Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh (2010) của Bộ GD&ĐT cho sinh viên không chuyên

Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh phần 1 năm 2010 cung cấp kiến thức sâu sắc về tư tưởng và di sản của Bác, phục vụ học tập và nghiên cứu.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Tư Tưởng Hồ Chí Minh
• Đề tài: Giáo Trình Tư Tưởng Hồ Chí Minh Phần 1
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• CHÚ DẪN CỦA NHÀ XUẤT BẢN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG MỞ ĐẦU: ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ Ý NGHĨA HỌC TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
• 1.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Khái niệm tư tưởng và tư tưởng Hồ Chí Minh
• 1.1.1.1. Khái niệm tư tưởng
• 1.1.1.2. Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh
• 1.1.2. Đối tượng và nhiệm vụ của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh
• 1.1.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.1.2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.1.3. Mối quan hệ của môn học này với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và môn học Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 1.1.3.1. Mối quan hệ của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin
• 1.1.3.2. Mối quan hệ của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh với môn học Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 1.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Cơ sở phương pháp luận
• 1.2.1.1. Bảo đảm sự thống nhất nguyên tắc tính Đảng và tính khoa học
• 1.2.1.2. Quan điểm thực tiễn và nguyên tắc lý luận gắn liền với thực tiễn
• 1.2.1.3. Quan điểm lịch sử - cụ thể
• 1.2.1.4. Quan điểm toàn diện và hệ thống
• 1.2.1.5. Quan điểm kế thừa và phát triển
• 1.2.1.6. Kết hợp nghiên cứu các tác phẩm với thực tiễn chỉ đạo cách mạng của Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Hướng dẫn học Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh 2010 hiệu quả

Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh năm 2010, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia ấn hành dưới sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, là một tài liệu nền tảng dành cho sinh viên các khối không chuyên ngành Mác - Lênin. Cuốn giáo trình này không chỉ cung cấp kiến thức lý luận mà còn là kim chỉ nam cho hành động, giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc về con đường cách mạng mà Đảng và dân tộc đã lựa chọn. Đối tượng nghiên cứu của môn học là toàn bộ hệ thống quan điểm, lý luận của Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam, từ cội nguồn hình thành đến quá trình phát triển và hoàn thiện. Nội dung cốt lõi của giáo trình TTHCM tập trung vào tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, một luận điểm sáng tạo đã dẫn dắt cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi. Việc học tập và nghiên cứu tài liệu tư tưởng Hồ Chí Minh này đòi hỏi người học phải nắm vững phương pháp luận khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ kiến thức, mà còn là khả năng vận dụng tư tưởng của Người vào việc giải quyết các vấn đề thực tiễn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Thông qua giáo trình, sinh viên sẽ được trang bị một thế giới quan khoa học, một phương pháp tư duy biện chứng và một lập trường chính trị vững vàng, góp phần hình thành phẩm chất của người trí thức mới, kế thừa và phát huy giá trị di sản Hồ Chí Minh.

1.1. Xác định đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu môn học TTHCM

Đối tượng nghiên cứu của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm hệ thống các quan điểm, quan niệm, lý luận về cách mạng Việt Nam trong dòng chảy của thời đại mới, mà cốt lõi là tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đối tượng này không chỉ là những gì được thể hiện trong các bài nói, bài viết của Người mà còn là quá trình vận động, hiện thực hóa các quan điểm đó trong thực tiễn. Nhiệm vụ của môn học là làm rõ cơ sở khách quan và chủ quan hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh; các giai đoạn phát triển; nội dung, bản chất cách mạng và khoa học; vai trò nền tảng tư tưởng đối với cách mạng Việt Nam; và các giá trị lý luận của Người đối với thế giới.

1.2. Mối quan hệ giữa giáo trình TTHCM và chủ nghĩa Mác Lênin

Chủ nghĩa Mác - Lênin là cơ sở thế giới quan, phương pháp luận và là nguồn gốc lý luận trực tiếp quyết định bản chất cách mạng, khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh. Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo và phát triển học thuyết này vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Do đó, môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh và môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin có mối quan hệ biện chứng, thống nhất. Để nghiên cứu tốt giáo trình TTHCM, người học cần nắm vững kiến thức nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin. Ngược lại, việc tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh giúp làm sáng tỏ sự vận dụng và phát triển sáng tạo các nguyên lý Mác - Lênin trong thực tiễn cách mạng Việt Nam.

