Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG CHO ĐỘI NGŨ TRUNG ĐỘI TRƯỞNG Ở BINH ĐOÀN CỬU LONG 1. Năng lực công tác tư tưởng của đội ngũ trung đội trưởng và những vấn đề cơ bản về bồi dưỡng năng lực công tác tư tưởng cho đội ngũ trung đội trưởng ở Binh đoàn Cửu Long 1. Đội ngũ trung đội trưởng và năng lực công tác tư tưởng của đội ngũ trung đội trưởng ở Binh đoàn Cửu Long Binh đoàn Cửu Long được thành lập ngày 20 tháng 7 năm 1974, là Binh đoàn chủ lực đứng chân trên địa bàn Miền Đông Nam Bộ. Trải qua 35 năm, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, trực tiếp là Đảng uỷ Quân sự Trung ương, Bộ Quốc phòng và được sự quan tâm, giúp đỡ, đùm bọc của cấp uỷ, chính quyền địa phương nơi đơn vị đóng quân, Binh đoàn Cửu Long đã xây dựng, trưởng thành, chiến đấu và chiến thắng, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
Với những thành tích đạt được trong chiến đấu, huấn luyện và lao động sản xuất phát triển kinh tế, Binh đoàn được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và nhiều phần thưởng cao quý khác. Nhiệm vụ chính trị trung tâm của Binh đoàn hiện nay là: Huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu, xây dựng nền nếp chính quy, nâng cao chất lượng tổng hợp và sức chiến đấu của một đơn vị chủ lực cơ động sẵn sàng thực hiện mọi nhiệm vụ được giao. Các đơn vị trong Binh đoàn Cửu Long được biên chế, trang bị vũ khí, khí tài phương tiện, kỹ thuật đồng bộ theo yêu cầu nhiệm vụ; đội ngũ cán bộ phần lớn được đào tạo qua các Học viện, nhà trường trong Quân đội và của Binh đoàn. Nhìn chung chất lượng chính trị, trình độ kiến thức và năng lực của đội ngũ cán bộ cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, chức trách.
* Đội ngũ trung đội trưởng ở Binh đoàn Cửu Long Luật sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam năm 1999 được sửa đổi, bổ sung năm 2008 nêu rõ: Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam là cán bộ của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hoạt động trong lĩnh vực quân sự, được Nhà nước phong quân hàm cấp uý, cấp tá, cấp tướng, họ là lực lượng nòng cốt của quân đội và là thành phần chủ yếu trong đội ngũ cán bộ quân đội, đảm nhiệm các chức vụ lãnh đạo, chỉ huy, quản lý hoặc trực tiếp làm một số nhiệm vụ khác, bảo đảm cho quân đội sẵn sàng chiến đấu và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Như vậy, ĐNTĐT ở Binh đoàn Cửu Long là một bộ phận cán bộ của Đảng và Nhà nước hoạt động trong Quân đội, đã được đào tạo qua các trường sĩ quan, trường quân sự Binh đoàn, trường quân sự tỉnh theo chuyên ngành chỉ huy, tham mưu, chuyên môn kỹ thuật cấp phân đội, sau khi tốt nghiệp được phong quân hàm thiếu uý hoặc trung uý, được bổ nhiệm giữ chức vụ trung đội trưởng, thực hiện chức trách, nhiệm vụ theo quy định, điều lệnh, điều lệ của Quân đội. - Đặc điểm đội ngũ trung đội trưởng ở Binh đoàn Cửu Long Một là, ĐNTĐT ở Binh đoàn Cửu Long là những cán bộ tuổi đời còn trẻ, thời gian và kinh nghiệm công tác chưa nhiều. Hầu hết họ có tuổi đời từ 20 đến 30; tuổi quân từ 3 đến 10 năm; thời gian giữ chức vụ từ 1 đến 4 năm là 90.71%, từ 5 năm trở lên là 9,29%.
