Giáo trình Kinh tế chính trị Mác Lênin - HV Báo chí và Tuyên truyền (2009)

Giáo trình nghiên cứu chính trị mác lênin giáo trình kinh tế chính trị đại cương, trình bày lý thuyết rõ ràng, minh họa ví dụ thực tế, phù hợp sinh viên kinh tế.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Kinh Tế Chính Trị Mác Lênin Giáo Trình Kinh Tế Chính Trị Đại Cương
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NHÀ XUẤT BẢN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊNIN
• 1.1. Sản xuất vật chất là cơ sở tồn tại và phát triển của xã hội loài người
• 1.1.1. Các yếu tố của quá trình sản xuất vật chất
• 1.1.2. Hai mặt của quá trình sản xuất vật chất
• 1.1.2.1. Lực lượng sản xuất
• 1.1.2.2. Quan hệ sản xuất
• 1.1.2.3. Mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất
• 1.2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị
• 1.2.1. Quá trình hình thành và phát triển của kinh tế chính trị
• 1.2.2. Đối tượng của kinh tế chính trị Mác - Lênin
• 1.2.3. Phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị
• 1.2.3.1. Phương pháp duy vật biện chứng
• 1.2.3.2. Phương pháp trừu tượng hoá khoa học
• 1.2.3.3. Phương pháp lôgích kết hợp với lịch sử

Tóm tắt

I. Hướng dẫn toàn tập về Kinh tế chính trị Mác Lênin đại cương

Kinh tế chính trị Mác Lênin là một trong ba bộ phận cấu thành của chủ nghĩa Mác Lênin, cùng với triết học Mác Lênin và chủ nghĩa xã hội khoa học. Môn học này tập trung nghiên cứu các quy luật kinh tế chi phối sự sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng của cải vật chất trong xã hội. Giáo trình Kinh tế chính trị Mác Lênin cung cấp một hệ thống lý luận khoa học để phân tích các phương thức sản xuất đã và đang tồn tại, đặc biệt là phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Mục tiêu của môn học không chỉ là trang bị kiến thức lý luận nền tảng mà còn hình thành thế giới quan khoa học, phương pháp luận duy vật biện chứng để nhìn nhận các vấn đề kinh tế - xã hội. Theo bộ giáo dục và đào tạo, đây là môn học cơ sở bắt buộc trong chương trình đào tạo đại học, cao đẳng các khối ngành khoa học xã hội và nhân văn, kinh tế, và luật. Các học thuyết kinh tế do C.Mác và V.I.Lênin phát triển đã vạch ra bản chất của các quan hệ sản xuất, mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất. Tài liệu này, thường được xuất bản bởi Nhà xuất bản chính trị quốc gia Sự thật, là nền tảng tư tưởng cho việc xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh. Việc nắm vững kiến thức từ giáo trình kinh tế chính trị đại cương là yêu cầu thiết yếu để hiểu rõ các chính sách kinh tế của Đảng và Nhà nước.

1.1. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị

Đối tượng nghiên cứu cốt lõi của Kinh tế chính trị Mác-Lênin là các quan hệ sản xuất và trao đổi trong sự tác động qua lại với lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng. Môn học không mô tả các hiện tượng kinh tế một cách riêng lẻ mà đi sâu vào việc phát hiện các quy luật kinh tế khách quan chi phối sự vận động của xã hội. Các quy luật này mang tính khách quan, không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của con người. Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phương pháp duy vật biện chứng, xem xét các quá trình kinh tế trong sự vận động, phát triển và liên hệ phổ biến. Đặc biệt, phương pháp trừu tượng hóa khoa học đóng vai trò then chốt. Như C.Mác đã chỉ ra, việc nghiên cứu kinh tế không thể dùng kính hiển vi hay các chất phản ứng hóa học, mà phải dùng sức trừu tượng hóa. Phương pháp này giúp gạt bỏ những yếu tố ngẫu nhiên, tạm thời để nắm bắt bản chất, quy luật phổ biến của hiện tượng kinh tế, từ đó xây dựng nên các phạm trù, khái niệm khoa học như sản xuất hàng hóa, giá trị thặng dư.

1.2. Vai trò của sản xuất vật chất trong đời sống xã hội

Sản xuất của cải vật chất là cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Ăngghen đã khẳng định rằng, trước khi có thể làm chính trị, khoa học, nghệ thuật, tôn giáo, con người trước hết phải ăn, uống, ở, mặc. Quá trình sản xuất vật chất là sự kết hợp của ba yếu tố cơ bản: sức lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động. Trong đó, tư liệu lao động và đối tượng lao động hợp thành tư liệu sản xuất. Toàn bộ quá trình này hình thành nên lực lượng sản xuất, thể hiện trình độ chinh phục tự nhiên của con người. Con người không sản xuất một mình mà có quan hệ với nhau, hình thành nên các quan hệ sản xuất. Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất là quy luật cơ bản chi phối sự vận động và phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội.

II. Thách thức thường gặp khi học giáo trình Kinh tế chính trị

Việc tiếp cận giáo trình Kinh tế chính trị Mác Lênin đặt ra không ít thách thức cho sinh viên. Một trong những khó khăn lớn nhất là khối lượng kiến thức lý luận đồ sộ và có tính trừu tượng cao. Các phạm trù như lao động trừu tượng, tư bản bất biến, tư bản khả biến đòi hỏi tư duy logic và khả năng liên kết sâu sắc. Nhiều sinh viên cảm thấy khó khăn trong việc liên hệ lý thuyết với thực tiễn, đặc biệt là bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam. Thêm vào đó, nguồn tài liệu ôn tập đôi khi tản mạn, thiếu hệ thống, gây khó khăn trong việc tổng hợp kiến thức. Các slide bài giảng trên lớp thường cô đọng, nếu không tập trung nghe giảng và ghi chép, sinh viên sẽ dễ bỏ lỡ các luận điểm quan trọng. Việc tìm kiếm một đề cương ôn tập chi tiết hay các bộ câu hỏi trắc nghiệm KTCT chất lượng để tự kiểm tra cũng là một vấn đề. Nhiều người học chỉ dừng lại ở việc học thuộc lòng các định nghĩa mà chưa thực sự hiểu bản chất, dẫn đến việc không thể vận dụng để phân tích các vấn đề thực tiễn. Vượt qua những rào cản này đòi hỏi một phương pháp học tập khoa học và sự đầu tư thời gian nghiêm túc.

2.1. Khó khăn trong việc hệ thống hóa kiến thức trừu tượng

Một trong những rào cản chính là tính trừu tượng của các khái niệm kinh tế chính trị. Không giống như các môn khoa học tự nhiên có thể quan sát trực tiếp, các quy luật kinh tế vận động ngầm sau các hiện tượng. Việc phân biệt lao động cụ thể và lao động trừu tượng, hay hiểu rõ quá trình chuyển hóa từ tiền thành tư bản (T-H-T') đòi hỏi một sự nỗ lực tư duy lớn. Để khắc phục, việc sử dụng sơ đồ tư duy là một giải pháp hiệu quả. Sơ đồ hóa các chương, mục, các mối quan hệ giữa các phạm trù giúp người học có cái nhìn tổng thể, logic và dễ ghi nhớ hơn. Việc tìm đọc thêm các tài liệu phân tích, ví dụ thực tiễn từ các ebook kinh tế chính trị cũng giúp cụ thể hóa các khái niệm trừu tượng, làm cho kiến thức trở nên sinh động và dễ tiếp thu hơn.

2.2. Thiếu nguồn tài liệu ôn tập và câu hỏi trắc nghiệm KTCT

Nguồn tài liệu ôn tập chính thống thường chỉ giới hạn trong giáo trình và slide bài giảng. Sinh viên thường gặp khó khăn khi muốn tìm kiếm thêm các dạng bài tập, câu hỏi tình huống hay bộ đề trắc nghiệm KTCT có đáp án chi tiết để luyện tập. Điều này làm giảm hiệu quả của quá trình tự học và tự đánh giá. Việc chủ động tổng hợp kiến thức theo từng chương, xây dựng đề cương ôn tập cá nhân và trao đổi, giải đáp thắc mắc với bạn bè, giảng viên là rất cần thiết. Hiện nay, nhiều diễn đàn học thuật và thư viện trực tuyến cung cấp các bộ đề thi thử, giúp sinh viên làm quen với cấu trúc đề thi và rèn luyện kỹ năng làm bài, qua đó củng cố kiến thức một cách vững chắc trước các kỳ thi quan trọng.

III. Bí quyết nắm vững học thuyết sản xuất hàng hóa và giá trị

Để chinh phục giáo trình Kinh tế chính trị đại cương, việc nắm vững chương về sản xuất hàng hóa là nền tảng cốt lõi. Sản xuất hàng hóa không phải là một phạm trù vĩnh viễn, nó chỉ ra đời khi có đủ hai điều kiện: phân công lao động xã hội và sự tách biệt tương đối về kinh tế giữa những người sản xuất. C.Mác là người đầu tiên phát hiện ra tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa, bao gồm lao động cụ thể và lao động trừu tượng. Đây là chìa khóa để giải quyết mọi bí ẩn của kinh tế chính trị. Lao động cụ thể tạo ra giá trị sử dụng, trong khi lao động trừu tượng tạo ra giá trị của hàng hóa. Lượng giá trị của hàng hóa được đo bằng thời gian lao động xã hội cần thiết. Từ đó, quy luật giá trị ra đời, yêu cầu sản xuất và trao đổi phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết. Quy luật này có ba tác động chính: điều tiết sản xuất và lưu thông, kích thích cải tiến kỹ thuật phát triển lực lượng sản xuất, và phân hóa những người sản xuất. Hiểu sâu sắc các nội dung này giúp lý giải sự vận động của nền kinh tế hàng hóa và sự ra đời tất yếu của tiền tệ.

3.1. Phân tích tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa

Tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa là một phát kiến vĩ đại của C.Mác. Lao động cụ thể là lao động có ích dưới một hình thức nghề nghiệp chuyên môn nhất định (thợ may, thợ mộc), mỗi loại lao động cụ thể tạo ra một giá trị sử dụng riêng. Ngược lại, lao động trừu tượng là sự hao phí sức lao động của con người nói chung (hao phí cơ bắp, thần kinh, trí óc) không kể đến hình thức cụ thể của nó. Lao động trừu tượng chính là yếu tố tạo ra giá trị - cơ sở để các hàng hóa có thể trao đổi với nhau. Mâu thuẫn giữa lao động cụ thể và lao động trừu tượng phản ánh mâu thuẫn giữa lao động tư nhân và lao động xã hội, đây là mâu thuẫn cơ bản của sản xuất hàng hóa. Chỉ khi sản phẩm của người lao động được xã hội chấp nhận thông qua trao đổi, mua bán, thì lao động tư nhân của họ mới được công nhận là một bộ phận của lao động xã hội.

