BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM LÊ HOÀNG PHÚC LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2004 1 MUÏC LUÏC Noäi dung Trang LÔØI MÔÛ ÑAÀU CHÖÔNG I : TOÅNG QUAN VEÀ HEÄ THOÁNG BAÙO CAÙO TAØI CHÍNH. Baûn chaát vaø vai troø cuûa baùo caùo taøi chính .Muïc ñích, yù nghóa cuûa thoâng tin keá toaùn 01 1.Baûn chaát vaø vai troø cuûa baùo caùo taøi chính 02 1.Chuaån möïc keá toaùn “ Trình baøy baùo caùo taøi chính” – cô sôû quan troïng cuûa heä thoáng thoâng tin trình baøy treân BCTC 03. Chuaån möïc keá toaùn vaø yù nghóa cuûa noù 03 1.Chuaån möïc “ Trình baøy baùo caùo taøi chính” - cô sôû quan troïng cuûa heä thoáng thoâng tin trình baøy baùo caùo taøi chính 04 1.
Muïc ñích, yeâu caàu laäp vaø trình baøy Baùo caùo taøi chính. Muïc ñích cuûa BCTC 06 1. Yeâu caàu laäp vaø trình baøy BCTC 07 1. Nguyeân taéc laäp vaø trình baøy baùo caùo taøi chính.
Thoâng tin trình baøy treân baùo caùo taøi chính. Moái quan heä giöõa moâi tröôøng keá toaùn, ñieàu kieän, cô cheá kinh teá ñoái 11 vôùi thoâng tin trình baøy treân BCTC 1.Thoâng tin trình baøy treân baùo caùo taøi chính 11 CHÖÔNG 2 : THÖÏC TRAÏNG VAØ NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CAÀN ÑAËT RA ÑOÁI VÔÙI HEÄ THOÁNG BAÙO CAÙO TAØI CHÍNH TRONG ÑIEÀU KIEÄN 20 HOÄI NHAÄP KINH TEÁ ÔÛ VIEÄT NAM. Ñaùnh giaù khaùi quaùt quaù trình phaùt trieån cuûa heä thoáng BCTC ôû Vieät Nam. Ñaùnh giaù thöïc traïng vaøø nhöõng vaán ñeà caàn ñaët ñoái vôùi heä thoáng BCTC Vieät Nam thoâng qua moái lieân heä cuûa noù vôùi caùc yeáu toá thuoäc veà moâi tröôøng keá toaùn.
Khuoân khoå phaùp lyù veà keá toaùn 30 2. Moái quan heä vôùi cheá ñoä thueá 32 2. Söï phaùt trieån ña daïng caùc loaïi hình doanh nghieäp, caùc hình thöùc 34 kinh doanh, hình thöùc ñaàu tö vaø sôû höõu voán 2. Nhöõng toàn taïi, nhöôïc ñieåm cuûa moät soá chæ tieâu treân caùc baùo caùo taøi chính hieän haønh.
Baûng caân ñoái keá toaùn 38 2. Baùo caùo keát quaû hoaït ñoäng kinh doanh 39 2. Baùo caùo löu chuyeån tieàn teä 40 2. Thuyeát minh BCTC 40 CHÖÔNG 3 : MOÄT SOÁ PHÖÔNG HÖÔÙNG VAØ GIAÛI PHAÙP HOAØN THIEÄN HEÄ THOÁNG BAÙO CAÙO TAØI CHÍNH TRONG ÑIEÀU KIEÄN HOÄI NHAÄP KINH TEÁ ÔÛ VIEÄT NAM.
Quan ñieåm, muïc tieâu vaø phöông höôùng hoaøn thieän heä thoáng BCTC trong ñieàu kieän hoäi nhaäp kinh teá ôû Vieät Nam. Quan ñieåm hoaøn thieän heä thoáng BCTC 42 3. Muïc tieâu vaø phöông höôùng hoaøn thieän heä thoáng BCTC. Taïo laäp cô sôû phaùp lyù cho vieäc thöïc hieän caùc muïc tieâu cuûa vieäc hoaøn thieän heä thoáng BCTC.