Nhìn chung, họ luôn hăng hái, nhiệt tình trong công việc, có nhiều ước mơ, hoài bão và muốn được thể hiện mình ở mọi lúc, mọi nơi. Tuy nhiên, họ chưa được tôi luyện trong gian khổ, ác liệt của chiến tranh và thời gian rèn luyện, thử thách trong môi trường quân đội chưa nhiều, trình độ kiến thức, năng lực và kinh nghiệm hoạt động nghề nghiệp quân sự chưa được hoàn thiện một cách toàn diện, nhất là về năng lực tiến hành CTTT, phương pháp, tác phong công tác của người cán bộ đang trong quá trình tích lũy và ngày càng được hoàn thiện. Do vậy, trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ, ĐNTĐT còn mang nặng tác phong chỉ huy, mệnh lệnh hành chính, lúng túng, ít chủ động trong công việc, đôi lúc có thể xuất hiện những biểu hiện so sánh thiệt hơn giữa phục vụ trong quân đội với bạn bè cùng lứa tuổi ngoài quân đội, nên đôi khi tỏ ra bi quan, chán nản trước sự tác động của những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn công tác và sinh hoạt. Đây là đội ngũ cán bộ của Binh đoàn giữ trọng trách trực tiếp chỉ huy, quản lý, giáo dục, rèn luyện bộ đội, tổ chức thực hiện thắng lợi nhiệm vụ được giao và tiến hành CTTT trong mọi hoạt động của trung đội thuộc quyền.
Mặt khác, do điều kiện đơn vị đóng quân phân tán trên nhiều khu vực địa bàn khó khăn, phức tạp; nhiệm vụ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật của đơn vị đòi hỏi cường độ thực hiện chức trách, nhiệm vụ của ĐNTĐT rất lớn. Một bộ phận trong ĐNTĐT có hoàn cảnh gia đình gặp nhiều khó khăn, bên cạnh đó, họ còn bị tác động ảnh hưởng bởi những tiêu cực xã hội, mặt trái của kinh tế thị trường và sự chống phá của kẻ thù. Vì vậy, ĐNTĐT cần được quan tâm bồi dưỡng về phẩm chất đạo đức, lối sống và năng lực công tác, để đội ngũ này hoàn thành tốt nhiệm vụ, chức trách được giao. Hai là, ĐNTĐT ở Binh đoàn Cửu Long được đào tạo từ nhiều nguồn khác nhau.
Phần lớn ĐNTĐT ở Binh đoàn Cửu Long được đào tạo cơ bản, có đầy đủ phẩm chất, trình độ, năng lực cơ bản đáp ứng được nhiệm vụ. Nhìn chung chất lượng ĐNTĐT của Binh đoàn khá cao. Đó là những sĩ quan có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, có trình độ khá toàn diện, có sức khoẻ tốt, hoàn thành tốt cương vị ,chức trách được phân công. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế của Binh đoàn cho thấy, vẫn còn một bộ phận trong ĐNTĐT chưa được đào tạo cơ bản, trung đội trưởng qua đào tạo ngắn hạn còn chiếm 17,85%[phụ lục 9].
Chính vì vậy, trình độ năng lực của ĐNTĐT ở Binh đoàn Cửu Long không đồng đều, có sự chênh lệch về trình độ kiến thức nói chung và năng lực tiến hành CTTT nói riêng, ảnh hưởng đến quá trình thực hiện nhiệm vụ ở đơn vị. Do vậy, trong quá trình bồi dưỡng cần phân loại cụ thể từng đối tượng để có nội dung, phương pháp bồi dưỡng cho phù hợp. Ba là, ĐNTĐT ở Binh đoàn Cửu Long phần lớn là đảng viên (97,62%), đoàn viên (2,38%)[phụ lục 9]. Đó là những đảng viên trẻ, phát huy được vai trò tiền phong, gương mẫu trước quần chúng, có khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Song, nhận thức, hiểu biết về Đảng còn hạn chế, phương pháp, tác phong công tác lãnh đạo, chỉ huy còn lúng túng, chưa mạnh dạn trong đấu tranh tự phê bình và phê bình. Vì vậy, đội ngũ này cần phải được bồi dưỡng nâng cao trình độ về lý luận, kiến thức toàn diện, năng lực lãnh đạo, chỉ huy, quản lý và rèn luyện thử thách trong hoạt động thực tiễn. Những đồng chí là đoàn viên đều có động cơ phấn đấu vào Đảng tốt, lại là những cán bộ Đoàn của đơn vị nếu họ được quan tâm bồi dưỡng, giúp đỡ có thể kết nạp vào Đảng trong những năm tới. Đặc điểm này chỉ ra yêu cầu bồi dưỡng là phải kết hợp chặt chẽ giữa bồi dưỡng của tổ chức với phát huy vai trò trách nhiệm, tính tiền phong gương mẫu của ĐNTĐT trong tự bồi dưỡng, tự rèn luyện, chú trọng kết hợp giữa xây dựng đội ngũ cán bộ với xây dựng đội ngũ đảng viên, đoàn viên.
