Vận dụng kỹ thuật đánh giá lớp học để nâng cao hứng thú và kết quả học tập môn Vật lý 10

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu kỹ thuật đánh giá lớp học, nâng cao hứng thú và kết quả học tập môn động lực học chất điểm lớp 10.

• Tác giả: Trần Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thái Hưng
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Vật lí
• Đề tài: Vận dụng kĩ thuật đánh giá lớp học nhằm nâng cao hứng thú và kết quả học tập chương Động lực học chất điểm – Vật lí 10 trung học phổ thông
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 0.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN
• 0.1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 0.1.2. Trên thế giới
• 0.1.3. Ở Việt Nam
• 0.1.4. Một số khái niệm cơ bản
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Ở Việt Nam
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Đánh giá
• 1.2.2. Kiểm tra
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG MỘT SỐ KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ LỚP HỌC TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM VẬT LÍ LỚP 10
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Đối tượng thực nghiệm
• 3.3. Quy trình thực nghiệm
• 3.4. Kết quả thực nghiệm
• 3.5. Phản hồi của học sinh sau thực nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hứng thú học tập và kỹ thuật đánh giá lớp học

Hứng thú học tập là yếu tố quan trọng trong quá trình giáo dục, đặc biệt trong môn Vật lý 10. Việc áp dụng các kỹ thuật đánh giá lớp học không chỉ giúp giáo viên theo dõi sự tiến bộ của học sinh mà còn kích thích sự tham gia và hứng thú của học sinh trong học tập. Nghiên cứu cho thấy rằng khi học sinh cảm thấy hứng thú với môn học, họ sẽ tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả hơn. Các kỹ thuật đánh giá lớp học như đánh giá quá trình, phản hồi tức thì và các hoạt động nhóm có thể tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo.

1.1. Khái niệm về hứng thú học tập trong giáo dục

Hứng thú học tập được định nghĩa là sự quan tâm và động lực của học sinh đối với việc học. Nó không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn đến thái độ và hành vi của học sinh trong lớp học. Theo nghiên cứu của Deci và Ryan (2000), hứng thú học tập có thể được thúc đẩy thông qua các phương pháp giảng dạy tích cực và các kỹ thuật đánh giá lớp học hiệu quả.

1.2. Vai trò của kỹ thuật đánh giá lớp học trong việc nâng cao hứng thú

Các kỹ thuật đánh giá lớp học như đánh giá thường xuyên và phản hồi nhanh chóng giúp học sinh nhận ra sự tiến bộ của bản thân. Điều này không chỉ tạo động lực mà còn khuyến khích học sinh tham gia tích cực hơn vào các hoạt động học tập. Nghiên cứu của Black và Wiliam (1998) cho thấy rằng việc sử dụng các kỹ thuật đánh giá này có thể cải thiện đáng kể kết quả học tập của học sinh.

II. Thách thức trong việc nâng cao hứng thú học tập môn Vật lý 10

Mặc dù có nhiều phương pháp và kỹ thuật đánh giá lớp học hiện đại, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc nâng cao hứng thú học tập môn Vật lý 10. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt trong việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp truyền thống, dẫn đến việc học sinh cảm thấy nhàm chán và không hứng thú với môn học. Hơn nữa, các hình thức kiểm tra đánh giá hiện tại thường tập trung vào việc ghi nhớ kiến thức thay vì phát triển tư duy sáng tạo.

2.1. Những khó khăn trong việc áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc thay đổi phương pháp giảng dạy từ truyền thống sang tích cực. Điều này có thể do thiếu kiến thức về các kỹ thuật đánh giá lớp học mới hoặc thiếu sự hỗ trợ từ nhà trường. Theo nghiên cứu của Trần Thị Thu Hà (2016), việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sự hỗ trợ từ các đồng nghiệp.

2.2. Hạn chế trong các hình thức kiểm tra đánh giá hiện tại

Các hình thức kiểm tra đánh giá hiện tại thường nặng về điểm số và không khuyến khích sự sáng tạo của học sinh. Điều này dẫn đến việc học sinh chỉ tập trung vào việc ghi nhớ kiến thức mà không phát triển được tư duy phản biện. Nghiên cứu cho thấy rằng việc chuyển từ đánh giá kết quả sang đánh giá quá trình có thể giúp cải thiện tình hình này.

III. Phương pháp áp dụng kỹ thuật đánh giá lớp học hiệu quả

Để nâng cao hứng thú học tập trong môn Vật lý 10, việc áp dụng các kỹ thuật đánh giá lớp học một cách hiệu quả là rất cần thiết. Các phương pháp như đánh giá qua dự án, hoạt động nhóm và phản hồi tức thì có thể tạo ra môi trường học tập tích cực. Hơn nữa, việc kết hợp công nghệ vào quá trình đánh giá cũng giúp tăng cường sự tham gia của học sinh.

3.1. Đánh giá qua dự án và hoạt động nhóm

Đánh giá qua dự án cho phép học sinh áp dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó tạo ra sự hứng thú và động lực học tập. Hoạt động nhóm cũng giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện. Theo nghiên cứu của Hưng và cộng sự (2015), việc áp dụng các phương pháp này đã mang lại kết quả tích cực trong việc nâng cao hứng thú học tập của học sinh.

3.2. Sử dụng công nghệ trong đánh giá lớp học

Công nghệ có thể được sử dụng để tạo ra các bài kiểm tra trực tuyến, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và tham gia vào quá trình học tập. Việc sử dụng các ứng dụng học tập cũng giúp giáo viên theo dõi tiến độ học tập của học sinh một cách hiệu quả hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng công nghệ trong đánh giá có thể làm tăng sự hứng thú và động lực học tập của học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các kỹ thuật đánh giá lớp học trong dạy học môn Vật lý 10 đã cho thấy những kết quả tích cực. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng học sinh có sự cải thiện rõ rệt về hứng thú và kết quả học tập sau khi áp dụng các phương pháp đánh giá mới. Hơn nữa, phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy tự tin hơn trong việc tham gia vào các hoạt động học tập.

4.1. Kết quả thực nghiệm từ việc áp dụng kỹ thuật đánh giá

Kết quả thực nghiệm cho thấy rằng việc áp dụng các kỹ thuật đánh giá lớp học đã giúp nâng cao hứng thú học tập của học sinh. Học sinh tham gia tích cực hơn vào các hoạt động học tập và có sự cải thiện rõ rệt về kết quả học tập. Theo phản hồi từ học sinh, họ cảm thấy tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động nhóm và dự án.

4.2. Phản hồi từ học sinh về các phương pháp đánh giá

Phản hồi từ học sinh cho thấy rằng họ đánh giá cao các phương pháp đánh giá mới. Họ cảm thấy rằng các phương pháp này không chỉ giúp họ hiểu bài tốt hơn mà còn tạo ra sự hứng thú trong học tập. Nghiên cứu của Trần Thị Thu Hà (2016) cho thấy rằng việc áp dụng các kỹ thuật đánh giá lớp học đã tạo ra một môi trường học tập tích cực và sáng tạo.

V. Kết luận và tương lai của việc nâng cao hứng thú học tập

Việc nâng cao hứng thú học tập trong môn Vật lý 10 thông qua các kỹ thuật đánh giá lớp học là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Các phương pháp giảng dạy tích cực và các hình thức đánh giá mới sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn. Tương lai của giáo dục cần hướng tới việc áp dụng các phương pháp đánh giá hiện đại để tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo.

5.1. Tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp giảng dạy

Đổi mới phương pháp giảng dạy là cần thiết để nâng cao hứng thú học tập của học sinh. Việc áp dụng các kỹ thuật đánh giá lớp học mới sẽ giúp giáo viên tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự sáng tạo của học sinh. Nghiên cứu cho thấy rằng việc đổi mới này không chỉ cải thiện kết quả học tập mà còn giúp học sinh phát triển kỹ năng sống.

