Chương 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công đoàn Chương 2: Thực trạng nâng cao chất lượng đội ngũ nữ cán bộ công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở thuộc Công đoàn Viên chức Việt Nam Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ nữ cán bộ công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở thuộc Công đoàn Viên chức Việt Nam Luan van 8 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CÔNG ĐOÀN 1. Một số khái niệm 1. Cán bộ Có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm “cán bộ”: Theo từ điển Tiếng Việt “Cán bộ là người làm công tác có nghiệp vụ chuyên môn trong cơ quan nhà nước, người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, tổ chức” [46, tr. Trong công trình nghiên cứu của các nhà khoa học Việt Nam về luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước lại đưa ra định nghĩa "Cán bộ là khái niệm dùng để chỉ những người có chức vụ, vai trò và cương vị nòng cốt trong một tổ chức, có tác động ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, điều hành, góp phần định hướng cho sự phát triển của tổ chức”.
Khoản 1 Điều 4 Luật Cán bộ, Công chức số 22/2008/QH12 nêu rõ: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong các cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [18]. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Cán bộ là người giải thích chính sách của Đảng và Chính phủ cho nhân dân hiểu và thực hiện, đồng thời báo cáo tình hình nhân dân cho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ, để đặt chính sách cho đúng”. Tóm lại, có hai cách hiểu về khái niệm cán bộ: Thứ nhất, cán bộ bao gồm những người thuộc biên chế nhà nước, làm việc trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xác định và các lực lượng vũ trang nhân dân từ trung ương đến địa phương và cơ sở. Thứ hai: cán bộ là những người giữ chức vụ trong một cơ quan hay một Luan van 9 tổ chức để phân biệt với người không có chức vụ.
Nói cách khác, cán bộ là những người được lựa chọn thông qua bầu cử, điều động, bổ nhiệm làm nhiệm vụ quản lý điều hành một tổ chức, hoặc được giao đảm nhận thường xuyên một công việc chuyên môn đã được đào tạo phù hợp với uy tín, năng lực, sở trường, có vai trò nòng cốt trong một cơ quan, đoàn thể, tổ chức nhất định. Cán bộ công đoàn Cán bộ công đoàn là người đảm nhiệm các chức danh từ tổ phó công đoàn trở lên thông qua bầu cử tại đại hội hoặc hội nghị công đoàn; được cấp có thẩm quyền chỉ định, công nhận, tuyển dụng, bổ nhiệm vào các chức danh cán bộ công đoàn hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của tổ chức công đoàn (khoản 1, điều 4 - Điều lệ Công đoàn Việt Nam khóa XII). Theo Hướng dẫn số 03/HD-TLĐ ngày 20 tháng 02 năm 2020 của Đoàn Chủ tịch TLĐLĐVN về thi hành Điều lệ Công đoàn Việt Nam khóa XII xác định CBCĐ bao gồm: Tổ trưởng, tổ phó công đoàn, ủy viên ban chấp hành công đoàn các cấp; ủy viên ủy ban kiểm tra công đoàn các cấp, thành viên các ban quần chúng của công đoàn các cấp thông qua bầu cử hoặc cấp công đoàn có thẩm quyền chỉ định. cán bộ, công chức làm công tác chuyên môn, nghiệp vụ trong tổ chức bộ máy của công đoàn các cấp.
Công đoàn là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và của người lao động, được thành lập trên cơ sở tự nguyện, là thành viên trong hệ thống chính trị của xã hội Việt Nam, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; đại diện cho cán bộ, công chức, viên chức, công nhân và những người lao động khác (gọi chung là người lao động), cùng với cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; tham gia quản lý nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội, tham gia thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp; tuyên truyền, vận động người lao động học tập nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, chấp hành pháp luật, Luan van 10 xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa [21, Điều 1]. Do vậy, đội ngũ cán bộ công đoàn có ý nghĩa quan trọng quyết định sự thành bại của hoạt động công đoàn. Nhiệm vụ chính trị của tổ chức công đoàn có thực hiện được hay không thì người cán bộ công đoàn có vai trò quyết định. Mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ cách mạng khác nhau cần có đội ngũ cán bộ công đoàn thích ứng để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đề ra.
cán bộ có phẩm chất, kiến thức, năng lực, kinh nghiệm thực tiễn, đáp ứng được yêu cầu của nhiệm vụ sẽ đưa phong trào cách mạng của quần chúng phát triển mạnh mẽ. Nếu cán bộ yêu cầu kém về phẩm chất và năng lực sẽ cản trở sự phát triển của phong trào. Vì vậy, cán bộ công đoàn phải là những người hoạt động xã hội phù hợp với tính chất của tổ chức và phải được lựa chọn qua bầu cử hoặc bổ nhiệm để thực hiện nhiệm vụ chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đảng của người lao động. Khác với cán bộ Đảng, Nhà nước, cán bộ công đoàn phải lấy việc tổ chức, vận động, giáo dục, thuyết phục quần chúng là phương pháp công tác của mình.
Phạm vi hoạt động trong các ngành nghề, thành phần kinh tế, lĩnh vực hoạt động sự nghiệp, sản xuất kinh doanh. Đối tượng vận động là CNVCLĐ, không phân biệt thành phần kinh tế, giới tính, tuổi tác, dân tộc, tôn giáo… CĐVCVN nằm trong hệ thống công đoàn ngành Trung ương trực thuộc TLĐLĐVN, trực tiếp chỉ đạo công đoàn bộ, ban, ngành, đoàn thể Trung ương, phối hợp với Liên đoàn lao động các tỉnh, thành phố chỉ đạo hoạt động của các liên đoàn lao động địa phương, cán bộ của CĐVCVN là những CBCĐ được lựa chọn vào ban chấp hành công đoàn viên chức các cấp thông qua bầu cử tại đại hội công đoàn các cấp hoặc được tuyển chọn, bổ nhiệm, được giao một nhiệm vụ cụ thể để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của công đoàn, vì quyền, lợi ích của CBCCVCLĐ trong hệ thống CĐVCVN. Cán bộ công đoàn có thể chia thành 2 loại: cán bộ công đoàn chuyên trách và cán bộ công đoàn không chuyên trách do tổ chức công đoàn ra quyết định công nhận. Điều 4 - Luật Công đoàn (sửa đổi năm 2012) quy định: “cán Luan van 11 bộ công đoàn chuyên trách là người được tuyển dụng, bổ nhiệm để đảm nhiệm công việc thường xuyên trong tổ chức công đoàn.
Cán bộ công đoàn không chuyên trách là người làm việc kiêm nhiệm được đại hội công đoàn, hội nghị công đoàn các cấp bầu ra hoặc được ban chấp hành công đoàn chỉ định, bổ nhiệm vào chức danh từ tổ phó tổ công đoàn trở lên” [21]. Nữ cán bộ công đoàn Từ bản chất của tổ chức công đoàn và quy định về cán bộ công đoàn, tác giả xác định nữ cán bộ công đoàn cũng mang đầy đủ những đặc trưng của cán bộ công đoàn, họ là người phụ nữ làm công tác công đoàn, có thể chuyên trách hoặc không chuyên trách, do tổ chức công đoàn ra quyết định công nhận; đảm nhiệm các chức danh từ tổ phó công đoàn trở lên thông qua bầu cử tại đại hội hoặc hội nghị công đoàn; được cấp có thẩm quyền chỉ định, công nhận, tuyển dụng, bổ nhiệm vào các chức danh cán bộ công đoàn hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của tổ chức công đoàn. Đội ngũ cán bộ công đoàn Theo từ điển Tiếng Việt “đội ngũ” được hiểu là một tập hợp số lượng người nhất định có cùng chức năng, nhiệm vụ, nghề nghiệp [46, tr. Như vậy có thể thấy đội ngũ CBCĐ là tập hợp những người làm công tác công đoàn được quy định trong Điều lệ Công đoàn Việt Nam, có thể chuyên trách hoặc không chuyên trách, do tổ chức công đoàn ra quyết định công nhận; đảm nhiệm các chức danh từ tổ phó công đoàn trở lên thông qua bầu cử tại đại hội hoặc hội nghị công đoàn; được cấp có thẩm quyền chỉ định, công nhận, tuyển dụng, bổ nhiệm vào các chức danh CBCĐ hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của tổ chức công đoàn.
Đội ngũ nữ cán bộ công đoàn Từ khái niệm đội ngũ cán bộ công đoàn có thể hiểu đội ngũ nữ cán bộ công đoàn là tập hợp những người phụ nữ làm công tác công đoàn được quy định trong Điều lệ Công đoàn Việt Nam và có đầy đủ các tiêu chuẩn, điều kiện như đội ngũ cán bộ công đoàn. Đội ngũ nữ cán bộ công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở Công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở là một cấp trong hệ thống tổ chức công đoàn, được tổ chức theo đơn vị hành chính, theo ngành, nghề, tổng công ty, tập đoàn kinh tế, do Liên đoàn lao động tỉnh, thành phố hoặc công đoàn ngành trung ương quyết định thành lập, giải thể, theo hướng dẫn của Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (Luật Công đoàn 2012). Như vậy, theo tác giả hiểu đội ngũ nữ CBCĐ cấp trên trực tiếp cơ sở là những người phụ nữ làm công tác công đoàn, có thể chuyên trách hoặc không chuyên trách, do tổ chức công đoàn ra quyết định công nhận; đảm nhiệm các chức danh từ tổ phó công đoàn trở lên thông qua bầu cử tại đại hội hoặc hội nghị công đoàn; được cấp có thẩm quyền chỉ định, công nhận, tuyển dụng, bổ nhiệm vào các chức danh CBCĐ hoặc được giao nhiệm vụ thường xuyên để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của tổ chức công đoàn theo đơn vị hành chính, theo ngành, nghề, tổng công ty, tập đoàn kinh tế, do liên đoàn lao động tỉnh, thành phố hoặc công đoàn ngành trung ương quyết định thành lập, giải thể, theo hướng dẫn của Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.