Luận văn thạc sĩ nâng cao chất lượng tín dụng trong hoạt động tín dụng bán lẻ tại ngân hàng tmcp công thương việt nam chi nhánh hà thành

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam chi nhánh Hà Thành.

• Tác giả: Nguyễn Huy Hoàng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đỗ Quyên
• Trường học: Đại học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nâng cao chất lượng tín dụng trong hoạt động tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Thành
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Cơ sở lý luận về tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại
• 1.2. Cơ sở lý luận về hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.3. Cơ sở lý luận về hoạt động tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại
• 1.4. Cơ sở lý luận về chất lượng tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại
• 1.5. Các chỉ tiêu đánh giá CLTD bán lẻ tại ngân hàng thương mại
• 1.6. Các yếu tố ảnh hưởng tới CLTD trong hoạt động tín dụng bán lẻ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH HÀ THÀNH
• 2.1. Giới thiệu về Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Thành
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Cơ cấu tổ chức
• 2.4. Khái quát một số chỉ tiêu trong kết quả hoạt động kinh doanh trong giai đoạn 2019-2021
• 2.5. Thực trạng chất lượng tín dụng trong hoạt động tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Thành giai đoạn 2019-2021
• 2.6. Các chỉ tiêu phản ánh chất lượng tín dụng trong hoạt động tín dụng bán lẻ
• 2.7. Kết quả khảo sát khách hàng về chất lượng dịch vụ tín dụng bán lẻ
• 2.8. Đánh giá chất lượng tín dụng trong hoạt động tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Hà Thành
• 2.8.1. Kết quả đạt được
• 2.8.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH HÀ THÀNH
• 3.1. Định hướng, mục tiêu nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Thành đến 2030. Định hướng phát triển chung của VietinBank
• 3.2. Định hướng phát triển dịch vụ tín dụng bán lẻ của VietinBank -Chi nhánh Hà Thành
• 3.3. Các đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng trong hoạt động tín dụng bán lẻ tại VietinBank – Chi nhánh Hà Thành
• 3.3.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện về mặt quy trình cấp tín dụng và kiểm soát quy trình cấp tín dụng
• 3.3.2. Nhóm giải pháp về công tác nhân sự, phát triển mạng lưới
• 3.3.3. Nhóm giải pháp về sản phẩm cho vay, chính sách marketing
• 3.3.4. Một số kiến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về chất lượng tín dụng bán lẻ

Phần này trình bày các khái niệm cơ bản về chất lượng tín dụng và tín dụng bán lẻ trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng bao gồm quy trình quản lý, chính sách lãi suất, và đánh giá rủi ro. Tín dụng bán lẻ được định nghĩa là các khoản vay nhỏ dành cho khách hàng cá nhân và hộ gia đình, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng tín dụng và phát triển ngân hàng.

1.1. Khái niệm và vai trò của tín dụng bán lẻ

Tín dụng bán lẻ là một trong những dịch vụ cốt lõi của ngân hàng thương mại, giúp đáp ứng nhu cầu vốn của khách hàng cá nhân. Nó không chỉ mang lại lợi nhuận mà còn giúp phân tán rủi ro trong danh mục tín dụng. Chất lượng tín dụng được đo lường thông qua các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ xấu, vòng quay vốn, và mức độ hài lòng của khách hàng.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng

Các yếu tố chính ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng bao gồm quy trình quản lý tín dụng, chính sách lãi suất, và khả năng đánh giá rủi ro tín dụng. Việc áp dụng công nghệ ngân hàng hiện đại cũng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu rủi ro.

II. Thực trạng chất lượng tín dụng bán lẻ tại VietinBank Hà Thành

Phần này phân tích thực trạng chất lượng tín dụng trong hoạt động tín dụng bán lẻ tại VietinBank Hà Thành giai đoạn 2019-2021. Các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ xấu, dư nợ bán lẻ, và mức độ hài lòng của khách hàng được đánh giá chi tiết. Kết quả cho thấy mặc dù có sự tăng trưởng về quy mô, chất lượng tín dụng vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là tỷ lệ nợ xấu tăng nhẹ.