II. Giải mã bối cảnh lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh không ra đời một cách ngẫu nhiên mà là sản phẩm tất yếu của lịch sử, kết tinh từ những điều kiện khách quan đặc biệt của Việt Nam và thế giới cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20. Vào thời điểm đó, Việt Nam đang chìm trong đêm dài nô lệ dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Các phong trào yêu nước theo hệ tư tưởng phong kiến và tư sản, tiêu biểu như phong trào Cần Vương hay các cuộc vận động của Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, đều lần lượt thất bại. Sự bế tắc về đường lối cứu nước đã đặt ra một yêu cầu cấp thiết: phải tìm ra một con đường cách mạng mới, một hệ tư tưởng tiên tiến có khả năng dẫn dắt dân tộc đi đến thắng lợi. Bối cảnh quốc tế cũng có những chuyển biến sâu sắc. Chủ nghĩa tư bản đã chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, tăng cường xâm lược và bóc lột thuộc địa. Mâu thuẫn giữa các dân tộc bị áp bức với chủ nghĩa đế quốc ngày càng trở nên gay gắt. Trong bối cảnh đó, thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đã mở ra một thời đại mới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới. Sự kiện này không chỉ là nguồn cổ vũ to lớn mà còn là tấm gương, chỉ ra con đường cách mạng Việt Nam cần đi theo để giải phóng dân tộc một cách triệt để. Chính trong bối cảnh lịch sử phức tạp đó, Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước, và những trải nghiệm thực tiễn đã giúp Người định hình nên một tư tưởng cách mạng hoàn toàn mới.

2.1. Thực trạng khủng hoảng đường lối cứu nước tại Việt Nam

Cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, các phong trào yêu nước của nhân dân ta dù diễn ra sôi nổi nhưng đều không thành công. Nguyên nhân sâu xa là sự khủng hoảng, bế tắc về đường lối cứu nước. Hệ tư tưởng phong kiến đã tỏ ra lỗi thời, bất lực trước nhiệm vụ lịch sử. Các sĩ phu yêu nước có tư tưởng canh tân như Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh dù mang đến những yếu tố mới nhưng phương pháp của họ vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn. Con đường bạo động của Phan Bội Châu dựa vào sự giúp đỡ từ bên ngoài đã thất bại. Con đường cải cách, "ỷ Pháp cầu tiến bộ" của Phan Chu Trinh cũng không thành công. Lịch sử đặt ra yêu cầu phải có một con đường cứu nước mới, khoa học và triệt để hơn.

2.2. Tác động của thời đại và Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại

Sự chuyển biến của chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa đế quốc và thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga (1917) là những nhân tố thời đại quan trọng tác động đến sự hình thành tư tưởng cứu nước của Hồ Chí Minh. Cách mạng Tháng Mười đã lật đổ ách thống trị của giai cấp tư sản, địa chủ, thiết lập nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới. Nó "đã làm thức tỉnh các dân tộc châu Á", mở ra thời đại cách mạng chống đế quốc và giải phóng dân tộc. Sự ra đời của Quốc tế Cộng sản (tháng 3-1919) đã thúc đẩy sự gắn kết giữa phong trào công nhân ở các nước tư bản và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa, tạo điều kiện thuận lợi cho việc truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam.

III. Phân tích các nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

Nguồn gốc hình thành tư tưởng HCM là sự kết hợp biện chứng giữa các giá trị truyền thống dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại và chủ nghĩa Mác - Lênin. Trước hết, đó là sự kế thừa và phát triển chủ nghĩa yêu nước nồng nàn, tinh thần kiên cường bất khuất của dân tộc Việt Nam. Lòng yêu nước là điểm xuất phát, là động lực thôi thúc Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước. Thứ hai, Hồ Chí Minh đã chắt lọc và tiếp thu những tinh hoa văn hóa của cả phương Đông và phương Tây. Người tiếp thu tư tưởng nhân văn, đạo đức của Nho giáo, tinh thần từ bi, bác ái của Phật giáo. Đồng thời, Người cũng tiếp thu các giá trị về tự do, bình đẳng, dân chủ trong văn hóa cách mạng phương Tây, đặc biệt là từ các cuộc cách mạng ở Pháp và Mỹ. Yếu tố quyết định nhất, tạo nên bước ngoặt về chất trong tư tưởng của Người chính là chủ nghĩa Mác - Lênin. Học thuyết này đã cung cấp cho Hồ Chí Minh một thế giới quan khoa học và phương pháp luận biện chứng để giải quyết các vấn đề của cách mạng Việt Nam. Người đã vận dụng một cách sáng tạo, chứ không giáo điều, để tìm ra con đường cứu nước đúng đắn: độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đây chính là hạt nhân cốt lõi, là sự khác biệt căn bản giữa tư tưởng Hồ Chí Minh với các nhà yêu nước tiền bối.

3.1. Kế thừa và phát huy giá trị truyền thống dân tộc Việt Nam

Lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước đã hun đúc nên những giá trị truyền thống quý báu, trong đó nổi bật nhất là chủ nghĩa yêu nước. Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta". Chính sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước đã trở thành động lực nội sinh, thôi thúc Người tìm kiếm con đường giải phóng dân tộc. Bên cạnh đó, các giá trị như tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái, ý chí tự lực tự cường cũng là những tiền đề tư tưởng quan trọng, được Người kế thừa và nâng lên một tầm cao mới trong thời đại cách mạng vô sản.

3.2. Chắt lọc tinh hoa văn hóa nhân loại cả phương Đông và Tây

Trong quá trình bôn ba khắp năm châu, Hồ Chí Minh đã tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại. Với văn hóa phương Đông, Người tiếp thu những mặt tích cực của Nho giáo (triết lý hành động, tu thân), Phật giáo (tinh thần từ bi, bình đẳng) và chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn. Với văn hóa phương Tây, Người nghiên cứu các giá trị của Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền (Pháp) và Tuyên ngôn Độc lập (Mỹ), tiếp thu tư tưởng dân chủ, tự do của các nhà khai sáng. Sự kết hợp hài hòa này đã làm giàu thêm trí tuệ và hình thành nên một nhân cách văn hóa độc đáo ở Hồ Chí Minh.