3.2. Nội dung và tác động của quy luật giá trị trong kinh tế

Quy luật giá trị là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất hàng hóa. Nội dung của quy luật này yêu cầu việc sản xuất và lưu thông hàng hóa phải được tiến hành trên cơ sở thời gian lao động xã hội cần thiết. Trong trao đổi, các bên phải trao đổi ngang giá. Giá cả thị trường có thể lên xuống xoay quanh giá trị, nhưng xét trên toàn xã hội, tổng giá cả luôn bằng tổng giá trị. Tác động của quy luật này rất sâu sắc. Nó tự phát điều tiết sản xuất, phân bổ tư liệu sản xuất và sức lao động vào các ngành khác nhau thông qua sự biến động của giá cả. Nó cũng thúc đẩy cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất để giảm hao phí lao động cá biệt, từ đó tăng năng suất và sức cạnh tranh. Đồng thời, quy luật giá trị cũng dẫn đến sự phân hóa giàu nghèo, những người sản xuất giỏi sẽ giàu lên, còn những người kém cỏi sẽ bị phá sản. Đây chính là một trong những tiền đề cho sự ra đời của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa.

IV. Phương pháp phân tích giá trị thặng dư và tích lũy tư bản

Học thuyết về giá trị thặng dư được coi là “hòn đá tảng” trong toàn bộ lý luận kinh tế của C.Mác. Để hiểu được nó, cần bắt đầu từ công thức chung của tư bản: T – H – T’, trong đó T’ = T + ΔT. Số tiền dôi ra ΔT chính là giá trị thặng dư (m). Nguồn gốc của giá trị thặng dư không nằm trong lưu thông mà nằm trong quá trình sản xuất. Nhà tư bản đã tìm thấy trên thị trường một loại hàng hóa đặc biệt, đó là hàng hóa sức lao động. Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động có đặc tính là trong quá trình tiêu dùng nó (tức là lao động), nó tạo ra một giá trị mới lớn hơn giá trị của bản thân nó. Phần giá trị dôi ra đó chính là giá trị thặng dư. Quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa là sự thống nhất giữa quá trình tạo ra giá trị sử dụng và quá trình làm tăng giá trị. Mục đích của nhà tư bản là sản xuất ra giá trị thặng dư tối đa. Điều này được thực hiện qua hai phương pháp cơ bản: sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối (kéo dài ngày lao động) và sản xuất giá trị thặng dư tương đối (rút ngắn thời gian lao động tất yếu). Quá trình tích lũy tư bản chính là việc tư bản hóa giá trị thặng dư, biến một phần giá trị thặng dư thành tư bản phụ thêm để mở rộng sản xuất.

4.1. Nguồn gốc và bản chất của giá trị thặng dư m

Bản chất của giá trị thặng dư là kết quả của lao động không công của công nhân làm thuê cho nhà tư bản. Ngày lao động của công nhân được chia làm hai phần: thời gian lao động tất yếu và thời gian lao động thặng dư. Trong thời gian lao động tất yếu, người công nhân tạo ra một lượng giá trị ngang bằng với giá trị sức lao động của mình (đủ để tái sản xuất sức lao động). Trong thời gian lao động thặng dư, toàn bộ giá trị do người công nhân tạo ra sẽ bị nhà tư bản chiếm không. Tỷ suất giá trị thặng dư (m’) là tỷ lệ phần trăm giữa giá trị thặng dư (m) và tư bản khả biến (v), nó phản ánh chính xác mức độ bóc lột của nhà tư bản đối với công nhân. C.Mác đã vạch rõ: “Sản xuất ra giá trị thặng dư, đó là quy luật tuyệt đối của phương thức sản xuất này”.

4.2. Quá trình tích lũy tư bản và sự ra đời của CNTB độc quyền

Tích lũy tư bản là quá trình tái sản xuất mở rộng tư bản chủ nghĩa thông qua việc biến giá trị thặng dư thành tư bản mới. Động lực thúc đẩy tích lũy là quy luật giá trị thặng dư và quy luật cạnh tranh. Cạnh tranh buộc các nhà tư bản phải không ngừng tích lũy để tái đầu tư, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất lao động nhằm đánh bại đối thủ. Quá trình tích lũy và tập trung tư bản ở trình độ cao đã dẫn đến sự ra đời của các tổ chức độc quyền, đánh dấu bước chuyển của chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh sang giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền. Ở giai đoạn này, các tổ chức độc quyền chi phối các ngành kinh tế then chốt, tìm cách áp đặt giá cả độc quyền để thu lợi nhuận độc quyền cao, làm cho các mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản càng thêm sâu sắc.

V. Vận dụng KTCT Mác Lênin vào kinh tế thị trường Việt Nam

Lý luận của Kinh tế chính trị Mác Lênin không chỉ có giá trị lịch sử mà còn là kim chỉ nam cho công cuộc xây dựng đất nước hiện nay. Việt Nam đang trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đây là một mô hình kinh tế mới mẻ, đòi hỏi sự vận dụng sáng tạo các nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Việc phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước là sự cụ thể hóa quy luật giá trị và quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Nhà nước sử dụng các công cụ kinh tế, pháp luật và chính sách để điều tiết thị trường, đảm bảo tăng trưởng kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội, khắc phục những khuyết tật tự thân của kinh tế thị trường. Mục tiêu của quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước cũng nhằm xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, phát triển lực lượng sản xuất, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Giáo trình kinh tế chính trị đại cương cung cấp cơ sở lý luận vững chắc để phân tích, đánh giá và hoàn thiện mô hình kinh tế đặc thù này.

5.1. Mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là sự kết hợp giữa quy luật khách quan của kinh tế thị trường và bản chất ưu việt của chủ nghĩa xã hội. Nền kinh tế thừa nhận sự tồn tại của nhiều hình thức sở hữu và nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Thị trường đóng vai trò chủ yếu trong việc phân bổ các nguồn lực. Tuy nhiên, sự vận động này không phải là tự phát hoàn toàn mà được đặt dưới sự quản lý, điều tiết của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Mục tiêu không chỉ là hiệu quả kinh tế mà còn là sự phát triển xã hội, thực hiện “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Đây là sự vận dụng sáng tạo học thuyết Mác-Lênin về thời kỳ quá độ, phù hợp với điều kiện lịch sử cụ thể của Việt Nam.

5.2. Vai trò của công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là nhiệm vụ trung tâm trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Quá trình này nhằm mục đích xây dựng một nền kinh tế có cơ cấu công - nông nghiệp hiện đại, khoa học công nghệ tiên tiến, và nguồn nhân lực chất lượng cao. Về bản chất, đây là quá trình phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất để tạo ra năng suất lao động xã hội cao. Các nguyên lý của kinh tế chính trị Mác-Lênin chỉ ra rằng, muốn có một quan hệ sản xuất mới tiến bộ, trước hết phải có một lực lượng sản xuất phát triển tương ứng. Do đó, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa chính là tạo ra tiền đề vật chất vững chắc nhất cho việc củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Nội dung chính

THÔNG TIN THƯ MỤC VÀ TỔNG QUAN NỘI DUNG GIÁO TRÌNH KINH TẾ CHÍNH TRỊ ĐẠI CƯƠNG

Thông tin xuất bản:

• Tên tác phẩm: Giáo trình Kinh tế chính trị đại cương (Tái bản lần thứ ba)
• Đơn vị tổ chức biên soạn: Học viện Báo chí và Tuyên truyền – Khoa Kinh tế
• Chủ biên: TS. Ngô Văn Lương
• Tập thể tác giả: ThS. Vũ Xuân, Vũ Văn Yên, ThS. Lê Thị Thỉ, ThS. Hà Tiến Tục, ThS. Bùi Quốc Luật, ThS. Bùi Thị Kim Khánh, GVC. Đặng Thị Thanh Bình, GV. Cao Quang Xứng
• Nhà xuất bản: Nhà xuất bản Chính trị – Hành chính, Hà Nội
• Năm xuất bản: 2009

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Kinh tế chính trị đại cương (xuất bản lần thứ ba, năm 2009) do Khoa Kinh tế thuộc Học viện Báo chí và Tuyên truyền tổ chức biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị – Hành chính ấn hành. Trong chương trình đào tạo bậc đại học và sau đại học của Học viện, môn học Kinh tế chính trị Mác – Lênin giữ vị trí là học phần lý luận cơ sở bắt buộc, áp dụng cho cả khối lớp chuyên ngành Lý luận và các ngành nghiệp vụ như Báo chí, Xuất bản, Tuyên truyền, Xã hội học và Quan hệ công chúng.

Mục tiêu học tập của giáo trình nhằm cung cấp cho người học hệ thống tri thức nền tảng về các quy luật kinh tế chi phối quá trình sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng của cải vật chất trong lịch sử phát triển xã hội loài người. Thông qua việc phân tích phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và sự hình thành kinh tế hàng hóa, giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học công cụ lý luận để nhận thức bản chất các hiện tượng kinh tế – xã hội trong điều kiện công cuộc đổi mới và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.

Giáo trình được cấu trúc theo tiến trình từ trừu tượng đến cụ thể: bắt đầu từ phương pháp luận và lịch sử tư tưởng kinh tế, chuyển sang các phạm trù của nền sản xuất hàng hóa và tiền tệ, từ đó đi sâu vào bản chất của chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh cùng lý luận giá trị thặng dư. Điểm đặc sắc trong cấu trúc của tài liệu là sự tích hợp cô đọng giữa lý luận kinh điển của C. Mác, Ph. Ăngghen, V.I. Lênin với lược sử các trường phái tư tưởng kinh tế phương Tây từ thời cổ đại đến hiện đại, đồng thời chuẩn hóa các bài toán tính toán giá trị và giá trị thặng dư.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

• Chương I: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu của Kinh tế chính trị Mác – Lênin: Xác định sản xuất vật chất là cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Phân tích ba yếu tố cấu thành quá trình sản xuất vật chất: sức lao động, đối tượng lao động (gồm dạng có sẵn trong tự nhiên như quặng, gỗ rừng và dạng đã qua chế biến gọi là nguyên liệu) và tư liệu lao động (công cụ lao động, phương tiện bảo quản, nhà xưởng). Trình bày quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất. Điểm lại lịch sử tư tưởng kinh tế qua các trường phái: Chủ nghĩa trọng thương (A. Môngcrêchiên, W. Stapbo, T. Mun, J.B. Cônbe), Chủ nghĩa trọng nông (Ph. Quesnay), Kinh tế chính trị tư sản cổ điển Anh (W. Petty, A. Smith, D. Ricardo), Kinh tế chính trị tiểu tư sản (J.C.L. Sismondi, P.J. Proudhon), Chủ nghĩa xã hội không tưởng (C.H. Saint-Simon, C. Fourier, R. Owen), Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Trường phái J.M. Keynes, Chủ nghĩa tự do mới (M. Friedman) và Trường phái chính hiện đại (P. Samuelson).

• Chương II: Sản xuất hàng hoá và sự ra đời của chủ nghĩa tư bản: Phân tích hai điều kiện ra đời của sản xuất hàng hóa: phân công lao động xã hội và chế độ tư hữu hoặc các hình thức sở hữu khác nhau về tư liệu sản xuất. Trình bày phát kiến của C. Mác về tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa: lao động cụ thể (tạo ra giá trị sử dụng, phạm trù vĩnh viễn) và lao động trừu tượng (tạo ra giá trị, phạm trù lịch sử). Phân tích hai thuộc tính của hàng hóa (giá trị sử dụng và giá trị), khái niệm thời gian lao động xã hội cần thiết, ảnh hưởng của năng suất lao động và cường độ lao động. Trình bày lịch sử phát triển của các hình thái giá trị dẫn đến sự ra đời của tiền tệ cùng 5 chức năng cơ bản: thước đo giá trị, phương tiện lưu thông, phương tiện cất trữ, phương tiện thanh toán và tiền tệ thế giới. Phân tích nội dung, 3 tác dụng của quy luật giá trị và quá trình tích lũy nguyên thủy tư bản.

• Chương III: Chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh: Làm rõ sự chuyển hóa của tiền thành tư bản thông qua việc phân tích công thức chung của tư bản $T - H - T'$ ($T' = T + \Delta T$, trong đó $\Delta T = m$) và giải quyết mâu thuẫn của công thức chung. Xác định điều kiện biến sức lao động thành hàng hóa và hai thuộc tính của hàng hóa sức lao động (giá trị và giá trị sử dụng đặc biệt: tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị bản thân). Trình bày bản chất quá trình sản xuất giá trị thặng dư thông qua ví dụ sản xuất kéo sợi; phân định tư bản bất biến ($c$) và tư bản khả biến ($v$); xác định cơ cấu giá trị hàng hóa $W = c + v + m$. Thiết lập công thức tính tỷ suất giá trị thặng dư $m'$ và khối lượng giá trị thặng dư $M$. Trình bày phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối.

TIẾN TRÌNH LOGIC CỦA GIÁO TRÌNH:
[Sản xuất vật chất & Phương pháp luận]
       ↓
[Nền sản xuất hàng hóa, Hàng hóa, Tiền tệ & Quy luật giá trị]
       ↓
[Sự chuyển hóa Tiền thành Tư bản & Hàng hóa Sức lao động]
       ↓
[Quá trình sản xuất Giá trị thặng dư (c, v, m, m', M)]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý luận duy vật lịch sử về phương thức sản xuất: Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất (tư liệu sản xuất và người lao động) và quan hệ sản xuất (sở hữu, tổ chức quản lý, phân phối sản phẩm).
• Học thuyết giá trị lao động: Xác định lao động trừu tượng là nguồn gốc duy nhất kết tinh tạo thành giá trị hàng hóa; lượng giá trị được đo lường bằng thời gian lao động xã hội cần thiết chứ không phụ thuộc vào thời gian lao động cá biệt.
• Học thuyết giá trị thặng dư: Làm rõ bản chất giá trị thặng dư ($m$) là phần giá trị mới dôi ra ngoài giá trị sức lao động do công nhân làm thuê tạo ra và bị nhà tư bản chiếm đoạt; tư bản là giá trị đem lại giá trị thặng dư bằng cách bóc lột lao động làm thuê.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích kinh tế học lý luận: Vận dụng phương pháp trừu tượng hóa khoa học và phương pháp kết hợp lôgích với lịch sử để bóc tách các hiện tượng ngẫu nhiên, phát hiện quy luật kinh tế khách quan.
• Kỹ năng tính toán định lượng kinh tế: Nắm vững và thực hành các công thức:
  • Khối lượng tiền cần thiết cho lưu thông: $$KLTLT = \frac{\text{Tổng số giá cả hàng hoá}}{\text{Tốc độ vòng quay trung bình của đồng tiền cùng loại}}$$
  • Tỷ suất giá trị thặng dư phản ánh trình độ bóc lột: $$m' = \frac{m}{v} \times 100% = \frac{\text{Thời gian lao động thặng dư}}{\text{Thời gian lao động cần thiết}} \times 100%$$
  • Khối lượng giá trị thặng dư phản ánh quy mô bóc lột: $$M = m' \times V = \frac{m}{v} \times 100% \times V$$
• Kỹ năng phân định phạm trù: Phân biệt ranh giới giữa quy luật kinh tế khách quan với chính sách kinh tế chủ quan; phân biệt tư bản bất biến ($c$) và tư bản khả biến ($v$).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

