phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu của luận văn gồm 04 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đề tài. Lý luận, thực tiễn về chất lƣợng tín dụng của Ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3:Thực trạng chất lƣợng tín dụng tại Vietinbank Chi nhánh Đông Hà Nội.
Chƣơng 4: Giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lƣợng tín dụng tại Vietinbank Chi nhánh Đông Hà Nội. 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU. LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài và khoảng trống trong nghiên cứu: Nâng cao chất lƣợng tín dụng tại các ngân hàng- hiện đang là một vấn đề nóng bỏng và đƣợc đặc biệt quan tâm.
Trong giai đoạn hiện nay, với sự bùng nổ của các hoạt động kinh tế trong một khoảng không phát triển không giới hạn thì vấn đề này đƣợc quan tâm hơn bao giờ hết do vai trò và tầm quan trọng của nó. Cũng vì vậy, dƣới góc độ nghiên cứu, nó trở thành một đề tài không còn mới mẻ. Điều này làm cho việc nghiên cứu trở nên không dễ dàng. Bởi rất khó đào sâu thêm dƣới mọi góc độ để phát hiện những khía cạnh mớitrong nghiên cứu.
Thực tế, đến thời điểm hiện tại, có khá nhiềucông trình nghiên cứu đã đƣợc thực hiện và hoàn thành liên quan đến nội dung mà ngƣời viết khai thác. Các công trình này rất đa dạng thuộc mọi cấp độ: Từ các công trình nghiên cứu thạc sĩ và tiến sĩ gần sát với đề tài đến các bài luận, bài báo, các báo cáo khoa học của các học giả trong nƣớc. Nguyễn Hữu Đƣơng (2002), Giải pháp phát triển hệ thống thông tin tín dụng trong hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay- Đề tài nghiên cứu cấp bộ- Đƣa ra phƣơng pháp xếp loại tín dụng doanh nghiệp để áp dụng trong thực tiễn tại trung tâm thông tin tín dụng. Đề tài đã đánh giá mặt tích cực của việc phát triển hệ thống thông tin tín dụng qua đó đƣa ra một phƣơng pháp đánh giá, xếp loại doanh nghiệp tƣơng đối chi tiết, đánh giá kỹ về mặt tài chính doanh nghiệp đồng thời đƣa ra một thang tính điểm hợp lý và xếp doanh nghiệp thành 9 loại.
Đây là lần đầu tiên trong hệ thống ngân hàng Việt Nam đƣa ra việc cho điểm và xếp loại doanh nghiệp.Nghiên cứu cũng chỉ ra một số mặt hạn chế trong việc lựa chọn các chỉ tiêu để phân tích cũng nhƣ phƣơng pháp phân tích thiên về tình hình tài chính của doanh nghiệp. Việc đánh giá xếp loại doanh nghiệp chƣa thật khách quan, không đánh giá đƣợc thực chất trên tất cả mọi mặt. 4 Nguyễn Hữu Đƣơng (2005), đề tài nghiên cứu khoa học cấp Viện: Giải pháp phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động thông tin tín dụng ngân hàng Việt Nam đến năm 2010- tác giả nghiên cứu về lý luận thông tin tín dụng, hoạt động thông tin tín dụng với trọng tâm chính là Trung tâm thông tin tín dụng và đƣa ra các giải pháp phát triển đến 2010. Công trình đã nghiên cứu về cơ sở lý thuyết của hoạt động thông tin tín dụng và giải pháp thiết thực cho việc nâng cao hiệu quả hoạt động của trung tâm thông tin tín dụng Ngân hàng Nhà nƣớc đến 2010.
Đặng Ngọc Đức (2011), đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ: Tăng cường khả năng phát triển bền vững của các Ngân hàng thương mại Việt Nam trong điều kiện Hội nhập. Nội dung đề tài đã khái quát và hệ thống những vấn đề lý luận về hoạt động của Ngân hàng thƣơng mại trong đó tập trung chủ yếu vào việc phân tích sự phát triển của Ngân hàng thƣơng mại trong điều kiện hội nhập, phân tich đánh giá sự phát triển bền vững của các Ngân hàng thƣơng mại ở Việt Nam, xây dựng căn cứ lý luận cho sự phát triển bền vững của các Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam để từ đó đƣa ra các giải pháp và kiến nghị tăng cƣờng sự phát triển bền vững của các Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Dƣơng Ngọc Hào (2015), Giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, Luận án Tiến sỹ kinh tế, Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã phân tích thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại các Ngân hàng Thƣơng mại ở Việt Nam hiện nay để từ đó đƣa ra các giải pháp nhằm quản trị rủi ro trong hoạt động của các Ngân hàng Thƣơng mại. Phạm Thị Thu Đông (2012), Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam trong quá trình hội nhập, Luận án Tiến sỹ kinh tế, Đại học kinh tế quốc dân đã đƣa ra những khái niệm cơ bản về chất lƣợng, chất lƣợng tín dụng, một số chỉ tiêu chính dùng để đo lƣờng, đánh giá chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng thƣơng mại, xuất phát từ thực tế phân tích thực trạng chất lƣợng tín dụng của Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam từ đó đƣa ra các giải pháp giúp nâng cao chất lƣợng tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam.
Nguyễn Văn Tuấn (2015), Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, Luận án Tiến sỹ kinh tế, Đại 5 học ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã đƣa ra những quan điểm cơ bản về nâng cao chất lƣợng tín dụng, kinh nghiệm về nâng cao chất lƣợng tín dụng của một số ngân hàng trên thế giới, phân tích thực trạng hoạt động nâng cao chất lƣợng tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam để từ đó đề xuất các giải pháp giúp nâng cao chất lƣợng tín dụng của hệ thống ngân hàng này. Ngô Thanh Sơn (2015), Phát triển hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam- Chi nhánh Đống Đa, Luận văn Thạc sĩ kinh tế, Đại học kinh tế Đại học Quốc gia Hà Nội, tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về các vấn đề liên quan đến hoạt động tín dụng và nâng cao hoạt động tín dụng tại một ngân hàng thƣơng mại trong hệ thống Vietinbank- Vietinbank Chi nhánh Đống Đa để từ đó đề xuất các giải pháp giúp đẩy mạnh phát triển hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Công thƣơng Việt Nam- Chi nhánh Đống Đa. Sau một quá trình tìm hiểu các công trình nghiên cứu trƣớc đây về đề tài này, ngƣời viết nhận thấy có một khoảng trống tƣơng đối quan trọng đó là việc phân tích nguyên nhân và tìm kiếm giải pháp để nâng cao chất lƣợng tín dụng thông qua việc củng cố lại chất lƣợng nợ tại ngân hàng. Thêm vào đó, một nguyên nhân khác gây ra những hệ lụy ảnh hƣởng đến chất lƣợng tín dụng tại các ngân hàng đó là vấn đềđạo đức cán bộ.
Có một thực tế hiện nay, khi nghiên cứu vấn đề này, phần lớn các đề tài thƣờng tập trung quá nhiều về mặt lý luận hay chỉ ra thực tế tồn tại ảnh hƣởng đến chất lƣợng tín dụng mà thƣờng bỏ qua việc nghiên cứu, nhìn nhận một cách nghiêm túc nguyên nhân từ vấn đề đạo đức cán bộ có ảnh hƣởng đến chất lƣợng tín dụng tại các ngân hàng. Do vậy, với mong muốn tiếp tục đặt thêm một viên gạch nữa vào bức tƣờng đã và đang đƣợc tạo ra để đảm bảo sự an toàn, bền vững cho hoạt động tín dụng hiện nay tại các ngân hàng, ngƣời viết sẽ nghiên cứu bổ sung các nội dung này với hy vọng việc đề xuất một số giải pháp giải quyết các nguyên nhân đó có thể đóng góp một phần dù là rất nhỏ mong muốn tạo thêm một công cụ nữa trong quá trình “bảo vệ” sự an toàn cho các tổ chức tín dụng trong quá 6 trình triển khai hoạt động tín dụng- một trong những hoạt động đƣợc coi là huyết mạch đảm bảo sự sống của các tổ chức tín dụng hiện nay.Cơ sở lý luận về chất lƣợng tín dụng và nâng cao chất lƣợng tín dụng: 1. Một số khái niệm: Tín dụng?Theo quan điểm của Các Mác “Tín dụng là sự chuyển nhƣợng tạm thời một lƣợng giá trị từ ngƣời sở hữu đến ngƣời sử dụng, sau một thời gian nhất định sẽ thu hồi lại một lƣợng giá trị lớn hơn giá trị ban đầu”. Kinh tế học hiện đại cho rằng “Tín dụng là mối quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể, trong đó một bên chuyển giao tiền hoặc tài sản cho bên kia sử dụng trong một thời gian nhất định, đồng thời bên nhận tiền hoặc tài sản cam kết hoàn trả vốn gốc và lãi cho bên chuyển giao tiền hoặc tài sản vô điều kiện theo thời hạn đã thoả thuận”.
Theo Luật các Tổ chức tín dụng năm 2010 “cấp tín dụng là việc tổ chức tín dụng thỏa thuận để khách hàng sử dụng một khoản tiền với nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác”. Như vậy, tín dụng là một phạm trù kinh tế hàng hoá, là hình thức vận động của vốn cho vay, phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa chủ thể sở hữu và chủ thể sử dụng đối với nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế, là một sự chuyển nhƣợng quyền sử dụng một lƣợng giá trị hay hiện vật theo những điều kiện cam kết mà hai bên đã thoả thuận, trên nguyên tắc có hoàn trả cả vốn và lãi. Chất lượng tín dụng ?Chất lƣợng là một khái niệm quen thuộc với con ngƣời và đƣợc đề cập rất nhiều trong các sách kinh tế ở Việt Nam cũng nhƣ trên thế giới. Tuy nhiên, chất lƣợng cũng là một khái niệm gây nhiều tranh cãi.
Tùy theo đối tƣợng sử dụng, từ “chất lƣợng” có ý nghĩa khác nhau. Hiện nay chƣa có một định nghĩa thống nhất nào về chất lƣợng. Theo tiêu chuẩn ISO 9000 – 2000 đã đƣa ra định nghĩa nhƣ sau: “Chất lƣợng là toàn bộ các đặc tính của sản phẩm, hệ thống, quá trình đáp ứng yêu cầu của khách hàng và các bên có liên quan”. 7 Chất lƣợng tín dụng của NHTM là chỉ tiêu tổng hợp phản ảnh hoạt động tín dụng của NHTM nhằm thỏa mãn tốt nhất nhu cầu tín dụng và lợi ích của khách hàng, tăng thu nhập, đảm bảo sự tồn tại, phát triển bền vững của ngân hàng, trên cơ sở đó góp phần thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế.