, Khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế, Trường Đại học Thương mại, quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển bao gồm các bước sau: Bước 1: Đàm phán, ký kết hợp đồng Công ty giao nhận sẽ cung cấp dịch vụ để phục vụ nhu cầu của khách hàng. Trong quá trình đàm phán, hai bên sẽ thỏa thuận về các điều khoản trong hợp đồng như hàng hóa, giá cả, phương thức thanh toán, quyền và nghĩa vụ hai bên… Sau khi đàm phán về các điều khoản, cả hai bên đã đi đến thống nhất thì sẽ tiến hành ký kết hợp đồng. Bước 2: Thực hiện dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu Tiếp nhận và kiểm tra bộ chứng từ 11 Công ty giao nhận liên hệ khách hàng để biết thông tin hàng nhập khẩu, tên tàu, số chuyến và ngày cập cảng, yêu cầu bên khách hàng giao hợp đồng, Invoice và Packing list cũng như giấy giới thiệu nhằm phục vụ việc nhận hàng.
Lấy lệnh giao hàng D/O Sau khi nhận được thông báo hàng đến, công ty giao nhận sẽ cử người đến hãng tàu để đóng tiền và lấy lệnh. Để lấy D/O thì doanh nghiệp phải xuất trình giấy giới thiệu, vận đơn gốc hoặc bản sao tùy thuộc vào Bill Surrendered hay Original. Lên tờ khai hải quan, nộp thuế Nhân viên chứng từ dựa vào hợp đồng, B/L, Invoice và Packing list mà bên khách hàng cung cấp để tiến hành lên tờ khai hải quan cho hàng hóa. Sau khi khai tờ khai điện tử, doanh nghiệp sẽ biết được số tiền thuế cần phải nộp cho cơ quan Nhà nước là bao nhiêu.
Bộ phận chứng từ thông báo cho khách hàng để khách hàng nộp tiền thuế. Làm thủ tục hải quan Sau khi lên tờ khai hải quan điện tử, nhân viên khai hải quan sẽ biết tờ khai được phân luồng gì, phối hợp với Hải quan thực hiện quy trình kiểm tra. Hải quan đối chiếu, nếu hợp lệ, hải quan ký tên đóng dấu số hiệu công chức, bộ chứng từ sẽ được chuyển về bộ phận trả tờ khai. Bộ chứng từ nhận hàng thường gồm có giấy giới thiệu, hợp đồng, Invoice, Packing list, giấy nộp thuế vào nhà nước, lệnh giao hàng, hóa đơn cước… Sau khi nhận được tờ khai đã có dấu của Hải quan, nhân viên giao nhận sẽ photo một bản để làm thủ tục nhận hàng và thanh lý tờ khai.
Thủ tục nhận hàng tại cảng Tùy vào phân luồng tờ khai hàng hóa, nhân viên giao nhận sẽ phối hợp với hải quan thực hiện quy trình kiểm tra hàng hóa. Sau khi hải quan xác nhận “Hoàn thành thủ tục hải quan”, hàng được xuất kho. Giao hàng cho khách hàng Sau khi làm thủ tục hải quan, hàng được xuất kho, mang hàng ra khỏi khu vực hải quan thì công ty giao nhận sẽ liên hệ với người vận tải để mang hàng về, giao hàng cho khách hàng tại địa điểm đã thỏa thuận trước. Bước 3: Quyết toán và lưu hồ sơ 12 Thanh toán các chi phí liên quan đến quá trình giao nhận như chi phí bảo quản, lưu kho, bốc xếp, vận chuyển… Thông báo Debit Note cho khách hàng và thông báo thu tiền, giao các chứng từ kèm theo như tờ khai hải quan đã thông quan, giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa… và tiến hành lưu hồ sơ.
Bước 4: Khiếu nại (nếu có) Trong quá trình vận chuyển, giao nhận hàng hóa, tùy từng trường hợp xảy ra tổn thất với hàng hóa, nhân viên giao nhận sẽ tiến hành các thủ tục khiếu nại các bên liên quan: người xuất khẩu, người vận chuyển hay hãng tàu,. Khái quát về năng lực cung ứng dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển 2.