TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN nA nOi LUAN VAN THAC SY KHOA HOC KINH TE zv 7S f st *3 f, MOT SO BIEN PHAP KINH TE - TO CHOC UE bao toan VA PHAT TRIEN VON CO DINH • CUA CAC DOANH NGHIEP• CONG NGHIEP QUOC PHONG DAI HOC 1CIQD TRUNG TfAWr ' THONG TIN THJ vien CHUYfiN NGANH: Quan Hi kinh doanh cong nghi&p va x^y dung co ban MA s5 : .05 NGUOl HUdNG DAN KHOA HOC’: Nguy£n K£ Tu£n Pho i i£n sy Khoa hoc kinh t£ Truong 1 >& hoc kinh t£ qubc dan Ha n6i ittr-mL HA NOi 1990 2 PHAN MO DAU Trong di£u kien co’ ch& quan ly md’i, quy£n chu dong va tinh tu chiu track nhiem cua cac doanh nghiep nha nude duoe d& cao. De tDn tai va phat trien, cac doanh nghiep phai dgc biet chu trong nang cao hieu qua kinh t£ , phai bao toan va phat trien vtfn kinh doanh, tren co' so’ d o doanh nghiep there hien duoe nherng muc tieu san xuSt kinh doanh cua mlnh va lam tron nghia vu d5i vd’i Nha nude. Cac doanh nghiep cong nghiep qudc phong (CNQP ) thuoc loai hlnh doanh nghiep Nha nude. Bo qutfc phong thay mgt Nha nude la ngero’i dai dign cho chu sd heru thuc hien chetc nang quan ly Nha nude v£ kinh t£ ddi vdi cac doanh nghiep CNQP.
Xet theo tfnh chSt, nhiem vu san xuSt kinh doanh, cd the chia cac doanh nghiep CNQP thanh hai loai : cac doanh nghiep san xuSt san pham phuc vu qudc phong - an ninh va k£t hup lam kinh t$, cac doanh nghiep kinh t£ • Cung nhu cac doanh nghiep cong nghiep khac , trong co’ ch$ quan ly mo'i, cac doanh nghiep CNQP phai coi trong yeu c&u bao toan va phat trien vdn kinh doanh. Tren there t£, viec there hien ch& do bao toan va phat trien v3n kinh doanh 6’ cac doanh nghiep CNQP dang la vfln d& mdi, hien gap nhi£u kho khan, tro’ ngai, vudng mac tren nhi&u phuo'ng dien • nhan thuc ly luan, phero’ng thuc, hien phap thue hien. Tinh hlnh tren eBn diroe nghien cute , danh gfa va tlm ra nhung bien phap hup ly nham thuc hien tdt chff do bao toan va phat triSn vtfn ma Nha nude da qui dinh. - 3 - Trong bdi canh do, tac gia da chon d§ tai lua$ van thac sy la Mot sd bien phap kinh t£ to chuc v£ bao toan va phat trien vdn cd d}nh cua cac doanh nghiep CNQP" • - Thong qua viec phan tich tinh hinh thuc hien bao toan va phat trien vdn cd dinh cua cac doanh nghiep CNQP, luan van rut ra nhung tSn tai c&n duvc giai quydt khac phuc.
- Dd xufit nhung bien phap nham thuc hien yeu c&u bao toan va phat trien vdn cd dinh cua cac doanh nghiep CNQP. 2- Bdi tiro’ng va pham vi nghien ciru : - Ddi tuo’ng nghien cuu cua luan van la vdn dd bao toan va phat trien vdn cd dinh. - Ph^m vi nghien cuu la cac doanh nghiep CNQP lam kinh td, hoat dong theo co' chd thi truo’ng co sir quan ly cua Nha ncro’c • 3- Phuong phap nghien cuu : - Lu£n van su dung cac phuo’ng phap nghien ciru • Duy vat bien chung, duy vat lich su, phu’ong phap so sanh, phan tich, tong hup • - Lu£n van con su dung sd lieu thirc td de luan chung • 4- Nhung diem mo’i ma luan van quan tarn ; - He thdng hoa nhung ly luan co’ ban vd bao toan va phat trien vdn cd dinh trong kinh doanh cong nghiep. ' - 4 - - Lam ro mot d£c trung cua cac doanh nghiep CNQP co lien quan d£n bao toan va phat trien v5n.
- Tong ho’p va phan tich tinh hlnh bao toan, phat trien v5n c5 dinh cua cac doanh nghiep CNQP. - xuSt mot s0 bi£n phap v£ bao toan va phat tri^n v5n c5 dinh cua cac doanh nghiep CNQP. 5- K£t cguoua lugn van Ten lu£n van s” Mot bien phap kinh t0 - to chuc v£ bao toan va phat trien vtfn c5 dinh cua cac doanh nghiep CNQP”. Ngoai ph&n mo' d&u, k0t luan va phu luc , noi dung co' ban vcua lu£n van duo’c chia thanh 3 chuo’ng.
Chuo’ng I : Noi dung, phuo’ng thuc bao toan, phat trien vCn c5 djnh va cac nhan tfl anh huvng. Chuo’ng II :Phan tich tinh hlnh thuc hi?n yeu c&u bao toan va phat trien v5n c5 d|nh cua cac doanh nghiep CNQP. Chuo’ng III: Mot sd bien phap nham nang cao k£t qua thuc hi?n bao toan va phat trien v6n c5 dinh cua cac doanh nghiep CNQP. + + 4- - 5 - Chuo’ng I ♦ NOI DUNG, PHUONG TIIUC BAO TO AN PHAT TRIEN VON CO DINH VA CAC NHAN TO ANH HUONG .-TAI SAN CO DINH VA NON CO DINH CUA DOANH NGHIgP CONG NGHIEP (DNCN) : 1- Tai san c5 dinh cua DNCN : Trong moi n£n san xudt hang hoa, de ti&n hanh san xuSt san pham, cac DNCN bao gicr cung c&n phai co cac y&u t5 vat chSt va sac lao dong.
Cac y&u t5 vat chSt duo’c con ngtroi au dyng k?t ho*p, lam chuyen hoa, t?.o ra cac san pham hang hoa, djch vu theo nhung muc tieu xac dinh • Can cu vao tinh chSt va tac dung tham gia vao quatrlnh san xufit, cac y£u t5 vat chdt lai duo’c chia thanh hai bo ph£n la ddi tuo'ng lao dong va tu liju lao dong. Tai san c8 dinh (TSCD) la nhung tu lieu lao dong chu y&u duo’c tham gia mot each true ti£p hogc gian ti£p vao qua trinh san xuSt kinh doanh cua DNCN nhu : may moc thi0t bi, nha xuo’ng, cac cong trinh kidn true, phuung tien van tai, cac chi phi mua bang sang ch&, chi phi nghien cuu phat trien. Khac voi d0i tuxj’ng lao dong, d§c diem c<y ban cua TSCD, nhung tu lieu lao dong chu y&u, la chung co the tham gia mot each true ti£p hoac gian tidp vao nhi£u chu ky sanxuSt - 6 - kinh doanh. Trong qua trinh do mgc d&u TSCD bi hao mon, song chung van giu nguyen duo’c hinh thai vat ch&t ban dSu.
Chi khi nao chung da b| hao mon, hu hong hoan toan hojic xet thSy khong con co lo’i v£ mat kinh t£ thl khi do chung mo'i c&n duo'c thay th® doi mdi. Trong qua trinh su dung, cung nhu khi khong hoat dong, TSCD dSu bi hao mon dudi hai hinh thuc ; hao mon hurt hinh va hao mon vo hinh.mon huu hinh la su• hao mon v£ vat • chfit, tire la su ton th&t dMn d&n v£ chfit luo'ng tinh nang ky thuat ban d&u cua TSCD, cu5i cung TSCD do khong the dung duo’s nua. Su hao mon vS vat ch£t cua TSCD dien ra ngay ca khi chung khong hoat d§ng de san xudt san pham hang hoa.Mac da vi£t : "Su hao mon vat chSt cua may moc co hai lo§ii. Mot m£t, may moc bi hao mon tuy theo viec su dung no, nhi£u hay It, gitfng nhu dSng ti£n do luu thong ma hao mon; m^t khac, do khong hoat dong, no cung han gl, nhu ludi guvm han gl trong bao gum v£y " (1) Hao mon vo hinh hay nhu C.Mac goi la "hao mon v& tinh th&n" cua TSCD chlnh la su suy giam dSn gla tri trao doicua TSCD so vdi gla tri• trao doi ban d&u cua nd.
So' di TSCD bl• hao mon vo hinh vl truo'c Mt do su tidn bo v& nang suSt lao dong trong san xufit cac may moc, tfnng bi, do nhung TSCD Sy bi lgic h$u v£ ky thuat cong nghe • C.Mac vi£t:" May mSt dSn gla tri trao d$i, khi co nhung may cung loai ngay cang duo'c san xuftt ra re ho-n hay khi cd nhung may cai ti£n ho’n ra dui ngay cang nhi£u, canh tranh vdi nd" (2). Mat khac, TSCD con Cl) C.Mac : Tu ban, quyen I,tap II trang 127 - NXBST Ha noi-61 - 7 - b| hao mon vo hlnh do chu ky stfng cua san pham no san xu?t ra da budc sang giai doan suy giam, hay noi tong quat hen do gia tri kinh t? c&a TSCD bi giam gut. Trong n?n kinh t? thi triro’ng, vo'i sir canh tranh quy?t liet giua cac doanh nghiep va sir phat trien, ti?n bo rfit nhanh c&a khoa hoc - cong nghe thl hao mon vo hlnh cua TSCD dien ra vo'i ttfc do ngay cang lo’n; viec khac phuc, han ch? nhung thi£t hai do hao inon vo hlnh cung trd nen rSt phuc tap, khd khan • Ben canh dgc diem neu tren, mot tir lieu lao dong chi duo’c coi la TSCD khi nd la san pham cua lao dong. Do do, TSCD khong chi cd gla tri sir d^ng ma con cd gia tri • Noi mot each khac, TSCD phai la mot hang hoa nhu moi hang hoa thong thuo’ng khac.
Thong qua mua ban, trao doi, nd cd the diron chuyen quySn so* him va quySn str dung tu chu the nay sang chu the khac tren thi trud'ng tu* lieu san xuSt. Trong ly lu^n, viec nhan thuc tinh hang hoa cua TSCD duyc xemnhu mot vSn d? gian do’n, tSt y?u. Song tren thuc t? d nude ta da cd mot thdi tinh hang hoa cua TSCD bj. xem nhe, TSCD duo’c coi la mot ” hang hoa dgc bift", hang hoa tren danh nghia, vl th? nd chi duo’c phan phfli, cung eflp trong noi bo khu vuc kinh t? qu?c doanh ma khong duo’c mua ban, trao doi rong rai tren thi truo’ng.
Di?u nay da dua tdi h£u qua klm ham sue san xuSt xa hoi noi chung, trong khu vuc kinh t? qudc doanh noi rieng; khong tao di£u kien thuc day cung nhu rang buoc trach nhiem cua cac DNCN trong viec quan ly, su (2) C.Mac : Tu bdn, quyen I, tap II trang 127 - NXBST Ha noi 1991. - 8 - dung hop ly , co hifu qiia TSCD. Tinh hinh tren da, dang va se duo’c khac phuc trong qua trinh nuvc ta chuyen sang n£n kinh t@ th| truo’ng trong do co vSn d§ bao dam quy£n ty? chu san xuSt kinh doanh cua cac doanh nghiep Nha nuuc • Do su mo’ rpng va phat trien quan he hang hoa ti^nte cung nhu su gia tang v£ nhip do ti<5n bo khoa hoc- cong nghp hign nay; do t£nh dpc thu v£ dSu tu trong mot stf nganii nen co mot s5 khoan chi ph£ d&u tu ma tfnh chSt luan chuyen gfa tri cua no cung tuong tu nhu dpc diem luan chuyen cua g£a tri TSCD la nhung may moc, thi^t bi, nha xuvng, vat ki£n true, phuerng tien van tai. chang han nhu chi phi mua bang sang ch@ phat minh cua doanh nghiep thuong la mot khoan d&u tu co gia tri lo'n va quySn khai thac sang chS, phat minh Sy co gia tri su dung trong nhi^u nam hay noi each khac la duo’c khaithac su dpng trong nhi£u chu ky san xuSt giftng nhu cac may moc, trang bi nha xuo’ng.