2.1. Phân tích các chỉ tiêu chất lượng tín dụng

Các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ xấu, vòng quay vốn, và mức độ hài lòng của khách hàng được phân tích chi tiết. Tỷ lệ nợ xấu tăng từ 0.5% năm 2019 lên 0.7% năm 2021, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quản lý tín dụng và hỗ trợ khách hàng.

2.2. Đánh giá mức độ hài lòng của khách hàng

Kết quả khảo sát cho thấy mức độ hài lòng của khách hàng cá nhân đối với dịch vụ tín dụng bán lẻ tại VietinBank Hà Thành còn thấp, đặc biệt là về thời gian xử lý hồ sơ và chính sách lãi suất. Điều này đòi hỏi ngân hàng cần cải thiện dịch vụ và tăng cường hỗ trợ khách hàng.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng bán lẻ

Phần này đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng trong hoạt động tín dụng bán lẻ tại VietinBank Hà Thành. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện quy trình cấp tín dụng, đào tạo nhân sự, và áp dụng công nghệ ngân hàng hiện đại. Mục tiêu là giảm tỷ lệ nợ xấu và tăng mức độ hài lòng của khách hàng.

3.1. Hoàn thiện quy trình cấp tín dụng

Việc hoàn thiện quy trình cấp tín dụng bao gồm tối ưu hóa thủ tục, giảm thời gian xử lý hồ sơ, và tăng cường đánh giá tín dụng. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.2. Áp dụng công nghệ ngân hàng hiện đại

Việc áp dụng công nghệ ngân hàng hiện đại như AI và Big Data giúp cải thiện quy trình quản lý tín dụng và tăng cường hỗ trợ khách hàng. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng tín dụng mà còn giúp ngân hàng cạnh tranh hiệu quả trên thị trường tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng bán lẻ tại các ngân hàng thương mại Việt Nam đang ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế phát triển và nhu cầu vốn của các cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp vừa và nhỏ tăng cao. Tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi nhánh Hà Thành (VietinBank Hà Thành), hoạt động tín dụng bán lẻ được xác định là mảng kinh doanh chiến lược với mục tiêu nâng cao chất lượng tín dụng nhằm đảm bảo an toàn, hiệu quả và tăng trưởng bền vững. Giai đoạn 2019-2021, tổng dư nợ bán lẻ của chi nhánh đạt khoảng 2.499 tỷ đồng năm 2021, tuy nhiên có xu hướng giảm nhẹ so với năm 2020 (2.511 tỷ đồng), đồng thời tỷ lệ nợ xấu trong mảng bán lẻ có dấu hiệu tăng, gây áp lực lên chất lượng tín dụng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng bán lẻ tại VietinBank Hà Thành trong giai đoạn 2019-2021, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và tăng cường hiệu quả hoạt động ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại chi nhánh Hà Thành, với dữ liệu thu thập từ báo cáo nội bộ và khảo sát khách hàng trong năm 2021. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ VietinBank Hà Thành hoàn thiện chiến lược phát triển tín dụng bán lẻ, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và ổn định tài chính trong bối cảnh thị trường ngân hàng ngày càng cạnh tranh khốc liệt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về tín dụng ngân hàng và chất lượng tín dụng bán lẻ. Trước hết, khái niệm tín dụng ngân hàng được hiểu là hoạt động cung cấp vốn có hoàn trả của ngân hàng cho khách hàng cá nhân hoặc doanh nghiệp, theo Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12. Tín dụng bán lẻ được định nghĩa là hình thức cấp tín dụng cho khách hàng cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp vừa và nhỏ nhằm phục vụ nhu cầu tiêu dùng hoặc sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ.

Khung lý thuyết về chất lượng tín dụng tập trung vào ba góc độ: khách hàng, ngân hàng và xã hội. Chất lượng tín dụng được đánh giá qua các chỉ tiêu định lượng như tỷ lệ nợ xấu, dự phòng rủi ro, cơ cấu dư nợ, vòng quay vốn tín dụng và mức độ sinh lời từ hoạt động cho vay. Bên cạnh đó, các tiêu chí định tính như đa dạng sản phẩm, uy tín ngân hàng, mức độ hài lòng của khách hàng về dịch vụ tín dụng cũng được xem xét. Mô hình SERVPERF được áp dụng để đánh giá sự hài lòng khách hàng dựa trên các yếu tố: sự tin cậy, sự đáp ứng, quy trình thủ tục, năng lực phục vụ và cơ sở vật chất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Dữ liệu chính được thu thập từ báo cáo kết quả kinh doanh và hoạt động tín dụng của VietinBank Hà Thành giai đoạn 2019-2021, cùng với kết quả khảo sát khách hàng bán lẻ trong khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 12 năm 2021. Cỡ mẫu khảo sát gồm khoảng vài trăm khách hàng cá nhân và doanh nghiệp siêu vi mô, được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện.

Phân tích dữ liệu sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ tăng trưởng, phân tích các chỉ tiêu tài chính và đánh giá mức độ hài lòng khách hàng theo mô hình SERVPERF. Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong vòng 12 tháng, bao gồm thu thập dữ liệu, xử lý số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp. Việc áp dụng phương pháp tổng hợp, so sánh và phân tích số liệu giúp đánh giá chính xác thực trạng chất lượng tín dụng bán lẻ tại chi nhánh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng dư nợ tín dụng bán lẻ không ổn định: Tổng dư nợ bán lẻ tại VietinBank Hà Thành đạt 2.499 tỷ đồng năm 2021, giảm nhẹ 0,45% so với năm 2020 (2.511 tỷ đồng). Dư nợ cho vay cá nhân tăng nhẹ 1,5% trong khi dư nợ doanh nghiệp siêu vi mô giảm 13,6%. Tỷ lệ cho vay trung và dài hạn chiếm khoảng 82% tổng dư nợ, chủ yếu là cho vay tiêu dùng.

2. Tỷ lệ nợ xấu và dự phòng rủi ro tăng: Tỷ lệ nợ xấu trong tín dụng bán lẻ có xu hướng tăng, vượt ngưỡng 3% được coi là mức an toàn trong ngành ngân hàng. Tỷ lệ dự phòng rủi ro cũng tăng theo, phản ánh rủi ro tín dụng gia tăng và ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận của chi nhánh.

3. Nguồn vốn huy động tăng trưởng mạnh: Tổng nguồn vốn huy động của chi nhánh tăng 25,7% năm 2021 so với năm trước, đạt 6.185 tỷ đồng. Trong đó, tiền gửi cá nhân chiếm tỷ trọng lớn (khoảng 65%), với mức tăng trưởng 16,5% so với năm 2020. Tuy nhiên, tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) còn thấp, ảnh hưởng đến chi phí vốn và hiệu quả hoạt động.

4. Mức độ hài lòng khách hàng về dịch vụ tín dụng bán lẻ còn hạn chế: Kết quả khảo sát cho thấy khách hàng đánh giá cao sự tin cậy và năng lực phục vụ của cán bộ ngân hàng, nhưng còn phản ánh quy trình thủ tục vay vốn phức tạp, thời gian giải ngân chưa nhanh và chính sách lãi suất chưa linh hoạt. Các yếu tố cơ sở vật chất và sự đáp ứng nhu cầu khách hàng cũng cần cải thiện.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc tăng trưởng dư nợ tín dụng bán lẻ không ổn định là do ảnh hưởng của dịch Covid-19, khiến nhu cầu vay vốn của khách hàng doanh nghiệp siêu vi mô giảm sút, trong khi khách hàng cá nhân vẫn duy trì mức tăng trưởng nhẹ. Tỷ lệ nợ xấu tăng cao phản ánh rủi ro tín dụng gia tăng do khó khăn trong thu hồi nợ, đồng thời cho thấy cần nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro và thẩm định khách hàng.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành, kết quả tương đồng với xu hướng chung của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, khi cạnh tranh gay gắt và yêu cầu về chất lượng dịch vụ ngày càng cao. Việc nguồn vốn huy động tăng trưởng mạnh là điểm sáng, tuy nhiên tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn thấp làm tăng chi phí vốn, ảnh hưởng đến lợi nhuận.

Mức độ hài lòng khách hàng phản ánh rõ nhu cầu cải tiến quy trình và chính sách tín dụng để nâng cao trải nghiệm khách hàng, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quy trình cho vay nhằm rút ngắn thời gian và giảm thủ tục hành chính. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ xấu theo năm và bảng tổng hợp kết quả khảo sát mức độ hài lòng khách hàng để minh họa rõ nét hơn các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy trình cấp tín dụng: Rà soát và đơn giản hóa thủ tục vay vốn, áp dụng công nghệ số trong thẩm định và phê duyệt hồ sơ nhằm rút ngắn thời gian giải ngân. Mục tiêu giảm thời gian xử lý hồ sơ xuống dưới 5 ngày làm việc trong vòng 12 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý chi nhánh phối hợp phòng hỗ trợ tín dụng.

2. Tăng cường công tác quản lý rủi ro tín dụng: Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm nợ xấu, nâng cao năng lực thẩm định khách hàng và kiểm soát tài sản bảo đảm. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xấu dưới 3% trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Phòng hỗ trợ tín dụng và phòng kế toán tổng hợp.

3. Đa dạng hóa sản phẩm tín dụng bán lẻ: Phát triển các sản phẩm vay linh hoạt, phù hợp với nhu cầu đa dạng của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp siêu vi mô, đồng thời áp dụng chính sách lãi suất cạnh tranh, ưu đãi cho khách hàng trung thành. Mục tiêu tăng trưởng dư nợ bán lẻ 10% mỗi năm. Chủ thể thực hiện: Phòng bán lẻ và phòng doanh nghiệp.

4. Nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng: Đào tạo cán bộ tín dụng về kỹ năng phục vụ, tăng cường kênh giao tiếp trực tuyến, cải thiện cơ sở vật chất và trải nghiệm khách hàng tại các phòng giao dịch. Mục tiêu nâng điểm hài lòng khách hàng lên trên 85% trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng dịch vụ khách hàng và phòng bán lẻ.

5. Tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA): Triển khai các chương trình khuyến khích khách hàng gửi tiền không kỳ hạn, phát triển sản phẩm tiết kiệm trực tuyến để giảm chi phí vốn. Mục tiêu tăng tỷ lệ CASA lên 20% trong 18 tháng. Chủ thể thực hiện: Phòng kế toán tổng hợp và phòng bán lẻ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng VietinBank Hà Thành: Giúp hiểu rõ thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng bán lẻ, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

2. Cán bộ tín dụng và nhân viên phòng bán lẻ: Nắm bắt các tiêu chí đánh giá chất lượng tín dụng và áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả công việc, cải thiện quy trình cho vay.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực tiễn về hoạt động tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại Việt Nam, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Các tổ chức tín dụng khác và nhà hoạch định chính sách: Tham khảo kinh nghiệm và giải pháp quản lý rủi ro tín dụng bán lẻ, góp phần hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng trong nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Chất lượng tín dụng bán lẻ được đánh giá dựa trên những tiêu chí nào?
   Chất lượng tín dụng bán lẻ được đánh giá qua các chỉ tiêu định lượng như tỷ lệ nợ xấu, dự phòng rủi ro, cơ cấu dư nợ, vòng quay vốn và mức độ sinh lời. Ngoài ra, các tiêu chí định tính như đa dạng sản phẩm, uy tín ngân hàng và mức độ hài lòng khách hàng cũng rất quan trọng.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ nợ xấu tăng tại VietinBank Hà Thành là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu là do ảnh hưởng của dịch Covid-19 khiến khách hàng doanh nghiệp siêu vi mô gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh, giảm khả năng trả nợ, đồng thời quy trình thẩm định và quản lý rủi ro còn chưa tối ưu.

3. Làm thế nào để rút ngắn thời gian giải ngân tín dụng bán lẻ?
   Áp dụng công nghệ số trong quy trình thẩm định và phê duyệt hồ sơ, đơn giản hóa thủ tục vay vốn, đào tạo cán bộ tín dụng nâng cao kỹ năng xử lý hồ sơ nhanh chóng và hiệu quả.

4. Tại sao tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) lại quan trọng đối với ngân hàng?
   Tiền gửi không kỳ hạn giúp ngân hàng giảm chi phí vốn do không phải trả lãi cao như tiền gửi có kỳ hạn, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và lợi nhuận hoạt động.

5. Các sản phẩm tín dụng bán lẻ phổ biến hiện nay là gì?
   Bao gồm cho vay mua nhà, mua ô tô, vay tiêu dùng không có tài sản đảm bảo, cho vay sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ, cho vay theo chương trình quốc tế và các sản phẩm tín dụng chuyên biệt khác phù hợp với nhu cầu đa dạng của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp nhỏ.

Kết luận

• Hoạt động tín dụng bán lẻ tại VietinBank Hà Thành giai đoạn 2019-2021 có tăng trưởng nhưng chưa ổn định, với dư nợ năm 2021 đạt khoảng 2.499 tỷ đồng, tỷ lệ nợ xấu có xu hướng tăng.
• Chất lượng tín dụng được đánh giá qua các chỉ tiêu định lượng và định tính, phản ánh hiệu quả và rủi ro trong hoạt động cho vay.
• Các yếu tố ảnh hưởng bao gồm năng lực tài chính khách hàng, quy trình thẩm định, chính sách lãi suất, cạnh tranh thị trường và môi trường pháp luật.
• Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tập trung vào hoàn thiện quy trình, quản lý rủi ro, đa dạng sản phẩm, nâng cao dịch vụ khách hàng và tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn.
• Nghiên cứu đề xuất lộ trình thực hiện các giải pháp trong vòng 1-3 năm, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng bán lẻ và vị thế cạnh tranh của VietinBank Hà Thành.

Để tiếp tục phát triển, VietinBank Hà Thành cần triển khai đồng bộ các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số và đào tạo nguồn nhân lực. Quý độc giả và các nhà quản lý ngân hàng được khuyến khích tham khảo và áp dụng các kết quả nghiên cứu này nhằm nâng cao chất lượng tín dụng bán lẻ, góp phần phát triển bền vững ngành ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận về tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại 1. Cơ sở lý luận về hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về tín dụng ngân hàng Hoạt động tín dụng được coi là hoạt động cơ bản và cốt lõi của các ngân hàng thương mại.

Theo khoản 14, điều 4 của Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 16/06/2010: “Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác” Theo giáo trình Nguyên Lý và Nghiệp vụ Ngân hàng Thương mại của tác giả Nguyễn Văn Tiến (2017), tín dụng ngân hàng được định nghĩa như sau: “Hình thức cấp tín dụng ngân hàng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.” Từ những khái niệm trên, tác giả đã phân tích và tổng hợp và đưa ra khái niệm về hoạt động tín dụng ngân hàng là hoạt động mà ngân hàng cung cấp vốn cho người đi vay bằng tiền hoặc cam kết sử dụng một khoản tiền dựa trên nguyên tắc khoản vay phải sử dụng cho một mục đích rõ ràng và cụ thể, người đi vay phải tuân thủ nguyên tắc hoàn trả lại khoản vay theo đúng thời gian cam kết, với giá trị cao hơn so với giá trị ban đầu (bao gồm cả gốc và lãi của khoản vay). Về bản chất, hoạt động tín dụng ngân hàng thể hiện mối quan hệ giữa các TCTD và các chủ thể khác trong nền kinh tế. Theo đó, các TCTD đóng vai trò là các đơn vị cung ứng vốn (trực tiếp hoặc gián tiếp) cho các chủ thể có nhu cầu về vốn trong nền kinh tế trên nguyên tắc có hoàn trả phần vốn gốc và bao gồm lợi tức (lãi/phí từ hoạt h 9 động tín dụng). Trong hoạt động cung ứng vốn, thông thường các TCTD yêu cầu sự đảm bảo từ các chủ thể có nhu cầu về vốn (khách hàng).

Sự đảm bảo này có thể là các tài sản vật chất hoặc uy tín của bản thân khách hàng hay bên thứ ba khác 1. Phân loại tín dụng ngân hàng Trong giáo trình Nguyên lý và Nghiệp vụ Ngân hàng Thương mại của tác giả Nguyễn Văn Tiến (2017), tín dụng đã được tác giả phân loại theo những tiêu chí sau: • Căn cứ vào thời hạn tín dụng, tác giả phân thành tín dụng ngắn hạn, tín dụng trung hạn, tín dụng dài hạn. • Căn cứ vào bảo đảm tín dụng, tác giả phân loại thành tín dụng có bảo đảm và tín dụng không có bảo đảm. • Căn cứ vào mục đích tín dụng, tác giả phân thành tín dụng bất động sản, tín dụng công thương nghiệp, tín dụng nông nghiệp, tín dụng tiêu dùng.

• Căn cứ vào chủ thể vay vốn, tác giả phân thành tín dụng doanh nghiệp, tín dụng bán lẻm tín dụng cho các tổ chức tài chính. • Căn cứ phương thức hoàn trả nợ, tác giá phân loại thành tín dụng trả goipsm tín dụng hoàn trả một lần, tín dụng hoàn trả theo yêu cầu. • Căn cứ vào hình thái giá trị của tín dụng, tác giả phân loại thành tín dụng bằng tiền, tín dụng bằng tài sản, tín dụng bằng uy tín • Căn cứ vào xuất xứ tín dụng thì có 02 loại là, tín dụng trực tiếp, tín dụng gián tiếp • Tín dụng khác là các hình thức cấp tín dụng khác chưa được phân loại ở các hình thức nêu trên. Có thể nói, việc phân loại hoạt động tín dụng theo các tiêu chí trên giúp cho người đọc tránh nhầm lẫn và có cái nhìn tổng quát về các loại tín dụng tại các TCTD.

Hiện nay tại Việt Nam và trên thế giới hiện nay có rất nhiều cách phân loại tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, để có thể đáp ứng được tốt nhất nhu cầu của khách hàng thì các NHTM cần phải luôn nghiên cứu và đưa ra các phương thức phân loại phù hợp đáp ứng được nhu cầu tổ chức bộ máy cũng như phát triển sản phẩm, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động. Theo văn bản số 6093/2013/QĐ-TGĐ-NHCT9 ngày h 10 20/11/2013 của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam về việc quản lý danh mục tín dụng, hoạt động tín dụng được phân loại như sau: • Phân loại dựa vào thời hạn tín dụng: (i) Tín dụng ngắn hạn: là khoản tín dụng có thời hạn đến 1 năm, được sử dụng để bù đắp thiếu hụt vốn lưu động tạm thời của doanh nghiệp, phục vụ nhu cầu thiêu dùng thiết yếu của khách hàng cá nhân (Cá nhân và hộ kinh doanh). (ii) Tín dụng trung hạn: là khoản tín dụng có thời hạn từ trên 1 năm đến 5 năm.

Hình thức tín dụng này chủ yếu được sử dụng để đầu tư mua sắm TSCĐ, cải tiến đổi mới trang thiết bị, kỹ thuật, mở rộng sản xuất và xây dựng công trình vừa và nhỏ có thời hạn thu hồi vốn nhanh. Loại tín dụng này là nguồn quan trọng trong hình thành nên vốn lưu động thường xuyên của các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp mới thành lập. (iii) Tín dụng dài hạn: là khoản tín dụng có thời hạn trên 5 năm. Loại tín dụng đáp ứng cho nhu cầu đầu tư dài hạn như: xây dựng cơ bản, cây dựng cở sở hạ tậng, cải tiến và mở rộng sản xuất.

• Phân loại dựa vào đối tượng sử dụng vốn Căn cứ đối tượng sử vốn ta có thể phân loại tín dụng thành đối tượng KHCN (thể nhân), đối tượng khách hàng là doanh nghiệp (pháp nhân). Trong đối tượng khách hàng doanh nghiệp tiếp tục được phân chia thành doanh nghiệp nhỏ và vừa (thậm chí siêu nhỏ) và doanh nghiệp lớn. Nguyên tắc phân chia này tùy theo từng ngân hàng với quy mô và danh mục khác nhau sẽ có các tiêu chí khác nhau về doanh thu khách hàng, vốn chủ sở hữu hay thu nhập đem lại cho ngân hàng. • Phân loại theo mục đích sử dụng vốn Căn cứ mục đích sử dụng vốn ta có thể phân loại tín dụng ngân hàng thành (i) Tín dụng tiêu dùng (hình thức tín dụng dành cho cá nhân để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nhu mua sắm, xây dựng nhà cửa, xe cộ); (ii) Tín dụng vốn lưu động (hình thành vốn lưu động của các đơn vị kinh doanh); (iii) Tín dụng vốn cố định (hình thành tài sản cố định,đầu tư dự án) h 11 • Phân loại theo quy mô khách hàng Với các ngân hàng thương mại có quy mô khách hàng lớn và đa dạng, các ngân hàng đó sẽ phân loại dựa theo quy mô của khách hàng và phân loại thành: khách hàng bán lẻ và khách hàng bán buôn.

Trong đó đối tượng của khách hàng bán lẻ là KHCN và khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), khách hàng bán buôn là các tập đoàn, các doanh nghiệp có quy mô lớn, doanh nghiệp có nguồn vốn FDI,… Từ đây, các sản phẩm, dịch vụ của Ngân hàng sẽ được thiết kế theo các đối tượng này với dịch vụ khách hàng bán lẻ và dịch vụ khách hàng bán buôn. Hiện nay, tại hầu hết các ngân hàng thương mại đều sử dụng cách phân loại tín dụng theo quy mô khách hàng bởi vì cách phân loại này là phù hợp và quan trọng nhất tới định hướng phát triển tín dụng chung của chính ngân hàng thương mại đó, cách phân loại này ảnh hưởng trực tiếp tới cơ cấu tổ chức, cách xây dựng sản phẩm tín dụng trong từng thời kỳ của ngân hàng thương mại để phù hợp với nhu cầu tín dụng của đối tượng khách hàng mà NHTM hướng tới để từ đó có thể tối đa hóa lợi nhuận, giúp tăng trưởng lợi nhuận và cạnh tranh với nhau trên thị trường. Tại Việt Nam, với quy mô dân số 99 triệu người (theo dữ liệu được công bố trong báo cáo của Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư ngày 10/01/2023), các NHTM luôn cạnh tranh nhau trong việc chiếm lĩnh thị trường bán lẻ do mảng ngân hàng bán lẻ tại Việt Nam còn đang trong giai đoạn phát triển sơ khai, còn nhiều dư địa tăng trưởng. Mặt khác, việc chuyển dịch định hướng sang ngân hàng bán lẻ cũng giúp cho ngân hàng thương mại nâng cao biên lợi nhuận và mang lại nguồn thu nhập ổn định hơn cho ngân hàng.

Đây chính là xu hướng chung của ngân hàng thương mại trong tương lai. Cơ sở lý luận về hoạt động tín dụng bán lẻ tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm tín dụng bán lẻ Theo Tổ chức Thương mại thế giới WTO (World Trade Organization), dịch vụ ngân hàng bán lẻ là loại hình dịch vụ điển hình của ngân hàng, nơi khách hàng cá nhân có thể đến giao dịch tại chi nhánh/phòng giao dịch của ngân hàng để thực hiện các dịch vụ như: Gửi tiền tiết kiệm, kiểm tra tài khoản, thế chấp vay vốn ngân hàng, h 12 dịch vụ thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ và các dịch vụ khác đi kèm. Đối với các ngân hàng thương mại, dịch vụ bán lẻ (trong đó bao gồm cả tín dụng bán lẻ) giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị phần, mang lại nguồn thu ổn định và chất lượng cho các ngân hàng.

Bên cạnh đó, nó mang lại cơ hội đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ phi ngân hàng, cơ hội bán chéo với cá nhân và doanh nghiệp nhỏ. Với các chuyên gia kinh tế học của học viện công nghệ Châu Á - AIT, dịch vụ ngân hàng bán lẻ là cung ứng sản phẩm dịch vụ tới từng khách hàng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh. Khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua các phương tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin. Với định nghĩa này, họ đã mở rộng phạm vi thực hiện giao dịch sang các dịch vụ self-service (khách hàng tự thực hiện các giao dịch thông qua dịch vụ ngân hàng số của các ngân hàng trên nền tảng công nghệ) và mở rộng thêm đối tượng của khách hàng bán lẻ không chỉ là khách hàng cá nhân nay đã bổ sung thêm các doanh nghiệp vừa và nhỏ.