Chuaån möïc keá toaùn vaø höôùng daãn thöïc hieän 48 3. Coâng khai vaø kieåm toaùn baùo caùo taøi chính 49 3. Boå sung, ñieàu chænh nhöõng toàn taïi cuûa moät soá chæ tieâu treân BCTC hieän haønh. Baûng caân ñoái keá toaùn 49 3.
Baùo caùo keát quaû hoaït ñoäng kinh doanh 51 3. Baùo caùo löu chuyeån tieàn teä 51 3. Thuyeát minh BCTC 53 3. Moät soá vaán ñeà lyù luaän vaø thöïc haønh ñoái vôùi keá toaùn khoaûn 3 cheânh leäch giöõa keá toaùn vaø thueá .Nhaän dieän caùc khoaûn cheânh leäch 54 3.
Haïch toaùn keá toaùn khoaûn cheânh leäch vaø aûnh höôûng cuûa noù ñeán 56 thoâng tin trình baøy treân BCTC 3. Xaây döïng, boå sung moät soá thoâng tin trình baøy treân BCTC cuûa caùc coâng ty nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn. Moät soá chæ tieâu treân caùc BCTC chính hieän haønh 59 3. Phuï luïc baùo caùo taøi chính 60 3.
Moät soá vaán ñeà veà lyù luaän vaø kyõ thuaät tính toaùn trong laäp baùo caùo taøi chính hôïp nhaát. Keá toaùn hôïp nhaát doanh nghieäp 62 3. Phaân boå cheânh leäch hôïp nhaát vaø loaïi tröø soá dö vaø caùc khoaûn muïc noäi boä khi laäp BCTC hôïp nhaát 70 3. Moät soá boå sung ñoái vôùi thoâng tin trình baøy treân BCTC 76 3.Xaây döïng moâ hình BCTC linh hoaït cho caùc loaïi hình doanh nghieäp khaùc nhau.
Söï caàn thieát vaø yeâu caàu xaây döïng moâ hình BCTC linh hoaït 76 3. Moâ hình BCTC linh hoaït 77 KEÁT LUAÄN 83 PHUÏ LUÏC TAØI LIEÄU THAM KHAÛO 4 LÔØI MÔÛ ÑAÀU * Söï caàn thieát cuûa ñeà taøi nghieân cöùu Nhö chuùng ta ñaõ bieát , baùo caùo taøi chính laø moät heä thoáng thoâng tin ñöôïc xöû lyù bôûi heä heä thoáng keá toaùn taøi chính nhaèm cung caáp nhöõng thoâng tin taøi chính coù ích cho caùc ñoái töôïng söû duïng. Muïc ñích cuûa baùo caùo taøi chính laø cung caáp caùc thoâng tin veà tình hình taøi chính, tình hình, keát quaû kinh doanh vaø caùc luoàng tieàn cuûa moät doanh nghieäp, ñaùp öùng nhu caàu cuûa höõu ích cho soá ñoâng nhöõng ngöôøi söû duïng trong vieäc ñöa ra caùc quyeát ñònh kinh teá. Vai troø quan troïng cuûa baùo caùo taøi chính theå hieän ôû nhu caàu thoâng tin ña daïng vaø caàn thieát cuûa nhieàu ñoái töôïng söû duïng baùo caùo taøi chính, töø caùc nhaø ñaàu tö, nhaø quaûn lyù vaø nhaân vieân, nhöõng ngöôøi cho thueâ, cho vay, caùc nhaø cung caáp cho ñeán caùc khaùch haøng, Chính phuû, coâng chuùng., noùi chung laø nhöõng ngöôøi coù lôïi ích gaén lieàn vôùi hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp Ñeå ñaït ñöôïc muïc tieâu cung caáp thoâng tin höõu ích cho nhieàu ñoái töôïng söû duïng khaùc nhau, baùo caùo taøi chính phaûi trình baøy moät caùc trung thöïc vaø hôïp lyù tình hình taøi chính, tình hình vaø keát quaû kinh doanh vaø caùc luoàng tieàn cuûa doanh nghieäp, noùi caùch khaùc, thoâng tin trình treân baùo caùo taøi chính phaûi ñaùng tin caäy vaø thích hôïp vôùi nhu caàu ra caùc quyeát ñònh kinh teá cuûa ngöôøi söû duïng Trong ñieàu kieän phaùt trieån kinh teá thò tröôøng, hoäi nhaäp kinh teá ôû Vieät Nam hieän nay, thoâng tin trình baøy treân baùo caùo taøi chính trôû neân heát söùc ña daïng vaø caøng coù yù nghóa ñaëc bieät quan troïng.
Noù moät maët phaûi ñaûm baûo ñöôïc tính höõu ích ñoái vôùi nhieàu ñoái töôïng söû duïng, ñaùp öùng ñöôïc yeâu caàu phaùt trieån vaø quaûn lyù neàn kinh teá nhieàu thaønh phaàn phaùt trieån ña daïng theo cô cheá thò tröôøng ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa, moät maët phaûi hoøa hôïp vôùi thoâng leä quoác teá, phuø hôïp vôùi yeâu caàu hoäi nhaäp kinh teá quoác teá. Heä thoáng baùo caùo taøi chính hieän haønh ôû Vieät Nam ñaõ nhieàu laàn ñöôïc söûa ñoåi vaø boå sung song vaãn boäc loä moät soá nhöôïc ñieåm nhaát ñònh caàn phaûi khaéc phuïc, ñaëc bieät laø trong vieäc ñaùp öùng söï phaùt trieån ña daïng caùc loaïi hình doanh 5 nghieäp, caùc hình thöùc kinh doanh, hình thöùc ñaàu tö vaø sôû höõu voán; trong moái quan heä vôùi cô cheá taøi chính, möùc ñoä laïm phaùt. Ngoaøi ra, cuõng caàn phaûi xaùc ñònh moät caùch roõ raøng nhöõng vaán ñeà veà quan ñieåm, muïc tieâu, laøm cô sôû quan troïng cho vieäc hoaøn thieän heä thoáng baùo caùo taøi chính Vieät Nam. Luaän vaên naøy ra ñôøi nhaèm ñaùp öùng phaàn naøo yeâu caàu caáp thieát ñoù.
* Muïc ñích cuûa luaän vaên : Treân cô sôû heä thoáng hoùa vaø xaùc ñònh nhöõng vaán ñeà lyù luaän veà baûn chaát, vai troø, nguyeân taéc laäp vaø trình baøy, caùc tieâu chuaån vaø noäi dung cuûa thoâng tin trình baøy treân baùo caùo taøi chính, thoâng qua vieäc ñaùnh giaù thöïc traïng vaø nhöõng vaán ñeà caàn ñaët ra ñoái vôùi heä thoáng baùo caùo taøi chính Vieät Nam trong moái quan heä vôùi nhöõng yeâu caàu cuûa quaù trình hoäi nhaäp kinh teá hieän nay, luaän vaên xaùc ñònh roõ nhöõng vaán ñeà veà quan ñieåm, muïc tieâu, phöông höôùng hoaøn thieän heä thoáng baùo caùo taøi chính; ñeà xuaát, xaây döïng moät soá phöông höôùng vaø giaûi phaùp nhaèm hoaøn thieän heä thoáng baùo caùo taøi chính trong ñieàu kieän hoäi nhaäp kinh teá ôû Vieät Nam. * Noäi dung, ñoái töôïng nghieân cöùu : - Nhöõng vaán ñeà lyù luaän veà baûn chaát vai troø, muïc tieâu cuûa baùo caùo taøi chính, caùc nguyeân taéc vaø laäp vaø trình baøy baùo caùo taøi chính, noäi dung caùc thoâng tin trình baøy treân baùo caùo taøi chính. - Ñaùnh giaù khaùi quaùt quaù trình phaùt trieån cuûa heä thoáng baùo caùo taøi chính ôû Vieät Nam -Thöïc traïng vaøø nhöõng vaán ñeà caàn ñaët ra ñoái vôùi heä thoáng baùo caùo taøi chính Vieät Nam trong ñieàu kieän hoäi nhaäp kinh teá hieän nay - Quan ñieåm, muïc tieâu vaø phöông höôùng hoaøn thieän heä thoáng baùo