CHƯƠNG 1 :LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TÀI CHÍNH VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 0.1 Tài chính doanh nghiệp và phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp 0.1 Khái quát về tài chính doanh nghiệp và phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Khái niệm : Tài chính doanh nghiệp là khâu cơ sở trong hệ thống tài chính quốc gia, trong lĩnh vực tài chính tài chính doanh nghiệp được coi là một “ tụ điểm” của các nguồn tài chính gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Tài chính doanh nghiệp có thể được nhìn nhận trên nhiều khía cạnh : - Về mặt hình thức : Tài chính doanh nghiệp là quỹ tiền tệ được tạo lập phân phối, sử dụng và vận động gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Về bản chất : Tài chính doanh nghiệp lại là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nảy sinh gắn liền với việc phân phối để tạo lập , sử dụng quỹ tiền tệ trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Như vậy, mọi hoạt động gắn liền với sự vận động của các quỹ tiền tệ trong doanh nghiệp đều thuộc hoạt động tài chính của doanh nghiệp.
Quá trình tồn tại của các quỹ tiền tệ chính là mấu chốt của sự hình thành , phát triển và suy thoái của mỗi doanh nghiệp , có thể thấy chức năng của tài chính doanh nghiệp : - Bảo đảm rằng nguồn vốn luôn được cung cấp một cách đầy đủ và kịp thời cho các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp được diễn ra bình thường và liên tục. SV: Đoàn Việt Phú MSV: 10D04084 Luận văn tốt nghiệp Khoa Kế Toán - Tổ chức sử dụng vốn tiết kiệm và hiệu quả , nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiêp. - Là công cụ để cho các nhà quản lý doanh nghiệp kiểm soát tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp ngày càng phát triển, các mối quan hệ kinh tế đa dạng và phức tạp hơn đòi hỏi nhà quản lý doanh nghiệp phải nắm bắt được sự phát triển đó.
Đối với một doanh nghiệp thì sự phát triển của doanh nghiệp gắn liền với sự vận động của tài chính doanh nghiệp chính vì vậy yêu cầu hình thành phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là tất yếu. Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp hay cụ thể hóa là quá trình phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp là quá trình kiểm tra, đối chiếu, so sánh các số liệu, tài liệu về tình hình tài chính hiện hành và trong quá khứ nhằm mục đích đánh giá tiềm lực tài chính, hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh và dự báo các rủi ro trong tương lai. Báo cáo tài chính là những báo cáo tổng hợp nhất về tình hình tài sản, vốn và công nợ cũng như tình hình tài chính và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ. Do đó, việc tiến hành phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp thương xuyên sẽ cung cấp thông tin cho người sử dụng từ các góc độ khác nhau, vừa đánh giá toàn diện, vừa tổng hợp khái quát, lại vửa xem xét một cách chi tiết hoạt động tài chính của doanh nghiệp.
Đối với chủ thể là ban lãnh đạo doanh nghiệp thì phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là tiền đề quan trọng để đưa ra các quyết định tài chính, quyết định đầu tư, quyết định tài trợ phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh.2 Sự cần thiết phải phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Hoạt động tài chính là mấu chốt của sự phát triển của một doanh nghiệp, và tất yếu để kiểm soát được hoạt động này một cách hiệu quả thì phân tích tài chính là điều bắt buộc phải làm. Phân tích tài chính doanh nghiệp nó không đơn SV: Đoàn Việt Phú MSV: 10D04084 Luận văn tốt nghiệp Khoa Kế Toán thuần chỉ là công cụ của các nhà quản lý mà nó còn là công cụ của nhà đầu tư, cơ quan quản lý Nhà Nước và bản thân nhưng thành viên đang trong guồng máy của hoạt động tài chính đó. Đối với nhà quản lý doanh nghiệp : hiểu rõ tình hình tài chính của doanh nghiệp không đơn thuần là nhu cầu mà là trách nhiệm của họ, một nhà quản lý tốt phải luôn luôn nắm bắt được sự vận động của các dòng tiền trong doanh nghiệp, nhu cầu sử dụng đối với các quỹ tiền tệ để từ đó đưa ra được những kế hoạch tài chính quyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp mình. Chính vị vậy phân tích tài chính doanh nghiệp sẽ cung cấp đầy đủ những thông tin cac nhà quản trị cần và hiểu để họ có thể thực hiện vai trò của một nhà quản lý tốt nhất có thể.
Đối với nhà đầu tư: Khả năng sinh lời của đồng vốn chính là sự quan tâm hàng đầu của họ đối với một quyết định đầu tư. Những rủi ro tích cực và tiêu cực luôn song hành với quá trình đầu tư của họ, do vậy việc phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp để nắm bắt được những thông tin cơ bản ép rủi ro đi theo chiều hướng thuận lợi cho mình là điều sống còn của mỗi nhà đầu tư. Đối với cơ quan quản lý Nhà Nước: Phân tích tình hình tài chính là cụ để Nhà Nước tiến hành quản lý doanh nghiệp , kịp thời điều chỉnh hoạt động của doanh nghiệp theo đúng định hướng phát triển kinh tế của đất nước, bên cạnh đó là để kiểm soát được nguồn thu ngân sách chính là “ Thuế” Đối với bản thân người lao động trong doanh nghiệp : Phân tích tình hình tài chính giúp họ định hướng được công việc họ phải làm, từ đó tạo ra sự ổn định trong công việc, giúp họ có cơ sở để dốc sức tham gia và sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. SV: Đoàn Việt Phú MSV: 10D04084 Luận văn tốt nghiệp Khoa Kế Toán 0.3 Mục tiêu phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Phân tích tình hình tài chính nhằm cung cấp thông tin cho việc ra quyết định.
Vì vậy , mục tiêu quan trọng nhất của phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là cung cấp đầy đủ thông tin , đáp ứng nhu cầu sử dụng riêng của từng đối tượng quân tâm. Đó là tổng hợp các thông tin về hoạt động quản lý, sử dụng vốn và các khoản tín dụng doanh nghiệp sử dụng. Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp cũng cần cung cấp các thông tin về thực hiện chức năng, cương vị quản lý của người quản lý đối với các doanh nghiệp trong việc sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp. Những nhà quản lý doanh nghiệp gắn liền trách nhiệm và quyền lợi với việc sử dụng các nguồn lực có hiệu quả.4 Tài liệu và phương pháp phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp 0.1 Tài liệu sử dụng trong phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Hiểu được quá khứ và hiện tại chính là chìa khóa để nắm bắt được tương lai.
Một doanh nghiệp đơn thuần thì hệ thống báo cáo tài chính là bức tranh toàn cảnh nhất về tình hình của doanh nghiệp. - Bảng cân đối kế toán. - Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. - Báo cáo luân chuyển tiền tệ.
- Thuyết minh báo cáo tài chính. Là 4 báo cáo cơ bản nhất để phân tích một doanh nghiệp : Bảng cân đối kế toán : Là một bức tranh chụp nhanh về một doanh nghiệp tại một thời điểm cụ thể. Nó phản ánh tình hình doanh nghiệp dưới 2 góc độ là tài sản và nguồn vốn hình thành tài sản tại thời điểm lập báo cáo. Các chỉ tiêu trong bảng cân đối kế toán được thành lập theo nguyên tắc : Tổng tài sản = Tổng nguồn vốn.
SV: Đoàn Việt Phú MSV: 10D04084 Luận văn tốt nghiệp Khoa Kế Toán Kết cấu của một bảng cân đối kế toán bao gồm : Tài sản gồm các chỉ tiêu phản ánh giá trị toàn bộ tài sản hiện có thời điêm lập báo cáo, thuộc quyền quản lý và sử dụng của doanh nghiệp, nó được sắp xếp theo tình thanh khoản giảm dần. Phần nguồn vốn bao gồm các chỉ tiêu phản ánh nguồn hình thành các loại tài sản hiện có của doanh nghiệp thời điểm lập báo cáo, được sắp xếp theo nghĩa vụ tài chính giảm dần. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh : một cuốn phim quay chậm giúp hình dung được kết quả hoạt động trong suốt một thời kỳ. Nó cho thấy nội dung tổng quát hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo.
Bên cạnh đó báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh báo cáo tài chính sẽ cho chúng ta thấy thực chất sự luân chuyển , vận động của các quỹ tiền tệ trong kỳ diễn ra như thế nào. Ngoài ra để phân tích cần phải tâp hợp đầy đủ những thông tin về quản lý, nguồn lực, lao động của doanh nghiệp, và những thông tin mang tính chất vĩ mô của môi trường kinh tế.2 Phương pháp phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Phương pháp phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là cách thức kỹ thuật để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp ở quá khứ hiện tại và dự đoán tài chính trong tương lai. Một số phương pháp phổ biến trong phân tích tài chính doanh nghiệp: a) Phương pháp so sánh Phương pháp so sánh được sử dụng rộng rãi, phổ biến trong phân tích kinh tế nói chung và phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp nói riêng. Sự so sánh chỉ mang ý nghĩa khi các chỉ tiêu được so sánh thống nhất về mặt nội dung, phương pháp tính toán , thời giản và đơn vị đo lường.
Có nhiều phương thức so sánh khác nhau : SV: Đoàn Việt Phú MSV: 10D04084 Luận văn tốt nghiệp Khoa Kế Toán -Tiền hành so sánh số liệu thực tế kì này so với số liệu kế hoạch, dự toán và định mức để đánh giá được tình hình thực hiện mục tiêu đề ra. - Cũng có thể so sánh số liệu thực tế kì này so với các kì trước đó để thấy được sự tăng trưởng và phát triển của doanh nghiệp. - Để xác định vị trí cũng như sức mạnh của doanh nghiệp người ta sử dụng số liệu của doanh nghiệp để so sánh với số liệu của các doanh nghiệp khác cùng loại hình kinh doanh, quy mô kinh doanh, địa bàn hoạt động hoặc giá trị trung bình của ngành.