Lêi nãi ®Çu Trong c«ng cuéc ®æi míi vµ ph¸t triÓn cña §Êt níc, c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc ho¹t ®éng ®Òu cã ®ãng gãp nhÊt ®Þnh vµ lu«n tù c¶i tiÕn v¬n tíi sù hoµn thiÖn. Nhu cÇu cña con ngêi ngµy cµng ®a d¹ng vµ phøc t¹p trong ®ã nhu cÇu ®¶m b¶o mét cuéc sèng æn ®Þnh vµ viÖc ®¶m b¶o cho t¬ng lai ngµy cµng ®îc quan t©m. Thùc hiÖn viÖc tÝch tr÷ trong t¬ng lai cã nhiÒu c¸ch kh¸c nhau: tù m×nh tÝch tr÷ tiÒn mÆt, vµng, ®« la, göi tµi kho¶n, ®ãng cæ phÇn hay ®Çu t. TÊt c¶ biÖn ph¸p trªn ®Òu ®em l¹i lîi nhuËn nhng còng kh«ng tr¸nh khái rñi ro.
Tæn thÊt do rñi ro g©y ra nhiÒu khi lµm h¹i kh«ng chØ cho b¶n th©n mµ cßn ¶nh hëng ®Õn ngêi th©n vµ gia ®×nh. B¶o hiÓm nh©n thä (BHNT) ra ®êi kh«ng nh÷ng lµ biÖn ph¸p b¶o vÖ khi gÆp rñi ro mµ cßn lµ mét biÖn ph¸p ®Ó tiÕt kiÖm thêng xuyªn vµ cã kÕ ho¹ch ®èi víi tõng gia ®×nh, t¹o quü gi¸o dôc cho con c¸i khi vµo ®¹i häc hoÆc lËp nghiÖp, cíi xin hay n©ng cao møc sèng khi vÒ hu. Ho¹t ®éng kinh doanh BHNT viÖc khai th¸c ®ãng vai trß ®Æc biÖt quan träng. §©y lµ yÕu tè cÇn ®Ó cho ho¹t ®éng kinh doanh BHNT ®¹t kÕt qu¶ nh mong muèn.
Cã ®îc kÕt qu¶ ®ã ®ßi hái c«ng t¸c khai th¸c ph¶i kh«ng ngõng ®îc c¶i tiÕn cho phï hîp víi yªu cÇu. Tríc thùc tr¹ng trªn, c«ng ty còng ®· ®a ra nhiÒu chÝnh s¸ch vµ biÖn ph¸p ®èi víi vÊn ®Ò nµy nhng do thêi gian vµ kinh nghiÖm cßn h¹n chÕ nªn c«ng t¸c trªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng khiÕm khuyÕt. Trang 1 Do vËy, sau thêi gian thùc tËp tæng hîp t¹i c«ng ty, em ®· quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi: “Mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ khai th¸c t¹i C«ng ty B¶o hiÓm Nh©n thä Hµ T©y” lµm ®Ò tµi cho chuyªn ®Ò thùc tËp tèt nghiÖp cña m×nh. Néi dung cña ®Ò tµi ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn gåm cã 3 ch¬ng: Ch¬ng I : Lý luËn chung vÒ BHNT Ch¬ng II: Thùc tr¹ng triÓn khai ho¹t ®éng kinh doanh t¹i C«ng ty BHNT Hµ T©y.
Ch¬ng III: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ khai th¸c t¹i C«ng ty BHNT Hµ T©y. Trong ®Ò tµi nµy, em ®· sö dông ph¬ng ph¸p chñ yÕu lµ kh¶o s¸t lý thuyÕt vµ thùc tÕ, sau ®ã tiÕn hµnh ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ vµ so s¸nh t×m ra nh÷ng mÆt ®îc vµ nh÷ng tån t¹i nh»m ®a ra ®Ò xuÊt. Víi lîng kiÕn thøc cßn Ýt ái, thêi gian còng nh ®iÒu kiÖn nghiªn cøu cßn h¹n chÕ. MÆc dï ®· rÊt cè g¾ng nhng chuyªn ®Ò sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt.