3.3. Chủ nghĩa Mác Lênin là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam

Việc tiếp cận và tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin là một bước ngoặt quyết định trong sự phát triển tư tưởng của Hồ Chí Minh. Luận cương của Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa đã giải đáp câu hỏi lớn nhất mà Người đang trăn trở: con đường giải phóng dân tộc. Thế giới quan và phương pháp luận Mác - Lênin đã giúp Hồ Chí Minh tổng kết kinh nghiệm thực tiễn, phân tích sâu sắc bản chất của chủ nghĩa đế quốc và xác định con đường cách mạng đúng đắn. Người khẳng định: "chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin". Đây chính là cơ sở lý luận vững chắc nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh.

IV. Quá trình hình thành con đường cách mạng trong tư tưởng HCM

Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh là một chặng đường dài, gắn liền với hoạt động thực tiễn sôi nổi của Người. Quá trình này có thể chia thành nhiều giai đoạn chính, đánh dấu những bước phát triển về chất trong tư duy lý luận. Giai đoạn trước năm 1911 là thời kỳ hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước, khi Người tiếp thu truyền thống gia đình, quê hương và chứng kiến sự thất bại của các phong trào yêu nước đương thời. Giai đoạn từ 1911 đến 1920 là quá trình tìm tòi, khảo nghiệm, vượt qua năm châu bốn biển để tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn. Bước ngoặt vĩ đại diễn ra vào tháng 7/1920 khi Người đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của V.I.Lênin. Từ đó, con đường cách mạng Việt Nam đã được xác định rõ ràng. Giai đoạn 1921-1930, Nguyễn Ái Quốc tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam, chuẩn bị các điều kiện về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam. Các tác phẩm kinh điển như "Bản án chế độ thực dân Pháp" và "Đường Kách mệnh" đã hình thành nên những luận điểm cơ bản về cách mạng Việt Nam. Giai đoạn 1930-1969 là thời kỳ tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục được bổ sung, phát triển và hoàn thiện qua thực tiễn đấu tranh giành độc lập và xây dựng đất nước.

4.1. Giai đoạn 1911 1920 Tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn

Năm 1911, Nguyễn Tất Thành rời Tổ quốc, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước. Khác với các bậc tiền bối hướng sang phương Đông, Người quyết định sang phương Tây để tìm hiểu bản chất của kẻ thù. Qua gần 10 năm khảo sát thực tiễn ở nhiều nước, Người đã rút ra kết luận quan trọng: ở đâu chủ nghĩa đế quốc cũng tàn bạo, ở đâu người lao động cũng bị áp bức. Sự kiện quyết định là khi Người tiếp cận Luận cương của Lênin, tìm thấy con đường giải phóng dân tộc theo quỹ đạo cách mạng vô sản. Đây là công lao to lớn đầu tiên, chấm dứt thời kỳ khủng hoảng về đường lối của cách mạng Việt Nam.

4.2. Giai đoạn 1921 1930 Hình thành cơ bản lý luận cách mạng

Trong giai đoạn này, Nguyễn Ái Quốc hoạt động tích cực trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Thông qua các bài viết, các tác phẩm lý luận, Người đã trình bày một cách hệ thống những quan điểm cơ bản về cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa. Các luận điểm chính bao gồm: bản chất của chủ nghĩa thực dân, mối quan hệ giữa cách mạng thuộc địa và cách mạng vô sản, vai trò của liên minh công nông, và sự cần thiết phải có một Đảng Cộng sản lãnh đạo. Những tư tưởng này được thể hiện rõ nét trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (1930), là ngọn đuốc soi đường cho cách mạng Việt Nam.

4.3. Giai đoạn 1930 1969 Vượt thử thách và hoàn thiện tư tưởng

Sau khi Đảng ra đời, tư tưởng Hồ Chí Minh đã phải trải qua những thử thách, đặc biệt là sự ảnh hưởng của khuynh hướng “tả” trong Quốc tế Cộng sản. Tuy nhiên, với bản lĩnh kiên định và tầm nhìn chiến lược, Người đã kiên trì bảo vệ quan điểm đúng đắn của mình về cách mạng giải phóng dân tộc. Thực tiễn cách mạng Việt Nam, đặc biệt là thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945 và hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, đã chứng minh sự đúng đắn và sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong giai đoạn này, tư tưởng của Người tiếp tục được phát triển, hoàn thiện trên nhiều lĩnh vực như xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân, xây dựng Đảng cầm quyền, và đạo đức cách mạng.

V. Hệ thống nội dung cốt lõi trong tài liệu tư tưởng Hồ Chí Minh

Hệ thống tài liệu tư tưởng Hồ Chí Minh là một kho tàng lý luận toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam. Hạt nhân cốt lõi, xuyên suốt toàn bộ hệ thống tư tưởng đó là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đây là một phát kiến vĩ đại, một sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của một nước thuộc địa nửa phong kiến. Tư tưởng về đại đoàn kết dân tộc cũng là một nội dung đặc biệt quan trọng. Người khẳng định đoàn kết là sức mạnh vô địch, là nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng. Mặt trận dân tộc thống nhất, với nòng cốt là liên minh công - nông - trí thức, đã trở thành một vũ khí chiến lược của cách mạng Việt Nam. Bên cạnh đó, tư tưởng về xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân thể hiện rõ bản chất dân chủ của chế độ mới. Đó là một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nơi mọi quyền lực thuộc về nhân dân, và cán bộ, đảng viên là "người đầy tớ thật trung thành của nhân dân". Ngoài ra, hệ thống tư tưởng của Người còn bao quát nhiều lĩnh vực khác như quân sự, kinh tế, văn hóa, và đặc biệt là tư tưởng về đạo đức cách mạng với các phẩm chất "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư".

5.1. Tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Đây là luận điểm trung tâm và sáng tạo nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Theo Người, độc lập dân tộc là mục tiêu trước hết, nhưng đó phải là một nền độc lập thật sự, gắn liền với tự do, hạnh phúc của nhân dân. Muốn vậy, sau khi giành được độc lập, tất yếu phải đi lên chủ nghĩa xã hội. Chỉ có chủ nghĩa xã hội mới xóa bỏ được tận gốc ách áp bức, bóc lột, đưa nhân dân lao động lên địa vị làm chủ. Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội vừa là quy luật khách quan của cách mạng Việt Nam, vừa là sự lựa chọn duy nhất đúng đắn, phù hợp với xu thế thời đại.

5.2. Tư tưởng về đại đoàn kết dân tộc và sức mạnh của nhân dân

Hồ Chí Minh luôn coi cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân. Người đã kế thừa truyền thống đoàn kết của dân tộc và nâng nó lên một tầm cao mới với tư tưởng đại đoàn kết dân tộc. Sức mạnh của khối đại đoàn kết được xây dựng trên nền tảng liên minh công - nông và đội ngũ trí thức, do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Người chỉ rõ: "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công". Tư tưởng này đã được hiện thực hóa thông qua việc xây dựng và phát huy vai trò của Mặt trận dân tộc thống nhất trong suốt các giai đoạn cách mạng, trở thành một nhân tố quyết định mọi thắng lợi.

VI. Ý nghĩa học tập giáo trình TTHCM và giá trị di sản Hồ Chí Minh

Việc học tập giáo trình TTHCM có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sinh viên, thế hệ trí thức tương lai của đất nước. Trước hết, môn học giúp nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác. Tư tưởng Hồ Chí Minh trang bị cho sinh viên một thế giới quan khoa học, một phương pháp luận biện chứng để nhìn nhận và giải quyết các vấn đề trong học tập và cuộc sống. Việc nắm vững tư tưởng của Người giúp sinh viên có cơ sở khoa học để phân tích, đánh giá đúng đắn các đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước. Thứ hai, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh là để bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và rèn luyện bản lĩnh chính trị. Những tấm gương về cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư của Người là bài học vô giá để thế hệ trẻ tu dưỡng, rèn luyện. Qua đó, sinh viên sẽ kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, có khả năng đấu tranh chống lại các quan điểm sai trái, thù địch. Giá trị di sản Hồ Chí Minh không chỉ là tài sản tinh thần vô giá của dân tộc mà còn có ý nghĩa quốc tế sâu sắc, soi sáng con đường đấu tranh giải phóng cho các dân tộc bị áp bức trên thế giới. Việc chuẩn bị đề cương ôn tập TTHCM một cách nghiêm túc chính là cách để lĩnh hội sâu sắc những giá trị to lớn đó.

6.1. Nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống lý luận chặt chẽ, khoa học. Việc nghiên cứu môn học này giúp sinh viên rèn luyện tư duy logic, khả năng phân tích và tổng hợp vấn đề. Thông qua việc tìm hiểu con đường cách mạng Việt Nam mà Hồ Chí Minh đã vạch ra, sinh viên học được phương pháp luận gắn lý luận với thực tiễn, học đi đôi với hành. Đây là những kỹ năng quan trọng, không chỉ hữu ích cho việc học tập mà còn cần thiết cho công tác sau này, giúp giải quyết công việc một cách khoa học, sáng tạo và hiệu quả.