• Phương pháp tiếp cận sư phạm: Giáo trình xây dựng trên phương pháp kết hợp giữa truyền đạt lý luận diễn dịch và phân tích quy nạp. Giảng viên bắt đầu từ các khái niệm cơ bản của sản xuất vật chất, áp dụng phương pháp duy vật biện chứng và phương pháp trừu tượng hóa khoa học để phân tích từng phạm trù từ đơn giản đến phức tạp (từ hàng hóa, tiền tệ đến tư bản và giá trị thặng dư).
• Bài tập và ví dụ tình huống điển hình: Giáo trình đưa vào các mô hình mẫu cụ thể phục vụ phân tích trên lớp:
  • Ví dụ phân tích trao đổi: Tỷ lệ trao đổi định lượng $1\text{ mét vải} = 5\text{ kg thóc}$ nhằm chứng minh tính đồng nhất của lao động xã hội kết tinh trong hai giá trị sử dụng khác nhau.
  • Ví dụ về quy trình sản xuất sợi: Nhà tư bản ứng trước 27 USD (10 kg bông = 10 USD, hao mòn máy móc = 2 USD, tiền lương 1 ngày = 3 USD). Nếu công nhân làm việc 6 giờ đầu thì giá trị mới tạo ra là 3 USD, giá trị sản phẩm là 15 USD (chưa có $m$). Khi kéo dài ngày lao động thành 12 giờ tiêu dùng 20 kg bông (20 USD) và hao mòn 4 USD, giá trị mới tạo ra là 6 USD, tổng giá trị hàng hóa thành 30 USD, tạo ra 3 USD giá trị thặng dư ($m$).
• Bài tập thực hành tính toán: Bài toán xác định tỷ suất giá trị thặng dư trong các điều kiện làm việc khác nhau: ngày lao động 9 giờ (6 giờ tất yếu, 3 giờ thặng dư) cho tỷ suất $m' = 50%$; khi kéo dài ngày làm việc lên 12 giờ (6 giờ tất yếu, 6 giờ thặng dư) thì $m'$ tăng lên $100%$.
• Phương pháp kiểm tra, đánh giá: Kiểm tra khả năng tái hiện khái niệm, giải thích bản chất các quy luật kinh tế (quy luật quan hệ sản xuất, quy luật giá trị) và giải bài tập định lượng về lưu thông tiền tệ cùng các đại lượng $c, v, m, m', M$.
• Hướng dẫn tự học: Học viên cần đọc tài liệu theo tuần tự logic của các chương; nghiên cứu kỹ các tác phẩm kinh điển được trích dẫn (như Ăngghen: Toàn tập, tập 8 và C. Mác - Ph. Ăngghen: Toàn tập, tập 23) để nắm rõ cơ sở trích dẫn học thuật.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Bản chỉnh lý tái bản lần thứ ba: Cuốn sách là kết quả biên soạn lần thứ ba của tập thể giảng viên Khoa Kinh tế – Học viện Báo chí và Tuyên truyền (tháng 02/2009), cập nhật cấu trúc nội dung nhằm đáp ứng sát hơn yêu cầu đào tạo của học viện trong bối cảnh đẩy mạnh công cuộc đổi mới kinh tế – xã hội tại Việt Nam.
• Tổng hợp hệ thống lịch sử tư tưởng kinh tế phong phú: Bên cạnh việc trình bày lý luận kinh tế Mác – Lênin, giáo trình hệ thống hóa mạch lạc các trường phái kinh tế ngoài Mác-xít:
  • Khởi nguồn từ các tư tưởng cổ đại của Platôn, Arixtốt.
  • Sự ra đời của thuật ngữ "Kinh tế chính trị" do A. Môngcrêchiên đề xuất năm 1615.
  • Sự dịch chuyển đối tượng nghiên cứu từ lưu thông (Chủ nghĩa trọng thương) sang sản xuất nông nghiệp (Chủ nghĩa trọng nông) và sản xuất tư bản nói chung (Kinh tế chính trị cổ điển Anh với W. Petty, A. Smith, D. Ricardo).
  • Các học thuyết điều tiết kinh tế thế kỷ XX: Lý thuyết việc làm, lãi suất và tiền tệ của J.M. Keynes; Chủ nghĩa tự do mới của M. Friedman, H. Simon, G. Stigler; Mô hình kinh tế hỗn hợp của P. Samuelson kết hợp cơ chế thị trường với sự điều tiết của nhà nước.
• Gắn kết lý luận với thực tiễn quản lý kinh tế: Giáo trình làm rõ vai trò của các quy luật kinh tế thị trường, cung cấp cơ sở lý thuyết cho việc hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô và vi mô trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Học viên và sinh viên: Tài liệu học tập chính thức dành cho sinh viên đại học, học viên cao học tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền theo học các khối chuyên ngành Lý luận chính trị và các ngành nghiệp vụ: Báo chí, Xuất bản, Tuyên truyền, Xã hội học, Quan hệ công chúng.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành học phần Triết học Mác – Lênin (đặc biệt là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử) và có hiểu biết cơ bản về lịch sử kinh tế – xã hội thế giới.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu: Dùng làm tài liệu chuẩn trong việc xây dựng đề cương bài giảng môn Kinh tế chính trị Mác – Lênin / Kinh tế chính trị đại cương; cung cấp hệ thống định nghĩa, công thức toán học kinh tế và lược đồ phân loại các trường phái kinh tế phục vụ công tác giảng dạy.
• Cán bộ quản lý và bạn đọc tự học: Tài liệu tham khảo lý luận cho cán bộ làm công tác tuyên truyền, báo chí, xuất bản, hoạch định chính sách và cán bộ quản lý kinh tế cần tra cứu hệ thống phạm trù kinh tế chính trị học điển hình.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế chuyên biệt cho sinh viên, học viên các lớp lý luận và nghiệp vụ (Báo chí, Xuất bản, Tuyên truyền, Xã hội học, Quan hệ công chúng) tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, đồng thời phục vụ người học đại học cần nghiên cứu khối kiến thức kinh tế chính trị đại cương.

2. Cần kiến thức nền nào để học môn này?

Người học cần có nền tảng về Triết học Mác – Lênin (phương pháp biện chứng duy vật, lý luận hình thái kinh tế – xã hội) và kiến thức tổng quát về lịch sử kinh tế thế giới giai đoạn tích lũy tư bản và cách mạng công nghiệp.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu khác?

Giáo trình tổng hợp chi tiết lịch sử hình thành môn khoa học kinh tế chính trị qua từng trường phái cụ thể (từ Trọng thương năm 1615 đến Samuelson hiện đại), đồng thời gắn chặt lý luận với thực tế phân tích nghiệp vụ truyền thông và quản lý xã hội.

4. Làm sao để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học nên tiếp cận tuần tự theo 3 bước: (1) Nắm vững phương pháp trừu tượng hóa khoa học tại Chương I; (2) Phân tích sâu 2 thuộc tính hàng hóa và 5 chức năng tiền tệ tại Chương II; (3) Tự giải các bài toán ví dụ về cơ cấu $c + v + m$ và tính toán $m', M$ tại Chương III.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Giáo trình sử dụng các nguồn trích dẫn từ các bộ sách kinh điển: Ăngghen: Toàn tập (Nxb. Chính trị quốc gia, 1997, tập 8), C. Mác - Ph. Ăngghen: Toàn tập (Nxb. Chính trị quốc gia, 1994, tập 23) cùng các văn kiện của Đảng về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Kinh tế chính trị đại cương (Học viện Báo chí và Tuyên truyền, 2009) là tài liệu học thuật trình bày có hệ thống các nguyên lý cơ bản của Kinh tế chính trị Mác – Lênin và lịch sử học thuyết kinh tế. Giáo trình cung cấp cơ sở phương pháp luận khoa học thông qua việc phân tích sản xuất vật chất, học thuyết giá trị, tiền tệ và học thuyết giá trị thặng dư. Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu từ việc nắm vững phương pháp duy vật biện chứng và phương pháp trừu tượng hóa khoa học ở Chương I, làm chủ các quy luật sản xuất hàng hóa ở Chương II, trước khi nghiên cứu sâu cơ chế sản xuất giá trị thặng dư ở Chương III. Để mở rộng tri thức, người học nên kết hợp nghiên cứu bộ Toàn tập C. Mác và Ph. Ăngghen, V.I. Lênin Toàn tập cùng các giáo trình chuyên sâu về lịch sử các học thuyết kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG i ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC- LENIN I. SAN XUAT VAT CHAT LA CO SỞ TỒN TẠI VÀ PHAT TRIEN CUA XA HOI LOAI NGUOI Đời sống xã hội loài người có nhiều mặt hoạt động như: hoạt động lao động sản xuất; hoạt động văn hoá, righệ thuật; hoạt động chính trị; "hoạt động khoa học - kỹ thuật; hoạt động tôn giáo v. Các hoạt động đó thường xuyên có quan hệ qua lại và tác động lẫn nhau. Xã hội càng phát triển, các hoạt động nói trên càng phong phú và có trình độ ngày càng cao.

Trong lịch sử phát triển của mình, loài người đã trải qua nhiều giai đoạn, nhiều hình thái kinh tế - xã hội khác nhau. Việc giải thích cho sự chuyển biến từ xã hội này sang xã hội khác đã có nhiều quan điểm khác _ nhau. Có quan điểm cho rằng đó là do sự tác động của các lực lượng siêu nhiên, của thượng đế; quan điểm khác lại cho rằng đó là vai trò của các vĩ nhân trong lịch su, V.Ăngghen đã dựa trên quan điểm duy - vật lịch sử đều cho rằng sản xuất của cải vật chất là - cơ sở cho sự tổn tại và phát triển của xã hội loài người. Thật vậy, muốn sống, trước hết con người phải có.

ăn, uống, ở, mặc và những của cải vật chất khác. Những thứ này không có sẵn trong tự nhiên, chúng được tạo ra thông qua lao. động của con người.Mác viết: "Đứa trẻ con nào cũng biết rằng bất kể dân tộc nào cũng sẽ diệt:vong, nếu như nó ngừng lao động, không phải một năm mà chỉ mấy tuần thôi”. Sản xuất của cải vật chất và việc phân phối, trao đối, tiêu dùng là cơ sở cho sự tổn tại và phát triển của xã hội loài người.

Vì thế, muốn tìm nguyên nhân cuối cùng của tất cả những sự biến đổi xã hội, biến đổi chính trị phải tìm trong sự thay đổi về phương thức sản xuất, phương thức trao đổi, nghĩa là tìm ở những nguyên nhân kinh tế của thời đại mình nghiên cứu. "Ngày nay, các nhân tố xã hội, tính thần ngày càng được đề cao trong cuộc sống, lĩnh vực dịch vụ 1. Ăngghen: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997, t.

8 _ phát triển nhanh chóng nhưng vai trò của san xuất vật chất - nhân tố quyết định cho sự tổn tại và phát triển của xã hội loài người vẫn giữ nguyên ý nghĩa. Xã hội loài người không thể ngừng tiêu dùng, do vậy cũng không thể ngừng sản xuất. Trong quá trình sản xuất con người luôn luôn tác động tới tự nhiên, biến đổi các vật thể tự nhiên phù hợp với nhu cầu của mình. Sản xuất của cải vật chất luôn được lặp đi lặp lại và đổi mới không ngừng thông qua các yếu tố .eđ bản của quá trình sản xuất.

Các yếu tố của quá trình sản xuất vật chất. Mỗi quá trình sản xuất của bất kỳ xã hội nào cũng là sự kết hợp của ba yếu tố: sức lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động. - Sức lao động: là toàn bộ thể lực và trí lực của con người được sử dụng trong quá trình lao động, Nó là khả năng lao động của con người, một yếu tố vật chất, điều kiện tiên quyết của sản xuất. Tiêu dùng sức lao động là lao động.

Lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của.con người nhằm tạo ra các loại sản phẩm vật: chất và tinh than phục vụ các nhu cầu của đời sống con người. - Đối tượng lao động: là tất cả những gì mà lao động của con người tác động vào. Nó được chia thành hai dạng: + Dạng có sẵn - trong tự nhiên, như gỗ trong rừng nguyên thuỷ, quặng trong lòng đất, cá ở dưới sông, biển. + Dạng đã qua chế biến, nghĩa là: đã có sự tác động của lao động, gọi là nguyên liệu như than trong nhà máy điện, sắt thép để chế tạo máy, v.

- Tư liệu lao động: là những thứ mà con người dùng trong khi lao động để tác động vào đối tượng lao. Tu liệu lao động bao gồm công cụ lao động (máy móc, dụng cụ, thiết bị.); những đồ chứa đựng, bảo quản (bình chứa, chum vại, ống dẫn); nhà xưởng, đường sá, kênh đào, kho tàng. Trong toàn bộ các tư liệu lao động thì công cụ lao động đóng vai trò quan trọng nhất. Trình độ phát triển của chúng là thước đo trình độ phát triển của nền sản xuất xã hội.

Việc phân chia ranh giới giữa tư liệu lao động và đối tượng lao động có tính chất tương đối. Việc phân chia này tuỳ thuộc vào chức năng mà nó đảm nhiệm trong quá trình sản xuất. Ví dụ, một con trâu dùng để kéo xe, kéo cày thì nó là tư liệu lao động, còn khi đem giết thịt thì nó là đối tượng lao động. Đối tượng lao động và tư liệu lao động hợp thành tư liệu sản xuất.

