CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO HIỂM HỎA HOẠN VÀ CÁC RỦI RO ĐẶC BIỆT 1. Tính tất yếu khách quan và vai trò của bảo hiểm hỏa hoạn và các rủi ro đặc biệt. Tính tất yếu khách quan của bảo hiểm hỏa hoạn và các RRĐB. Từ xa xưa con người đã biết sử dụng lửa để phục vụ cho đời sống sinh hoạt hàng ngày của mình.
Ngày nay, lửa vẫn đóng vai trò quan trọng không chỉ trong đời sống hàng ngày mà còn quan trọng trong các ngành nghề của nền kinh tế.Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích không thể thiếu trong cuộc sống thì lửa cũng là một yếu tố mang lại rủi ro lớn cho đời sống con người. Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, các hoạt động khai thác, đầu tư, sản xuất, kinh doanh ngày càng tăng; khối lượng hàng hóa, vật tư được luân chuyển ngày càng đa dạng, phong phú.Trong khi đó, khoa học kỹ thuật an toàn thường đi sau, nguồn vốn sử dụng cho các biện pháp an toàn thường rất thấp so với vốn đầu tư phát triển sản xuất, thêm vào đó điều kiện tự nhiên ngày càng khắc nghiệt khiến cho khả năngxảy ra rủi ro tai nạn nhiều hơn, mức độ thiệt hại về người và của nghiêm trọng hơn. Trong đó có thể nói hiện nay, cháy là một trong những nguyên nhân gây ra thiệt hại lớn. Các vụ cháy không chỉ xảy ra ở các nước có nền kinh tế chậm phát triển mà còn xảy ra ở các nước có nền kinh tế phát triển như Anh, Pháp, Mỹ… nơi mà nên khoa học công nghệ đã đạt đến đỉnh cao của sự hiện đại và an toàn thì cháy vẫn xảy ra ngày một tăng cả về số lượng và mức độ nghiêm trọng.
Theo ước tính, mỗi năm trên thế giới xảy ra khoảng 5 triệu vụ cháy với thiệt hại lên tới hàng trăm tỷ USD. Như ở Mỹ, các vụ cháy đã gây thiệt hại khoảng 1,5 tỷ USD mỗi năm, hay ở Anh là khoảng 1,8 tỷ USD. Ở Việt Nam, các vụ cháy xảy ra nhiều và gây thiệt hại lớn cả về người và tài sản. Các vụ hỏa hoạn điển hình như: Vụ cháy chợ Đồng Xuân Hà Nội Sinh viên: Trịnh Thị Mai Hoa – CQ50/03.02 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Đoàn Minh Phụng ngày 4/7/1994 gây thiệt hại khoảng 300 tỷ đồng; Cháy tại kho xăng dầu 131 Thủy Nguyên, Hải Phòng ngày 26/06/1996 do sét gây thiệt hại lên tới 31 tỷ đồng.
Ngày 15/09/2013, cháy trung tâm thương mại Hải Dươngvới tổng thiệt hại lên đến hơn 500 tỷ đồng; vụ cháy ở nhà máy Diana Bắc Ninh ngày 25/10/2015 cũng có thiệt hại lớn về tài sản, với giá trị thiệt hại ước tính lên tới hơn 400 tỷ đồng. Theo thống kê của Cục Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ (CNCH), trong năm 2014 cả nước xảy ra 2.375 vụ cháy (trong đó có 2.025 vụ cháy tại các cơ sở, nhà dân, phương tiện giao thông và 350 vụ cháy rừng). Thiệt hại do cháy gây ra làm chết 90 người, bị thương 143 người, về tài sản ước tính trị giá 1.307,078 tỷ đồng và 1. Theo thống kê, trong năm 2015, cả nước xảy ra gần 2.800 vụ cháy, làm chết 62 người, bị thương 264 người, thiệt hại về tài sản trị giá 1.498 tỷ đồng và 1.
Xảy ra 35 vụ nổ, làm chết 12 người, bị thương 41 người, thiệt hại về tài sản 896 triệu đồng. So với cùng kỳ năm 2014, số vụ cháy tăng 417 vụ; về người chết giảm 28 người. Nguyên nhân các vụ cháy chủ yếu là sự cố hệ thống và thiết bị điện chiếm 51%; sơ suất trong sử dụng lửa, điện, xăng dầu, khí đốt, hóa chất chiếm 23,3%. Như vậy có thể thấy rằng thiệt hại do cháy gây ra không chỉ là đối với tài sản mà còn là tính mạng con người và cảnh quan môi trường sinh thái.
Do đó nhất thiết cần có những biện pháp đối phó với hỏa hoạn. Con người đã sử dụng nhiều các biện pháp khác nhau như các biện pháp phòng cháy chữa cháy, đào tạo nâng cao trình độ kiến thức và ý thức, tuyên truyền về phòng cháy chữa cháy. Tuy nhiên, phòng hỏa và bảo hiểm vẫn được coi là hai giải pháp tốt nhất để hạn chế thiệt hại do cháy gây ra và giảm bớt tổn thất. Ngày nay khi mà công nghệ khoa học phát triển như vũ bão thì các công cụ PCCC cũng được cải tiến và đổi mới rất nhiều.
Song hành với việc phát triển khoa học công nghệ kéo theo sự phát triển kinh tế và các vật dùng Sinh viên: Trịnh Thị Mai Hoa – CQ50/03.02 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Đoàn Minh Phụng mới, các ngành mới … và những nguy cơ về hiểm họa hỏa hoạn mới. Đối với các doanh nghiệp, khi xảy ra hỏa hoạn, họ phải đối mặt với nhiều khó khăn về mặt tài chính và thậm chí có thể bị phá sản. Tuy nhiên, khi tham gia bảo hiểm hỏa hoạn, sau khi xảy ra hỏa hoạn, họ có thể nhanh chóng ổn định sản xuất và tiếp tục kinh doanh nhờ vào khoản tiền bồi thường nhận được từ phía các nhà bảo hiểm. Có thể nói, hỏa hoạn thực sự là thảm họa đối với loài người, và mặc dù con người đã có nhiều biện pháp hạn chế nhưng hiệu quả của các biện pháp này đem lại là không khả quan lắm.
Do vậy, bên cạnh việc tích cực phòng cháy chữa cháy thì bảo hiểm hỏa hoạn chính là một giải pháp hữu hiệu cho mỗi cá nhân, mỗi doanh nghiệp tham gia bảo hiểm. Hiệp hội hỏa hoạn đầu tiên ra đời là ở Đức năm 1591 mang tên Feuer Casse. Tại Anh, cũng có các công ty bảo hiểm lần lượt ra đời: Hand in hand (1969), Sun Fire Office (1710), Union (1714), London (1714) và hầu hết vẫn hoạt động đến nay. Ở Pháp, công ty bảo hiểm hỏa hoạn đầu tiên mang tên Company L’assuarance Centrer L’incedie.
Công ty bảo hiểm hỏa hoạn đầu tiên ở Mỹ là công ty bảo hiểm tương hỗ có tên là The Philadelphia Contributionship. Ngày nay, xuất phát từ chính nhu cầu thực tế, nghiệp vụ bảo hiểm hỏa hoạn hầu hết đã được tiến hành ở mọi nước trên thế giới. Tại Việt Nam, nghiệp vụ bảo hiểm hỏa hoan chính thức được triển khai theo quyết định số 06/TCQĐ ngày 17/01/1989. Ngày 02/05/1991, Bộ Tài chính đã ra quyết định số 142/TCQĐ ban hành quy tắc và biểu phí mới.
Ngày 12/04/1993, Bộ Tài chính ra quyết định số 212/TCQĐ ban hành biểu phí bảo hiểm hỏa hoạn và các rủi ro đặc biệt với mức phí tối đa để thay cho biểu phí bảo hiểm hỏa hoạn theo quyết định số 142/TCQĐ. Năm 1989, sau khi Bảo Việt triển khai nghiệp vụ bảo hiểm hỏa hoạn thì đến năm 1994, 1995 hàng loạt các công ty khác ra đời như: Bảo Minh, Sinh viên: Trịnh Thị Mai Hoa – CQ50/03.02 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Đoàn Minh Phụng Pijico. cũng đã triển khai nghiệp vụ bảo hiểm này. Những năm đầu mới triển khai nghiệp vụ này các công ty bảo hiểm còn non trẻ, gặp nhiều khó khăn và nghiệp vụ này chưa thực sự phát triển.
Sau một thời gian triển khai, nghiệp vụ bảo hiểm hỏa hoạn ngày càng phát triển. Xét về con số tuyệt đối, năm 2005 doanh thu đối với bảo hiểm hỏa hoạn và các rủi ro đặc biệt mới đạt 530 tỷ đồng, thì đến năm 2012 con số này đã là 1. Ngày càng có nhiều công ty bảo hiểm tham gia cung cấp dịch vụ trong thị trường bảo hiểm hỏa hoạn, các sản phẩm bảo hiểm hỏa hoạn thì ngày càng phong phú ngày càng khẳng định được vai trò là tấm lá chắn cho các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia bảo hiểm. Như vậy, có thể nói bảo hiểm hỏa hoạn đã dần đi vào tiềm thức của người dân Việt Nam, đáp ứng được yêu cầu đòi hỏi tất yếu của không chỉ các doanh nghiệp nói riêng mà của toàn xã hội nói chung.
Đó cũng là cơ sở để bảo hiểm hỏa hoạn ngày càng củng cố thêm vị trí của mình trong cơ cấu chung của ngành bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam. Vai trò của bảo hiểm hỏa hoạn và các RRĐB. Bảo hiểm là biện pháp chia sẻ rủi ro của một người hay của số một ít người cho cả cộng đồng những người có khả năng gặp rủi ro cùng loại; bằng cách mỗi người trong cộng đồng góp một số tiền nhất định vào một quỹ chung và từ quỹ chung đó bù đắp thiệt hại cho thành viên trong cộng đồng không may bị thiệt hại do rủi ro đó gây ra. Trong khi đó hỏa hoạn là loại rủi ro có thể xảy ra ở bất cứ đâu, bất cứ khi nào và thiệt hại do nó gây ra thường rất lớn.
Nếu những tổn thất do cháy gây ra thuộc phạm vi bảo hiểm thì người được bảo hiểm (NĐBH) sẽ nhận được một khoản tiền bồi thường từ nhà bảo hiểm. Sinh viên: Trịnh Thị Mai Hoa – CQ50/03.02 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Đoàn Minh Phụng Việc tham gia bảo hiểm hỏa hoạn và các rủi ro đặc biệt mang lại nhiều lợi ích cho Nhà nước, cho doanh nghiệp cũng như các doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH): Thứ nhất,BHHH & RRĐB góp phần ổn định tài chính cho người tham gia bảo hiểm trước tổn thất do rủi ro gây ra. Bảo hiểm hỏa hoạn và RRĐB là loại bảo hiểm áp dụng cho các đối tượng bảo hiểm là nhà cửa, công trình kiến trúc và các trang thiết bị; máy móc thiết bị; hàng hóa, vật tư và các tài sản khác. Giá trị bảo hiểm thường rất lớn.
Khi xảy ra rủi ro thì không chỉ là một bộ phận nhỏ mà có khi là toàn bộ tài sản của doanh nghiệp. Do đó, việc tham gia bảo hiểm là điều tất yếu, giúp đảm bảo ổn định trong kinh doanh của doanh nghiệp. Dựa trên nguyên tắc san sẻ rủi ro, bảo hiểm hỏa hoạn mang lại cho các doanh nghiệp, các tổ chức sự an tâm được bảo vệ và đền bù các mất mát thiệt hại đối với con người, với tài sản. thuộc tổ chức đơn vị tham gia bảo hiểm.
Việc tham gia Bảo hiểm hỏa hoạn cho những tài sản của mình với một khoản phí có tỷ lệ không lớn, các cá nhân và doanh nghiệp sẽ nhận được cam kết bồi thường từ phía các DNBH khi có rủi ro xảy ra. Thông qua việc bồi thường nhanh chóng, chính xác, kịp thời, bảo hiểm sẽ giúp các cá nhân và doanh nghiệp nhanh chóng khắc phục được hậu quả. Thứ hai, BHHH & RRĐB tạo nguồn vốn cho đầu tư tăng trưởng kinh tế.