6.2. Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và bản lĩnh chính trị

Tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt là tư tưởng đạo đức, là nền tảng để xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa. Học tập theo tấm gương đạo đức của Người giúp sinh viên hình thành các phẩm chất cao đẹp: yêu nước, thương dân, trung thực, khiêm tốn, giản dị. Đồng thời, việc hiểu rõ bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh giúp củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Từ đó, sinh viên xây dựng được bản lĩnh chính trị vững vàng, sẵn sàng cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nội dung chính

GIÁO TRÌNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH (DÀNH CHO SINH VIÊN ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG KHỐI KHÔNG CHUYÊN NGÀNH MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH)

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh (Dành cho sinh viên đại học, cao đẳng khối không chuyên ngành Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh) là tài liệu học tập chính thức do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Nhà xuất bản Chính trị quốc gia ấn hành (Tái bản có sửa chữa, bổ sung năm 2010, Mã số: CTQG - 2010). Giáo trình được biên soạn căn cứ theo Quyết định số 52/2008/QĐ-BGDĐT ngày 18-9-2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, thực hiện theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 khóa X về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí. Ấn bản được thực hiện bởi Ban Chỉ đạo biên soạn chương trình, giáo trình các môn lý luận chính trị do PGS. Nguyễn Viết Thông làm Tổng Chủ biên và Ban biên soạn do PGS. Phạm Ngọc Anh chủ biên cùng tập thể tác giả GS. Mạch Quang Thắng, GS. Nguyễn Ngọc Cơ, ThS. Lê Văn Thịnh.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, môn học là một trong ba học phần lý luận chính trị bắt buộc (cùng với Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam). Về mục tiêu đào tạo, giáo trình hướng đến việc trang bị cho sinh viên hệ thống quan điểm lý luận toàn diện về cách mạng Việt Nam, xây dựng thế giới quan khoa học, nâng cao năng lực tư duy biện chứng và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng.

Về cấu trúc và cách tiếp cận, giáo trình lựa chọn phương thức tiếp cận hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh dưới góc độ là hệ thống các quan điểm về cách mạng Việt Nam, lấy hạt nhân cốt lõi là tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Điểm đặc thù của ấn bản là sự kế thừa giáo trình quốc gia năm 2003, đồng thời tiếp thu ý kiến phản biện từ các cơ quan nghiên cứu như Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh và Ban Tuyên giáo Trung ương.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

• Chương mở đầu: Đối tượng, phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh: Xác định định nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh dựa trên Văn kiện Đại hội IX của Đảng (năm 2001); làm rõ đối tượng nghiên cứu là hệ thống các quan điểm lý luận và quy luật hiện thực hóa lý luận trong thực tiễn; phân tích mối quan hệ giữa môn học với môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và môn Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Chương I: Cơ sở, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh: Phân tích cơ sở khách quan (bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, bối cảnh quốc tế với Cách mạng Tháng Mười Nga 1917), tiền đề tư tưởng - lý luận (truyền thống yêu nước dân tộc, văn hóa phương Đông, văn hóa phương Tây và chủ nghĩa Mác - Lênin) cùng nhân tố chủ quan. Chương này chia quá trình hình thành thành 5 thời kỳ lịch sử cụ thể:
  1. Thời kỳ trước năm 1911: Hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước.
  2. Thời kỳ 1911 - 1920: Tìm thấy con đường cứu nước, giải phóng dân tộc (tiếp cận Sơ thảo Luận cương của V.I. Lênin tháng 7-1920, tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp tháng 12-1920).
  3. Thời kỳ 1921 - 1930: Hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam thông qua các tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp (1925), Đường cách mệnh (1927), Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (1930).
  4. Thời kỳ 1930 - 1945: Vượt qua thử thách, kiên trì giữ vững lập trường cách mạng, chuyển hướng chiến lược tại Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5-1941) và thắng lợi Cách mạng Tháng Tám, ban hành Tuyên ngôn độc lập (2-9-1945).
  5. Thời kỳ 1945 - 1969: Phát triển và hoàn thiện đường lối vừa kháng chiến vừa kiến quốc, giải quyết mối quan hệ chiến lược giữa hai miền Nam - Bắc sau năm 1954.
• Các khối chủ đề lý luận cơ bản: Hệ thống hóa các quan điểm về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc và đoàn kết quốc tế; xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân; phát triển kinh tế, văn hóa và đạo đức cách mạng (cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư).

Progression logic của giáo trình đi tuần tự từ phương pháp luận nhận thức (Chương mở đầu), nguồn gốc và tiến trình lịch sử (Chương I), đến việc phân tích chi tiết từng nội dung lý luận chuyên ngành và giá trị thực tiễn đối với cách mạng Việt Nam.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Cơ sở lý luận và thế giới quan: Hệ thống hóa vai trò quyết định của chủ nghĩa Mác - Lênin đối với bản chất cách mạng, khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh.
• Hệ thống nguyên lý cốt lõi: Nguyên lý độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; tính chủ động của cách mạng thuộc địa (có thể thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc); lý luận về liên minh công - nông làm nền tảng cho Mặt trận dân tộc thống nhất.
• Khung khái niệm khoa học: Các khái niệm về "nhà tư tưởng", "hệ tư tưởng", bản chất Nhà nước dân chủ nhân dân, đạo đức cách mạng và xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch, vững mạnh.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích học thuật: Năng lực vận dụng quan điểm lịch sử - cụ thể và phương pháp lôgích để lý giải các sự kiện lịch sử chính trị và các bước chuyển biến chiến lược của cách mạng Việt Nam.
• Kỹ năng văn bản học: Phân tích, đối chiếu các văn kiện, tác phẩm lý luận nền tảng được trích dẫn trong Hồ Chí Minh Toàn tập (bộ 12 tập, NXB Chính trị quốc gia, 2002) và các văn kiện chính thức của Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Năng lực thực tiễn: Vận dụng phương pháp tư duy biện chứng "dĩ bất biến, ứng vạn biến", giải quyết các mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn trong công tác chuyên môn và đời sống xã hội.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình quy định hệ thống nguyên tắc phương pháp luận khoa học làm định hướng cho việc dạy và học:

• Nguyên tắc thống nhất tính Đảng và tính khoa học: Yêu cầu việc phân tích, giải thích tư tưởng Hồ Chí Minh phải dựa trên lập trường mácxít, phản ánh trung thực, khách quan dữ liệu lịch sử, tránh các biểu hiện hiện đại hóa hoặc áp đặt chủ quan.
• Quan điểm thực tiễn và nguyên tắc lý luận gắn liền với thực tiễn: Quán triệt phương châm "học đi đôi với hành". Thực tiễn là cơ sở kiểm nghiệm lý luận; việc nghiên cứu không dừng lại ở trích dẫn câu chữ mà phải gắn với việc thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội cụ thể.
• Quan điểm lịch sử - cụ thể: Xem xét từng luận điểm trong bối cảnh lịch sử xác thực khi luận điểm đó ra đời (như hoàn cảnh viết Bản án chế độ thực dân Pháp, bối cảnh Hội nghị Trung ương 8 năm 1941).
• Quan điểm toàn diện, hệ thống, kế thừa và phát triển: Nhìn nhận tư tưởng Hồ Chí Minh như một chỉnh thể hữu cơ, trong đó mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là hạt nhân liên kết; không tách rời từng bộ phận cấu thành.
• Phương pháp nghiên cứu chuyên ngành và liên ngành: Kết hợp phương pháp lịch sử và phương pháp lôgích với các công cụ của văn bản học, phân tích - tổng hợp, so sánh, đối chiếu và phương pháp liên ngành khoa học xã hội nhân văn.
• Đánh giá và tự học: Quá trình tự học của người học đòi hỏi việc đối chiếu trực tiếp giữa nội dung giáo trình với các văn bản gốc trong Hồ Chí Minh Toàn tập và Hồ Chí Minh - Biên niên tiểu sử. Kiểm tra, đánh giá tập trung vào khả năng phân tích logic và năng lực vận dụng nguyên tắc giải quyết vấn đề thực tiễn.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Chuyển đổi theo chương trình khung năm 2008: Giáo trình thực hiện việc tinh gọn từ chương trình 5 môn lý luận chính trị năm 2004 thành chương trình 3 môn theo Quyết định số 52/2008/QĐ-BGDĐT, thiết kế dung lượng và cấu trúc phù hợp với khối sinh viên không chuyên ngành.
• Chuẩn hóa định nghĩa học thuật: Nội hàm khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh được xác định thống nhất theo Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng (năm 2001) và công trình của Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia (năm 2003), làm rõ bốn nội dung cấu thành: bản chất khoa học, nguồn gốc tư tưởng, nội dung cốt lõi và giá trị lịch sử.
• Phân định phương thức tiếp cận: Giáo trình nêu rõ sự phân biệt giữa phương thức tiếp cận tư tưởng Hồ Chí Minh theo các lĩnh vực tri thức tổng hợp (triết học, kinh tế, quân sự, văn hóa...) và phương thức tiếp cận theo hệ thống các quan điểm về cách mạng Việt Nam, trong đó khẳng định việc lựa chọn phương thức thứ hai làm trục kết cấu chính.
• Gắn kết thực tiễn đổi mới: Nội dung giáo trình được bổ sung các luận cứ nhằm giải đáp yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học, cao đẳng khối không chuyên: Tài liệu học tập bắt buộc đối với người học thuộc các ngành kỹ thuật, tự nhiên, kinh tế, xã hội và nhân văn (ngoài khối chuyên ngành Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Lịch sử Đảng và Tư tưởng Hồ Chí Minh).
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành hoặc tích lũy đồng thời kiến thức của môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin để nắm vững phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử.
• Giảng viên giảng dạy lý luận chính trị: Làm căn cứ pháp lý và nội dung chuẩn mực để xây dựng đề cương bài giảng, kế hoạch giảng dạy và ngân hàng câu hỏi kiểm tra, đánh giá theo quy chế đào tạo.
• Học viên và bạn đọc nghiên cứu: Tài liệu tra cứu cơ bản cho học viên sau đại học khối không chuyên, cán bộ các tổ chức chính trị - xã hội và người tự học cần nghiên cứu có hệ thống về di sản tư tưởng của Hồ Chí Minh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được biên soạn cho đối tượng cụ thể nào?

Giáo trình dành cho sinh viên bậc đại học và cao đẳng thuộc tất cả các khối ngành đào tạo không chuyên về lý luận chính trị trên toàn quốc theo khung chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình này?

Người học cần nắm được các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phép biện chứng duy vật, chủ nghĩa duy vật lịch sử) và bối cảnh lịch sử Việt Nam cận - hiện đại để có thể phân tích đúng các quy luật vận động của cách mạng Việt Nam.

3. Giáo trình tiếp cận hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh theo hướng nào?

Giáo trình tiếp cận theo hướng hệ thống các quan điểm lý luận toàn diện và sâu sắc về cách mạng Việt Nam (từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa), lấy cốt lõi là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học cần bám sát 6 nguyên tắc phương pháp luận; kết hợp đọc giáo trình với việc tra cứu các trích dẫn trong các tác phẩm gốc như Đường cách mệnh, Bản án chế độ thực dân Pháp, Tuyên ngôn độc lập và các văn kiện chính thức của Đảng qua các thời kỳ.

5. Những tài liệu tham khảo chính yếu nào được dẫn chiếu trong giáo trình?

Các tài liệu quy chuẩn gồm: bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập (12 tập, NXB Chính trị quốc gia, 2002), Hồ Chí Minh - Biên niên tiểu sử (NXB Chính trị quốc gia, 2006), các Văn kiện Đại hội Đảng (Đại hội VII, IX) và Văn kiện Đảng Toàn tập.

---

Kết luận

Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh (NXB Chính trị quốc gia, 2010) là công trình học thuật chuẩn hóa chương trình đào tạo lý luận chính trị bậc đại học, cao đẳng theo Quyết định 52/2008/QĐ-BGDĐT. Giáo trình cung cấp hệ thống luận cứ khoa học về nguồn gốc, quá trình phát triển và các quan điểm cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam.

Về lộ trình học tập, giáo trình là mắt xích trung gian kết nối kiến thức triết học, kinh tế chính trị mácxít với môn học Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam. Để phục vụ học tập chuyên sâu, người học có thể đối chiếu các nội dung với nguồn tư liệu lưu trữ tại Nhà xuất bản Chính trị quốc gia và hệ thống văn kiện Đảng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ Ý NGHĨA HỌC TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỖ CHÍ MINH I. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm tư tưởng và tư tưởng Hồ Chí Minh Ị a) Khái niệm tư tưởng Theo nghĩa phổ thông nhất, tư tưởng là sự phản ánh hiện thực trong ý thức, là biểu hiện quan hệ của con người với thế giới xung quanh. Trong thuật ngữ "tư tưởng Hồ Chí Minh", khái niệm "tư tưởng" có ý nghĩa ở tầm khái quát triết học.

Khái niệm "tư tưởng" ở đây không phải dùng với nghĩa tỉnh thần - tư tưởng, ý thức tư tưởng của một cá nhân, một công, đồng, mà với nghĩa là một hệ thống những quan điểm, quan niệm, luận điểm được xây dựng trên một nền tảng triết học (thế giới quan và phương pháp luận) nhất quán, đại biểu cho ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc, được hình , thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạt động thực tiễn, cái tạo hiện thực. Khái niệm "tư tưởng" liên quan trực tiếp đến khái niệm 9 “nhà tư tưởng”. Một người xứng đáng là nhà tư tưởng, theo V.LLênin, khi người đó biết giải quyết trước người khác tất cả những vấn đề chính trị - sách lược, các vấn đề về tổ chức, về những yếu tố vật chất cúa phong trào không phải một cách tự phát. b) Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh Quá trình nhận thức của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh đi từ thấp đến cao, từ những vấn đề cụ thể đến hệ thống hoàn chỉnh.

Có thể nói, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIT (tháng 6-1991) đánh đấu một cột mốc quan trọng trong nhận thức của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh. Đảng ta đã khẳng định: Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động. Văn kiện của Đại hội định nghĩa: "tư tưởng Hồ Chí Minh chính là kết quả sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin trong điều kiện cụ thể của nước-ta, và trong thực tế tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành một tài sản tỉnh thần quý báu của Dang va cla ca dan tộc”. Kể từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đăng, công tác nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh được tiến hành nghiêm túc và đạt được những kết quả.

Những kết quả nghiên cứu đó đã cung cấp luận cứ khoa học có sức thuyết phục để Đại hội đai biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng (tháng 4-2001) xác định khá toàn điện và có hệ 1. Đăng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hồi đại biểu toàn quốc - lần thứ VI, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1991, tr. 10 thống những vấn đề cốt yếu thuộc nội hàm khái niêm tư tướng Hồ Chí Minh.

"Từ tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự van dung va phat triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiên cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tỉnh hoa văn hóa nhân loại. Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dần, của khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân đần, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dan, vi dan; về quốc phòng toàn đân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về phát triển kinh tế và văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tính thần của nhân dân; về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công võ tư; về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; về xây dung Dang trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đẳng viên vừa là người lãnh đao, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân. Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tỉnh thần to lớn của Đăng và đân tốc ta"!. Trong định nghĩa này, Đảng ta đã bước đầu làm rõ được: Một là, bản chất cách mạng, khoa học của tư tưởng Hiề Chí Minh: Đó là hê thống các quan điểm lý luận, phản 1.

Đăng Công sản Việt Nam: Văn kiên Đại hội đại biểu tain quốc lần thứ 1X, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, tr. "1 ánh những vấn đề có tính quy luật của cách mạng Việt Nam; tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của Đảng và dân tộc Việt Nam. Ti l, nguồn gốc tư tưởng, lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh: chủ nghĩa Mác - Lênin; giá trị văn hóa dân tộc; tính hoa văn hóa nhân loại.