5.2. Hướng đi tương lai cho giáo dục Vật lý

Tương lai của giáo dục Vật lý cần tập trung vào việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực và các kỹ thuật đánh giá lớp học hiện đại. Điều này sẽ giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề. Việc này sẽ tạo ra những thế hệ học sinh tự tin và sáng tạo hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đòi hỏi sự chuyển dịch trọng tâm từ phương thức truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học. Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy môn Vật lí tại các trường trung học phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên, hoạt động kiểm tra đánh giá vẫn còn nặng về điểm số và xếp loại tổng kết. Báo cáo khảo sát thực trạng cho thấy hơn 80% giáo viên chủ yếu dựa vào các bài kiểm tra định kỳ bằng điểm số, trong khi 90% thường xuyên sử dụng kiểm tra miệng đầu giờ tạo ra áp lực tâm lý không nhỏ cho học sinh. Điều này khiến bộ môn Vật lí lớp 10, đặc biệt là chương Động lực học chất điểm, trở thành nội dung khó tiếp thu và làm suy giảm động lực học tập của khoảng 65% học sinh.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề thiếu hụt các công cụ đánh giá quá trình có tính tương tác cao nhằm cải thiện chất lượng tiếp thu kiến thức và gia tăng sự hào hứng của người học. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa lý luận, thiết kế bộ công cụ đánh giá lớp học phù hợp với 10 bài học trong chương Động lực học chất điểm và đề xuất quy trình triển khai hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại 4 cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Hưng Yên trong năm học 2015-2016. Ý nghĩa của đề tài thể hiện qua việc nâng cao điểm số trung bình của học sinh thêm khoảng 1,25 đến 1,30 điểm trên thang điểm 10, đồng thời gia tăng tỷ lệ học sinh có thái độ tích cực đối với môn học lên trên 86%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý thuyết đánh giá quá trình được Michael Scriven đề xuất năm 1967 và phát triển hoàn thiện bởi Paul Black cùng Dylan Wiliam vào năm 1998. Đánh giá vì học tập và đánh giá như hoạt động học tập được định nghĩa là tiến trình thu thập dữ liệu sư phạm liên tục nhằm cung cấp phản hồi tức thì giúp giáo viên và học sinh điều chỉnh chiến lược dạy - học. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng hệ thống 50 kỹ thuật đánh giá lớp học của Thomas Angelo và Patricia Cross xây dựng năm 1993, phân loại thành 3 nhóm năng lực chính: mức độ nhận thức, năng lực vận dụng, và khả năng tự đánh giá phản hồi.

Khái niệm hứng thú học tập được xác lập dựa trên lý thuyết tâm lý học nhận thức của các nhà giáo dục hàng đầu, thể hiện qua 3 chỉ báo: sự tập trung chú ý, tính tích cực tham gia thảo luận và khát khao vận dụng kiến thức vào thực tiễn đời sống. Kết quả học tập được xác định dựa trên thang đo chuẩn đầu ra về kiến thức, kỹ năng và thái độ theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Mục tiêu bài học Vật lí 10
Xác định kỹ thuật đánh giá (CATs)
Thu thập phản hồi nhanh (3-5 phút)
Điều chỉnh phương pháp & Nâng cao hứng thú

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng với nguồn dữ liệu thu thập qua hai giai đoạn:

1. Giai đoạn khảo sát thực trạng: Triển khai bảng hỏi đối với mẫu gồm 20 giáo viên Vật lí tại 4 đơn vị giáo dục thuộc tỉnh Hưng Yên nhằm thu thập dữ liệu về tần suất sử dụng các hình thức kiểm tra.
2. Giai đoạn thực nghiệm sư phạm: Chọn mẫu có chủ đích gồm 2 lớp học tương đương về học lực tại hệ giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông, chia thành nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng với tổng quy mô gần 80 học sinh.

Phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả và kiểm định giả thuyết thống kê Independent Samples T-test trên phần mềm phân tích chuyên dụng. Lý do lựa chọn kiểm định T-test nhằm xác minh tính khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa điểm trung bình của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng với mức ý nghĩa p dưới 0,05. Tiến trình nghiên cứu được triển khai xuyên suốt 10 tiết giảng dạy theo phân phối chương trình chính khóa trong năm học 2015-2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng chỉ ra rằng 100% giáo viên thừa nhận thường xuyên sử dụng phương pháp quan sát nhưng có tới 85% chỉ nhận xét chung cho cả lớp mà không đưa ra phản hồi chi tiết cho từng cá nhân. Khoảng 55% giáo viên thừa nhận chỉ ghi điểm vào sổ theo dõi định kỳ mà thiếu các hoạt động phản hồi mang tính cải tiến.

Tần suất phương pháp đánh giá của giáo viên:
- Đánh giá quan sát:          100% (Thường xuyên)
- Kiểm tra viết/trắc nghiệm:   80% (Thường xuyên)
- Đánh giá cá nhân:            75% (Thường xuyên)
- Đánh giá theo nhóm:          95% (Thỉnh thoảng)
- Học sinh đánh giá lẫn nhau:  45% (Thỉnh thoảng) / 40% (Hiếm khi)

Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy sự vượt trội rõ rệt của nhóm thực nghiệm so với nhóm đối chứng qua các bài kiểm tra:

1. Bài kiểm tra 15 phút: Điểm trung bình của nhóm thực nghiệm đạt 7,42 điểm so với 6,18 điểm của nhóm đối chứng, chênh lệch 1,24 điểm. Tỷ lệ học sinh đạt điểm khá và giỏi ở nhóm thực nghiệm đạt 68,5%, cao hơn nhóm đối chứng 24,5%.
2. Bài kiểm tra 45 phút tổng kết chương: Điểm trung bình nhóm thực nghiệm đạt 7,65 điểm trong khi nhóm đối chứng đạt 6,35 điểm. Kiểm định T-test cho giá trị xác suất p = 0,012 (nhỏ hơn mức ý nghĩa chuẩn 0,05), khẳng định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.
3. Chuyển biến thái độ học tập: Khảo sát sau thực nghiệm ghi nhận 86,5% học sinh cảm thấy tiết học Vật lí sinh động hơn, 78,2% tự tin trả lời câu hỏi và 82,4% mong muốn tiếp tục được áp dụng các kỹ thuật như thẻ áp dụng, bài tập 1 phút và ma trận trí nhớ trong các chương tiếp theo.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu phân bố điểm số có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ phân bố tần số: đường cong phân bố điểm của nhóm thực nghiệm lệch rõ rệt về phía điểm 8 và điểm 9, trong khi nhóm đối chứng tập trung chủ yếu ở khoảng điểm 5 và điểm 6. Nguyên nhân chính là các kỹ thuật đánh giá lớp học như ma trận dấu hiệu đặc trưng đã giúp học sinh phân biệt chính xác cặp lực cân bằng và cặp lực - phản lực theo Định luật III Niu-tơn ngay tại lớp học.

Việc giáo viên nhận phản hồi tức thì qua phiếu bài tập 1 phút vào 3 phút cuối giờ giúp phát hiện ngay các lỗ hổng nhận thức về lực quán tính li tâm hay lực ma sát trượt. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu giáo dục thực nghiệm tại Phần Lan và Singapore, nơi việc tăng cường đánh giá quá trình đã giúp tối ưu hóa hiệu quả tiếp thu kiến thức của học sinh mà không gây áp lực thi cử căng thẳng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, 4 giải pháp trọng tâm được đề xuất nhằm nhân rộng mô hình đánh giá quá trình trong dạy học Vật lí:

1. Xây dựng ngân hàng công cụ đánh giá nhanh: Tổ chuyên môn cần biên soạn bộ công cụ chuẩn hóa gồm 10 kỹ thuật cốt lõi (bảng hỏi ngắn kiến thức nền, ma trận trí nhớ, thẻ áp dụng, bài tập 1 phút, đề cương trống) áp dụng cho 100% các chương trong chương trình Vật lí 10, hoàn thành trong vòng 3 tháng đầu năm học.
2. Chuẩn hóa quy trình phản hồi 4 bước: Giáo viên bộ môn cần tuân thủ quy trình gồm xác định mục tiêu, thiết kế nhiệm vụ, triển khai phản hồi trong vòng 3-5 phút và hướng dẫn học sinh tự điều chỉnh, hướng tới mục tiêu giảm ít nhất 30% tỷ lệ học sinh yếu kém ở mỗi học kỳ.
3. Tổ chức tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu: Ban giám hiệu nhà trường cùng Sở Giáo dục và Đào tạo cần triển khai các khóa bồi dưỡng định kỳ với thời lượng tối thiểu 24 giờ tập huấn mỗi năm học, tập trung nâng cao kỹ năng xử lý thông tin phản hồi và kỹ thuật xây dựng câu hỏi trắc nghiệm chẩn đoán.
4. Đổi mới quy chế đánh giá chuyên môn: Các cấp quản lý giáo dục cần điều chỉnh tiêu chí thanh tra giờ dạy, đưa tỷ trọng áp dụng các kỹ thuật đánh giá vì học tập chiếm ít nhất 40% trong tiêu chuẩn xếp loại giờ dạy giỏi của giáo viên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

1. Giáo viên Vật lí cấp trung học phổ thông và giáo dục thường xuyên: Cung cấp trực tiếp các giáo án mẫu và bộ công cụ đánh giá đã được kiểm chứng thực tế, sẵn sàng tích hợp ngay vào các tiết dạy 45 phút trên lớp nhằm nâng cao tương tác với học sinh.
2. Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Sử dụng khung lý thuyết và quy trình 4 bước làm tài liệu định hướng sinh hoạt chuyên môn, xây dựng tiêu chí đánh giá giờ dạy theo định hướng đổi mới phương pháp giáo dục.
3. Sinh viên và học viên cao học ngành Sư phạm Vật lí: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp nghiên cứu thực nghiệm sư phạm, kỹ thuật xử lý dữ liệu bằng kiểm định T-test và phương pháp thiết kế công cụ đo lường giáo dục.
4. Chuyên gia khảo thí và phát triển chương trình: Cung cấp minh chứng thực nghiệm về tác động của đánh giá hình thành đối với kết quả học tập môn khoa học tự nhiên, phục vụ công tác xây dựng chính sách kiểm tra đánh giá diện rộng.

Câu hỏi thường gặp

Kỹ thuật đánh giá lớp học có làm quá tải quỹ thời gian 45 phút của tiết học không?

Không. Các kỹ thuật như bài tập 1 phút hay phiếu hỏi trắc nghiệm nhanh được thiết kế tinh gọn chỉ kéo dài từ 3 đến 5 phút vào đầu giờ hoặc cuối giờ học. Việc này thay thế hoàn toàn hình thức kiểm tra miệng đơn điệu, giúp kiểm tra 100% học sinh mà vẫn đảm bảo trọn vẹn tiến trình truyền tải kiến thức mới của giáo án.

Sự khác biệt căn bản giữa thẻ áp dụng và bài tập về nhà truyền thống là gì?

Thẻ áp dụng yêu cầu học sinh liên hệ ngay 1 hiện tượng thực tế với công thức vừa học (ví dụ giải thích hiện tượng trượt bánh xe khi phanh gấp nhờ lực ma sát) ngay tại lớp trong vòng 3 phút. Giáo viên thu phiếu và nhận xét ngay, giúp học sinh khắc sâu bản chất vật lí thay vì giải bài tập tính toán số học máy móc ở nhà.

Học sinh có học lực trung bình và yếu tại hệ giáo dục thường xuyên có theo kịp phương pháp này không?

Rất hiệu quả. Các công cụ như đề cương trống và ma trận trí nhớ cung cấp khung dàn ý trực quan giúp học sinh có học lực trung bình dễ dàng hệ thống hóa kiến thức. Thực nghiệm cho thấy tỷ lệ học sinh yếu kém ở nhóm thực nghiệm giảm hơn 18% so với lớp học truyền thống.

Giáo viên có cần chấm điểm số cụ thể cho từng phiếu đánh giá lớp học không?

Tuyệt đối không cần chấm điểm số. Mục đích cốt lõi của đánh giá quá trình là thu thập thông tin về mức độ hiểu bài để điều chỉnh cách dạy và cách học. Giáo viên chỉ cần đưa ra nhận xét định tính, chỉ ra các lỗi tư duy phổ biến và khen ngợi sự tiến bộ của học sinh.

Ma trận dấu hiệu đặc trưng hỗ trợ học sinh khắc phục lỗi sai nào nhiều nhất?

Kỹ thuật này giúp học sinh khắc phục triệt để lỗi nhầm lẫn giữa cặp lực cân bằng và cặp lực trực đối trong Định luật III Niu-tơn. Bằng cách so sánh trực tiếp điểm đặt, phương, chiều và độ lớn trên bảng 2 chiều, tỷ lệ học sinh vẽ sai vectơ lực giảm từ 42% xuống còn dưới 8% sau thực nghiệm.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về đánh giá quá trình và tuyển chọn 10 kỹ thuật đánh giá lớp học tối ưu cho môn Vật lí.
• Khảo sát thực tế trên 20 giáo viên đã phản ánh chân thực khoảng trống trong phương pháp phản hồi sư phạm tại các trường phổ thông.
• Bộ công cụ thực nghiệm áp dụng vào chương Động lực học chất điểm đã nâng cao điểm số trung bình thêm 1,24 đến 1,30 điểm với mức ý nghĩa p dưới 0,05.
• Nghiên cứu chứng minh sự gia tăng rõ rệt về hứng thú học tập của hơn 86% học sinh hệ giáo dục thường xuyên đối với bộ môn Vật lí.
• Đề xuất quy trình triển khai 4 bước chuẩn mực và khả thi cho các cơ sở giáo dục trung học phổ thông.

Đóng góp lớn nhất của công trình là chuyển hóa thành công lý thuyết đánh giá lớp học hiện đại thành các công cụ dạy học thực tiễn, giải quyết triệt để bài toán khô khan và trừu tượng của môn Vật lí lớp 10. Trong 6 tháng tới, mô hình này cần tiếp tục được thử nghiệm mở rộng cho toàn bộ chương trình Vật lí trung học phổ thông. Các thầy cô giáo và nhà quản lý giáo dục hãy chủ động ứng dụng ngay bộ kỹ thuật đánh giá lớp học để kiến tạo những giờ học Vật lí tràn đầy cảm hứng và hiệu quả thực chất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN CHƢƠNG 2. VẬN DỤNG MỘT SỐ KỸ THUẬT ĐÁNH GIÁ LỚP HỌC TRONG DẠY HỌC CHƢƠNG ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM VẬT LÍ LỚP 10 CHƢƠNG 3. THỰC NGHIỆM VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ Kết luận và khuyến nghị Tài liệu tham khảo Phụ lục 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Đánh giá trong lớp học đƣợc xem là thành tố cơ bản trong giáo dục giúp học sinh xác định đƣợc nhu cầu, nâng cao khả năng học tập; trong đó các kĩ thuật đánh giá trong lớp học đƣợc xem là công cụ, phƣơng tiện chuyển tải nội dung đến ngƣời học trong quá trình dạy học. Việc sử dụng các kĩ thuật đánh giá sẽ góp phần kích thích năng lực sáng tạo trong dạy học và giúp ngƣời dạy tìm ra biện pháp để nâng cao chất lƣợng giảng dạy.

Thông tin phản hồi từ ngƣời học chính là động lực để ngƣời dạy tìm tòi, khám phá những phƣơng pháp dạy học mới nhằm mục đích giúp cho ngƣời học tiến bộ. Chính vì vậy, nhiều nghiên cứu hệ thống các kĩ thuật đánh giá trong lớp học trên thế giới hiện nay đã đƣợc nghiên cứu và áp dụng có hiệu quả trong giáo dục. Tiêu biểu nhƣ: Tại Phần Lan, thành công trong giáo dục là kết quả của một quốc gia áp dụng hiệu quả phƣơng pháp đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết (Katie A. Mục đích đánh giá là nhằm hƣớng dẫn và thúc đẩy việc học cũng nhƣ các kĩ năng tự đánh giá cho ngƣời học.

Phƣơng pháp đánh giá là sự kết hợp giữa quá trình giáo dục, kĩ năng làm việc cũng nhƣ hành vi (Finnish National Board of Education, 2010). Quy trình đánh giá lớp học ở Phần Lan cho phép giáo viên đánh giá và điều chỉnh chƣơng trình giảng dạy dựa trên nhu cầu của học sinh. Phần Lan trong 4 lần tham gia Chƣơng trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) đều giành vị trí nhất hoặc nhì ở môn Toán và chỉ có sự chênh lệch nhỏ giữa các trƣờng Đối với Úc, đánh giá lớp học đƣợc coi là thành tố cơ bản trong giáo dục và lợi ích của đánh giá trong lớp học chính là chú trọng chiều sâu của quá trình học tập. Singapore với kinh nghiệm xây dựng lớp/trƣờng học tƣ duy và điểm mới trong hệ thống thi cử chính là sử dụng bài tập, dự án sử dụng các KTĐG.

Singapore đạt đƣợc vị trí thứ nhất trong kỳ đánh giá Toán học và Khoa học TIMSS vào năm 1995, 1999, 2003. Trong khi ở Anh đang hƣớng tới hệ thống đánh giá chú trọng vào hiệu quả (đánh giá lớp học) thì Scotland, Wales và Bắc Ailen thậm chí đã có những tiến xa hơn trong những cách tiếp cận trong đánh giá quá trình. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Từ những năm 1980 ở hai trƣờng đại học của Mĩ là Harvard và California đã có nghiên cứu về kĩ thuật đánh giá lớp học, trên thế giới còn có nhiều công trình nghiên cứu khác nhƣ của tác giả Black and Wiliam (1998); Katie A. qua nghiên cứu và đánh giá lớp học và các kĩ thuật đánh giá trong lớp học nhóm tác giả Angelo và Cross đã đề xuất 50 kĩ thuật đánh giá trong lớp học.

Việc áp dụng kĩ thuật đánh giá này trong lớp học ở Mỹ đã đƣợc kiểm nghiệm và cho thấy hiệu quả tích cực. Ở Việt Nam Ở Việt Nam, cũng có rất nhiều những công trình nghiên cứu về đánh giá trong giáo dục. Tuy nhiên nghiên cứu này mới chỉ tập chung chủ yếu tới đánh giá kết quả học tập: xây dựng ngân hàng đề, vận dụng lý thuyết khảo thí, xây dựng đề theo PISA. Hƣớng nghiên cứu về đánh giá quá trình còn khá ít, đặc biệt là các nghiên cứu thực nghiệm.

Nhóm tác giả gồm PGS.TS Lê Kim Long và các cộng sự Trƣờng Đại học Giáo dục, đã nghiên cứu về các kĩ thuật đánh giá trong lớp học: đề cập tới ở khía cạnh lý thuyết về khái niệm, quy trình sử dụng các KTĐG trong lớp học; và đề xuất sử dụng tại Việt nam nhƣng chƣa có những thực nghiệm cụ thể. Nghiên cứu về vận dụng một số kĩ thuật đánh giá lớp học trong dạy học chƣơng Mắt và các dụng cụ quang học -Vật lí 11 (Hƣng và công sự, 2015) đã hệ thống lý thuyết về các kĩ thuật đánh giá, xây dựng và thử nghiệm một hệ thống các kế hoạch dạy học có sử dụng các kĩ thuật đánh giá lớp học. Kết quả bƣớc đầu cho thấy những ảnh hƣởng khá tích cực lên kết quả học tập của học sinh. Một số thầy cô giáo đã vận dụng các KTĐG lớp học vào giảng dạy, tuy nhiên đa phần ở các trƣờng đại học, cao đẳng về chuyên ngành sƣ phạm.

Việc vận dụng KTĐG lớp học vào thực tiễn của giáo viên phổ thông hiện nay vẫn còn ít và chƣa hiệu quả. Nhiều nghiên cứu khác, đa số nghiên cứu áp dụng cho khối các trƣờng đại học, đối với các trƣờng THPT chủ yếu là đánh giá kết quả học tập của HS. Một số khái niệm cơ bản 1. Đánh giá Trong giáo dục có nhiều định nghĩa khác nhau về “đánh giá” và đƣợc xét trên những góc độ rộng, hẹp khác nhau: đánh giá nói chung, đánh giá giáo dục, đánh giá trong dạy học và đánh giá kết quả học tập.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo nghĩa chung nhất, Đánh giá là quá trình thu thập thông tin hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc, theo những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lƣợng và hiệu quả công việc. Cùng quan điểm nhƣ vậy, P. Griffin (1996) định nghĩa: “Đánh giá là đƣa ra phán quyết về giá trị của một sự kiện, nó bao hàm việc thu thập thông tin sử dụng trong việc định giá của một chƣơng trình, một sản phẩm, một tiến trình, mục tiêu hay tiềm năng ứng dụng của một cách thức đƣa ra, nhằm đạt mục đích nhất định”. Airasian (1997) nhấn mạnh đến cơ sở ra quyết định khi cho rằng: “kiểm tra đánh giá (Assessment) là quá trình thu thập, tổng hợp và diễn giải thông tin hỗ trợ cho việc ra quyết định”.

Khái niệm đánh giá đƣợc hiểu gồm cả đánh giá định tính (quan sát, kiểm tra) và đánh giá định lƣợng (điểm số ). Trong giáo dục, đánh giá trong giáo dục xuất hiện khi có một ngƣời tƣơng tác trực tiếp hay gián tiếp với ngƣời khác nhằm mục đích thu thập và lí giải thông tin về kiến thức, hiểu biết, kĩ năng và thái độ của ngƣời đó Marger (1993) định nghĩa: đánh giá là việc mô tả tình hình của học sinh và giáo viên để quyết định công việc cần phải tiếp tục và giúp học sinh tiến bộ, R. Tiler (1984) cho rằng: Quá trình đánh giá chủ yếu là quá trình xác định mức độ thực hiện các mục tiêu của chƣơng trình giáo dục. Xét từ bình diện chức năng, mục đích cũng nhƣ đối tƣợng, “đánh giá trong giáo dục là quá trình thu thập và lí giải kịp thời, có hệ thống các thông tin về hiện trạng, khả năng hay nguyên nhân về chất lƣợng và hiệu quả giáo dục căn cứ vào mục tiêu giáo dục, làm cơ sở cho việc điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện những chủ trƣơng, biện pháp và hành động giáo dục tiếp theo.”[11] Trong dạy học, đánh giá đƣợc xem xét nhƣ một quá trình liên tục và là một phần của hoạt động giảng dạy.

Nitko & Brookhart (2007) quan niệm đánh giá trong giáo dục là một khái niệm rộng, nó đƣợc định nghĩa nhƣ là một quá trình thu thập thông tin và sử dụng các thông tin này để ra quyết định về học sinh, về chƣơng trình, về nhà trƣờng và đƣa ra các chính sách giáo dục. Các quyết định liên quan đến học sinh bao gồm quản lý hoạt động giảng dạy trong lớp, xếp lớp (xếp chỗ cho học sinh vào các chƣơng trình học khác nhau), hƣớng dẫn và tƣ vấn, tuyển chọn học sinh để cấp học bổng, xác nhận năng lực của học sinh. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tóm lại, đánh giá là quá trình căn cứ vào các thông tin định tính, định lƣợng và các tiêu chuẩn để đƣa ra những kết luận về năng lực, phẩm chất của sản phẩm giáo dục và sử dụng những thông tin đó đƣa ra quyết định về ngƣời học cũng nhƣ điều chỉnh cách dạy - học trong tƣơng lai. Đánh giá có thể thực hiện đầu quá trình giảng dạy để giúp tìm hiểu và chẩn đoán về đối tƣợng giảng dạy, phát hiện, dự báo những nguyên nhân của hiện trạng và xây dựng kế hoạch khắc phục, có thể triển khai trong tiến trình giảng dạy để tạo những thông tin phản hồi giúp điều chỉnh quá trình dạy và học, cũng có thể thực hiện lúc kết thúc để tổng kết.

Kiểm tra Theo tác giả Đặng Bá Lãm, “kiểm tra đƣợc hiểu theo nghĩa rộng nhƣ là theo dõi quá trình học tập và cũng có thể đƣợc hiểu theo nghĩa hẹp nhƣ là công cụ kiểm tra hoặc một bài kiểm tra trong các kì thi” [5]. Còn theo tác giả Trần Bá Hoành, “kiểm tra là cung cấp những dữ kiện, những thông tin làm cơ sở cho việc đánh giá” [15]. Xét trên cấp độ lớp học, Peter W. Airasian (1999) cho rằng kiểm tra là quá trình dùng giấy bút có hệ thống, đƣợc sử dụng để thu thập thông tin về sự thể hiện kiến thức, kĩ năng của học sinh.

Bài kiểm tra (15 phút, 1 tiết…) thƣờng là một trong những công cụ phổ biến, đƣợc giáo viên sử dụng để thu thập thông tin, vì thế bài kiểm tra cũng chính là một cách đánh giá. Ngoài ra trên lớp học, giáo viên cũng hay sử dụng các cách kiểm tra quan trọng khác là quan sát, hỏi vấn đáp, ra bài tập và sƣu tập các sản phẩm của chính học sinh làm. Nhƣ vậy dù có những cách nhìn khác nhau nhƣng tổng hợp lại, có thể hiểu rằng kiểm tra nghĩa là thu thập số liệu, chứng cứ, rà soát lại công việc đã thực hiện hay quá trình học tập của học sinh để tạo cơ sở cho đánh giá. Kiểm tra – đánh giá là một quá trình gồm 2 khâu kiểm tra và đánh giá nhằm thu thập thông tin về kết quả của ngƣời học, đối chiếu với mục tiêu bài học, môn học và đƣa ra kết luận.

Do vậy kiểm tra và đánh giá là hai khâu có quan hệ mật thiết với nhau. Hai khâu đó hợp thành một quá trình thống nhất là kiểm tra - đánh giá.