Chương 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về hiệu quả kinh doanh nhập khẩu và nâng cao hiệu quả nhập khẩu của doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng nâng cao hiệu quả nhập khẩu nông sản từ thị trường Mỹ của công ty TNHH VIMAG hàng hoá quốc tế Chương 4: Định hướng nâng cao hiệu quả kinh doanh nhập khẩu nông sản từ thị trường Mỹ của công ty TNHH VIMAG hàng hoá quốc tế 4 Luan van Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH NHẬP KHẨU VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ NHẬP KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP 2.1 Lý luận về hoạt động nhập khẩu 2.1 Khái niệm hoạt động nhập khẩu Nhập khẩu trong lý luận về thương mại quốc tế là việc quốc gia này mua hàng hoá và dịch vụ từ quốc gia khác. Nói cách khác là việc nhà sản xuất nước ngoài cung cấp hàng hoá và dịch vụ cho người tiêu dùng trong nước. Theo chương 2, khoản 2, điều 23 luật Thương mại Việt Nam ban hành ngày 27/05/2005 quy định: “Nhập khẩu hàng hoá là việc hàng hoá được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt nam được coi là vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Tóm lại, hoạt động kinh doanh nhập khẩu là hoạt động mua hàng hoá từ các nhà sản xuất, tổ chức, công ty nước ngoài, sau đó tiến hành tiêu thụ tại trường nội địa hoặc tái sản xuất sau đó tiêu thụ với mục đích mang lại lợi nhuận cho nhà nhập khẩu.2 Vai trò của hoạt động nhập khẩu 2.1 Đối với nền kinh tế quốc gia Nhập khẩu đem lại cho nền kinh tế những công nghệ hiện đại, máy móc thiết bị tiên tiến, hoàn thiện và có năng lực sản xuất hơn những công nghệ, máy móc đã có trong nước.
Từ đó, nó làm tăng hiệu quả sản xuất, tăng sản lượng sản phẩm, thu nhập quốc dân. Nhập khẩu mở rộng khả năng tiêu dùng của một nước, cho phép tiêu dùng một lượng hàng hóa lớn hơn khả năng sản xuất trong nước và tăng mức sống của nhân dân. Xã hội ngày càng phát triển và nhu cầu của con người ngày càng phong phú và đa dạng. Thông qua con đường nhập khẩu sẽ làm đa dạng hóa các loại mặt hàng về chủng loại, quy cách, mẫu mã thỏa mãn nhu cầu trong nước.
Nhập khẩu góp phần đáng kể vào việc xóa bỏ tình trạng độc quyền, phá vỡ nền móng, tự cung tự cấp. Nhập khẩu là để tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật công nghệ tiên tiến, hiện đại cho sản xuất các loại hàng hóa cho tiêu dùng mà trong nước không sản xuất 5 Luan van 6 hoặc trong nước có sản xuất nhưng không đáp ứng được nhu cầu. Nhập khẩu còn có thể thay thế sản xuất nghĩa là nhập khẩu những thứ mà trong nước sẽ không có lợi bằng nhập khẩu. Như vậy sẽ tác động tích cực đến sự phát triển cân đối và khai thác tiềm năng, thế mạnh của nền kinh tế quốc dân về sức lao động, vốn cơ sở vật chất, tài nguyên và khoa học kỹ thuật.
Nhập khẩu có vai trò tích cực trong việc thúc đẩy xuất khẩu, vì nhập khẩu tạo đầu vào cho sản xuất hàng xuất khẩu. Nhập khẩu là cầu nối thông suốt nền kinh tế thị trường trong và ngoài nước với nhau, tạo điều kiện phân công lao động và hợp tác quốc tế.2 Đối với doanh nghiệp Nhập khẩu giúp cho các doanh nghiệp tiết kiệm được cả vốn và chi phí cho quá trình nghiên cứu cũng như thời gian và số lượng đội ngũ khoa học nghiên cứu mà vẫn thu được kết quả tương đối về phát triển khoa học kỹ thuật. Nhập khẩu giúp các doanh nghiệp nắm bắt, đón đầu những thành tựu mới của khoa học kỹ thuật, những công nghệ tiên tiến. Nếu không thực hiện nhập khẩu thì các doanh nghiệp ngày càng trở nên lạc hậu so với khu vực và thế giới.
