PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đất nước ta đang trên đà phát triển, cơ chế kế hoạch hoá tập trung bao cấp đã qua đi, thay vào đó là cơ chế kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa có sự điều tiết của Nhà nước, với chính sách mở cửa và hội nhập từng bước cùng với nền kinh tế thế giới đang phát triển đã tạo ra môi trường kinh doanh và động lực mới cho các doanh nghiệp trong nước. Trong nền kinh tế thị trường nhiều thành phần có sự cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp, muốn tồn tại và phát triển là phải kinh doanh có hiệu quả và không ngừng nâng cao hiệu quả kinh doanh. Hiệu quả của hoạt động kinh doanh là thước đo để đánh giá trình độ quản lý và sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp.
Tất cả những cải tiến đổi mới về nội dung, phương pháp quản lý, phương pháp kinh doanh cải tiến về kỹ thuật công nghệ phù hợp với điều kiện kinh tế thị trường và quy mô kinh doanh của doanh nghiệp chỉ thực sự có ý nghĩa nếu nó làm tăng hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Việc xem xét và tính toán hiệu quả kinh doanh không những cho biết doanh nghiệp đạt trình độ nào mà còn cho phép những nhà quản trị phân tích, tìm ra biện pháp thích hợp trên cả hai phương diện tăng kết quả và giảm chi phí kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Công ty Điện lực Đồng Tháp là đơn vị hoạch toán phụ thuộc Tổng công ty Điện lực miền Nam là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Tập đoàn Điện lực Việt Nam sở hữu 100% vốn điều lệ, kinh doanh một loại hàng hoá chiến lược là điện năng. Trong cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, điện năng chưa được coi là hàng hoá, hiệu quả kinh doanh điện năng chưa được coi trọng.
Từ khi có chủ trương đổi mới kinh tế năm 1986, điện năng mới thực sự được coi là hàng hoá, không thể thiếu trên mọi lĩnh vực trong hoạt động kinh doanh và tác động rất lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội trong pham vi toàn quốc. Để kinh doanh có hiệu quả, bù đắp được chi phí bỏ ra, mang lại lợi ích cho xã hội, Nhà nước đã thực hiện giao chỉ tiêu và để các đơn vị kinh doanh trong ngành điện tự hạch toán. Trước những thử thách mới đòi hỏi các công ty điện lực trong nước nói chung và Công ty Điện lực Đồng Tháp nói riêng phải có những giải pháp đúng đắn trong công tác -1- Luan van quản lý, kinh doanh, đặc biệt là kinh doanh bán điện thì mới có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao. Để minh chứng việc hoạt động và kinh doanh điện năng hiện nay của các công ty điện lực cả nước nói chung và Công ty Điện lực Đồng Tháp nói riêng còn một số chỉ tiêu mang lại hiệu quả chưa cao hay nói đúng hơn còn thất thoát, lãng phí trong hoạt động kinh doanh, cụ thể là chỉ tiêu tổn thất điện năng.
Như kết quả hoạt động kinh doanh năm 2019 điện nhận lưới trên hệ thống là 2.382 kWh, tổn thất điện năng (tiêu hao) trong quá trình hoạt động, kinh doanh điện năng là 101.745 kWh, tương đương 3,94%, nếu áp dụng công nghệ mới, tiến tiến, và công tác quản lý điều hành của các cấp trong hoạt động tốt hơn nữa sẽ giảm tổn thất giảm xuống 1% tương đương sản lượng điện không bị thất thoát là 25.163 kWh, và với giá bán điện bình quân năm 2019 là 1.733,31 đồng/kWh thì số tiền thu được là 44. Xuất phát từ thực tế nêu trên, trong thời gian tác giả làm việc tại Công ty Điện lực Đồng Tháp - Tổng Công ty Điện lực miền Nam, qua việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn, tác giả quyết định chọn nghiên cứu đề tài "Nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động kinh doanh điện năng tại Công ty Điện lực Đồng Tháp". Các công trình nghiên cứu có liên quan - Luận án tiến sĩ Kinh tế: Phát triển thị trường điện lực Việt Nam, của tác giả Nguyễn Hoài Nam (2018). Nội dung nghiên cứu tập trung vào thị trường điện tại Việt Nam, trên phạm vi toàn quốc trong đó bao gồm các yếu tố cơ bản nhất là cung, cầu, cơ chế cạnh tranh và cơ chế giá, và các yếu tố trung gian kết nối cung - cầu.
Trong khuôn khổ Luận án, phát triển thị trường điện được nghiên cứu trên các yếu tố “cung” như phát triển chuỗi hoạt động và cung ứng điện năng, hạ tầng điện lực, yếu tố “cầu” như phát triển nhu cầu điện bền vững, cơ chế cạnh tranh thị trường điện và cơ chế giá điện, và các yếu tố trung gian kết nối cung - cầu như xây dựng và cải thiện cơ sở hạ tầng và nền tảng phục vụ giao dịch cho thị trường điện và các nhân tố ảnh hưởng. Luận án này nhằm đề xuất những giải pháp để phát triển thị trường tại Việt Nam. Các giải pháp này được đề xuất dựa trên cơ sở phân tích và xác định các đặc điểm, vai trò cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường điện tại Việt Nam. Như vậy Luận án này có nêu được mô hình thị trường điện canh tranh của các nhà máy phát điện đến các công ty -2- Luan van mua điện chưa đề cập đến các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật và bán điện trực tiếp đến khách hàng sử dụng điện.
- Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Tác động của các nhân tố cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ đến hiệu quả hoạt động của EVN, của tác giả Vũ Thu Phụng (2016). Đối tượng nghiên cứu của Luận án này là các nhân tố thuộc hệ thống kiểm soát nội bộ ảnh hưởng tính hiệu quả của hoạt động tại EVN. Phạm vi nghiên cứu của Luận án này chỉ tập trung nghiên cứu các nhân tố thuộc hệ thống kiểm soát nội bộ ảnh hưởng tính hiệu quả của hoạt động tại EVN và chỉ nêu khái quát về hiệu quả kinh doanh của EVN; hiệu quả xã hội từ hoạt động của EVN. Không nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật.
- Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ của Tập đoàn điện lực Việt Nam, của tác giả Nguyễn Thanh Thủy (2017). Đối tượng nghiên cứu của Luận án là hệ thống kiểm soát nội bộ tại EVN. Luận án nêu lên những chính sách, những quy định, những thủ tục được thiết kế và vận hành nhằm cảnh báo và phòng ngừa rủi ro có thể xảy ra, nâng cao hiệu quả hoạt động và đạt được các mục tiêu đề ra trong quá trình hoạt động của EVN. Luận án tập trung nghiên cứu hệ thống kiểm soát nội bộ tại công ty mẹ EVN và các công ty thành viên thuộc EVN bao gồm các công ty con cấp 1 và công ty liên kết với công ty mẹ.
Luận án nghiên cứu và đề xuất các phương hướng, giải pháp để hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại EVN trên phương diện thiết kế và vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm ngăn ngừa, hạn chế tới mức thấp nhất ảnh hưởng của rủi ro đến các mục tiêu của hệ thống kiểm soát nội bộ. Như vậy Luận án này chỉ đưa ra giải pháp, phương hướng đề phòng rũi ro trong kiểm toán nội bộ mà chưa đưa ra giải pháp hiệu quả kinh doanh của các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của đơn vị cấp 2-3. - Luận án Tiến sĩ Kinh doanh và quản lý: Phát triển nguồn nhân lực của Tập đoàn Điện lực Việt Nam, của tác giả Đinh Văn Toàn (2018). Luận án nghiên cứu hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển nguồn nhân lực, từ đó bổ sung, làm rõ những nội dung, yêu cầu trong phát triển của một tổ chức điện lực.
Kết quả nghiên cứu của Luận án đáp ứng đòi hỏi phát triển nguồn nhân lực đảm bảo yêu cầu hoạt động kinh doanh điện đến năm 2015 (xét triển vọng đến năm 2025) của EVN, mặt khác nhằm hoàn thiện công tác này trong thực tiễn hoạt động của một tổ chức điện lực như EVN. Luận -3- Luan van án đưa ra phương hướng phát triển nguồn nhân lực đến năm 2015 (xét triển vọng đến năm 2025) và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả và hoàn thiện công tác này ở EVN, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động ản xuất kinh doanh điện trong giai đoạn đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Luận án tập trung nghiên cứu lực lượng lao động tham gia vào quá trình hoạt động kinh doanh điện của EVN ở các khâu phát điện, truyền tải điện, phân phối và kinh doanh điện với các đặc trưng chủ yếu bao gồm: Quy mô, cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực. Và Luận án nghiên cứu chủ yếu khía cạnh phát triển về mặt trí lực.
Nhằm đề xuất phương hướng, các giải pháp phát triển nguồn nhân lực đáp ứng SXKD điện giai đoạn 2015 - 2020 có xét đến năm 2025 bao gồm tổ chức bộ máy điện lực, đánh giá nguồn nhân lực và tổ chức quản lý phát triển nguồn nhân lực tại các đơn vị trong EVN. Như vậy Luận án chỉ xoay quanh về nguồn nhân lực để nâng cao hiệu quả trong hoạt động SXKD chưa đi vào phân tích đánh giá các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật ảnh hưởng đến kết quả SXKD của EVN, các đơnvị cấp 2, 3. - Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Giải pháp triển khai chiến lược kinh doanh tại các doanh nghiệp phát điện thuộc EVN, của tác giả Đỗ Thị Bình (2016). Luận án nghiên cứu khoảng trống trong lý thuyết và thực tiễn hiện nay về mối liên hệ hệ thống của cây chiến lược từ EVN đến doanh nghiệp phát điện và cách thức triển khai thực hiện chiến lược của EVN tại các doanh nghiệp phát điện từ đó xác lập các giải pháp có luận cứ khoa học và thực tiễn để thúc đẩy và hoàn thiện triển khai chiến lược kinh doanh (CLKD) cho các DN phát điện thuộc EVN giai đoạn đến 2021, tầm nhìn đến 2030; xác lập cơ sở lý luận và thực tiễn cơ bản nghiên cứu triển khai CLKD từ công ty mẹ - EVN cho các DN phát điện của mình phù hợp với định hướng thị trường cạnh tranh ngành điện.