Nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueh cải thiện kết quả hoạt động tín dụng tiêu dùng tại ngân hàng tmcp sài gòn công thương saigonbank, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Phạm Xuân Vinh
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Thị Việt Thu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.Hcm
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Tín Dụng Tiêu Dùng Tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Công Thương (Saigonbank)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TIÊU DÙNG TẠI NHTM
• 1.1. Tổng quan về tín dụng tiêu dùng tại NHTM
• 1.1.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng và tín dụng tiêu dùng
• 1.1.2. Khái niệm tín dụng
• 1.1.3. Khái niệm tín dụng tiêu dùng
• 1.1.4. Vai trò của tín dụng tiêu dùng
• 1.1.5. Đặc điểm của tín dụng tiêu dùng
• 1.1.6. Phân loại tín dụng tiêu dùng
• 1.1.6.1. Căn cứ vào mục đích vay
• 1.1.6.2. Căn cứ vào phương thức trả nợ
• 1.1.6.3. Căn cứ vào nguồn gốc của khoản nợ
• 1.2. Hiệu quả tín dụng tiêu dùng tại ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Tổng quan về hiệu quả cho vay của ngân hàng thương mại
• 1.2.2. Một số chỉ tiêu phản ảnh hiệu quả tín dụng tiêu dùng của ngân hàng thương mại
• 1.2.2.1. Nhóm chỉ tiêu định lượng
• 1.2.2.2. Nhóm chỉ tiêu định tính
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động tín dụng tiêu dùng tại ngân hàng thương mại
• 1.2.3.1. Nhóm nhân tố thuộc về môi trường hoạt động
• 1.2.3.2. Nhóm nhân tố thuộc về ngân hàng
• 1.2.3.3. Nhóm nhân tố thuộc về khách hàng
• 1.2.4. Kinh nghiệm hoạt động tín dụng tiêu dùng một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm tại Việt Nam
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG
• 2.1. Giới thiệu về Saigonbank và xu hướng phát triển tín dụng tiêu dùng của các NHTM ở Việt Nam
• 2.1.1. Giới thiệu về Saigonbank
• 2.1.1.1. Sơ lược quá trình hình thành và phát triển của Saigonbank
• 2.1.1.2. Vài nét về tình hình hoạt động kinh doanh của Saigonbank qua các năm
• 2.1.2. Xu hướng phát triển tín dụng tiêu dùng của các NHTM ở Việt Nam
• 2.2. Thực trạng hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank
• 2.2.1. Về quy trình cho vay
• 2.2.2. Về sản phẩm cho vay tiêu dùng
• 2.3. Thực trạng hiệu quả hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank giai đoạn 2008-2011
• 2.3.1. Xét về mặt định lượng
• 2.3.2. Xét về mặt định tính
• 2.4. Đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank
• 2.4.1. Những thuận lợi và kết quả đạt được
• 2.4.1.1. Những thuận lợi
• 2.4.1.2. Kết quả đạt được
• 2.4.2. Những hạn chế trong hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank
• 2.4.3. Những nguyên nhân hạn chế trong hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG
• 3.1. Định hướng, mục tiêu phát triển của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương đến năm 2015
• 3.2. Một số giải pháp vi mô nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương
• 3.2.1. Các giải pháp cụ thể
• 3.2.1.1. Cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Hội sở cho toàn hệ thống
• 3.2.1.2. Hoàn thiện các quy trình, quy chế
• 3.2.1.3. Cơ cấu các sản phẩm tín dụng tiêu dùng cụ thể và nghiên cứu phát triển một số sản phẩm mới hơn sản phẩm các TCTD khác đang có
• 3.2.1.4. Sớm hoàn chỉnh và áp dụng nghiêm chỉnh quy chế xếp hạng tín dụng khách hàng cá nhân
• 3.2.1.5. Từng bước hoàn thiện công tác quản trị rủi ro trong cho vay tiêu dùng
• 3.2.1.6. Tăng cường công tác huy động vốn tạo tiền đề để đáp ứng nhu cầu mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng
• 3.2.2. Các giải pháp hỗ trợ
• 3.2.2.1. Về công nghệ
• 3.2.2.2. Về thương hiệu
• 3.2.2.3. Về con người
• 3.2.3. Các giải pháp vĩ mô
• 3.2.3.1. Đối với Chính Phủ và các Ban ngành liên quan
• 3.2.3.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao hiệu quả tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank

Tín dụng tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương (Saigonbank) đang trở thành một lĩnh vực quan trọng trong hoạt động ngân hàng. Với sự phát triển của nền kinh tế và nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng, việc nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tiêu dùng là cần thiết. Điều này không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng bền vững mà còn đáp ứng nhu cầu tài chính của người tiêu dùng.

1.1. Khái niệm tín dụng tiêu dùng và vai trò của nó

Tín dụng tiêu dùng là các khoản cho vay nhằm tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của cá nhân và hộ gia đình. Vai trò của tín dụng tiêu dùng không chỉ giúp người tiêu dùng tiếp cận nguồn vốn mà còn thúc đẩy sản xuất và tăng trưởng kinh tế.

1.2. Đặc điểm của tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank

Tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank có đặc điểm là quy mô khoản vay nhỏ, nhưng số lượng khoản vay lại rất lớn. Điều này tạo ra thách thức trong việc quản lý và thẩm định hồ sơ vay.

II. Vấn đề và thách thức trong hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank

Mặc dù Saigonbank đã có những bước tiến trong hoạt động tín dụng tiêu dùng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Tỷ lệ nợ xấu cao và quy trình xét duyệt phức tạp là những vấn đề chính.

2.1. Tỷ lệ nợ xấu trong tín dụng tiêu dùng

Tỷ lệ nợ xấu trong tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank đang ở mức cao, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Nguyên nhân chủ yếu là do khách hàng không đủ khả năng chi trả.

2.2. Quy trình xét duyệt tín dụng còn phức tạp

Quy trình xét duyệt tín dụng tại Saigonbank còn nhiều bước, dẫn đến thời gian phê duyệt kéo dài. Điều này có thể làm mất cơ hội của khách hàng trong việc tiếp cận vốn.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank

Để nâng cao hiệu quả tín dụng tiêu dùng, Saigonbank cần áp dụng các phương pháp cải tiến quy trình và phát triển sản phẩm tín dụng mới. Việc này sẽ giúp ngân hàng thu hút nhiều khách hàng hơn.

3.1. Cải tiến quy trình xét duyệt tín dụng

Cần đơn giản hóa quy trình xét duyệt tín dụng để rút ngắn thời gian phê duyệt. Điều này sẽ giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn.

3.2. Phát triển sản phẩm tín dụng mới

Saigonbank nên nghiên cứu và phát triển các sản phẩm tín dụng tiêu dùng mới, phù hợp với nhu cầu của thị trường. Các sản phẩm này cần linh hoạt và dễ tiếp cận.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao hiệu quả tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Sự cải tiến trong quy trình và sản phẩm đã giúp ngân hàng thu hút thêm nhiều khách hàng.

4.1. Kết quả đạt được từ cải tiến quy trình

Việc cải tiến quy trình xét duyệt đã giúp giảm thời gian phê duyệt, từ đó tăng số lượng khách hàng vay tiêu dùng.

4.2. Phản hồi từ khách hàng về sản phẩm tín dụng

Khách hàng đã có phản hồi tích cực về các sản phẩm tín dụng mới, cho thấy nhu cầu thị trường đang được đáp ứng tốt hơn.

V. Kết luận và tương lai của tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank

Tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank có tiềm năng phát triển lớn trong tương lai. Việc tiếp tục cải tiến và đổi mới sẽ giúp ngân hàng duy trì vị thế cạnh tranh trong thị trường.

5.1. Tầm nhìn tương lai của tín dụng tiêu dùng

Saigonbank cần xác định rõ tầm nhìn và chiến lược phát triển tín dụng tiêu dùng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

5.2. Các yếu tố quyết định thành công trong tương lai

Để thành công, Saigonbank cần chú trọng đến việc nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện trải nghiệm khách hàng trong quá trình vay vốn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tài chính bán lẻ tại Việt Nam trong giai đoạn 2008 - 2011 chứng kiến sự chuyển dịch cơ cấu mạnh mẽ nhờ quy mô dân số xấp xỉ 90 triệu người, trong đó hơn 60% nằm trong độ tuổi lao động có nhu cầu chi tiêu và cải thiện chất lượng cuộc sống tăng cao. Xu hướng "tiêu dùng trước, tích lũy sau" thay thế dần thói quen tiết kiệm truyền thống, tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng thương mại mở rộng danh mục cho vay cá nhân. Tuy nhiên, tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Công Thương (Saigonbank) - định chế ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên của Việt Nam thành lập từ năm 1987 với số vốn ban đầu 650 triệu đồng, hoạt động tín dụng tiêu dùng vẫn bộc lộ nhiều hạn chế về quy mô lẫn năng lực cạnh tranh.

Vấn đề cốt lõi được luận văn tập trung nghiên cứu là thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại Saigonbank chưa tương xứng với tiềm năng hệ thống. Đến cuối năm 2011, trong khi tổng dư nợ toàn ngân hàng đạt 11.183 tỷ đồng và nguồn vốn huy động đạt 11.776 tỷ đồng, tỷ trọng dư nợ tín dụng tiêu dùng trên tổng dư nợ chỉ dao động khiêm tốn ở mức dưới 6%. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về tín dụng tiêu dùng, phân tích thực trạng hoạt động giai đoạn 2008 - 2011 tại 90 điểm giao dịch của Saigonbank, xác định các nút thắt trong quy trình thẩm định, thiết kế sản phẩm và quản trị rủi ro, từ đó hoạch định hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay tiêu dùng giai đoạn đến năm 2015. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp ngân hàng đa dạng hóa nguồn thu nhập, phân tán rủi ro tập trung vào phân khúc bán buôn, tối ưu hóa hệ số biên lãi ròng và gia tăng tỷ lệ sinh lời trên vốn chủ sở hữu trong bối cảnh hội nhập tài chính quốc tế theo cam kết WTO.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết chu kỳ sống thu nhập (Life Cycle Hypothesis) của Franco Modigliani và Lý thuyết thu nhập thường xuyên (Permanent Income Hypothesis) của Milton Friedman làm nền tảng giải thích hành vi vay tiêu dùng của khách hàng cá nhân. Theo đó, người tiêu dùng có xu hướng tối đa hóa thỏa dụng bằng cách vay vốn ngân hàng để tài trợ cho nhu cầu nhà ở, phương tiện đi lại trong hiện tại và hoàn trả dần bằng thu nhập tích lũy ổn định trong tương lai. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp Lý thuyết bất đối xứng thông tin (Asymmetric Information Theory) của Joseph Stiglitz và Andrew Weiss để phân tích rủi ro lựa chọn nghịch và rủi ro đạo đức trong cấp tín dụng cá nhân, đặc biệt là các khoản vay tín chấp không có tài sản bảo đảm.

Hệ thống đánh giá hiệu quả tín dụng tiêu dùng được xây dựng dựa trên mô hình kết hợp chỉ tiêu định lượng và định tính:

• Nhóm chỉ tiêu định lượng: Tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay tiêu dùng hàng năm, tốc độ tăng trưởng doanh số giải ngân, vòng quay vốn tín dụng, tỷ trọng thu nhập từ cho vay tiêu dùng trên tổng thu nhập hoạt động, tỷ lệ nợ xấu (duy trì ngưỡng an toàn dưới 3%) và tỷ lệ tổn thất tín dụng.
• Nhóm chỉ tiêu định tính: Mức độ tuân thủ quy trình cấp tín dụng, khả năng tiếp cận vốn của khách hàng với chi phí hợp lý, mức độ đa dạng hóa của danh mục sản phẩm, tính linh hoạt trong cơ chế bảo đảm tiền vay và mức độ lan tỏa giá trị thương hiệu.
• Hệ thống khái niệm chủ chốt: Tín dụng tiêu dùng cư trú (cho vay mua, xây dựng, sửa chữa nhà ở), tín dụng tiêu dùng phi cư trú (cho vay mua ô tô, trang thiết bị sinh hoạt, du học, y tế), cho vay trả góp, cho vay thấu chi qua tài khoản thẻ và quản trị danh mục rủi ro bán lẻ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các Báo cáo thường niên, Báo cáo tài chính đã kiểm toán và Báo cáo tổng kết hoạt động tín dụng nội bộ của Saigonbank trong giai đoạn 4 năm từ 2008 đến 2011. Nguồn dữ liệu này được đối chiếu với các báo cáo thống kê ngành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Tổng cục Thống kê và dữ liệu vĩ mô giai đoạn 2000 - 2011.

Về quy mô mẫu và phương pháp chọn mẫu, luận văn khảo sát toàn bộ số liệu tổng hợp trên mạng lưới 90 điểm kinh doanh của Saigonbank (gồm Hội sở chính, 32 chi nhánh, 52 phòng giao dịch và 5 quỹ tiết kiệm) với đội ngũ hơn 1.450 cán bộ nhân viên. Bên cạnh đó, nghiên cứu tiến hành phân tích sâu 150 hồ sơ cấp tín dụng cá nhân được chọn ngẫu nhiên phân tầng tại các địa bàn trọng điểm như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Đà Nẵng nhằm đánh giá tính thực tiễn của quy trình xét duyệt.

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian, phân tích tỷ số tài chính và phương pháp phân tích nhân tố SWOT. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan bức tranh toàn cảnh về hiệu quả huy động và sử dụng vốn, đo lường chính xác tốc độ luân chuyển dòng tiền, xác định tương quan giữa rủi ro và tỷ suất sinh lời, từ đó bảo đảm tính khoa học và giá trị ứng dụng thực tế cho các khuyến nghị quản trị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô dư nợ tín dụng tiêu dùng của Saigonbank còn ở mức rất khiêm tốn và chưa tương xứng với năng lực tài chính. Tính đến ngày 31/12/2011, tổng nguồn vốn của ngân hàng đạt 15.942 tỷ đồng (tăng 56,52% so với năm 2007), tổng dư nợ cho vay đạt 11.183 tỷ đồng (tăng 51,59% so với năm 2007), lợi nhuận trước thuế đạt 397 tỷ đồng và vốn điều lệ đạt mức trên 3.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, dư nợ cho vay tiêu dùng chỉ chiếm tỷ trọng khoảng 4,2% đến 5,5% trên tổng dư nợ, thấp hơn rất nhiều so với tỷ trọng bình quân 15% - 20% tại các ngân hàng thương mại cổ phần cùng thời kỳ như Techcombank, ACB hay Sacombank.

Thứ hai, cơ cấu sản phẩm cho vay tiêu dùng nghèo nàn và kém cạnh tranh về điều kiện vay. Saigonbank chưa xây dựng các gói sản phẩm tiêu dùng đóng gói chuyên biệt mà áp dụng chung quy trình cho vay khách hàng cá nhân ban hành từ năm 2007. Đối với sản phẩm cho vay mua và sửa chữa nhà ở, thời hạn cho vay tối đa chỉ khống chế ở mức 8 năm (trong khi Techcombank cho vay 25 năm, ABBank cho vay 20 năm). Đối với sản phẩm cho vay mua xe ô tô, tỷ lệ tài trợ tối đa chỉ đạt 50% giá trị định giá xe mới và 40% đối với xe đã qua sử dụng (thấp hơn nhiều so với mức 70% - 80% của thị trường), đồng thời thiếu hẳn các chương trình liên kết ba bên với các đại lý phân phối xe.

Thứ ba, khai thác dịch vụ thẻ và cho vay tín chấp tuần hoàn đạt hiệu quả thấp. Tính đến cuối năm 2011, tổng số thẻ Saigonbank Card phát hành lũy kế đạt 215.813 thẻ với số lượng phát hành mới năm 2011 là 32.797 thẻ (tăng 57% so với năm 2010), số dư tiền gửi bình quân khoảng 79 tỷ đồng. Tuy nhiên, số lượng thẻ thực tế đang lưu hành chỉ đạt 96.338 thẻ, tương ứng tỷ lệ kích hoạt rất thấp là 44,64%. Hạn mức thấu chi qua thẻ bị giới hạn nghiêm ngặt ở mức 1 tháng lương và hạn mức dư nợ thấu chi phân bổ cho mỗi chi nhánh chỉ từ 100 đến 300 triệu đồng.

Thứ tư, công tác kiểm soát chất lượng tín dụng được duy trì ổn định nhưng vòng quay vốn tín dụng tiêu dùng có chiều hướng chậm lại. Tỷ lệ nợ xấu cho vay tiêu dùng trong giai đoạn 2008 - 2011 được kiểm soát ở mức 1,8% - 2,4%, nằm trong ngưỡng an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, do thời gian xử lý hồ sơ kéo dài và áp lực thanh khoản từ chính sách khống chế trần lãi suất huy động, tốc độ tăng trưởng doanh số giải ngân tiêu dùng năm 2011 sụt giảm khoảng 12% so với năm 2010.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm trên được trực quan hóa rõ nét thông qua biểu đồ đường biểu diễn xu hướng tăng trưởng dư nợ cho vay tiêu dùng so với tổng dư nợ giai đoạn 2008 - 2011, cùng bảng tổng hợp ma trận so sánh các thông số kỹ thuật (thời hạn vay, tỷ lệ tài trợ, tài sản bảo đảm) giữa Saigonbank và 4 ngân hàng đối thủ. Kết quả cho thấy sự phân hóa lớn về thị phần tín dụng bán lẻ trên địa bàn đô thị.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng trên xuất phát từ định hướng chiến lược có phần thận trọng của Ban điều hành. Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô biến động, Saigonbank chủ trương chỉ sử dụng 70% - 80% nguồn vốn huy động tăng thêm để mở rộng cho vay nhằm ưu tiên tính thanh khoản. Bên cạnh đó, ngân hàng chưa phân định rõ ranh giới giữa tín dụng thương mại và tín dụng bán lẻ; quy định tài sản hình thành trong tương lai bắt buộc phải trình Hội sở chính phê duyệt đã làm mất tính chủ động của 32 chi nhánh và 52 phòng giao dịch.

So sánh với các nghiên cứu tại Thái Lan và Malaysia, các ngân hàng thương mại quốc tế đã đẩy mạnh số hóa quy trình chấm điểm tín dụng cá nhân và mở rộng mạnh mẽ phân khúc thẻ tín dụng quốc tế để chiếm lĩnh thị trường. Ngược lại, việc Saigonbank chỉ dừng lại ở vai trò đại lý thanh toán thẻ cho các tổ chức quốc tế (Visa, MasterCard, JCB) mà chưa tự phát hành thẻ tín dụng quốc tế đã làm giảm năng lực cạnh tranh trước làn sóng thâm nhập của các ngân hàng nước ngoài như HSBC, ANZ hay Citibank.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu nâng cao hiệu quả và tỷ trọng dư nợ tín dụng tiêu dùng của Saigonbank lên mức 12% - 15% tổng dư nợ đến năm 2015, bốn nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất như sau:

• Tái cấu trúc và chuẩn hóa danh mục sản phẩm cho vay tiêu dùng: Khối Khách hàng Cá nhân phối hợp với Phòng Phát triển Sản phẩm thiết kế các gói vay chuyên biệt với thời hạn cho vay mua nhà kéo dài từ 8 năm lên 15 - 20 năm; nâng tỷ lệ tài trợ cho vay mua ô tô lên 70% - 75% giá trị thẩm định; triển khai sản phẩm thẻ tín dụng quốc tế mang thương hiệu Saigonbank tích hợp hạn mức tín chấp tương đương 2 đến 3 tháng lương. Thời gian triển khai từ Quý 1/2013 đến Quý 4/2014, hướng tới mục tiêu tăng trưởng doanh số giải ngân đạt trên 25%/năm.

• Nâng cấp hạ tầng công nghệ và tự động hóa quy trình cấp tín dụng: Phòng Công nghệ Thông tin và Phòng Quản lý Tín dụng cần sớm hoàn thiện hệ thống chấm điểm tín dụng cá nhân tự động (Credit Scoring), tích hợp kết nối dữ liệu trực tuyến với Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC). Mục tiêu rút ngắn thời gian xử lý và phê duyệt hồ sơ vay tiêu dùng từ 3 ngày xuống dưới 24 giờ, đồng thời nâng tỷ lệ thẻ hoạt động thực tế từ 44,64% lên trên 75% trong giai đoạn 2013 - 2015.

• Hoàn thiện cơ chế quản trị rủi ro và đẩy mạnh phân cấp ủy quyền: Hội đồng Quản trị và Ban Tổng Giám đốc cần ban hành quy chế mới về nhận tài sản bảo đảm là tài sản hình thành từ vốn vay; phân cấp hạn mức phê duyệt cho vay tiêu dùng cho Giám đốc chi nhánh loại 1 lên mức 1 tỷ đồng đối với khoản vay có bảo đảm bằng bất động sản và 50 triệu đồng đối với khoản vay thấu chi tín chấp. Chỉ tiêu kiểm soát là giữ tỷ lệ nợ xấu cho vay tiêu dùng toàn hệ thống dưới 2,0% xuyên suốt lộ trình 2013 - 2015.

• Đẩy mạnh liên kết đối tác và đào tạo nguồn nhân lực bán lẻ: Ban Giám đốc các chi nhánh thiết lập thỏa thuận liên kết chiến lược với ít nhất 30 chủ đầu tư bất động sản và đại lý kinh doanh ô tô trên toàn quốc; Phòng Nhân sự tổ chức 8 khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng tư vấn, thẩm định thực tế và văn hóa phục vụ khách hàng cá nhân cho 1.450 nhân viên. Mục tiêu gia tăng số lượng khách hàng vay tiêu dùng mới đạt mức tăng trưởng 30% mỗi năm từ năm 2013.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban lãnh đạo và cán bộ hoạch định chiến lược tại các NHTM quy mô vừa và nhỏ: Cung cấp khung định hướng thực tiễn và mô hình chuyển đổi từ phương thức tín dụng truyền thống sang phát triển tín dụng bán lẻ hiện đại, giúp tối ưu hóa danh mục sử dụng vốn trong điều kiện hạn chế về quy mô mạng lưới.

• Chuyên viên thẩm định, quản trị rủi ro và phát triển sản phẩm ngân hàng bán lẻ: Hỗ trợ công cụ phân tích các tiêu chí kỹ thuật về tỷ lệ tài trợ, thời hạn vay, phương thức kiểm soát tài sản bảo đảm hình thành trong tương lai và phương pháp thiết kế sản phẩm tín dụng tiêu dùng may đo theo từng phân khúc khách hàng.

• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp nguồn tư liệu học thuật, hệ thống chỉ tiêu định lượng - định tính chuẩn mực và phương pháp luận phân tích thực chứng hoạt động tín dụng tiêu dùng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn tái cơ cấu.

• Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Đem lại góc nhìn thực tế về các vướng mắc cơ chế liên quan đến trần lãi suất, hạn mức tăng trưởng tín dụng và thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm, phục vụ công tác hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường tài chính tiêu dùng.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ trọng tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank giai đoạn 2008 - 2011 tại sao lại duy trì ở mức thấp dưới 6%? Nguyên nhân chủ yếu do định hướng hoạt động của ngân hàng giai đoạn này tập trung phần lớn nguồn vốn cho phân khúc doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời áp dụng chính sách quản trị rủi ro thận trọng (chỉ sử dụng 70% - 80% vốn huy động tăng thêm để cho vay). Quy trình thẩm định tín dụng cá nhân chưa được tách biệt độc lập khiến việc mở rộng dư nợ bán lẻ bị hạn chế đáng kể.

Rào cản lớn nhất đối với sản phẩm cho vay mua nhà tại Saigonbank so với các ngân hàng đối thủ là gì? Rào cản lớn nhất là thời hạn cho vay tối đa chỉ khống chế trong 8 năm (trong khi các đối thủ như Techcombank hay An Bình áp dụng từ 20 đến 25 năm), dẫn đến số tiền trả nợ gốc và lãi định kỳ hàng tháng vượt quá khả năng tài chính của khách hàng trẻ có thu nhập trung bình. Ngoài ra, việc hạn chế nhận tài sản hình thành trong tương lai làm giảm tính cạnh tranh của sản phẩm.

Tại sao tỷ lệ thẻ Saigonbank Card đang lưu hành thực tế chỉ đạt 44,64% tổng số thẻ đã phát hành? Tỷ lệ này ở mức thấp do các sản phẩm thẻ của Saigonbank thời điểm 2011 chủ yếu là thẻ ghi nợ nội địa phục vụ trả lương, chưa tích hợp nhiều tiện ích thanh toán thương mại điện tử hiện đại. Hạn mức thấu chi qua thẻ thấp (chỉ bằng 1 tháng lương) cùng mạng lưới đơn vị chấp nhận thanh toán còn mỏng khiến khách hàng không duy trì sử dụng thường xuyên sau khi nhận thẻ.

Việc phân cấp thẩm quyền phê duyệt cho chi nhánh có làm gia tăng tỷ lệ nợ xấu cho vay tiêu dùng không? Phân cấp thẩm quyền không làm gia tăng nợ xấu nếu được triển khai song song với hệ thống chấm điểm tín dụng tự động và quy chế hậu kiểm độc lập. Với đặc thù các món vay tiêu dùng có giá trị nhỏ từ vài chục triệu đến vài trăm triệu đồng, việc phân quyền giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ từ vài ngày xuống 24 giờ mà vẫn kiểm soát được rủi ro nhờ tài sản bảo đảm và lịch sử tín dụng CIC.

Kinh nghiệm quốc tế từ Thái Lan và Malaysia có thể ứng dụng như thế nào vào chiến lược bán lẻ của Saigonbank? Saigonbank có thể học hỏi mô hình tập trung phát triển thẻ tín dụng quốc tế và các gói vay mua nhà dài hạn liên kết trực tiếp với chủ đầu tư xây dựng. Đồng thời, bài học từ các ngân hàng ngoại cho thấy việc đa dạng hóa phân khúc sang nhóm khách hàng có thu nhập trung bình ổn định (nhân viên văn phòng, công chức) sẽ tạo bước đột phá nhanh chóng về quy mô khách hàng và nguồn thu phí dịch vụ.

Kết luận

• Dư nợ tín dụng tiêu dùng tại Saigonbank giai đoạn 2008 - 2011 phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, chỉ chiếm dưới 6% tổng dư nợ 11.183 tỷ đồng của toàn hệ thống.
• Sản phẩm cho vay tiêu dùng còn mang tính rập khuôn, thời hạn vay mua nhà khống chế 8 năm và tỷ lệ tài trợ mua ô tô chỉ đạt 40% - 50% là các điểm nghẽn cạnh tranh trực tiếp.
• Hiệu suất khai thác dịch vụ thẻ đạt mức khiêm tốn với tỷ lệ thẻ hoạt động thực tế chỉ đạt 44,64% trên tổng số 215.813 thẻ phát hành lũy kế đến cuối năm 2011.
• Kiểm soát nợ xấu là điểm sáng nổi bật khi duy trì ổn định trong ngưỡng an toàn 1,8% - 2,4% nhờ quy trình thẩm định tài sản bảo đảm chặt chẽ.
• Tái cấu trúc sản phẩm, số hóa quy trình thẩm định qua hệ thống chấm điểm tín dụng và tăng cường phân cấp ủy quyền là chìa khóa then chốt để đưa tỷ trọng dư nợ tiêu dùng đạt 12% - 15% vào năm 2015.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là đã lượng hóa chi tiết các chỉ tiêu hiệu quả tín dụng tiêu dùng tại một ngân hàng thương mại cổ phần đặc thù, đồng thời cung cấp bộ giải pháp đồng bộ kết hợp giữa chính sách sản phẩm, quản trị rủi ro và hạ tầng công nghệ. Để triển khai thành công lộ trình chiến lược đến năm 2015, Saigonbank cần nhanh chóng thành lập Ban chỉ đạo chuyển đổi ngân hàng bán lẻ ngay trong Quý 1/2013 và hoàn thiện khung phân cấp phê duyệt nội bộ trước Quý 3/2013. Các nhà nghiên cứu và nhà quản trị quan tâm có thể tiếp tục mở rộng mô hình phân tích cho toàn hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam trong các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và các phần có liên quan, luận văn được trình bày gồm ba chương cụ thể như sau: + Chƣơng 1: Những lý luận cơ bản về tín dụng tiêu dùng + Chƣơng 2: Thực trạng về hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương. Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng tiêu dùng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thƣơng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 1 Chƣơng 1: Tổng quan về hiệu quả hoạt động tín dụng tiêu dùng tại NHTM 1.1 Tổng quan về tín dụng tiêu dùng tại NHTM 1.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng và tín dụng tiêu dùng 1.1 Khái niệm tín dụng Trên thực tế, tùy theo từng góc độ nghiên cứu khác nhau mà thuật ngữ tín dụng có khá nhiều cách định nghĩa khác nhau. Xét về khía cạnh như là một chức năng cơ bản của ngân hàng thương mại, tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời hạn nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán (Hồ Diệu, 2001).

Như vậy bản chất của tín dụng là giao dịch về tài sản có hoàn trả. Các đặc trưng cơ bản của tín dụng gồm: - Tài sản giao dịch trong quan hệ tín dụng ngân hàng bao gồm hai hình thức là cho vay (bằng tiền) và cho thuê (động sản). - Nguyên tắc của tín dụng là phải có hoàn trả nên người cho vay khi chuyển giao tài sản cho người đi vay sử dụng phải có cơ sở để tin rằng người đi vay sẽ trả đúng hạn, đó là mức độ tín nhiệm. - Giá trị hoàn trả thông thường phải lớn hơn giá trị lúc cho vay, tức là ngoài vốn gốc còn phải có thêm phần lãi.2 Khái niệm tín dụng tiêu dùng Là một loại hình của tín dụng ngân hàng, tín dụng tiêu dùng có thể hiểu là các khoản cho vay nhằm tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của người tiêu dùng, bao LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 2 gồm cá nhân và hộ gia đình.

Đây là một nguồn tài chính quan trọng giúp những đối tượng này trang trải nhu cầu nhà ở, đồ dùng gia đình và xe cộ… Bên cạnh đó, những chi tiêu cho nhu cầu giáo dục, y tế và du lịch… cũng có thể được tài trợ bởi tín dụng tiêu dùng(Phạm Phú Quốc, 2001).2 Vai trò của tín dụng tiêu dùng  Đối với ngân hàng: Có thể nói trong các loại hình cho vay cơ bản của Ngân hàng như cho vay bổ sung vốn lưu động, đầu tư tài sản cố định, tài trợ dự án… thì cho vay tiêu dùng là loại hình có thể thiết kế ra nhiều sản phẩm cụ thể nhất, từ nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để ở, mua nhà, sửa nhà đến mua sắm trang thiết bị gia đình, học tập, chữa bệnh, du lịch… Chính vì lẽ đó tín dụng tiêu dùng đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần đa dạng hóa các sản phẩm cho vay của ngân hàng. Phân tán rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng nói chung và hoạt động cho vay nói riêng. Đây vừa là vai trò cũng vừa là đặc điểm của tín dụng tiêu dùng. Mở rộng đối tượng khách hàng giao dịch từ đócó thêm cơ hội để bán các sản phẩm khác, mở rộng thị phần.

Đơn giản từ việc khách hàng sử dụng một sản phẩm tiêu dùng của Ngân hàng, nếu tốt, thông qua marketing truyền miệng Ngân hàng sẽ lại có thêm nhiều khách hàng khác là người thân, bạn bè, đồng nghiệp của người vay. Có thể nói ngoài việc là một sản phẩm tín dụng thuần túy, tín dụng tiêu dùng còn có thể xem là một kênh bán kèm các sản phẩm khác khá hiệu quả. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 3  Đối với khách hàng: Tiếp cận được nguồn vốn vay với chi phí thấp, có điều kiện sử dụng các dịch vụ cần thiết để phục vụ tốt hơn cho cuộc sống trước khi tích lũy đầy đủ, hạn chế được các hiện tượng đi vay nặng lãi dễ dẫn đến mất khả năng chi trả, tránh gây ra nhiều hậu quả không tốt cho người đi vay. Được ngân hàng cung ứng các dịch vụ khác gắn liền với khoản tiền vay như các tiện ích thanh toán không dùng tiền mặt, thanh toán online… Đáp ứng kịp thời nhu cầu chi tiêu có tính cấp bách của khách hàng như nhu cầu cho y tế hay giáo dục.

Tuy nhiên, nếu người đi vay chi tiêu vượt quá mức cho phép dẫn đến mất khả năng chi trả thì chất lượng cuộc sống cũng sẽ ảnh hưởng rất nhiều. Để hạn chế điều này ngoài khả năng tự ý thức của người đi vay, thì trách nhiệm của những người làm công tác thẩm định xét duyệt cho vay cũng không nhỏ.  Đối với nền kinh tế: Tín dụng tiêu dùng giúp kích cầu tiêu dùng, từ đó thúc đẩy sản xuất và tăng trưởng kinh tế. Thông qua việc mở rộng tín dụng tiêu dùng, khả năng tiêu dùng của thị trường tăng lên, từ đó giúp tăng khả năng sản xuất, tạo việc làm, doanh nghiệp có lợi nhuận, thu nhập của lao động cũng được cải thiện dẫn đến số lượng đối tượng khách đáp ứng các điều kiện vay tiêu dùng của ngân hàng tăng, hạn mức vay được phê duyệt cũng tăng, và khi đó tín dụng tiêu dùng lại có điều kiện để tăng trưởng.

Ngoài ra thông qua việc chi tiêu hiện tại và trả từ từ trong tương lai, tín dụng tiêu dùng hỗ trợ người dân đáp ứng được các nhu cầu thực tế của cuộc sống. Ở các nước phát triển như Mỹ, một bộ phận khá lớn người dân mua nhà để ở thông qua tín dụng tiêu dùng trả góp. Điều này có một ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, an sinh xã hội. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Đặc điểm của tín dụng tiêu dùng Áp dụng cho khách hàng là cá nhân và hộ gia đình.

Số lượng các món vay thường rất nhiều nhưng quy mô của mỗi món thường nhỏ dẫn đến chi phí cho công tác thẩm định xét duyệt cho vay cao hơn các lĩnh vực cho vay khác, từ đó lãi suất cho vay cũng cao hơn. Tuy nhiên, xét về tổng thể thì nhu cầu vay tiêu dùng hầu như ít co giãn với lãi suất mà phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế. Người đi vay thường quan tâm nhiều hơn đến số tiền họ phải trả định kỳ bao nhiêu hơn là lãi suất. Vốn tín dụng được sử dụng cho nhiều hoạt động khác nhau, tùy vào từng sản phẩm cho vay tiêu dùng cụ thể mà khả năng quản lý việc sử dụng vốn đúng mục đích hay không từ phía ngân hàng là khác nhau.

Nguồn thu nợ là nguồn thu nhập thường xuyên của người đi vay, và có liên quan khá mật thiết với trình độ học vấn, tư cách, uy tín trong xã hội. Đồng thời, chất lượng các thông tin tài chính của khách hàng thường không cao mà người xét duyệt cho vay phải căn cứ thêm khá nhiều vào các thông tin phi tài chính.4 Phân loại tín dụng tiêu dùng 1.1 Căn cứ vào mục đích vay Căn cứ vào mục đích khoản vay, tín dụng tiêu dùng được chia làm 02 loại: Cho vay tiêu dùng cƣ trú: bao gồm các khoản cho vay tài trợ cho nhu cầu mua, xây dựng, cải tạo nhà ở. Cho vay tiêu dùng phi cƣ trú: bao gồm các khoản cho vay tài trợ cho việc thanh toán các chi phí mua sắm phương tiện đi lại, đồ dùng gia đình, chi phí học tập, giải trí và du lịch… LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Căn cứ vào phƣơng thức trả nợ Căn cứ vào phương thức hoàn trả, tín dụng tiêu dùng có thể chia làm 03 loại: Cho vay tiêu dùng trả góp: là hình thức cho vay người đi vay trả nợ (gốc và lãi) cho ngân hàng nhiều lần theo những kỳ hạn nhất định trong thời hạn cho vay. Phương thức này thường được áp dụng cho các khoản vay có giá trị lớn hoặc thu nhập từng định kỳ của người đi vay không đủ thanh toán hết một lần số tiền vay.

Cho vay tiêu dùng phi trả góp: thường áp dụng đối với các khoản vay có giá trị nhỏ, thời hạn vay không dài và khách hàng thanh toán cho ngân hàng 01 lần khi đến hạn. Cho vay tiêu dùng tuần hoàn: là các khoản cho vay thông qua hình thức thẻ tín dụng hoặc phát hành các loại séc được phép thấu chi dựa trên tài khoản vãng lai. Theo đó, trong thời hạn vay được thỏa thuận trước, căn cứ vào nhu cầu chi tiêu và thu nhập dự kiến từng kỳ mà khách hàng được ngân hàng cho phép thực hiện việc vay và trả nợ nhiều kỳ một cách tuần hoàn giống như phương thức cho vay hạn mức tín dụng.3 Căn cứ vào nguồn gốc của khoản nợ Căn cứ vào nguồn gốc của khoản nợ vay, tín dụng tiêu dùng được chia làm 02 loại: Cho vay tiêu dùng gián tiếp: là các khoản cho vay trong đó ngân hàng mua các khoản nợ phát sinh do những công ty bán lẻ đã bán chịu hàng hóa hay dịch vụ cho người tiêu dùng (Phạm Phú Quốc, 2001). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 6 Hình 1.1: Sơ đồ cho vay tiêu dùng gián tiếp (1) Ngân hàng (4) Công ty bán lẻ (5) (2) (6) (3) Người tiêu dùng (1): Ngân hàng và công ty bán lẻ ký hợp đồng nguyên tắc về mua bán nợ, trong đó cần nêu rõ loại tài sản được tài trợ, các đối tượng khách hàng được chấp thuận, số tiền tài trợ tối đa… (2): Công ty bán lẻ và người tiêu dùng thực hiện hợp đồng mua bán chịu, đa số các trường hợp người tiêu dùng phải trả trước một phần tiền bằng vốn tự có.

(3) Công ty bán lẻ chuyển giao hàng hóa, dịch vụ cho người tiêu dùng. (4) Công ty bán lẻ tiến hành bán bộ chứng từ bán chịu hàng hóa cho ngân hàng. (5) Ngân hàng xem xét hồ sơ đáp ứng được điều kiện sẽ thanh toán tiền cho công ty bán lẻ. (6) Người tiêu dùng lúc này trở thành người đi vay và có trách nhiệm thanh toán tiền mua hàng hóa, dịch vụ cho ngân hàng.

Cho vay tiêu dùng trực tiếp: là các khoản cho vay trong đó ngân hàng trực tiếp xúc và cho khách hàng vay cũng như trực tiếp tiến hành thu nợ từ người vay (Phạm Phú Quốc, 2001). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.