Hàng hóa nhập khẩu không những mở rộng quá trình sản xuất của doanh nghiệp mà còn góp phần không nhỏ vào việc nâng cao đời sống tinh thần, nâng cao tầm hiểu biết về sự phát triển trên toàn cầu cũng như góp phần cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động thông qua việc nhập khẩu máy móc thiết bị, dây chuyền sản xuất mới an toàn hiệu quả. Tuy nhập khẩu có vai trò to lớn nhưng nó cũng có mặt hạn chế nếu nhập khẩu tràn lan sẽ dẫn đến sản xuất trong nước bị suy yếu. Vì vậy cần có chính sách đúng đắn, sự kiểm soát chặt chẽ, kịp thời, hợp lý để khai thác triệt để vai trò của nhập khẩu và hạn chế những hiện tượng xấu phát sinh trong nền kinh tế.3 Các hình thức hoạt động nhập khẩu Hoạt động kinh doanh nhập khẩu hàng hóa có thể được phân chia thành nhiều hình thức khác nhau tùy theo tiêu thức dùng để phân loại. Việc phân loại các loại hình kinh doanh nhập khẩu sẽ giúp cho doanh nghiệp có thể xác định được những thế mạnh và điểm yếu của loại hình kinh doanh đang được áp dụng, từ đó cố thể 6 Luan van phát huy thế mạnh, khắc phục và hạn chế những nhược điểm để tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Theo mức độ chuyên doanh Kinh doanh chuyên môn hóa: Hình thức doanh nghiệp chỉ chuyên kinh doanh một hoặc một nhóm hàng hóa có cùng công dụng, trạng thái hoặc tính chất nhất định. Chẳng hạn kinh doanh xăng dầu, kinh doanh sách báo… Kinh doanh tổng hợp: Doanh nghiệp kinh doanh nhiều hàng hóa có công dụng, trạng thái, tính chất khác nhau, kinh doanh không lệ thuộc vào hàng hóa hay thị trường truyền thống, bất cứ hàng hóa nào có lợi thế là kinh doanh. Đây là loại hình kinh doanh của hộ tiểu thương, cửa hàng bách hóa tổng hợp, các siêu thị. Loại hình kinh doanh đa dạng hóa: Doanh nghiệp kinh doanh nhiều mặt hàng khác nhau nhưng bao giờ cũng có nhóm mặt hàng kinh doanh chủ yếu có cùng công dụng, trạng thái hoặc tính chất.
Đây là loại hình kinh doanh được nhiều doanh nghiệp ứng dụng, nó cho phép phát huy ưu điểm và hạn chế được nhược điểm của loại hình kinh doanh tổng hợp. Theo chủng loại hàng hóa kinh doanh Loại hình kinh doanh tư liệu sản xuất: Đối tượng kinh doanh là các sản phẩm phục vụ hoạt động sản xuất như máy móc trang thiết bị, nguyên vật liệu sản xuất… Đặc điểm của loại hình kinh doanh này là: - Tại Việt Nam, hiện nay, tư liệu sản xuất đang là mặt hàng được khuyến khích nhập khẩu nhằm phát triển sản xuất trong nước, phục vụ xuất khẩu, thể hiện ở mức thuế thấp hơn hoặc miễn thuế đối với loại hàng hóa này, việc nhập khẩu không hạn chế về số lượng, các ưu đãi trong vay vốn kinh doanh… - Thị trường tiêu thụ tư liệu sản xuất dựa vào sản xuất và phục vụ sản xuất. Quy mô thị trường phụ thuộc vào quy mô và trình độ tổ chức sản xuất của khu vực thị trường đó. Do đó, quy mô và cơ cấu thị trường phụ thuộc vào trình độ phát triển sản xuất của một quốc gia.
7 Luan van 8 - Người mua chủ yếu là các đơn vị sản xuất, khối lượng hàng hóa trong mỗi lần giao dịch thường lớn và có thể cung cấp lâu dài thành từng chuyến. - Người mua biết nhiều về tính năng và giá trị sử dụng của các sản phẩm khác nhau, có yêu cầu khá cao đối với quy cách và nơi sản xuất hàng hóa. - Kinh doanh tư liệu sản xuất cần đồng bộ, ngoài việc cung cấp thiết bị chính còn cần đầy đủ phụ tùng, linh kiện, đối với một số sản phẩm có tính chất chuyển giao công nghệ, nhà kinh doanh còn phải cung cấp các chuyên gia hướng dẫn lắp đặt, sử dụng và đào tạo người sử dụng cho người mua. Loại hình kinh doanh tư liệu tiêu dùng: Hàng tiêu dùng là các sản phẩm phục vụ mọi nhu cầu cho cuộc sống của con người, bao gồm các sản phẩm như hàng dệt may, đồ điện gia dụng, thực phẩm, lương thực, bách hóa phẩm…Mỗi loại hàng hóa lại rất đa dạng và phong phú về chủng loại, mẫu mã, chất lượng sản phẩm…Thị trường hàng tiêu dùng thường có những biến động lớn và phức tạp, có những đặc điểm sau: - Hiện nay, hàng tiêu dùng không phải là mặt hàng được khuyến khích nhập khẩu nhằm mục đích phát triển sản xuất trong nước.
Do đó, các doanh nghiệp kinh doanh hàng tiêu dùng gặp phải một số cản trở như : danh mục hàng nhập khẩu chịu sự quản lý của bộ Thương mại, các cơ quan chuyên nghành, mức thuế cao, hạn ngạch nhập khẩu, quản lý ngoại tệ, hạn chế trong tín dụng ngân hàng (buộc doanh nghiệp phải ký quỹ 100% khi mở L/C)… - Đối tượng người tiêu dùng phong phú : bao gồm đủ mọi tầng lớp dân chúng, với những nghành nghề, trình độ, khả năng tài chính…khác nhau dẫn đến sự đa dạng trong nhu cầu đối với các loại hàng hóa. - Người mua thường mua với khối lượng không lớn, phạm vi tiêu thụ rộng khắp, phân tán trên mọi khu vực địa lý gây ra những khó khăn và tốn kém cho việc vận chuyển, phân phối, bảo quản. - Sức mua thường có những biến đổi lớn : những sự thay đổi trong đời sống của người dân như mức lương hạ, giá của một số sản phẩm thiết yếu tăng, môi trường chính trị biến động…thường dẫn đến những biến đổi lớn trong quy mô và cơ cấu tiêu thụ. 8 Luan van Theo phương thức kinh doanh nhập khẩu Nhập khẩu trực tiếp: Nhập khẩu trực tiếp là hoạt động nhập khẩu độc lập của một doanh nghiệp kinh doanh nhập khẩu, trong đó, doanh nghiệp phải trực tiếp làm mọi khâu của quá trình kinh doanh nhập khẩu, như tìm kiếm đối tác, đàm phán ký kết hợp đồng, thực hiện hợp đồng… và phải bỏ vốn để tổ chức kinh doanh nhập khẩu.
Khi sử dụng hình thức này, các doanh nghiệp kinh doanh nhập khẩu phải hoàn toàn chịu trách nhiệm đối với các hoạt động của mình. Độ rủi ro của hình thức nhập khẩu trực tiếp cao hơn song lại đem lại lợi nhuận cao hơn so với các hình thức khác. Nhập khẩu ủy thác: Nhập khẩu ủy thác là hoạt động hình thành giữa một doanh nghiệp trong nước có vốn ngoại tệ riêng và nhu cầu nhập khẩu một số lại hàng hóa nhưng lại không có quyền tham gia hoặc không có khả năng tham gia hoặc tham gia không đạt hiệu quả, khi đó sẽ ủy nhiệm cho các doanh nghiệp khác làm nhiệm vụ giao dịch trực tiếp và tiến hành nhập khẩu theo yêu cầu của mình.