ĐẶT VẤN ĐỀ Nâng cao chất lƣợng giáo dục phổ thông hiện nay là vấn đề quan tâm hàng đầu của ngành và xã hội. Chất lƣợng giáo dục Trung học cơ sở phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó rất quan trọng là yếu tố giảng dạy. Nâng cao chất lƣợng trong dạy và học là những quan tâm hàng đầu không chỉ trong ngành giáo dục nói riêng mà cả xã hội nói chung. Chính vì vậy, bản thân của mỗi giáo viên công tác trong ngành giáo dục đều quan tâm và mong muốn chất lƣợng giáo dục ngày càng phát triển, ngày càng đạt đƣợc những kết quả tốt nhất.
Hoà chung với xu thế phát triển của xã hội mới, sự phát triển vƣợt bậc của xã hội loài ngƣời, trong những năm gần đây, sự đổi mới cả hệ thống giáo dục về quản lí cũng nhƣ đổi mới phƣơng pháp dạy và học dẫn đến ngành giáo dục đã đạt đƣợc những kết quả tốt; nhƣng yêu cầu của xã hội ngày càng cao hơn, do đó việc đổi mới về quản lí và đổi mới về phƣơng pháp dạy - học ngày càng cần chú trọng hơn. Đối với xã hội phát triển nhƣ hiện nay, đòi hỏi chất lƣợng giáo dục phát triển để làm sao đào tạo nên một thế hệ học sinh có đủ trình độ, đạo đức để phục vụ cho xã hội. Bộ giáo dục và đào tạo đã tổ chức các chƣơng trình hành động: “chống các tiêu cực trong thi cử và chống bệnh thành tích trong giáo dục, không để học sinh ngồi nhầm lớp”, “xây dựng trƣờng học thân thiện, học sinh tích cực”… Tất cả những chƣơng trình hành động đó với mục đích là đƣa chất lƣợng giáo dục ngày càng phát triển, sánh vai với cƣờng quốc năm châu. Trong mỗi trƣờng THCS hiện nay, bên cạnh mặt tốt là có nhiều học sinh luôn nổ lực hết mình trong học tập và đã đạt đƣợc những kết quả tốt bên cạnh đó còn có những học sinh lơ là trong học tập dẫn đến kết quả không cao.
Với thực trạng nhƣ vậy, mỗi trƣờng THCS đều đặt ra cho mình nhiều chƣơng trình, phƣơng pháp hành động, cách thức quản lí để chất lƣợng giáo dục đạt đƣợc một cách tốt nhất. 3 Người thực hiện: Nguyễn Thị Ngọc Huệ - Trường THCS Trung Nghĩa- TP Hưng Yên skkn VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP TRÕ CHƠI TRONG GIỜ HỌC NGỮ VĂN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY VÀ HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƢỜNG THCS Để nâng cao chất lƣợng dạy và học thì việc đổi mới phƣơng pháp dạy học luôn là nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục nhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh. Một trong số những biện pháp để đạt đƣợc mục đích trên đó là sử dụng trò chơi.Trò chơi vừa là một hoạt động giải trí vừa là một phƣơng pháp giáo dục: giáo dục bằng trò chơi - một phƣơng pháp đã đƣợc nhiều nền giáo dục tiên tiến trên thế giới vận dụng. Lồng ghép trò chơi trong dạy và học môn Ngữ văn, kết hợp với những phƣơng pháp dạy học khác sẽ có ý nghĩa tích cực đối với yêu cầu đổi mới hiện nay.
Đối với học sinh trung học cơ sở thì hoạt động vui chơi là nhu cầu không thể thiếu và nói giữ vai trò quan trọng đối với các em. Nếu giáo viên biết tổ chức cho học sinh chơi một cách hợp lí, khoa học trong giờ học sẽ mang lại hiệu quả giáo dục cao. Chính vì vậy việc vận dụng trò chơi trong giờ học môn văn ở THCS sẽ làm thay đổi không khí căng thẳng trong các giờ học, tăng thêm hứng thú cho ngƣời học, học sinh sẽ chú ý hơn, chủ động hơn trong chuẩn bị, mạnh dạn hơn trong đề xuất ý kiến của mình, phát huy tƣ duy sáng tạo,… Hứng thú và chủ động trong học tập là sự khởi đầu tốt cho việc nắm bắt kiến thức, hình thành kĩ năng và phát triển nhân cách ở học sinh qua bộ môn Văn. Qua nhiều năm dạy học, đƣợc giảng dạy hầu hết các lớp bậc THCS tôi luôn mong muốn làm thế nào để học sinh của mình năng động sáng tạo hơn, hứng thú trong học tập, giờ học bớt căng thẳng, bớt áp lực, làm sao để các em có cảm giác “mỗi ngày đến trường là một ngày vui”, để rồi thông qua mỗi giờ học Văn các em đƣợc sống trong không khí cổ xƣa qua các truyền thuyết; nghẹn ngào thổn thức cùng nỗi đau của Kiều trong "Truyện Kiều”; khắc khoải với giấc mơ khao khát hạnh phúc của Vũ Nƣơng (trong Chuyện ngƣời con gái Nam Xƣơng ); thả mình trong tiếng cƣời trào phúng sâu cay của các truyện cƣời “ Lợn cƣới ,áo mới”, “ Thầy bói xem voi”.
Thông qua thực tế giảng dạy, dự giờ học hỏi ở đồng nghiệp cộng với các đợt tập huấn chuyên môn bản thân tôi mạnh dạn áp dụng tổ chức một số trò chơi trong giờ dạy môn Văn trong nhiều năm học và thấy không khí của mỗi tiết học sôi nổi hẳn lên 4 Người thực hiện: Nguyễn Thị Ngọc Huệ - Trường THCS Trung Nghĩa- TP Hưng Yên skkn VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP TRÕ CHƠI TRONG GIỜ HỌC NGỮ VĂN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY VÀ HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƢỜNG THCS đến giờ học các em không còn cảm thấy căng thẳng mà rất háo hức mong đợi, học sinh trong lớp hoạt động tích cực và đồng đều, các em mạnh dạn trình bày ý kiến, nêu thắc mắc,…từ đó các em tự chiếm lĩnh kiến thức và ghi nhớ một cách bền vững hơn do đó mà kết quả học tập cũng đƣợc nâng cao. Vì vậy, tôi chọn và nghiên cứu đề tài: “Vận dụng phương pháp trò chơi trong giờ học Ngữ văn nhằm nâng cao chất lượng dạy và học theo định hướng tiếp cận năng lực học sinh ở Trường THCS”, rất mong nhận đƣợc sự góp ý của các cấp lãnh đạo, Ban giám hiệu, tổ chuyên môn để đề tài phát huy hiệu quả cao hơn. Thực trạng: Trong thời gian qua một sự kiện giáo dục đƣợc giáo viên toàn ngành nói chung và giáo viên dạy Văn nói riêng rất quan tâm đó là ngày Hội thảo Khoa học Quốc gia dạy và học môn Ngữ văn ở trƣờng phổ thông Việt Nam (trong 2 ngày 5-6/1/2013, tại Hội trƣờng Trƣờng đại học sƣ phạm Huế). Tại hội thảo khi bàn về việc tìm phƣơng pháp đổi mới cho môn Văn trong giai đoạn tới có viết: “Dạy học Ngữ văn cần tập trung hình thành cho học sinh phương pháp học và phương pháp đọc.
Phương pháp dạy học phải tạo cho học sinh tính hiếu kỳ, tò mò và sự đam mê để họ tự đi tìm và lý giải. qua đó mà hình thành năng lực. Không nhồi nhét kiến thức, không bắt nhớ máy móc, cần biết quên cái cụ thể, chi tiết; chỉ nhớ cách làm, cách xử lý vấn đề… giúp học sinh tự học, tự khám phá, tự kích thích sáng tạo. Giờ văn học trước hết hãy giúp học sinh niềm yêu thích, say mê văn chương, mong muốn tìm tòi, tìm hiểu cái hay, cái đẹp của thế giới nghệ thuật rồi sau đó mới là những yêu cầu khác” Không những vậy hiện nay chúng ta đang tiến hành đổi mới phƣơng pháp dạy học theo định hƣớng tiếp cận năng lực học sinh.
Việc đổi mới phƣơng pháp dạy học đòi hỏi những điều kiện thích hợp về phƣơng tiện, cơ sở vật chất và tổ chức dạy học, điều kiện về tổ chức, quản lý. Ngoài ra, phƣơng pháp dạy học còn mang tính chủ quan. Mỗi giáo viên với kinh nghiệm riêng của mình cần xác định những phƣơng hƣớng riêng để cải tiến phƣơng pháp dạy học và kinh nghiệm của cá nhân. 5 Người thực hiện: Nguyễn Thị Ngọc Huệ - Trường THCS Trung Nghĩa- TP Hưng Yên skkn VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP TRÕ CHƠI TRONG GIỜ HỌC NGỮ VĂN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY VÀ HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƢỜNG THCS Sự phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh toàn cầu hoá đặt ra những yêu cầu mới đối với ngƣời lao động, do đó cũng đặt ra những yêu cầu mới cho sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ và đào tạo nguồn nhân lực.
Một trong những định hƣớng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, kinh viện, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, phát huy tính chủ động, sáng tạo của ngƣời học. Định hƣớng quan trọng trong đổi mới PPDH là phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lực cộng tác làm việc của ngƣời học. Đó cũng là những xu hƣớng quốc tế trong cải cách PPDH ở nhà trƣờng phổ thông. Nghị quyết Hội nghị Trung ƣơng 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phƣơng pháp dạy và học theo hƣớng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của ngƣời học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc.
Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để ngƣời học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”. Để thực hiện tốt mục tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, cần có nhận thức đúng về bản chất của đổi mới phƣơng pháp dạy học theo định hƣớng phát triển năng lực ngƣời học và một số biện pháp đổi mới phƣơng pháp dạy học theo hƣớng này.
Đổi mới phƣơng pháp dạy học đang thực hiện bƣớc chuyển từ chƣơng trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của ngƣời học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc HS học đƣợc cái gì đến chỗ quan tâm HS vận dụng đƣợc cái gì qua việc học. Để đảm bảo đƣợc điều đó, phải thực hiện chuyển từ phƣơng pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất. Tăng cƣờng việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh theo hƣớng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm 6 Người thực hiện: Nguyễn Thị Ngọc Huệ - Trường THCS Trung Nghĩa- TP Hưng Yên skkn VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP TRÕ CHƠI TRONG GIỜ HỌC NGỮ VĂN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY VÀ HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở TRƢỜNG THCS phát triển năng lực xã hội.