Bốn là, ĐNTĐT ở Binh đoàn Cửu Long được sinh ra và lớn lên ở nhiều vùng quê khác nhau, đa phần gia đình, hậu phương đời sống còn gặp nhiều khó khăn. Những thành quả của công cuộc đổi mới đất nước hơn 20 năm qua đã góp phần nâng cao đời sống của nhân dân nói chung và của cán bộ Quân đội nói riêng, trong đó có ĐNTĐT ở Binh đoàn Cửu Long. Tuy vậy, nhìn chung đời sống của ĐNTĐT ở Binh đoàn Cửu Long còn gặp không ít khó khăn, phần lớn trong số họ chưa xây dựng gia đình riêng, ĐNTĐT là người phải trực tiếp và thường xuyên quản lý, chỉ huy đơn vị, hầu hết thời gian trong ngày 24/24h phải b ám nắm đơn vị. Vì vậy, họ ít có điều kiện tiếp xúc và giải quyết các mối quan hệ gia đình, xã hội, nhất là không có nhiều thời gian giành cho tình yêu, nên tâm tư, tình cảm của họ ảnh hưởng nhiều đến quá trình thực hiện nhiệm vụ ở đơn vị.
Mặt khác, ĐNTĐT ở Binh đoàn Cửu Long sinh ra và lớn lên ở nhiều vùng quê khác nhau, số trung đội trưởng qua đào tạo cơ bản ở các trường sĩ quan, phần lớn sinh ra và lớn lên ở miền Trung và miền Bắc, về trình độ kiến thức và năng lực trong lãnh đạo, quản lý, chỉ huy đơn vị nói chung và trong tiến hành CTTT nói riêng có khá hơn. Song do có sự khác biệt về đặc điểm tâm lý, phong tục, tập quán, truyền thống văn hoá của vùng miền, nên quá trình công tác, nhất là quá trình tiến hành CTTT gặp rất nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, số trung đội trưởng là quân nhân chuyên nghiệp của Binh đoàn lại chủ yếu sinh ra và lớn lên ở Đồng bằng sông Cửu Long và miền Đông Nam Bộ, họ mang những đặc điểm tâm lý, phong tục, tập quán, truyền thống văn hoá của vùng quê Nam Bộ. Trong giải quyết các mối quan hệ giữa cấp trên với cấp dưới, giữa cán bộ với chiến sỹ, họ thường thiên về tình cảm gia đình, tác phong công tác còn mang nặng phong cách sống của người dân Nam Bộ.
Do vậy, trong quá trình quản lý giáo dục bộ đội, trong tiến hành CTTT có những thuận lợi, đặc biệt là đối với đặc điểm tâm lý của chiến sỹ phía Nam. Song, họ lại gặp những khó khăn về trình độ kiến thức và năng lực tiến hành CTTT, cũng như việc rèn luyện phương pháp, tác phong công tác chính quy, mẫu mực của cán bộ lãnh đạo, chỉ huy. Những đặc điểm trên chi phối đến quá trình hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực và kết quả lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức hoạt động CTTT, tổ chức thực hiện nhiệm vụ xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện của ĐNTĐT.