Ba Ja, n6i dung cơ bản nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm những vấn đề có liên quan trực tiếp đến cách mang Việt Nam. Bán là, giá trị, ý nghĩa, sức hắp dan, sức sống lâu bền của tư tưởng Hồ Chí Minh: soi đường thắng lợi cho cách mạng Việt Nam; là tài sản tỉnh thần to lớn của Đảng và dân tộc. Dựa trên định hướng cơ bản của Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng sản Việt Nam, các nhà khoa học đã đưa ra định nghĩa: “7i tưởng #1ö Chí Minh 1à một hệ thắng quan điểm toàn điền và sâu sắc về những vấn đề cơ bản cửa cách mang Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hôi chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiên cụ thể nước ta, đồng thời là sự kết -tỉnh tình hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giái phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phống con ngườf". Dù định nghĩa theo cách nào, tư tưởng Hồ Chí Minh đều 1.

Hội đồng Trung ương chỉ đao biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh: Giáo trình Từ tưởng Hồ Chí Minh, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003, tr. 12 được nhìn nhận với tư cách là một hệ thống lý luận. Hiện nay, tồn tại hai phương thức tiếp cận hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh.

Thứ nhất, tư tưởng Hồ Chí Minh được nhận điện như một hệ thống trì thức tổng hợp, bao gồm: tư tưởng triết học; tư tưởng kinh tế; tư tưởng chính trị; tư tưởng quân sự; tư tưởng văn hóa, đạo đức và nhân văñ. Thứ hai, tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống các quan điểm về cách mạng Việt Nam, bao gồm: tư tưởng về vấn đề dan tộc và cách mạng giải phóng dân tộc; về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; về Đẳng Công sản Việt Nam; về đại đoàn kết đản tộc và đoàn kết quốc tế; về dan chủ, Nhà nước của đân, do dân, vỉ dân; về văn hóa, đao đức, v. Giáo trình này vận dụng phương thức tiếp cận thứ hai để giới thiệu và nghiên cứu hệ thống tư tưởng HỒ Chí Minh. Là một hệ thống lý luận, tư tưởng Hồ Chí Minh có cấu trúc lôgích chặt chè và có hạt nhân cốt lõi, đó là tư tưởng về độc lập dân tộc, dan chủ và chủ nghĩa xã hội; độc lập dân tộc gắn liền với chú nghĩa xã hội nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người.

Đối tượng và nhiệm vụ của môn học Tư tưởng Hỗ Chí Minh a) Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm hệ thống các quan điểm, quan niệm, lý luận về cách mạng Việt Nam trong dòng chảy của thời đại mới mà 13 cốt lõi là tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Các quan điểm cơ bản của hệ thống tư tưởng, Hồ Chí Minh không chỉ được phản ánh trong các bài nói, bài viết mà còn được thể hiện qua quá trình chỉ đạo thực tiễn cách mạng phong phú của Người; được Đáng Cộng sản Việt Nam vân dụng, phát triển sáng tạo qua các giai đoạn cách mạng. Như vậy, đối tượng của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là bản thân hệ thống các quan điểm, lý luận được thể hiện trong toàn bộ đi sản của Hồ Chí Minh mà còn là quá trình vận động, hiện thực hóa các quan điểm, lý luận đó trong thực tiễn cách mạng Việt Nam. Đó là quá trình mang tính quy luật, bao gồm hai mặt thống nhất biện chứng: sản sinh tư tưởng và hiện thực hóa tư tưởng theo các mục tiểu độc lập dân tộc, dân chủ, chủ nghĩa xã hội, giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.

b) Nhiệm vụ nghiên cứu Trên cơ sở đối tượng nghiên cứu, môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh có nhiệm vụ đi sâu nghiên cứu làm rõ các nội dung sau: - Cơ sở (khách quan và chủ quan) hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh, qua đó khẳng định sự ra đời của tư tưởng, Hiồ Chí Minh là một tắt yếu khách quan và giải đáp các vấn đề lịch sử dân tộc đặt ra; ~ Các giai đoạn hình thành, phát triển tư tưởng Hồ ChíMinh; ~ Nội dung, bản chất cách mạng, khoa học, đặc điểm của các quan điểm trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh; 14 - Vai trò nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của tư tưởng Hè Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam; - Quá trình nhận thức, vận dụng, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh qua các giai đoạn cách mạng của Đảng và Nhà nước ta; - - Các giá trị tư tưởng, lý luận của Hồ Chí Minh đối với kho tàng tư tưởng, lý luận cách mạng thế giới của thời đại. Mối quan hệ của môn học này với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và môn học Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam Môn học Tư tướng Hồ Chí Minh có quan hệ chặt chẽ với Hỗ Chí Minh học, các khoa học xã hội và nhần văn, đặc biệt là với các môn học lý luận chính trị. a) Mỗi quan hệ của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lénin - Chủ nghĩa Mác - Lênin là cơ sở thế giới quan, phương pháp luân, nguồn gốc tư tưởng, lý luận trực tiếp quyết định bản chất cách mạng, khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh.