LỜI NÓI ĐẦU Tiền lƣơng là một vấn đề hết sức quan trọng, nó quyết định đến sự thành công hay thất bại của Công ty. Một chế độ tiền lƣơng hợp lý là cơ sở, là động lực cho sự phát triển của doanh nghiệp. Chế độ tiền lƣơng đƣợc vận dụng linh hoạt ở mỗi doanh nghiệp phụ thuộc vào đặc điểm của tổ chức quản lý, tổ chức sản xuất kinh doanh và tính chất công việc của doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, thì tiền lƣơng là một phần không nhỏ của chi phí sản xuất, hình thức trả lƣơng ảnh hƣởng rất lớn đến sản xuất.
Nếu chọn cách trả lƣơng hợp lý sẽ tạo động lực tăng năng suất lao động, tiết kiệm đƣợc nguyên vật liệu … ngƣợc lại lựa chọn cách trả lƣơng không hợp lý có thể là giảm năng suất lao động, quá trình sản xuất diễn ra chậm hơn và không tiết kiệm đƣợc nguyên vật liệu. Hiện nay hình thức trả lƣơng sản phẩm và thời gian đang đƣợc áp dụng ở nhiều doanh nghiệp. Nhƣng vấn đề đặt ra là trả lƣơng nhƣ thế nào để đảm bảo tiền lƣơng đƣợc phân chia một cách công bằng và hợp lý. Cách trả lƣơng của công ty có nhiều ƣu điểm song bên cạnh đó còn có những nhƣợc điểm và những hạn chế nhất định.
Quá trình thực tập ở Công ty cổ phần giấy Lam Sơn đƣợc sự giúp đỡ tận tình của thầy Ths Lƣơng Văn Úc và 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tập thể cán bộ công nhân viên chức trong công ty nên em đã chọn đề tài ― Một số giải pháp nhằm hoàn thiện các hình thức tiền lương tại Công ty cổ phần giấy Lam Sơn‖. Đề tài đƣợc nghiên cứu nhằm tìm ra những biện pháp nhằm nâng cao và hoàn thiện các hình thức tiền lƣơng trong công ty để cho nó phù hợp với điều kiện sản xuất và đặc điểm sản xuất kinh doanh của công ty. Đề tài bao gồm 3 phần: Phân I : Tiền lƣơng và các hình thức tiền lƣơng trong doanh nghiệp. Phân II: Phân tích đánh giá các hình thức tiền lƣơng ở công ty cổ phần giấy Lam Sơn.
Phần III: Một số các giải pháp nhặm hoàn thiện các hình thức tiền lƣơng tại công ty cổ phần giấy Lam Sơn. Do trình độ bản thân còn hạn chế, thời gian thực tập nghiên cứu chƣa nhiều, do vậy chuyên đề này không tránh khỏi những thiếu sót. Em mong đƣợc sự hƣớng dẫn, giúp đỡ của thầy Ths Lƣơng Văn Úc cùng toàn thể cán bộ công nhân trong công ty. Em xin chân thành cảm ơn.
2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN I TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC HÌNH THỨC TIỀN LƢƠNG TRONG DOANH NGHIỆP I. KHÁI NIỆM VÀ BẢN CHẤT CỦA TIỀN LƢƠNG. Khái niệm về tiền lương. Dƣới mọi hình thức kinh tế xã hội, tiền lƣơng đƣợc coi là một bộ phận quan trong của giá trị hàng hoá.
Nó chịu tác động của nhiều yếu tố nhƣ: Kinh tế, chính trị, xã hội.Ngƣợc lại, Tiền lƣơngcũng chịu tác động đối với sản xuất, cải thiện cuộc sống và ổn định chế độ chính trị, xã hội. Chính vì thế mà không chỉ nhà nƣớc mà ngay cả ngƣời chủ sản xuất đều quan tâm đến chính sách tiền lƣơng. Bởi vậy chính sách tiền lƣơng phải thƣờng xuyên đƣợc đổi mới cho phù hợp với đều kiện kinh tế, chính trị của từng nƣớc trong từng thời kỳ. Ở Việt Nam trong cơ chế kế hoạch hoá tập chung, tiền lƣơng đƣợc hiểu một cách thống nhất nhƣ sau: ―Tiền lƣơng là một phần thu nhập quốc dân, biểu hiện dƣới hình thức tiền tệ, đƣợc nhà nƣớc phân phối có kế hoạch cho công nhân viên chức cho phù hợp với số lƣợng và chất lƣợng lao động của mỗi ngƣời đã cống hiến.