Không thể sản xuất được nếu thiếu tư liệu sản xuất. Nhưng nếu không có lao động của con người thì tư liệu sản xuất không thể phát huy 10 được tác dụng. Lao động của con người là chủ thể của nền sản xuất xã hội. Nó giữ vai trò quyết định.

Lao động có tính sáng tạo, nó tạo ra những tư liệu sản -xuất ngày càng hiện đại. Nhờ có lao động hiện tại (lao động sống) mà lao động quá khứ được sử dụng phục vụ cuộc sống cơn người ngăy càng tốt hơn. ˆ Hoạt động lao động không những thay đổi, cải tạo tự nhiên mà còn cải tạo cả bản thân con người. Trong quá trình lao động, cơn người tích luỹ được kinh nghiệm sản xuất, làm giàu tri thức của mình; thể lực và trí lực ngày càng hoàn thiện.

Hai mặt của quá trình sản xuất vật chất a) Lue lượng sản xuất Lực lượng sản xuất là toàn bộ những năng lực sản xuất của một xã hội nhất định, ở một thời kỳ nhất định. Lực lượng sản xuất là sự thống nhất hữu cơ giữa lao. động đã được tích luỹ và lao động sống, giữa tư liệu sản xuất và những người sử dụng những tư liệu ấy để sản xuất ra của cải vật chất. Lực lượng sản xuất phản ánh trình độ chỉnh phục tự nhiên của con người, nó biểu hiện năng lực thực tiễn của con người trong quá trình tạo ra của cải vật chất.

Lực lượng sản xuất bao gồm tư liệu sản xuất và 11 người lao động có kinh nghiệm, tri thức sản xuất. Ngày nay, khoa học cũng đã trở thành một bộ phận của lực lượng sản xuất. Sự phát triển của lực lượng sản xuất xã hội là tiêu chuẩn quan trọng nhất và là chỉ tiêu chung nhất để đánh giá trình độ của con người chỉnh phục tự nhiên, là cơ sở của tiến bộ xã hội. ˆ Các yếu tế hợp thành lực lượng sản xuất thường xuyên có quan hệ chặt chẽ và tác động qua lại lẫn nhau.

Trong đó, tư liệu sản xuất là điều kiện quan trọng, không thể thiếu đượẻ của quá trình sản xuất. Nhưng nếu thiếu lao động của con người thì bản thân nó sẽ không tạo ra được gì cả. Chính lao động tích cực và sáng tạo của con người mới phát huy được vai trò, tác dụng của tư liệu sản xuất, bắt chúng phục vụ con người. nay, cuộc cách mạng khoa học - công nghệ rất phát triển, vị trí trung tâm của con người càng được nhấn mạnh.

Con người giữ vai trò quyết định đối với sản xuất. Việc nâng cao trình độ văn hoá, khoa học kỹ thuật, nâng cao trình độ dân trí đang trở thành nhu cầu bức bách. Nó vừa là đòi hỏi của nền sản xuất xã hội, vừa là điểu kiện thúc đẩy nền sản xuất xã hội phát triển nhanh hơn. b) Quan hệ sẳn xuất Trong quá trình sản xuất, con người không chỉ tác động vào giới tự nhiên mà còn tác động, quan hệ 12 qua lại với nhau hình thành nên quan hệ sản xuất.

Quan hệ sản xuất là quan hệ kinh tế giữa người với người trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội. Quan hệ này thể hiện ở cả bốn khâu: sản xuất, phân phối, trao đổi, tiêu dùng của cải vật chất, và bao gồm ba mặt: sở hữu, tổ chức quản lý và phân phối. ˆ Thứ nhất, quan hệ giữa người với người trong việc chiếm hữu tư liệu sản xuất (biểu hiện ở chế độ sở hữu hay hình thức sở hữu về tư liệu sản xuất). - Thứ hai, quan hệ giữa người với người trong tổ chức quản lý sản xuất xã hội (biểu hiện ở địa vị khác nhau của giai cấp trong xã hội có glal cấp).

Thú ba, quan hệ giữa. người với người trong việc phân phối sản phẩm (biểu hiện ở chế độ phân phối hay hình thức phân phối sản phẩm). Trong các quan hệ trên đây thì quan hệ sở hữu tư` liệu sản xuất giữ vai trò quyết định. Sản xuất, phân phối, trao đổi, tiêu dùng.

hợp thành một thể thống nhất của quá trình tái sản xuất xã hội, chúng có tác động và quan hệ qua lại với nhau, trong đó sản xuất đóng vai trò quyết định. c) Mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất va quan hệ sẳn xuất Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất thống 13 nhất và tác động qua lại với nhau một cách biện chứng trong phương thức sản xuất. Trong đó, sự phát triển của lực lượng sản xuất đóng vai trò quyết định, cồn quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất. Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất hình thành quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất.

Đây:là quy luật kinh tế chung cia moi Phuong thức sản xuất xã hội.- Sự tác động trở lại của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất diễn ra theo hai hướng: nếu quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất thì nó sẽ thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển. Ngược lại, nếu không phù hợp nó sẽ kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất. Quan hệ sản xuất là cơ sở của chế độ xã hội, tương ứng với nó là những quan hệ chính trị, pháp lý, tư tưởng nhất định và những quan hệ xã hội khác hợp thành kiến trúc thượng tầng của xã hội và tác động trở lại tiến trình phát triển kinh tế. Phương thức sản xuất của cải vật chất với kiến trúc thượng tầng phù hợp với nó hợp thành hình thái kinh tế - xã hội.

DOI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .CỦA KINH TẾ CHÍNH TRỊ.