V× vËy rÊt mong ®îc sù chØ b¶o cña thÇy gi¸o híng dÉn còng nh c« chó trong C«ng ty ®Ó chuyªn ®Ò tèt nghiÖp ®îc hoµn thiÖn h¬n. Trang 2 Ch¬ng I : Lý luËn chung vÒ b¶o hiÓm nh©n thä I. LÞch sö ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña BHNT 1. Trªn thÕ giíi B¶o hiÓm nh©n thä lµ sù chia sÎ rñi ro gi÷a mét sè ®«ng vµ mét vµi ngêi trong sè hä ph¶i g¸nh chÞu.
Cã thÓ nãi nguyªn t¾c naú lÇn ®Çu tiªn ®îc ghi vµo lÞch sö lµ n¨m 1583 ë Lu©n ®«n vµ hîp ®ång ®Çu tiªn ®îc ký kÕt víi ngêi ®îc b¶o hiÓm lµ «ng William Gibbons. Lóc ®ã «ng chØ ph¶i ®ãng 32 b¶ng phÝ b¶o hiÓm vµ khi «ng chÕt (trong n¨m ®ã) ng¬× thõa kÕ cña «ng ®îc hëng sè tiÒn 400 b¶ng. Hîp ®ång BHNT ra ®êi ®Çu tiªn vµo n¨m 1583 ë Lu©n ®«n nhng ®Õn n¨m 1759 C«ng ty BHNT ®Çu tiªn míi ra ®êi, C«ng ty b¶o hiÓm Philadelphia cña Mü, tuy nhiªn chØ b¸n c¸c hîp ®ång b¶o hiÓm cho c¸c con chiªn trong nhµ thê cña hä. TiÕp theo lµ Anh n¨m 1765, Ph¸p n¨m 1787, §øc n¨m 1828, NhËt B¶n n¨m 1881, Hµn Quèc n¨m 1889, Singapore n¨m 1909.
N¨m 1860 b¾t ®Çu xuÊt hiÖn m¹ng líi ®¹i lý BHNT. Theo sè liÖu ng©n hµng vµ häc viÖn BHNT cña NhËt B¶n th× NhËt B¶n lµ níc ®øng ®Çu vÒ tû lÖ phÝ BHNT theo ®Çu ngêi lµ 1909 USD/ngêi (n¨m 1994). N¨m 1990 phÝ BHNT cña Ch©u ¸ chiÕm 33,8 % tæng sè phÝ BHNT trªn toµn thÕ giíi. N¨m 1993 tæng sè phÝ b¶o hiÓm cña c¸c níc §«ng ¸ lµ 61 tû USD trong ®ã doanh sè BHNT lµ 45,1 tû USD chiÕm 73 % doanh sè cña b¶o hiÓm phi nh©n thä lµ 16 tû USD chiÕm 27%.
B¶ng 1: PhÝ BHNT cña mét sè níc trªn thÕ giíi n¨m 1993 Trang 3 Tªn níc PhÝ BHNT C¬ cÊu phÝ PhÝ BHNT/ ®Çu ng- Tû lÖ phÝ (triÖu USD) BHNT êi (USD/ 1000 ngêi) BHNT/ GDP (%) Hµn 28717,43 79,66 651201 8,63 Quèc 236457,62 73,86 1909870 5,61 NhËt B¶n 6798,60 68,77 325311 3,14 §µi Loan 1039,92 62,42 358620 1,89 Singapor 735,74 59,43 11294 1,38 e 1140,92 43,64 19470 0,92 Philipin 923,90 46,45 48125 1,43 Th¸i Lan 216510,74 41,44 838223 3,41 Malaisia 42689,10 39,38 524138 2,25 Mü 47673,35 56,55 826320 3,80 §øc 66093,85 64,57 1141405 7,00 Ph¸p 372,98 30,25 1974 0,26 Anh Indonesia Nguån: Swiss Re 3/1995 Qua sè liÖu ë b¶ng trªn ta thÊy c¸c níc ë khu vùc §«ng Nam ¸ mµ nÒn kinh tÕ cã nh÷ng nÐt t¬ng ®ång nh níc ta thÝ dô: Th¸i Lan, Philippin, Malaisia. ë ®ã cã tû lÖ phÝ BHNT gÇn b»ng víi tû lÖ phÝ phi nh©n thä. Nh vËy, chóng ta cã thÓ tin tëng r»ng BHNT ë níc ta, ch¾c ch¾n sÏ cßn ph¸t triÓn m¹nh trong thêi gian tíi. T¹i ViÖt Nam Sù ra ®êi cña BHNT ViÖt Nam ®îc biÕt ®Õn qua mét sè sù kiÖn sau: Tríc n¨m 1954 ë miÒn B¾c nh÷ng ngêi lµm viÖc cho Ph¸p ®· ®îc b¶o hiÓm vµ mét sè gia ®×nh ®· ®îc hëng mét sè quyÒn lîi cña c¸c hîp ®ång BHNT nµy.
Tuy nhiªn, ®©y lµ nh÷ng hîp ®ång do c¸c c«ng ty b¶o hiÓm cña Ph¸p trùc tiÕp thùc hiÖn. Trong nh÷ng n¨m 1970, 1971 t¹i MiÒn Nam C«ng ty Hng ViÖt ®· triÓn khai mét sè lo¹i h×nh b¶o hiÓm nh: An sinh gi¸o dôc, b¶o hiÓm nh©n thä trän ®êi ,. Tuy nhiªn, C«ng ty nµy chØ ho¹t ®éng trong thêi gian rÊt ng¾n lµ 1-2 n¨m, nªn hÇu hÕt ngêi d©n cha biÕt nhiÒu vÒ lo¹i h×nh b¶o hiÓm nµy. N¨m 1987, B¶o ViÖt ®· tæ chøc nghiªn cøu ®Ò tµi: “Lý thuyÕt vÒ BHNT vËn dông vµo thùc tÕ t¹i ViÖt Nam” vµ ®îc Bé tµi chÝnh c«ng nhËn lµ ®Ò tµi cÊp Bé.
Trong ®Ò tµi nµy nhãm nghiªn cøu ®· tæng hîp nh÷ng lý thuyÕt c¬ b¶n mµ ngµnh BHNT trªn thÕ giíi ®· ¸p dông, ®ång thêi nghiªn cøu, ph©n tÝch c¸c ®iÒu kiÖn triÓn khai BHNT ë ViÖt Nam trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ – x· héi nh÷ng n¨m cuèi thËp kû 80 ®ã lµ: - Tû lÖ l¹m ph¸t lóc ®ã rÊt cao vµ kh«ng æn ®Þnh. - Thu nhËp cña ngêi d©n lóc ®ã rÊt thÊp - Cha cã ®iÒu kiÖn ®Çu t phÝ b¶o hiÓm thu ®îc do luËt b¶o hiÓm vµ m«i trêng ®Çu t cha ph¸t triÓn. - Cha cã quy ®Þnh mang tÝnh ph¸p lý ®Ó ®iÒu chØnh mèi quan hÖ gi÷a C«ng ty b¶o hiÓm vµ kh¼ n¨ng thanh to¸n cña C«ng ty b¶o hiÓm. Trang 5 Víi nh÷ng ph©n tÝch trªn, viÖc vËn dông ®Ò tµi chØ dõng l¹i ë møc ®é triÓn khai “B¶o hiÓm sinh m¹ng c¸ nh©n thêi h¹n mét n¨m” (b¾t ®Çu triÓn khai th¸ng 1 /1990).
So víi lo¹i h×nh b¶o hiÓm con ngêi mµ B¶o ViÖt triÓn khai tríc ®©y th× ph¹m vi b¶o hiÓm ®· ®îc më réng (chÕt do mäi nguyªn nh©n). Tuy nhiªn, thùc tÕ triÓn khai BHNT sinh m¹ng c¸ nh©n cho thÊy: - ViÖc lo xa cho gia ®×nh khi kh«ng may ngêi chñ gia ®×nh bÞ mÊt ®i víi thêi gian 1 n¨m lµ kh«ng hÊp dÉn. T©m lý ngêi tham gia lo¹i h×nh b¶o hiÓm nµy còng kh«ng tho¶i m¸i. Do ®ã lo¹i h×nh b¶o hiÓm nµy chØ ®¸p øng nhu cÇu cña nh÷ng ng- êi gi¸.
- Mäi ngêi tham gia b¶o hiÓm ®Òu th¾c m¾c sau 5- 10 n¨m tham gia b¶o hiÓm mµ kh«ng gÆp rñi ro th× cã nhËn l¹i ®îc g× kh«ng ?. MÆt kh¸c, ®¸nh gi¸ c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m ®Çu thËp kû 90 cho thÊy: - §iÒu kiÖn kinh tÕ: nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ®ang trªn ®µ ph¸t triÓn, thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ngêi t¨ng lªn ®ång thêi ChÝnh Phñ còng ®· kiÓm so¸t ®îc l¹m ph¸t vµ tû lÖ hèi ®o¸i æn ®Þnh. - §iÒu kiÖn d©n sè: d©n sè ViÖt Nam lµ 74 triÖu ngêi, 80% lµ ®é tuæi díi 40 - ®é tuæi lao ®éng cã hiÖu qu¶ nhÊt. PhÇn lín ®ang trong giai ®o¹n tËp trung cho häc hµnh vµ x©y dùng gia ®×nh.
Do ®ã, nhu cÇu tiÕt kiÖm vµ ®Çu t rÊt lín. - §iÒu kiÖn x· héi: BHNT ra ®êi kh«ng nh÷ng bæ sung cho quü hu trÝ mµ cßn t¹o nguån tµi chÝnh cho c¸c nhu cÇu riªng cña mçi ng¬×, gi¶i quyÕt phÇn nµo khã kh¨n cña Nhµ níc, æn ®Þnh Trang 6 nÒn kinh tÕ quèc d©n mµ cßn t¹o nhiÒu c«ng ¨n viÖc lµm cho ngêi lao ®éng. - M«i trêng ph¸p luËt: HiÖn nay, Nhµ níc quan t©m rÊt nhiªï ®Õn viÖc x©y dùng hÖ thèng ph¸p luËt: nhiÒu bé luËt ®· ra ®êi, c¸c v¨n b¶n díi luËt ®îc ban hµnh ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña §Êt níc. N¾m b¾t ®îc c¸c vÊn ®Ò ®ã, B¶o ViÖt ®· b¾t ®Çu tiÕn hµnh nghiªn cøu triÓn khai BHNT vµo cuèi n¨m 1993.
Ngµy 20-3-1996 Bé tµi chÝnh ®· ký QuyÕt ®Þnh sè 281/ TC/TCNH cho phÐp B¶o ViÖt triÓn khai hai lo¹i h×nh BHNT ®Çu tiªn lµ: BHNT cã thêi h¹n 5, 10 n¨m vµ BHNT trÎ em. Ngµy 22/6/1996 Bé tµi chÝnh ®· ký QuyÕt ®Þnh sè 568/ Q§/ TCCP cho phÐp thµnh lËp C«ng ty BHTN trùc thuéc B¶o ViÖt. Sù kiÖn nµy ®¸nh dÊu mét bíc ngoÆt míi trong sù ph¸t triÓn BHNT ë ViÖt Nam. Ho¹t ®éng BHNT ngµy cµng ph¸t triÓn vµ gi÷ vai trß quan träng trong mçi nÒn kinh tÕ.
§èi víi c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n ®iÒu nµy cã thÓ thÊy rÊt râ qua t¸c dông cña BHNT. T¸c dông cña BHNT 1. §èi víi ngêi tham gia b¶o hiÓm: BHNT ®· gãp phÇn æn ®Þnh cuéc sèng cña d©n c, b¶o vÖ cho c¸c c¸ nh©n vµ gia ®×nh hä chèng l¹i sù mÊt æn ®Þnh vÒ tµi chÝnh g©y ra hoÆc ngêi trô cét trong gia ®×nh qua ®êi ®Ó l¹i mét g¸nh nÆng nghÜa vô cha kÞp hoµn thµnh (tr¸ch nhiÖm nu«i dìng ngêi th©n b¶o ®¶m häc hµnh cho con c¸i, c¸c kho¶n Trang 7 vay thÕ chÊp. Nãi c¸ch kh¸c BHNT lµ sù chia sÎ c¸c tæn thÊt gi÷a nh÷ng ngêi tham gia b¶o hiÓm nh»m thay thÕ sù mÊt æn ®Þnh vÒ tµi chÝnh trong c¸c trêng hîp cã sù cè b¶o hiÓm xaû ra.
Trêng hîp rñi ro kh«ng x¶y ra ngêi tham gia b¶o hiÓm vÉn ®îc h- ëng c¸c quyÒn lîi tõ sè phÝ ®· ®ãng.