Tiền lƣơng phản ánh việc trả cho công nhân viên chức dựa vào nguyên tắc phân phối theo lao động nhằm tái sản xuất sức lao động‖. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo quan điểm này ta thấy rằng: -Tiền lƣơng không phải giá cả sức lao động, vì dƣới chủ nghĩa xã hội sức lao động không phải là hàng hoá, cả trong khu vực xản xuất kinh doanh cũng nhƣ khu vực quản lý nhà nƣớc xã hội. -Tiền lƣơng là một khái niệm thuộc phạm trù của phân phối, tuân thủ những quy tắc của quy luật phân phối dƣới chủ nghĩa xã hội. -Tiền lƣơng đƣợc phân phối công bằng theo số lƣợng và chất lƣợng của cán bộ công nhân viên chức đã hao phí từ cấp trung ƣơng đến cấp cơ sở, đƣợc nhà nƣớc thông nhất quản lý.
Chế độ tiền lƣơng trong cơ chế kế hoạch hoá tập chung mang nặng tính bao cấp và bình quân, nên nó không khuyến khích, nâng cao trình độ chuyên môn và tính chủ động của ngƣời lao động. Bởi vậy, Tiền lƣơng Trong chế độ cũ không gắn đƣợc lợi ích với thành quả của ngƣời lao động sáng tạo ra trong quá trình lao động của mình. Sở dĩ có điều này vì: -Không coi sức lao động là hàng hoá, nên tiền lƣơng không đƣợc trả theo đúng giá trị sức lao động, không phải là ngang giá với sức lao động theo quan hệ cung cầu. -Biên chế lao động ngày càng lớn, Ngân sách thâm hụt nặng nề do phải bao cấp tiền lƣơng, trong khi tiền lƣơng lại không đủ để tái sản xuất sức lao động, sản xuất kinh doanh mất động lực nên hiệu quả kém.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -Tiền lƣơng không còn là mối quan tâm của cán bộ công nhân viên chức trong các doanh nghiệp nhà nƣớc. Những tiêu cực ngày một gia tăng, ngƣời lao động không thiết tha với công việc chính. Tình trạng ― Chân trong chân ngoài ‖ khá phổ biến. Ngày nay trong cơ chế thị trƣờng quan niệm cũ về tiền lƣơng không còn phù hợp với điều kiện của nền sản xuất hàng hoá.
Đòi hỏi phải nhận thức lại đúng đắn hơn bản chất của tiền lƣơng theo quan điểm đổi mới của nhà nƣớc ta. ― Tiền lƣơng là một bộ phận của thu nhập quốc dân, là giá trị mới sáng tạo ra mà ngƣời sử dụng lao động trả cho ngƣời lao động phù hợp với giá trị sức lao động đã hao phí trong quá trình sản xuất ‖. Để có tiền lƣơng hợp lý cần có cơ sở tính đúng, tính đủ giá trị của sức lao động. Đó là giá trị của các yếu tố đảm bảo cho quá trình tái sản xuất sức lao động, đảm bảo cho ngƣời la động hoà nhập với thị trƣờng và xã hội, thống nhất giá cả các hàng hoá khác hình thành trong từng vùng.
Điều đó có nghĩa là. -Phải quan niệm sức lao động là một hàng hoá của thị trƣờng yếu tố sản xuất. Tính chất của hàng hoá sức lao động không chỉ bao gồm lực lƣợng lao động làm trong khu vực kinh tế tƣ nhân, lĩnh vực sản xuất kinh doanh thuộc sở hữu của nhà nƣớc mà còn cả công nhân viên chức trong lĩnh vực quản lý nhà nƣớc xã hội. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -Tiền lƣơng phải là bộ phận cơ bản trong thu nhập của ngƣời lao động.
Đồng thời là một trong các yếu tố chi phí đầu vào của sản xuất kinh doanh trong các doanh nghiệp: Với ý nghĩa đó, tiền lƣơng đƣợc định nghĩa nhƣ sau: ― Tiền lƣơng là biểu hiện bằng tiền của giá cả sức lao động là giá của yếu tố sức lao động mà ngƣời sử dụng phải trả cho ngƣời cung ứng sức lao động tuân theo các nguyên tắc cung cầu, giá cả của thị trƣờng và pháp luật hiện hành của nhà nƣớc ‖.Khái niệm tiền lương danh nghĩa và tiền lương thực tế. *Tiền lương danh nghĩa : Chỉ số lƣợng tiền tệ mà ngƣời sử dụng sức lao động mà ngƣời cung ứng sức lao động căn cứ vào hợp đồng thảo thuận giữa hai bên trong việc thuê lao đông. Trên thực tế mọi mức trả lƣơng cho ngƣời lao động đều là tiền lƣơng danh nghĩa. Song bản thân tiền lƣơng danh nghĩa lại chƣa thể coi là một nhận thức đầy đủ về mức trả lƣơng thực tế cho ngƣời lao động.
Lợi ích mà ngƣời cung ứng sức lao động nhận đƣợc ngoài việc phụ thuộc vào mức lƣơng danh nghĩa còn phụ thuộc vào giá cả hàng hoá, dịch vụ và số lƣợng thuế mà ngƣời lao động sử dụng tiền lƣơng đó để mua sắm hoặc đóng thuế. * Tiền lương thực tế: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Là số lƣợng tƣ liệu sinh hoạt và dịch vụ mà ngƣời lao động có thể mua đƣợc bằng tiền lƣơng của mình sau khi đã đóng các khoản thuế theo quy định. chỉ số tiền lƣơng thực tế tỷ lệ nghịch với chỉ số giá cả và tỷ lệ thuận với tiền lƣơng danh nghĩa tại thời điểm xác định. Ta có công thức: ILDN Iltt = —— IG Trong đó: ILTT : Chỉ số tiền lƣơng thực tế.
ILDN : Chỉ số tiền lƣơng danh nghĩa. IG : chỉ số giá cả.Tiền lƣơng tối thiểu - cơ sở của các mức tiền lƣơng. Tiền lương tối thiểu: Có nhiều quan điểm khác nhau về tiền lƣơng tối thiểu (mức lƣơng tối thiểu ). Từ trƣớc tới nay tiền lƣơng tối thiểu đƣợc xem nhƣ là một cái ngƣỡng cuối cùng để từ đó xây dựng các mức lƣơng khác, tạo thành hệ thống tiền lƣơng của một ngành nào đó, hoặc hệ thống lƣơng chung của một nƣớc, là căn cứ để định chính sách tiền lƣơng.
Với quan niệm nhƣ vậy, mức lƣơng tối thiểu đƣợc xem là một yếu tố quan trọng của chính sách tiền lƣơng, nó liên hệ chặt chẽ với ba yếu tố: - Mức sống trung bình dân cƣ của một nƣớc. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Chỉ số giá cả hàng hoá linh hoạt. - Loại lao động và điều kiện lao động. Mức lƣơng tối thiểu đo lƣợng giá loại sức lao động thông thƣờng trong điều kiện lao động bình thƣờng, yêu cầu một kỹ năng đơn giản với một khung giá các tƣ liệu sinh hoạt hợp lý.
Với ý nghĩa đó tiền lƣơng tối thiểu đƣợc định nghĩa nhƣ sau: ― Tiền lương tối thiểu là mức lương để trả cho người lao động làm công việc giản đơn nhất (không qua đào tạo) với điều kiện lao động và môi trường lao động bình thường. Luật hoá mức lƣơng tối thiểu nhằm hạn chế sự giãn cách quá lớn giữa tiền lƣơng danh nghĩa và tiền lƣơng thực tế, là hình thức can thiệp của chính phủ vào chính sách tiền lƣơng, trong điều kiện lao động có số cung tiềm tàng hơn số cầu. Hiện nay, tiền lƣơng tối thiểu ở Việt Nam áp dụng chung cho mọi ngành nghề, mọi đối tƣợng từ ngày 01/01/2003 là 290. Tiền lương tối thiểu điều chỉnh trong doanh nghiệp.