CHƯƠNG 1: CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT VEÀ CHAÁT LÖÔÏNG DÒCH VUÏ NGAØNH MASSAGE MYÕ PHAÅM (DVMM) VAØ SÖÏ THOAÛ MAÕN KHAÙCH HAØNG 1.1 Chaát löôïng dòch vuï vaø chaát löôïng DVMM taïi TP.1 Khaùi nieäm chaát löôïng dòch vuï vaø söï thoaû maõn cuûa khaùch haøng: ¾ Khaùi nieäm chaát löôïng dòch vuï: Dòch vuï laø moät quaù trình hoaït ñoäng giaûi quyeát caùc moái quan heä giöõa ngöôøi cung caáp vôùi khaùch haøng hoaëc taøi saûn cuûa khaùch haøng maø khoâng coù söï thay ñoåi quyeàn sôû höõu. Saûn phaåm cuûa dòch vuï coù theå trong phaïm vi hoaëc vöôït quaù phaïm vi cuûa saûn phaåm vaät chaát [I26,T. Noùi caùch khaùc, dòch vuï laø saûn phaåm voâ hình, nghóa laø trong quaù trình tieâu duøng dòch vuï thì chaát löôïng dòch vuï theå hieän trong söï töông taùc giöõa khaùch haøng vaø nhaân vieân cuûa coâng ty cung caáp dòch vuï (Svensson 2002). Nhöõng naêm gaàn ñaây ngaønh dòch vuï ñaõ coù ñoùng goùp ñaùng keå (chieám khoaûng 40% -41%) vaøo toång GDP cuûa nöôùc ta.
Nhöng neáu so saùnh vôùi tæ troïng trung bình cuûa ngaønh dòch vuï trong toång GDP cuûa caùc quoác gia ñang phaùt trieån khaùc (tæ troïng dòch vuï chieám khoaûng 50% - 60%), hay ôû caùc nöôùc phaùt trieån ngaønh tæ troïng naøy laø khoaûng 65% - 75% thì möùc ñoä ñoùng goùp cuûa ngaønh dòch vuï cuûa nöôùc ta coøn “khieâm toán”. Döôùi ñaây laø baûng tæ troïng cuûa ngaønh dòch vuï trong toång soá GDP 4 năm gần ñaây: Baûng 1.1 Ñoùng goùp cuûa ngaønh dòch vuï trong toång GDP cuûa nöôùc ta Naêm 2000 2001 2002 2003 2004 GDP 273.182 Tæ troïng (%) 41% 41% 41% 40% 40% Nguoàn: Nieân giaùm thoáng keâ 2005 Ñaây laø moät ñieàu baát lôïi bôûi muoán phaùt trieån nhanh neàn kinh teá phaûi phaùt trieån nhanh ngaønh dòch vuï. Nhöng muoán phaùt trieån ñöôïc ngaønh naøy ñoøi hoûi phaûi coù nhöõng 2 thang ño, nhöõng tieâu chuaån ñoàng nhaát ñeå ñaùnh giaù chaát löôïng dòch vuï, töø ñoù môùi coù theå tìm ra phöông höôùng phaùt trieån ñuùng ñaén vaø laâu daøi.L Berry (Parasuraman&ctg) – nhöõng ngöôøi tieân phong nghieân cöùu veà chaát löôïng dòch vuï vaø ñöôïc ñaùnh giaù laø khaù toaøn dieän thì chaát löôïng dòch vuï laø khoaûng caùch giöõa söï mong ñôïi veà dòch vuï cuûa khaùch haøng vaø nhaän thöùc cuûa hoï khi ñaõ söû duïng qua dòch vuï. Caùc nhaø nghieân cöùu naøy cuõng nghieân cöùu veà chaát löôïng dòch vuï trong ngaønh tieáp thò moät caùch cuï theå vaø chi tieát.
Hoï ñöa ra moâ hình 5 khoaûng caùch chaát löôïng dòch vuï nhö sau. Dòch vuï kyø voïng KHAÙCH HAØNG Khoaûng caùch 5 Dòch vuï kyø voïng Khoaûng caùch 4 Thoâng tin ñeán Dòch vuï kyø voïng khaùch haøng Khoaûng caùch 3 Chuyeån ñoåi caûm nhaän cuûa coâng ty thaønh tieâu chí chaát NHAØ TIEÁP THÒ löôïng Khoaûng caùch 1 Khoaûng caùch 2 Nhaän thöùc cuûa coâng ty veà kyø voïng cuûa khaùch haøng Sô ñoà 1.1: Moâ hình chaát löôïng dòch vuï cuûa Parasuraman [I12,T.7] 3 ¾ Khoaûng caùch 1: Xuaát hieän khi coù söï khaùc bieät giöõa kyø voïng cuûa khaùch haøng veà chaát löôïng dòch vuï vaø caûm nhaän cuûa nhaø quaûn trò dòch vuï veà kyø voïng naøy. ¾ Khoaûng caùch 2: Xuaát hieän khi coâng ty dòch vuï gaëp khoù khaên trong vieäc chuyeån ñoåi nhaän thöùc cuûa mình veà kyø voïng cuûa khaùch haøng thaønh nhöõng ñaëc tính chaát löôïng dòch vuï. ¾ Khoaûng caùch 3: Xuaát hieän khi nhaân vieân dòch vuï khoâng chuyeån giao dòch vuï cho khaùch haøng theo nhöõng tieâu chí ñaõ ñöôïc xaùc ñònh.
Trong caùc ngaønh dòch vuï, söï tieáp xuùc cuûa nhaân vieân vôùi khaùch haøng coù yù nghóa cöïc kyø quan troïng bôûi noù goùp phaàn hình thaønh caûm nhaän veà chaát löôïng dòch vuï cuûa khaùch haøng nhöng nhieàu khi caùc nhaân vieân naøy laïi khoâng thöïc hieän ñuùng nhöõng gì ñaõ ñeà ra. ¾ Khoaûng caùch 4: Xuaát hieän khi nhöõng kyø voïng cuûa khaùch haøng coù theå gia taêng thoâng qua nhöõng gì maø hoï ñöôïc höùa heïn, ñöôïc nhìn thaáy treân quaûng caùo … nhöng laïi khoâng gioáng nhöõng gì maø hoï nhaän ñöôïc töø nhaø cung caáp dòch vuï. ¾ Khoaûng caùch 5: Xuaát hieän khi coù söï khaùc bieät giöõa chaát löôïng dòch vuï kyø voïng bôûi khaùch haøng vaø chaát löôïng hoï caûm nhaän ñöôïc. Chaát löôïng dòch vuï phuï thuoäc vaøo khoaûng caùch thöù 5 naøy.
Khi khaùch haøng khoâng caûm thaáy söï khaùc bieät giöõa chaát löôïng hoï kyø voïng vaø chaát löôïng maø hoï caûm nhaän ñöôïc khi tieâu duøng moät dòch vuï thì chaát löôïng dòch vuï ñöôïc xem laø hoaøn haûo. Parasuraman & ctg cho raèng chaát löôïng dòch vuï laø haøm soá cuûa khoaûng caùch 5, khoaûng caùch naøy laïi phuï thuoäc vaøo caùc khoaûng caùch tröôùc ñoù. Nhö vaäy ñeå ruùt ngaén khoaûng caùch thöù 5 töùc laø laøm taêng chaát löôïng dòch vuï thì caùc nhaø quaûn trò dòch vuï phaûi tìm moïi caùch ñeå ruùt ngaén caùc khoaûng caùch naøy. Moâ hình chaát löôïng dòch vuï cuûa Parasuraman & ctg cho chuùng ta thaáy moät böùc tranh toång theå veà chaát löôïng dòch vuï.
Tuy nhieân moâ hình naøy coøn mang tính khaùi nieäm, caùc giaû thuyeát cuûa moâ hình caàn haøng loaït caùc nghieân cöùu ñeå kieåm ñònh. Moät trong nhöõng nghieâu cöùu daïng naøy vaø cuõng laø quan troïng nhaát ñoù laø ño löôøng chaát 4 löôïng dòch vuï caûm nhaän bôûi khaùch haøng. Ñeå laøm ñöôïc vieäc naøy thì ñieàu ñaàu tieân laø phaûi khaùi quaùt hoaù thaønh phaàn chaát löôïng dòch vuï caûm nhaän bôûi khaùch haøng ñeå thieát keá moät thang ño löôøng chuùng. Qua nhieàu laàn kieåm ñònh, caùc nhaø nghieân cöùu Marketing ñaõ ñi ñeán keát luaän laø chaát löôïng dòch vuï bao goàm 5 thaønh phaàn cô baûn sau: ¾ Moät laø: Ñoä tin caäy (reliability).
Noù ñöôïc theå hieän qua khaû naêng thöïc hieän dòch vuï phuø hôïp vaø ñuùng thôøi haïn ngay laàn ñaàu tieân. ¾ Hai laø: Ñoä ñaùp öùng (responsiveness). Noù theå hieän söï mong muoán vaø saün saøng cuûa nhaân vieân phuïc vuï cung caáp dòch vuï kòp thôøi cho khaùch haøng. ¾ Ba laø: Naêng löïc phuïc vuï (assurance).
Theå hieän ôû trình ñoä chuyeân moân vaø phong caùch phuïc vuï lòch söï nieàm nôû vôùi khaùch haøng. ¾ Boán laø: Ñoä ñoàng caûm (empathy). Noù theå hieän söï quan taâm chaêm soùc ñeán töøng caù nhaân khaùch haøng. ¾ Naêm laø: Phöông tieän höõu hình (tangibles).
Theå hieän qua ngoaïi hình, trang phuïc cuûa nhaân vieân phuïc vuï, caùc trang thieát bò phuïc vuï cho dòch vuï. Treân thöïc teá nhieàu nhaø nghieân cöùu ñaõ thöïc hieän moâ hình 5 thaønh phaàn chaát löôïng dòch vuï trong nhieàu lónh vöïc dòch vuï cuõng nhö taïi nhieàu thò tröôøng khaùc nhau. Keát quaû kieåm ñònh cho thaáy chaát löôïng dòch vuï khoâng thoáng nhaát vôùi nhau ôû töøng ngaønh dòch vuï khaùc nhau. ¾ Chaát löôïng dòch vuï vaø söï thoaû maõn cuûa khaùch haøng: coù nhieàu quan ñieåm khaùc nhau veà möùc ñoä thoaû maõn cuûa khaùch haøng.
Bachelet ñònh nghóa söï thoaû maõn cuûa khaùch haøng laø moät phaûn öùng mang tính caûm xuùc cuûa khaùch haøng ñaùp laïi vôùi kinh nghieäm cuûa hoï vôùi moät saûn phaåm hay dòch vuï [I28, trang 11, trích töø Bachelet (1995:81)]. Caùc nhaø kinh doanh dòch vuï thöôøng hieåu chaát löôïng dòch vuï chính laø möùc ñoä thoaû maõn cuûa khaùch haøng. Tuy nhieân qua nhieàu nghieân cöùu cho thaáy chaát löôïng dòch vuï vaø söï thoaû maõn cuûa khaùch haøng laø hai khaùi nieäm rieâng bieät. Söï thoaû maõn cuûa khaùch haøng 5 laø moät khaùi nieäm toång quaùt noùi leân söï haøi loøng cuûa hoï khi tieâu duøng moät dòch vuï, trong khi chaát löôïng dòch vuï chæ taäp trung vaøo caùc thaønh phaàn cuï theå cuûa dòch vuï.
Nhieàu nhaø nghieân cöùu ñaõ thieát laäp moái quan heä naøy vaø cho thaáy thöïc teá coù moái lieân heä giöõa chaát löôïng dòch vuï vaø söï thoaû maõn cuûa khaùch haøng nhö: Cronin&Tayler 1992, Spreng&Mackoy 1996, Nguyeãn Ñình Thoï 2003… moâ hình chaát löôïng dòch vuï vaø söï thoaû maõn cuûa khaùch haøng ñöôïc trình baøy trong phuï luïc 1. Sau khi tìm hieåu kyõ veà ñaëc ñieåm cuûa ngaønh DVMM, trong luaän vaên naøy taùc giaû söû duïng moâ hình 5 thaønh phaàn lyù thuyeát treân. Ñoàng thôøi taùc giaû cuõng ñieàu chænh vaø ñaùnh giaù söï taùc ñoäng cuûa chuùng ñoái vôùi söï thoaû maõn cuûa khaùch haøng trong ngaønh DVMM.2 Khaùi nieäm DVMM vaø chaát löôïng DVMM: ¾ Khaùi nieäm DVMM: Cho ñeán thôøi ñieåm naøy, chöa coù moät taøi lieäu hay moät ñònh nghóa chính thöùc naøo veà DVMM. Nhöng theo taøi lieäu cuûa caùc coâng ty saûn xuaát, kinh doanh, phaân phoái myõ phaåm thì DVMM bao goàm toaøn boä nhöõng loaïi hình Massage coù söû duïng myõ phaåm trong quaù trình Massage.
Hình aûnh moät soá trung taâm Massage myõ phaåm ñöôïc trình baøy trong phuï luïc 1. ¾ Chaát löôïng DVMM: laø chaát löôïng cuûa saûn phaåm vaø dòch vuï cuõng nhö phöông thöùc maø caùc trung taâm DVMM cung caáp cho khaùch haøng. Qui trình DVMM goàm caùc böôùc sau: • Ñaët choã, heïn giôø cho khaùch. • Chuaån bò khaên, drap, ñoà chuyeân duøng cho khaùch.
• Massage myõ phaåm cho khaùch. • Chaêm soùc khaùch sau khi Massage. • Thoâng tin vaø dòch vuï haäu maõi sau Massage. Chuoãi giaù trò cuûa DVMM ñöôïc trình baøy ôû phuï luïc 1.2 Caùc lyù thuyeát ñaùnh giaù chaát löôïng dòch vuï: Ngoaøi lyù thuyeát ñaùnh giaù chaát löôïng dòch vuï döïa vaøo 5 yeáu toá ñaõ neâu ôû treân (cuûa taùc giaû Parasuraman), coù theå tìm thaáy nhieàu lyù thuyeát khaùc cuõng nghieân cöùu veà vaán ñeà naøy.
Chaúng haïn Lehtinen vaø Lehtinnen cho raèng chaát löôïng dòch vuï phaûi ñöôïc ñaùnh giaù döïa treân 2 khía caïnh laø quaù trình cung caáp dòch vuï vaø keát quaû cuûa dòch vuï. Coøn Grouroos laïi ñeà ra lyù thuyeát ñaùnh giaù chaát löôïng dòch vuï döïa treân yeáu toá chaát löôïng kyõ thuaät vaø chaát löôïng chöùc naêng. Chaát löôïng kyõ thuaät lieân quan ñeán nhöõng gì ñöôïc phuïc vuï vaø chaát löôïng chöùc naêng noùi leân chuùng ñöôïc phuïc vuï nhö theá naøo [I26,T. Ôû Vieät Nam, vieäc ñaùnh giaù chaát löôïng dòch vuï coøn laø moät khaùi nieäm töông ñoái môùi.
Ñaõ coù moät soá nhaø nghieân cöùu tieân phong ñaõ tieán haønh phaân tích vaø thöïc hieän ñaùnh giaù chaát löôïng dòch vuï trong töøng lónh vöïc cuï theå. Tieâu bieåu coù theå keå ñeán coâng trình “Nghieân cöùu chaát löôïng dòch vuï trong lónh vöïc vui chôi giaûi trí ngoaøi trôøi” cuûa Tieán só Nguyeãn Ñình Thoï. Trong ñoù taùc giaû ñaõ ñöa ra moâ hình chaát löôïng dòch vuï vui chôi giaûi trí ngoaøi trôøi taïi Vieät Nam goàm 4 thaønh phaàn chính laø: Möùc ñoä ñaùp öùng, möùc ñoä tin caäy, ñoä ñoàng caûm vaø phöông tieän höõu hình. Nhöng sau khi khaûo saùt, nghieân cöùu ngöôøi tieâu duøng Tieán só ñaõ ruùt ra keát luaän chæ coù 2 yeáu toá taïo neân söï thoaû maõn cuûa khaùch haøng trong lónh vöïc naøy ñoù laø: ñoä ñaùp öùng vaø phöông tieän höõu hình.
Ngoaøi ra moät nhoùm nghieân cöùu cuûa Tröôøng Ñaïi hoïc Kinh teá TP.HCM ñaõ tieán haønh ño löôøng chaát löôïng dòch vuï xe bus coâng coäng (naêm 2003) vôùi moâ hình ñaùnh giaù goàm 4 yeáu toá: ñoä tin caäy, thoâng tin veà giôø giaác tuyeán ñöôøng, naêng löïc phuïc vuï cuûa nhaân vieân, caùc trang thieát bò vaät chaát.