caùo taøi chính trong ñieàu kieän hoäi nhaäp kinh teá ôû Vieät Nam - Moät soá phöông höôùng vaø giaûi phaùp cuï theå goùp phaàn hoaøn thieän heä thoáng baùo caùo taøi chính trong ñieàu kieän hoäi nhaäp kinh teá ôû Vieät Nam, bao goàm nhöõng noäi 6 dung chuû yeáu veà taïo laäp cô sôû phaùp lyù cho vieäc thöïc hieän caùc muïc tieâu cuûa vieäc hoaøn thieän heä thoáng BCTC ; ñieàu chænh, boå sung nhöõng toàn taïi cuûa thoâng tin hieän höõu treân BCTC hieän haønh ; keá toaùn khoaûn cheânh leäch giöõa keá toaùn vaø thueá ; baùo caùo taøi chính cuûa coâng ty coå phaàn nieâm yeát ; lyù luaän vaø kyõ thuaät tính toaùn trong laäp BCTC hôïp nhaát ; xaây döïng moâ hình BCTC linh hoaït cho caùc loaïi hình doanh nghieäp khaùc nhau. * Phöông phaùp nghieân cöùu Phöông phaùp chuû yeáu ñöôïc vaän duïng trong nghieân cöùu ñeà taøi laø phöông phaùp duy vaät bieän chöùng vaø duy vaät lòch söû.
Caùc vaán ñeà ñöôïc nghieân cöùu trong trong moái quan heä phoå bieán vaø trong söï vaän ñoäng phaùt trieån. Ngoaøi ra, keát hôïp nhieàu phöông phaùp phaân tích, so saùnh, quy naïp, dieãn giaûi ñeå laøm saùng toû vaán ñeà caàn giaûi quyeát. Quaù trình nghieân cöùu xuaát phaùt töø ñieàu kieän cuï theå cuûa Vieät Nam, coù tính ñeán xu höôùng vaän ñoäng cuûa chuùng, coù xem xeùt ñeán söï hoøa hôïp vôùi nhöõng thoâng leä quoác teá cuõng nhö kinh nghieäm phaùt trieån cuûa caùc nöôùc. Ngoaøi lôøi môû ñaàu vaø keát luaän, noäi dung cuûa luaän vaên goàm 3 chöông : - Chöông 1: Toång quan veà heä thoáng baùo caùo taøi chính - Chöông 2 : Thöïc traïng vaø nhöõng vaán ñeà caàn ñaët ra ñoái vôùi heä thoáng baùo caùo taøi chính trong ñieàu kieän hoäi nhaäp kinh teá ôû Vieät Nam - Chöông 3 : Moät soá phöông höôùng vaø giaûi phaùp hoaøn thieän heä thoáng baùo caùo taøi chính trong ñieàu kieän hoäi nhaäp kinh teá ôû Vieät Nam.
7 CHÖÔNG I TOÅNG QUAN VEÀ HEÄ THOÁNG BAÙO CAÙO TAØI CHÍNH 1. Baûn chaát vaø vai troø cuûa baùo caùo taøi chính 1.Muïc ñích, yù nghóa cuûa thoâng tin keá toaùn Thoâng tin kinh teá laø moät yeáu toá coù vai troø heát söùc quan troïng trong quaûn lyù vaø phaùt trieån kinh teá. Trong ñieàu kieän trình ñoä khoa hoïc kyõ thuaät lieân tuïc ñöôïc naâng cao, möùc ñoä caïnh tranh ñeå toàn taïi ñi lieàn vôùi xu theá hoäi nhaäp ñeå phaùt trieån dieãn ra töøng ngaøy, thì thoâng tin kinh teá, trong ñoù thoâng tin keá toaùn laø moät boä phaän coát loõi, caøng trôû neân coù yù nghóa quan troïng.